অসমৰ ভূগোল
১। অসমৰ ভূ-প্রাকৃতিক ভাগ কেইটা কি কি?
উঃ অসমৰ ভূ-প্রাকৃতিক ভাগ মুঠতে চাৰিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে। যেনেঃ (ক) ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা (খ) বৰাক উপত্যকা (গ) কাৰ্বি মালভূমি আৰু (ঘ) বৰাইল আৰু দক্ষিণৰ পৰ্বতৰাশি।
২। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ ভূ-প্রাকৃতিক অঞ্চল কেইটা কি কি?
উঃ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ ভূ-প্রাকৃতিক অঞ্চল মুঠতে চাৰিটা। যেনেঃ (ক) উত্তৰৰ পাদদেশ অঞ্চল (খ) ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ সমভূমি অঞ্চল (গ) ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ প্লাবনভূমি আৰু চৰ-চাপৰি অঞ্চল আৰু (ঘ) দক্ষিণৰ পাদদেশ অঞ্চল।
৩। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ প্রত্যেকৰে চাৰিটাকৈ উপনৈৰ নাম লিখা।
উঃ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উত্তৰ পাৰৰ চাৰিটা উপনৈ হ’ল—বেঁকী, কালদিয়া, বৰনদী আৰু পাগলাদিয়া। আনহাতে দক্ষিণ পাৰৰ চাৰিটা উপনৈ হ’ল—কপিলী, বুঢ়ীদিহিং, ধনশ্রী আৰু দিখৌ।
৪। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমভূমি অঞ্চলটোৰ চমু বৰ্ণনা দিয়া।
উঃ ব্ৰহ্মপুত্ৰ সমভূমি বুলিলে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ দুয়োপাৰে বিস্তৃত সমভূমি অঞ্চলক বুজায়। এই অঞ্চলৰ মাটি অতি সাৰুৱা আৰু কৃষিৰ বাবে উপযোগী। ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ধান, শাক-পাচলি, মাহজাতীয় শস্য আদি উৎপন্ন হয়। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহে এই অঞ্চল প্লাবিত কৰে। ফলত নদীয়ে কঢ়িয়াই আনা পলস পৰি মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি পায় আৰু শস্য উৎপাদনৰ বাবে অধিক উপযোগী হৈ উঠে।
৫। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ প্লাবনভূমি অঞ্চলটোৰ চমু বৰ্ণনা দিয়া।
উঃ অসম এখন নদীমাতৃকা দেশ আৰু ইয়াৰ প্ৰধান নদী ব্ৰহ্মপুত্ৰ। এই নদীৰ দুয়োপাৰে থকা সমভূমি অঞ্চল বছৰি বাৰিষা কালত বানপানীৰ ফলত প্লাবিত হয়। এই কাৰণে এই অঞ্চলক প্লাবনভূমি বুলি কোৱা হয়। প্লাবনভূমিৰ মাটি যথেষ্ট সাৰুৱা আৰু কৃষিৰ বাবে উপযোগী। ইয়াত ধান, মৰাপাট, গম আৰু মাহজাতীয় শস্য প্ৰচুৰ পৰিমাণে উৎপন্ন হয়।
৬। মাজুলীৰ ভৌগোলিক অৱস্থান সম্পর্কে লিখা।
উঃ মাজুলী হৈছে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ মাজত অৱস্থিত পৃথিