লোকসংস্কৃতি
‘ক’ — ভাব বিষয়ক
১। তলৰ প্ৰশ্নসমূহৰ অতি চমুকৈ উত্তৰ লিখা
(ক) লোককৃষ্টিৰ সাধাৰণ উত্তৰণক কি বোলা হয়?
উত্তৰঃ লোককৃষ্টিৰ সাধাৰণ উত্তৰণক লোকসংস্কৃতি বোলা হয়।
(খ) লোকসমাজত কোন সময়ৰ কথাৰ অধিক সমাদৰ?
উত্তৰঃ লোকসমাজত সাধাৰণতে পুৰণি দিনৰ কথা, কাহিনী আৰু পৰম্পৰাৰ অধিক সমাদৰ দেখা যায়।
(গ) লোককৃষ্টি কাক বোলা হয়?
উত্তৰঃ গঞা বা সাধাৰণ লোকসমাজে দৈনন্দিন জীৱন আৰু উৎসৱ-পাৰ্বণৰ লগত জড়িতভাৱে কৰা গীত-মাত, নাচ-বাগ, অভিনয় আৰু আন পৰম্পৰাগত কাৰ্যৰ সমষ্টিকে লোককৃষ্টি বোলা হয়।
(ঘ) লোকসংস্কৃতিৰ দৃশ্যমান দিশক কি বোলা হয়?
উত্তৰঃ লোকসংস্কৃতিৰ দৃশ্যমান দিশক ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতি বোলা হয়।
(ঙ) পাঠত উল্লিখিত লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই সম্পাদনা কৰা সাধুকথাৰ পুথিখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ পুথিখনৰ নাম হ’ল ‘বুঢ়ী আইৰ সাধু’।
২। লোকসমাজ সম্পৰ্কে কিছুমান লোকতত্ত্ববিদে দিয়া কি ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি বুলি লেখকে কৈছে? ইয়াৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ কিছুমান লোকতত্ত্ববিদে লোকসমাজক সমাজৰ নিম্নস্তৰৰ লোকৰ সমাজ বুলি গণ্য কৰিব বিচাৰে। বিশেষকৈ গাঁওত বাস কৰা মানুহকেই লোকসমাজ আৰু নগৰৰ শিক্ষিত বা ধনী লোকক শিষ্টসমাজ বুলি ভাগ কৰা হয়।
লেখকৰ মতে এই ধাৰণা গ্ৰহণযোগ্য নহয়।
কাৰণ—
- গাঁৱতো বহু শিক্ষিত, জ্ঞানী আৰু সংস্কৃতিমান লোক বাস কৰে।
- নগৰত কেৱল ধনী বা উচ্চশিক্ষিত লোকেই নাথাকে; বনুৱা, কামিলা আৰু সাধাৰণ লোকো থাকে।
- কেৱল বাসস্থান বা আধুনিক শিক্ষা থাকিলেই কোনো সমাজ উচ্চ বা নিম্নস্তৰৰ হৈ নাযায়।
- লোকসংস্কৃতি কোনো বিশেষ শ্ৰেণীৰ সম্পত্তি নহয়; ই সমগ্ৰ সমাজৰ ঐতিহ্য আৰু জীৱনচৰ্যাৰ লগত জড়িত।
সেয়ে লোকসমাজক কেৱল নিম্নস্তৰৰ সমাজ বুলি কোৱা যুক্তিসংগত নহয়।
৩। চমু টোকা লিখা
(ক) নিচুকনী গীত
উত্তৰঃ শিশুক নিচুকাবলৈ বা টোপনি নিয়াবলৈ মাক, আইতা বা পৰিয়ালৰ অন্য সদস্যই মৰমেৰে গোৱা সুৰীয়া গীতক নিচুকনী গীত বোলা হয়।
এই গীতবোৰত মাতৃস্নেহ, মমতা আৰু কোমল অনুভূতি প্ৰকাশ পায়। ভাষা সহজ আৰু সুৰ শান্তিময় হয়।
অসমীয়া সমাজত ‘আমাৰে মইনা শুব এ’, ‘শিয়ালী এ নাহিবি ৰাতি’ আদি নিচুকনী গীতৰ উদাহৰণ।
(খ) মালিতা বা কাহিনী গীত
উত্তৰঃ যিবোৰ লোকগীতত কোনো বিশেষ কাহিনী, ঘটনা বা ঐতিহাসিক আখ্যান গীতৰ মাধ্যমেৰে বৰ্ণনা কৰা হয়, সেইবোৰক মালিতা বা কাহিনী গীত বোলা হয়।
