হনুমন্তৰ লঙ্কাদৰ্শন
১। চমুকৈ উত্তৰ দিয়াঃ
(ক) মাধৱ কন্দলী কোন আছিল?
উত্তৰঃ মাধৱ কন্দলী আছিল চতুৰ্দশ শতিকাৰ শংকৰ-পূৰ্ব যুগৰ অসমীয়া সাহিত্যৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী আৰু শ্ৰেষ্ঠ কবি। তেওঁৰ কাব্যিক প্ৰতিভাৰ বাবেই তেওঁক অসমীয়া সাহিত্যৰ আদি কবিসকলৰ এজন বুলি গণ্য কৰা হয়।
(খ) মাধৱ কন্দলীয়ে কোনখন মহাকাব্য অনুবাদ কৰিছিল?
উত্তৰঃ মাধৱ কন্দলীয়ে মহৰ্ষি বাল্মীকিৰ দ্বাৰা সংস্কৃত ভাষাত ৰচিত মূল ‘ৰামায়ণ’ মহাকাব্যখন উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভিতৰতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে সৰল অসমীয়া পদ-ছন্দলৈ অনুবাদ কৰিছিল।
(গ) মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণত কেইটা কাণ্ড পোৱা যায়?
উত্তৰঃ মাধৱ কন্দলীয়ে মূল ৰামায়ণৰ সাতোটা কাণ্ডই অনুবাদ কৰিছিল যদিও কালক্ৰমত ইয়াৰ দুটা কাণ্ড হেৰাই যায়। বৰ্তমানে তেওঁৰ দ্বাৰা ৰচিত পাঁচটা কাণ্ডহে পোৱা যায়; সেইকেইটা হ’ল— অযোধ্যা, অৰণ্য, কিষ্কিন্ধ্যা, সুন্দৰা আৰু লঙ্কা কাণ্ড। আদিকাণ্ড আৰু উত্তৰাকাণ্ড তেওঁৰ অনুবাদত বৰ্তমান পোৱা নাযায়।
(ঘ) মাধৱ কন্দলীক শংকৰদেৱে কি কবি বুলি অভিহিত কৰিছিল?
উত্তৰঃ মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে মাধৱ কন্দলীৰ কাব্যিক মৰ্যাদা আৰু তেওঁৰ লিখনিত থকা শুদ্ধতাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি তেওঁক ‘অপ্রমাদী কবি’ বুলি অভিহিত কৰিছিল। ‘অপ্ৰমাদী’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল যি কবিয়ে কাব্য ৰচনাৰ ক্ষেত্ৰত কোনো ভুল-ভ্ৰান্তি বা প্ৰমাদ নকৰে।
(ঙ) মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণত বৰ্তমানে সন্নিবিষ্ট কোনটো কাণ্ড শংকৰদেৱে ৰচনা কৰে?
উত্তৰঃ মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণৰ হেৰাই যোৱা অংশসমূহৰ ভিতৰত উত্তৰাকাণ্ডটো মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে ৰচনা কৰিছিল আৰু আদিকাণ্ডটো তেওঁৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধৱদেৱে ৰচনা কৰি মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণখন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।
(চ) ‘হনুমন্তৰ লঙ্কাদর্শন’— কাব্যাংশ কোনটো কাণ্ডৰ পৰা লোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ ‘হনুমন্তৰ লঙ্কাদৰ্শন’ নামৰ জনপ্ৰিয় কাব্যাংশটো মাধৱ কন্দলী বিৰচিত অসমীয়া ৰামায়ণৰ ‘সুন্দৰাকাণ্ড’ৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।
২। মাধৱ কন্দলীৰ বাহিৰে শংকৰ-পূৰ্ব যুগৰ কবিকেইজনাৰ নাম উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ মাধৱ কন্দলীৰ সমসাময়িক বা শংকৰদেৱৰ আৱিৰ্ভাৱৰ পূৰ্বে অসমীয়া সাহিত্যত যিসকল কবিয়ে সাহিত্য চৰ্চা কৰিছিল, তেওঁলোকৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য কবিকেইজন হ’ল— হেম সৰস্বতী, হৰিবৰ বিপ্ৰ, ৰুদ্ৰ কন্দলী আৰু কবিৰত্ন সৰস্বতী। এই কবিসকলৰ ৰচনাৰ মাজেদিয়েই প্ৰাক-শংকৰী যুগৰ অসমীয়া সাহিত্যৰ ভেটি গঢ়ি উঠিছিল।
৩। মাধৱ কন্দলীয়ে কোন ৰজাৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল? তেওঁ ক’ৰ ৰজা আছিল?