এই গীতবোৰ সাধাৰণতে কাহিনীধৰ্মী আৰু সুৰীয়া। লোকসমাজৰ অতীত ঘটনা, বীৰত্ব, প্ৰেম বা দুখৰ কাহিনী মালিতাৰ মাজেৰে সংৰক্ষিত হৈ থাকে।
(গ) সাঁথৰ
উত্তৰঃ কোনো বস্তু, জীৱ বা বিষয়ৰ নাম সোজাকৈ নকৈ তাৰ লক্ষণ বা বৈশিষ্ট্য ঘূৰাই-পকাই কৈ উত্তৰ অনুমান কৰিবলৈ দিয়া বৌদ্ধিক খেলক সাঁথৰ বোলা হয়।
সাঁথৰে মানুহৰ বুদ্ধি, কল্পনা আৰু চিন্তাশক্তি বৃদ্ধি কৰে। ই লোকসাহিত্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।
(ঘ) জনশ্ৰুতি
উত্তৰঃ কোনো ঐতিহাসিক ব্যক্তি, স্থান, ঘটনা বা পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি মানুহৰ মুখে মুখে বহুদিন ধৰি চলি অহা বিশ্বাস বা কাহিনীক জনশ্ৰুতি বোলা হয়।
ই সদায় লিখিত ঐতিহাসিক প্ৰমাণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিলেও লোকসমাজৰ বিশ্বাস আৰু সংস্কৃতিত ইয়াৰ বিশেষ স্থান আছে।
(ঙ) জিকিৰ
উত্তৰঃ জিকিৰ হৈছে অসমত প্ৰচলিত এক প্ৰকাৰৰ ইছলামধৰ্মীয় আধ্যাত্মিক লোকগীত।
আজান ফকীৰে অসমীয়া ভাষা আৰু স্থানীয় লোকগীতৰ সুৰৰ সহায়ত আল্লাহৰ স্মৰণ, ধৰ্মীয় শিক্ষা আৰু জীৱনৰ নশ্বৰতা আদি বিষয় লৈ জিকিৰ ৰচনা কৰিছিল।
জিকিৰত অসমীয়া লোকসংগীত আৰু ইছলামীয় আধ্যাত্মিক চিন্তাৰ এক সুন্দৰ সমন্বয় দেখা যায়।
(চ) দেহবিচাৰৰ গীত
উত্তৰঃ মানুহৰ দেহৰ নশ্বৰতা, সংসাৰৰ মায়া-মোহ আৰু আধ্যাত্মিক মুক্তিৰ কথা প্ৰকাশ কৰা লোকগীতক দেহবিচাৰৰ গীত বোলা হয়।
এই গীতবোৰত মানুহক জীৱনৰ ক্ষণস্থায়িত্ব উপলব্ধি কৰি সৎ আৰু আধ্যাত্মিক জীৱনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হ’বলৈ শিক্ষা দিয়া হয়।
(ছ) হুঁচৰি গীত
উত্তৰঃ বহাগ বিহুৰ সময়ত গাঁওবাসীয়ে দল বান্ধি ঘৰে ঘৰে গৈ গীত-নৃত্য পৰিৱেশন কৰি গৃহস্থক আশীৰ্বাদ দিয়া পৰম্পৰাক হুঁচৰি বোলা হয়।
হুঁচৰি গীতত আনন্দৰ লগতে পবিত্ৰতা, সামাজিক মিলন আৰু আশীৰ্বাদৰ ভাব থাকে। ই অসমীয়া লোকসংস্কৃতিৰ অন্যতম মূল্যবান সম্পদ।
৪। ‘লোকজীৱন তিনিটা ভাগত বিভক্ত’ — ভাগ তিনিটাৰ চমু আভাস দিয়া।
উত্তৰঃ লোকজীৱনক মূলত তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়—
(ক) সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠান
সমাজ আৰু পৰিয়ালৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে পালন কৰা জন্ম, বিবাহ, মৃত্যু, কৃষি, উৎসৱ-পাৰ্বণ, লোকবিশ্বাস, খেল-ধেমালি, লোকঔষধ আৰু লোকধৰ্ম আদি এই ভাগৰ অন্তৰ্গত।
ই লোকসমাজৰ দৈনন্দিন জীৱন আৰু বিশ্বাসৰ লগত গভীৰভাৱে জড়িত।
(খ) ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতি
লোকসংস্কৃতিৰ যিবোৰ দিশ চকুৰে দেখা বা হাতেৰে স্পৰ্শ কৰিব পাৰি, সেইবোৰ ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতিৰ অন্তৰ্গত।
যেনে—
- ঘৰ-দুৱাৰ
- কৃষিৰ সঁজুলি
- লোকশিল্প
- সাজ-পাৰ
- আভৰণ
- ৰন্ধন-পদ্ধতি
আদি।
(গ) লোক পৰিৱেশ্য কলা
লোকসমাজে আনৰ আগত পৰিৱেশন কৰা গীত, নৃত্য, নাটক, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি লোক পৰিৱেশ্য কলাৰ অন্তৰ্গত।
লোকগীত, বিহুনাচ, হুঁচৰি, লোকনাট আদি ইয়াৰ উদাহৰণ।
৫। বহলাই লিখা
(ক) সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠান
উত্তৰঃ সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠান লোকজীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। সমাজ আৰু পৰিয়ালত পুৰুষানুক্ৰমে চলি অহা বিভিন্ন নিয়ম, বিশ্বাস আৰু অনুষ্ঠান এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত।
জন্ম, বিবাহ, মৃত্যু, কৃষিকাৰ্য, ধৰ্মীয় বিশ্বাস, উৎসৱ-পাৰ্বণ আদি মানুহৰ সামাজিক জীৱনৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত।
সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত—
- উৎসৱ-অনুষ্ঠান
- অৱসৰ-বিনোদন
- খেল-ধেমালি
- লোকঔষধ
- লোকধৰ্ম
আদি বিষয় অন্তৰ্ভুক্ত।
ই লোকসমাজৰ পৰম্পৰা, বিশ্বাস আৰু জীৱনধাৰাৰ বিষয়ে জানিবলৈ সহায় কৰে।
(খ) লোক পৰিৱেশ্য কলা
উত্তৰঃ লোকসমাজত পৰম্পৰাগতভাৱে আনৰ আগত পৰিৱেশন কৰা গীত, নৃত্য, নাট আৰু বাদ্যকেন্দ্ৰিক কলাক লোক পৰিৱেশ্য কলা বোলা হয়।
ইয়াৰ ভিতৰত—
- লোকগীত
- লোকনৃত্য
- লোকনাট
- বাদ্যযন্ত্ৰ
- কাহিনী কোৱা
আদি অন্তৰ্ভুক্ত।
লোক পৰিৱেশ্য কলাত ব্যক্তিগত সৃষ্টিতকৈ সামূহিক পৰম্পৰাৰ প্ৰভাৱ বেছি। প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ ই মুখে মুখে আৰু পৰিৱেশনৰ মাধ্যমেৰে চলি আহে।
(গ) ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতি
উত্তৰঃ লোকসংস্কৃতিৰ যিবোৰ উপাদান দৃশ্যমান আৰু দৈনন্দিন জীৱনত ব্যৱহাৰযোগ্য, সেইবোৰক ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতি বোলা হয়।
জীৱন ধাৰণৰ বাবে মানুহে তৈয়াৰ কৰা সা-সঁজুলি, ঘৰ-দুৱাৰ, খেতিৰ উপকৰণ, সাজ-পাৰ, আভৰণ, খাদ্য প্ৰস্তুতি আৰু শিল্পজাত সামগ্ৰী ইয়াৰ অন্তৰ্গত।
ভৌতিক সংস্কৃতিৰ প্ৰধান উপবিভাগ হ’ল—
- লোককলা
- লোকশিল্প
- লোক-স্থাপত্যকলা
- লোকআভৰণ
- লোকৰন্ধন প্ৰণালী
এইবোৰৰ মাধ্যমেৰে এখন সমাজৰ জীৱনশৈলী আৰু কাৰিকৰী জ্ঞানৰ পৰিচয় পোৱা যায়।
৬। লোকনাট কিহৰ সমষ্টি বুলি লেখকে কৈছে? এই শ্ৰেণীৰ নাটত সংলাপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়নে?