উত্তৰঃ মাধৱ কন্দলীয়ে বৰাহী ৰজা মহামাণিক্যৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। ৰজা মহামাণিক্যৰ নিৰ্দেশ মৰ্মেই তেওঁ ৰামায়ণ অনুবাদ কৰিছিল। এই ৰজা মহামাণিক্য পুৰণি অসমৰ কছাৰী বা বৰাহী ৰাজ্যৰ অধিপতি আছিল। তেওঁৰ ৰাজ্যৰ সঠিক অৱস্থান সম্পৰ্কে মতভেদ থাকিলেও তেওঁ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ পূব-মধ্যাঞ্চলৰ কোনো এক ৰাজ্যৰ ক্ষমতাশালী ৰজা আছিল বুলি ধৰা হয়।
৪। তলত দিয়াবোৰৰ টোকা লিখাঃ
হনুমন্তঃ হনুমন্ত বা হনুমান আছিল পৱন দেৱতাৰ পুত্ৰ আৰু বানৰ ৰাজ কেশৰীৰ পত্নী অঞ্জনাৰ গৰ্ভত জন্মগ্ৰহণ কৰা এজন পৰাক্ৰমী বীৰ। তেওঁ শ্ৰীৰামচন্দ্ৰৰ পৰম ভক্ত আৰু অসীম শক্তিৰ অধিকাৰী আছিল। সীতাৰ সন্ধানত সাগৰ লংঘন কৰি তেওঁ লঙ্কাত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু ৰাম-ৰাৱণৰ যুদ্ধত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।
সুগ্ৰীৱঃ সুগ্ৰীৱ আছিল বানৰ ৰাজ বালীৰ ভায়েক। নিজৰ ককায়েকৰ সৈতে হোৱা মনোমালিন্যৰ বাবে তেওঁ ঋষ্যমুক পৰ্বতত আশ্ৰয় লৈছিল। পিছত শ্ৰীৰামৰ সহায়ত তেওঁ বালীক পৰাস্ত কৰি কিষ্কিন্ধ্যাৰ ৰজা হয় আৰু সীতাক উদ্ধাৰ কৰাৰ বাবে নিজৰ বিশাল বানৰ সেনা শ্ৰীৰামৰ হাতত অৰ্পণ কৰে।
নীলঃ নীল আছিল বানৰ সেনাৰ এজন অত্যন্ত বুদ্ধিমান আৰু দক্ষ সেনাপতি। তেওঁ অগ্নি দেৱতাৰ পুত্ৰ আছিল বুলি ধৰা হয়। লঙ্কাৰ যুদ্ধত তেওঁ বানৰ সেনাক নেতৃত্ব দিছিল আৰু ৰাম-সেতু নিৰ্মাণ কাৰ্যতো তেওঁৰ অৱদান আছিল অনবদ্য।
অম্ৰাৱৰ্তীঃ পুৰাণৰ মতে অম্ৰাৱৰ্তী হ’ল দেৱৰাজ ইন্দ্ৰৰ বসতিস্থল অৰ্থাৎ স্বৰ্গৰ ৰাজধানী। এই নগৰীখন অত্যন্ত বিভৱশালী আৰু মনোৰম। লঙ্কা নগৰীখনৰ অপূৰ্ব সৌন্দৰ্য দেখি কবিয়ে ইয়াক ইন্দ্ৰৰ অম্ৰাৱৰ্তীৰ সৈতে তুলনা কৰিছে।
কাশ্যপ নন্দনঃ ‘কাশ্যপ নন্দন’ শব্দটোৱে সূৰ্য দেৱতাক বুজায়। ঋষি কশ্যপ আৰু অদিতিৰ পুত্ৰ হোৱাৰ বাবেই তেওঁক কাশ্যপ নন্দন বুলি কোৱা হয়। হনুমন্তই লঙ্কাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়ত সূৰ্য দেৱতা অস্ত যোৱাৰ বৰ্ণনা এই শব্দটোৰে কৰা হৈছে।
বিশ্বকর্মাঃ বিশ্বকর্মা হ’ল দেৱতাসকলৰ প্ৰধান স্থপতি বা শিল্পী। তেওঁ সমগ্ৰ বিশ্বৰ নিৰ্মাতা বুলিও গণ্য কৰা হয়। ইন্দ্ৰৰ অম্ৰাৱৰ্তীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৰাৱণৰ সোণৰ লঙ্কা নগৰী পৰ্যন্ত সকলোবোৰ ভৱন আৰু অলংকাৰ বিশ্বকর্মাই অতি নিপুণতাৰে নিৰ্মাণ কৰিছিল।
৫। লংকা নগৰীৰ কাষৰ বন-বননিত হনুমন্তই কি কি ফল-ফুলৰ গছ দেখিবলৈ পাইছিল?