উত্তৰঃ লেখকৰ মতে লোকনাট হৈছে গীত আৰু নৃত্যৰ সমষ্টি।
লোকনাটত আধুনিক নাটকৰ দৰে সংলাপক মুখ্য স্থান দিয়া নহয়। ইয়াত কাহিনী, চৰিত্ৰৰ অনুভূতি আৰু নাটকীয় পৰিৱেশ গীত, নৃত্য, বাদ্য আৰু অভিনয়ৰ মাধ্যমেৰে প্ৰকাশ কৰা হয়।
সেয়ে লোকনাটত সংলাপতকৈ গীত, নৃত্য আৰু পৰিৱেশনশৈলীৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।
৭। লোকসাহিত্যক কেইটা আৰু কি কি উপভাগত ভগাব পাৰি?
উত্তৰঃ লোকসাহিত্যক পাঁচটা উপভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।
সেইবোৰ হ’ল—
১. লোক বা মৌখিক কবিতা, বাচিক কবিতা বা লোকগীত।
২. গদ্যধৰ্মী লোককথা।
৩. প্ৰবচন, বচন, লোকোক্তি, যোজনা আৰু পটন্তৰ।
৪. সাঁথৰ।
৫. লোকভাষা।
৮। ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতিৰ অধ্যয়নৰ সামগ্ৰী কি? ইয়াৰ উপবিভাগ কি কি?
উত্তৰঃ মানুহে জীৱন ধাৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা বা নিৰ্মাণ কৰা দৃশ্যমান বস্তুসমূহ ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতিৰ অধ্যয়নৰ সামগ্ৰী।
যেনে—
- বিভিন্ন সা-সঁজুলি,
- ঘৰ-দুৱাৰ,
- খাদ্য প্ৰস্তুতি,
- সাজ-পাৰ,
- আভৰণ,
- কৃষি আৰু দৈনন্দিন ব্যৱহাৰৰ বস্তু।
ইয়াৰ প্ৰধান উপবিভাগ হ’ল—
১. লোককলা
২. লোকশিল্প
৩. লোক-স্থাপত্যকলা
৪. লোকআভৰণ
৫. লোকৰন্ধন প্ৰণালী
৯। ‘অ’ মাই যশোৱা হে, মাই হে যশোৱা…’ গীতটি কোনে লিখিত ৰূপ দিয়ে?
উত্তৰঃ গীতটিক ড° ভূপেন হাজৰিকাই লিখিত ৰূপ দিছিল।
১০। তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা
(ক) ‘লোকসংস্কৃতি পুৰণি হৈও নতুন, নতুন হৈও পুৰণি।’
উত্তৰঃ লোকসংস্কৃতি যুগ যুগ ধৰি মানুহৰ মুখে মুখে আৰু পৰম্পৰাৰ মাধ্যমেৰে চলি আহিছে। এই দিশৰ পৰা ই অতি পুৰণি।
কিন্তু সমাজ আৰু সময় সলনি হোৱাৰ লগে লগে লোকসংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদানেও নতুন ৰূপ গ্ৰহণ কৰে। পুৰণি গীত, সাধুকথা, নাট, উৎসৱ আদি নতুন যুগৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি কিছু পৰিৱৰ্তিত ৰূপত প্ৰকাশ পায়।
উদাহৰণস্বৰূপে, মুখে মুখে চলি অহা সাধুকথা লিখিত ৰূপত সংকলিত হ’লে সেয়া নতুন ৰূপ পায়, কিন্তু মূল কাহিনীটো পুৰণিয়েই থাকে।
অৰ্থাৎ লোকসংস্কৃতিয়ে নিজৰ মূল ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰি সময়ৰ লগত নতুন ৰূপ গ্ৰহণ কৰে। সেইবাবেই কোৱা হয়—লোকসংস্কৃতি পুৰণি হৈও নতুন আৰু নতুন হৈও পুৰণি।
(খ) ‘সমাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে লোকসংস্কৃতিৰো পৰিৱৰ্তন ঘটে।’
উত্তৰঃ লোকসংস্কৃতি সমাজৰ জীৱনধাৰা, বিশ্বাস, ৰীতি-নীতি, খাদ্য, সাজ-পাৰ, গীত, নৃত্য, উৎসৱ আৰু কৰ্মপদ্ধতিৰ প্ৰতিফলন।
সমাজ সময়ৰ লগে লগে সলনি হয়। শিক্ষা, বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি, যোগাযোগ, অৰ্থনীতি আৰু জীৱনশৈলীৰ পৰিৱৰ্তনে মানুহৰ দৈনন্দিন অভ্যাসতো প্ৰভাৱ পেলায়।
ফলত—
- পুৰণি সা-সঁজুলিৰ ঠাইত নতুন সঁজুলি আহে,
- সাজ-পাৰৰ ধৰণ সলনি হয়,
- ৰন্ধন-পদ্ধতিত নতুনত্ব আহে,
- গীত-নৃত্যৰ পৰিৱেশনশৈলী পৰিৱৰ্তিত হয়,
- আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ ধৰণো কিছু সলনি হয়।
এইদৰে সমাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে লোকসংস্কৃতিও পৰিৱৰ্তিত আৰু বিকশিত হৈ থাকে।
‘খ’ — ভাষা বিষয়ক
১১। তলৰ শব্দকেইটাত মূৰ্ধন্য ‘ণ’ আৰু ‘ষ’ হোৱাৰ কাৰণ দেখুওৱা
কৃষি
উত্তৰঃ ‘ঋ’ৰ প্ৰভাৱত পিছৰ দন্ত্য ‘স’ মূৰ্ধন্য হৈ ‘ষ’ হৈছে।
অনুষ্ঠান
উত্তৰঃ ‘অনু’ উপসৰ্গৰ পিছত ‘স্থা’ ধাতু যোগ হওঁতে ‘স’ মূৰ্ধন্য হৈ ‘ষ’ হৈছে।
ধাৰণ
উত্তৰঃ একেটা পদত ‘ৰ’ৰ প্ৰভাৱত পিছৰ দন্ত্য ‘ন’ মূৰ্ধন্য হৈ ‘ণ’ হৈছে।
আহৰণ
উত্তৰঃ একেটা পদত ‘ৰ’ৰ প্ৰভাৱত পিছৰ দন্ত্য ‘ন’ মূৰ্ধন্য হৈ ‘ণ’ হৈছে।
১২। বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দ লিখা
| শব্দ | বিপৰীত শব্দ |
|---|---|
| বিশ্বাস | অবিশ্বাস |
| মৌখিক | লিখিত |
| সংযোগ | বিয়োগ |
| প্ৰয়োজনীয় | অপ্ৰয়োজনীয় |
| জন্ম | মৃত্যু |
| উচিত | অনুচিত |
১৩। সমাৰ্থক শব্দ লিখা
গঞা
উত্তৰঃ গাঁৱলীয়া।
পিতা
উত্তৰঃ পিতৃ / দেউতা।
বেমাৰ
উত্তৰঃ ৰোগ / অসুখ।
চহৰ
উত্তৰঃ নগৰ।
লোক
উত্তৰঃ জন / মানুহ।
Teacher Generate Question Answer
১। তলৰ প্ৰশ্নসমূহৰ অতি চমুকৈ উত্তৰ লিখা।
(ক) লোককৃষ্টিৰ সাধাৰণ উত্তৰণক কি বোলা হয়?