উত্তৰঃ হনুমন্তই লঙ্কা নগৰীত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে ইয়াৰ চৌপাশৰ বন-বননিৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য দেখি বিস্মিত হৈছিল। সেই বননিত তেওঁ বিভিন্ন ধৰণৰ মূল্যবান আৰু সুগন্ধি গছ-গছনি দেখিছিল। সেইবোৰৰ ভিতৰত আছিল শাল, তাল, তমাল, গমাৰি, অশ্বত্থ, বটৰ দৰে বিশাল গছ। ফলৰ ভিতৰত তেওঁ নাৰঙ্গ (কমলা), বদৰ (বগৰী), আম, জাম, নাৰিকেল, আমলখি আদি দেখিছিল। ইয়াৰ উপৰিও বননিখন নাগেশ্বৰ, কদম্ব, পাৰিজাত, সেৱতী, মালতী আদি অতি সুগন্ধি আৰু ধুনীয়া ফুলেৰে জাতিষ্কাৰ হৈ আছিল।
৬। হনুমন্তই কি ৰূপ ধৰি লংকা নগৰীত প্ৰবেশ কৰিছিল? তেওঁ সেই ৰূপ ধৰাৰ কাৰণ কি আছিল?
উত্তৰঃ হনুমন্তই লঙ্কা নগৰীত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ এটা মেকুৰীৰ সমান অতি ক্ষুদ্ৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল (বিৰাল সমান সঙ্কুচিত কলেৱৰে)।
হনুমন্তই তেনে ৰূপ ধৰাৰ কাৰণ আছিল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। লঙ্কা নগৰীখন ৰাৱণৰ ৰাক্ষস সেনাৰ দ্বাৰা অতি সুৰক্ষিত আৰু সুদৃঢ় আছিল। হনুমন্তই জানিছিল যে তেওঁ যদি নিজৰ স্বাভাৱিক বিশাল আৰু বীৰত্বপূৰ্ণ শৰীৰেৰে নগৰত প্ৰৱেশ কৰে, তেন্তে ৰাক্ষসসকলে সহজে তেওঁক চিনাক্ত কৰি ল’ব আৰু সীতাক বিচাৰি উলিওৱাৰ কামত বাধা দিব। শত্ৰুপক্ষৰ চকুৰ পৰা নিজকে লুকুৱাই ৰাখি অতি গোপনে সীতাৰ সন্ধান উলিওৱাৰ কৌশল হিচাপেই তেওঁ সৰু মেকুৰীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল।
৭। হনুমন্তই গধূলি সময়ত দেখা লংকা নগৰীৰ এটি বৰ্ণনা দিয়া।
উত্তৰঃ গধূলিৰ সময়ত সুবেল পৰ্বতৰ উচ্চ শৃংগৰ পৰা হনুমন্তই যেতিয়া লঙ্কা নগৰীলৈ চালে, তেওঁৰ চকুৰ আগত এক অপূৰ্ব আৰু বিস্ময়কৰ ছবি ভাঁহি উঠিল। সমগ্ৰ নগৰীখন সোণেৰে নিৰ্মিত আছিল আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে অতি ওখ আৰু সুদৃঢ় গড় বা প্ৰাচীৰ আছিল। বিশ্বকর্মাই এই নগৰীখন অতি যত্নৰে নিৰ্মাণ কৰিছিল। নগৰখনৰ অট্টালিকাবোৰত থকা মণি, মাণিক আৰু মুকুতাৰ পোহৰে গধূলিৰ অন্ধকাৰ নাচি উজ্জ্বল কৰি ৰাখিছিল। কবিয়ে লঙ্কাৰ এই ঐশ্বৰ্য দেখি ইয়াক স্বৰ্গৰ ৰাজধানী অম্ৰাৱতীৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। লঙ্কাৰ সমৃদ্ধি আৰু নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা আছিল সঁচাকৈয়ে অতুলনীয়।
৮। সুৰক্ষিত লংকা নগৰী দেখি হনুমন্তৰ মনলৈ কেনে ধৰণৰ চিন্তা আহিছিল?