উত্তৰঃ লোককৃষ্টিৰ যেতিয়া এক পৰিশীলিত আৰু ব্যাপক ৰূপত উত্তৰণ ঘটে, তেতিয়া তাক লোকসংস্কৃতি বোলা হয়।
(খ) লোকসমাজত কোন সময়ৰ কথাৰ অধিক সমাদৰ?
উত্তৰঃ লোকসমাজত সাধাৰণতে পুৰণি দিনৰ বা অতীতৰ কথা, কাহিনী আৰু পৰম্পৰাৰ অধিক সমাদৰ দেখা পোৱা যায়।
(গ) লোককৃষ্টি কাক বোলা হয়?
উত্তৰঃ গঞা বা সাধাৰণ লোক সমাজে নিজৰ জীৱন ধাৰণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কৰ্ম সম্পাদন কৰাৰ উপৰি উৎসৱ-পাৰ্বনত যি গীত-মাত, নাচ-বাগ, অভিনয় আদি কৰে, সেই সকলোবোৰৰ সামূহিক সমষ্টিকে লোককৃষ্টি বোলা হয়।
(ঘ) লোকসংস্কৃতিৰ দৃশ্যমান দিশক কি বোলা হয়?
উত্তৰঃ লোকসংস্কৃতিৰ যিবোৰ উপাদান আমি চকুৰে দেখা পাওঁ বা হাতেৰে চুব পাৰোঁ, সেই দৃশ্যমান দিশটোক ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতি বোলা হয়।
(ঙ) পাঠত উল্লিখিত লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই সম্পাদনা কৰা সাধুকথাৰ পুথিখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাদেৱে সম্পাদনা কৰা বিশ্ববিখ্যাত সাধুকথাৰ পুথিখনৰ নাম হ’ল ‘বুঢ়ী আইৰ সাধু’।
২। লোকসমাজ সম্পর্কে কিছুমান লোকতত্ত্ববিদে দিয়া কি ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিব নোৱৰি বুলি লিখকে কৈছে? ইয়াৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ কিছুমান লোকতত্ত্ববিদে ধাৰণা কৰে যে লোকসমাজ হ’ল সমাজৰ এটি নিম্নস্তৰ, য’ত কেৱল অশিক্ষিত বা আদিম লোকসকলেহে বাস কৰে। কিন্তু লিখকৰ মতে এই ধাৰণা গ্ৰহণযোগ্য নহয়।
কাৰণ: কেৱল বিজ্ঞানসন্মত শিক্ষা বা আধুনিকতা থাকিলেই এখন সমাজ উচ্চস্তৰৰ আৰু তাৰ অভাৱত আন এখন সমাজ নিম্নস্তৰৰ হ’ব নোৱাৰে। সাধাৰণতে গাঁৱৰ মানুহক ‘লোক’ আৰু চহৰৰ অভিজাত শ্ৰেণীক ‘শিষ্ট’ বুলি ভবা হয় যদিও গাঁৱতো বহু শিক্ষিত আৰু জ্ঞানী লোক থাকে। ঠিক তেনেদৰে চহৰতো বহু গঞা লোকে নিজৰ সংস্কৃতি ধৰি ৰাখি বাস কৰে। সেয়েহে লোকসমাজক কেৱল নিম্নস্তৰৰ বুলি বিভাজন কৰাটো বৈজ্ঞানিক নহয়।
৩। চমু টোকা লিখা :
নিচুকনী গীত: কেঁচুৱাক নিচুকাবলৈ বা টোপনি নিয়াবলৈ মাক বা আইতাই যি অতি মৰম লগা আৰু সুৰীয়া গীত গায়, তাকেই নিচুকনী গীত বোলে। ইয়াৰ ভাষা অতি সহজ-সৰল। যেনে— ‘জোনবাই এ এটি তৰা দিয়া…’।
মালিতা বা কাহিনী গীত: যিবোৰ লোকগীতত কোনো এটা বিশেষ কাহিনী বা ঐতিহাসিক আখ্যান বৰ্ণনা কৰা হয়, তাকে মালিতা বোলে। যেনে— মণিৰাম দেৱানৰ গীত, চিকণ সৰিয়হৰ গীত আদি।
সাঁথৰ: সাঁথৰ হ’ল এক প্ৰকাৰৰ বৌদ্ধিক কছৰৎ বা খেল। ইয়াত কোনো এটা বস্তুৰ বিষয়ে ঘূৰাই-পকাই বৰ্ণনা দি উত্তৰটো সুধিবলৈ দিয়া হয়। ই মানুহৰ বুদ্ধি আৰু চিন্তা শক্তি বৃদ্ধি কৰে।
জনশ্রুতি: ঐতিহাসিক কোনো পুৰুষ বা স্থানক কেন্দ্ৰ কৰি লোকসমাজত মুখে মুখে চলি অহা বিশ্বাস বা কাহিনীসমূহক জনশ্রুতি বোলা হয়। ইয়াৰ কোনো লিখিত ঐতিহাসিক প্ৰমাণ নাথাকিলেও লোকবিশ্বাসত ইয়াৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম।
জিকিৰ: হজৰত আজান ফকীৰ চাহেবে অসমীয়া লোকগীতৰ সুৰত ইছলাম ধৰ্মৰ আধ্যাত্মিক তত্ত্ব আৰু আল্লাহৰ গুণানুকীৰ্তন কৰি যিবোৰ গীত ৰচনা কৰিছিল, তাকে জিকিৰ বোলা হয়।
দেহবিচাৰৰ গীত: যিবোৰ গীতত মানুহৰ শৰীৰটোৰ নশ্বৰতা আৰু আত্মাৰ অমৰত্বৰ বিষয়ে আধ্যাত্মিক জ্ঞান দিয়া হয়, তাকে দেহবিচাৰৰ গীত বোলে। এই গীতবোৰে মানুহক বৈৰাগ্যৰ শিক্ষা দিয়ে।
হুঁচৰি গীত: বহাগ বিহুৰ সময়ত গাঁৱৰ জ্যেষ্ঠ লোক আৰু ডেকাসকলে দল বান্ধি প্ৰতিঘৰ মানুহৰ চোতালত যি গীত গায় আৰু আশীৰ্বাদ দিয়ে, তাকে হুঁচৰি বোলে। হুঁচৰিত ধৰ্মীয় আৰু পবিত্ৰ ভাৱ নিহিত থাকে।
৪। ‘লোকজীৱন তিনিটা ভাগত বিভক্ত’ — প্রত্যেকটি ভাগৰে চমু আভাস দিয়া।
উত্তৰঃ লোকজীৱনক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে:
সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠান: ই পৰম্পৰাগত জীৱন আৰু লোকসাহিত্যৰ মাজৰ সংযোগ সেতু। জন্ম, বিবাহ, মৃত্যু, কৃষিৰ লগত জড়িত বিশ্বাস, উৎসৱ-পাৰ্বন, লোকঔষধ আৰু খেল-ধেমালি এই ভাগৰ অন্তৰ্গত।
ভৌতিক বা বস্তুসংস্কৃতি: লোকসংস্কৃতিৰ যিবোৰ বস্তু আমি চকুৰে দেখিবলৈ পাওঁ, সেয়াই ভৌতিক সংস্কৃতি। ঘৰ-দুৱাৰ, খেতিৰ সঁজুলি, তাঁত-শাল, সাজ-পাৰ আৰু ৰন্ধন প্ৰণালী ইয়াৰ প্ৰধান উপাদান।
পৰিৱেশ্য কলা: যিবোৰ কলা আনৰ আগত পৰিৱেশন কৰিব পাৰি, যেনে— সংগীত, নৃত্য আৰু নাটক। ওজাপালি, ভাওনা, বিহু নাচ আদি এই শ্ৰেণীত পৰে।
৬। লোকনাট কিহৰ সমষ্টি বুলি লিখকে কৈছে? তোমাৰ নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰঃ লেখকৰ মতে, লোকনাট হ’ল গীত আৰু নৃত্যৰ এক অপূৰ্ব সমষ্টি।