উত্তৰঃ লঙ্কা নগৰীৰ বিশাল সোণৰ প্ৰাচীৰ আৰু দুৰ্ভেদ্য নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা দেখি হনুমন্তৰ মনত গভীৰ দুশ্চিন্তাই দেখা দিছিল। তেওঁ ভাবিছিল যে এই নগৰীখন আনকি দেৱতা আৰু অসুৰৰ বাবেও জয় কৰাটো অসম্ভৱ। তেওঁ চিন্তিত হৈছিল যে ৰামৰ বানৰ সেনাই এশ যোজন বিশাল সমুদ্ৰ পাৰ হৈ কেনেকৈ ইয়ালৈ আহিব আৰু আহিলেও এই ওখ গড় কেনেকৈ পাৰ হ’ব। তেওঁৰ মনলৈ আহিছিল যে সুগ্ৰীৱ, অঙ্গদ, নীল আৰু তেওঁৰ দৰে কেইজনমান বীৰৰ বাহিৰে বাকী বানৰবোৰৰ পক্ষে এই কাৰ্য কৰাটো প্ৰায় অসম্ভৱ। লঙ্কাৰ এনে সুদৃঢ় প্ৰতিৰক্ষা দেখি শ্ৰীৰামচন্দ্ৰই সীতাক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ কেনেদৰে কাৰ্যসিদ্ধি কৰিব, সেই লৈ হনুমন্তৰ মনত সংশয় আৰু গভীৰ উদ্বেগৰ সৃষ্টি হৈছিল।
১০। ‘হনুমন্তৰ লঙ্কাদর্শন’ কাব্যাংশৰ মূল কথাখিনি তোমাৰ নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰঃ ‘হনুমন্তৰ লঙ্কাদৰ্শন’ কাব্যাংশত কবি মাধৱ কন্দলীয়ে পৱনপুত্ৰ হনুমানৰ বীৰত্ব আৰু লঙ্কা নগৰীৰ অতুলনীয় ঐশ্বৰ্যৰ বৰ্ণনা দিছে। শ্ৰীৰামৰ নিৰ্দেশত সীতাৰ খবৰ ল’বলৈ হনুমানে এশ যোজন বিস্তৃত সাগৰ আকাশ পথেৰে জপিয়াই পাৰ হৈ লঙ্কাৰ সুবেল পৰ্বতৰ ওপৰত উপস্থিত হয়। আশ্চৰ্যজনকভাৱে, ইমান দীঘলীয়া পথ অতিক্ৰম কৰাৰ পিছতো তেওঁৰ শৰীৰত অকণো ভাগৰ লগা নাছিল।
সুবেল পৰ্বতৰ পৰা তেওঁ লঙ্কা নগৰীৰ যি ৰূপ দেখিলে, সেয়া আছিল সঁচাকৈয়ে অপৰূপ। চাৰিওফালে সোণৰ ওখ দেৱাল, মণি-মুকুতাৰে খচিত অট্টালিকা আৰু সুন্দৰ ফল-ফুলৰ বাগিচাই লঙ্কাক স্বৰ্গৰ সদৃশ কৰি তুলিছিল। কিন্তু একে সময়তে লঙ্কাৰ নিৰাপত্তা দেখি হনুমান চিন্তিত হৈ পৰে। ইমান বিশাল সমুদ্ৰ পাৰ হৈ বানৰ সেনাই কেনেকৈ এই নগৰী আক্ৰমণ কৰিব, সেই লৈ তেওঁৰ মনত প্ৰশ্ন উদয় হয়। তথাপিও নিজৰ প্ৰভুৰ কাৰ্য সম্পাদনৰ বাবে তেওঁ ধৈৰ্য নেহেৰুৱাই কৌশল অৱলম্বন কৰে। তেওঁ নিজৰ বিশাল শৰীৰটো সংকচিত কৰি এটা মেকুৰীৰ সমান কৰি লয় যাতে কাৰো চকুত নপৰাকৈ তেওঁ নগৰৰ ভিতৰত সোমাই সীতাৰ সন্ধান কৰিব পাৰে। এই কাব্যাংশই হনুমন্তৰ ভক্তিবোধ, সাহস আৰু বুদ্ধিমত্তাৰ সুন্দৰ পৰিচয় দাঙি ধৰিছে।
ভাষা-বিষয়ক
১১। তলৰ শব্দবোৰৰ আধুনিক ৰূপ লিখা:
কণ্টকি – কাঁইটীয়া (কাঁইট থকা গছ)
ছাতিয়াল – ছতিয়না (এবিধ গছৰ নাম)
তহিতে – তাতে (সেই ঠাইতে)
দেখিলন্ত – দেখিলে (সন্মানসূচক অৰ্থত দেখা পালে)
১২। সমার্থক শব্দ লিখা:
গগন – আকাশ, নোভোমণ্ডল, অন্তৰীক্ষ।
বিৰাল – মেকুৰী, মাৰ্জাৰ।
গড় – প্ৰাচীৰ, দেৱাল, সুদৃঢ় বেৰা।
সমুদ্র – সাগৰ, সিন্ধু, ৰত্নাকৰ।
পৱন – বতাহ, বায়ু, সমীৰ, মলয়।