লোকনাটত আধুনিক নাটকৰ দৰে কেৱল সংলাপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া নহয়। ইয়াত চৰিত্ৰসমূহৰ ভাৱ-ভংগীমা, কাহিনীৰ আগবঢ়া বা আৱেগবোৰ গীতৰ সুৰ আৰু নৃত্যৰ দ্বাৰাহে বেছিভাগ প্ৰকাশ কৰা হয়। বাদ্যযন্ত্ৰৰ তালে তালে অভিনয় কৰাটো ইয়াৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য। উদাহৰণস্বৰূপে, ভাওনাত গীত আৰু নৃত্যই সমগ্ৰ পৰিৱেশটো নিয়ন্ত্ৰণ কৰে, য’ত সংলাপতকৈ পৰিৱেশনশৈলীহে বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
১০। তাৎপর্য ব্যাখ্যা কৰা :
(ক) লোকসংস্কৃতি পুৰণি হৈও নতুন, নতুন হৈও পুৰণি।
উত্তৰঃ লোকসংস্কৃতিৰ উপাদানবোৰ অতি প্ৰাচীন কালৰ পৰা আমাৰ সমাজত চলি আহিছে, সেই অৰ্থত ই পুৰণি। কিন্তু সময়ৰ সোঁতত সমাজ পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ লগে লগে এই পুৰণি উপাদানবোৰেও আধুনিকতাৰ ছপা লাভ কৰি নতুন ৰূপত আমাৰ আগত ধৰা দিয়ে। সেয়েহে লোকসংস্কৃতিয়ে নিজৰ ঐতিহ্য (পুৰণি) ধৰি ৰাখিও বৰ্তমানৰ (নতুন) লগত খোজ মিলাই আগুৱাই যায়।
(খ) সমাজৰ পৰিবৰ্তনৰ লগে লগে লোকসংস্কৃতিৰো পৰিবৰ্তন ঘটে।
উত্তৰঃ লোকসংস্কৃতি হ’ল সমাজৰ জীৱন যাত্ৰাৰ প্ৰতিফলন। সমাজৰ গাঁথনি, শিক্ষা, অৰ্থনীতি বা প্ৰযুক্তিৰ যদি পৰিৱৰ্তন হয়, তেন্তে তাৰ প্ৰভাৱ স্বাভাৱিকতে সংস্কৃতিৰ ওপৰত পৰে। আগৰ দিনৰ যাতায়ত বা খেতিৰ যি ধৰণ আছিল, এতিয়া বিজ্ঞানৰ বাবে সেয়া সলনি হৈছে। ঠিক সেইদৰে মানুহৰ সাজ-পোছাক, গীত-মাতৰ ধৰণ আদিও সমাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে সলনি হয়।
ভাষা-বিষয়ক
১১। মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ আৰু ‘ষ’ হোৱাৰ কাৰণ:
কৃষি: ‘ঋ’ কাৰৰ পিছত থকা বাবে ‘ষ’ হৈছে।
অনুষ্ঠান: ‘অনু’ উপসৰ্গৰ পিছত ‘স্থা’ ধাতুৰ ‘স’ থকা বাবে ‘ষ’ হৈছে।
ধাৰণ: একেটা পদতে ‘ৰ’ৰ পিছত থকা বাবে ‘ন’ মূৰ্ধন্য ‘ণ’ হৈছে।
আহৰণ: ‘ৰ’ৰ পিছত থকা বাবে স্বাভাৱিকতে ‘ণ’ হৈছে।
১২। বিপৰীত শব্দ:
বিশ্বাস – অবিশ্বাস
মৌখিক – লিখিত
সংযোগ – বিয়োগ
প্ৰয়োজনীয় – অপ্ৰয়োজনীয়
জন্ম – মৃত্যু
উচিত – অনুচিত
১৩। সমাৰ্থক শব্দ:
গঞা – গাঁৱলীয়া
পিতা – দেউতা / পিতৃ
বেমাৰ – অসুখ / ৰোগ
চহৰ – নগৰ
লোক – জনসাধাৰণ / মানুহ
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post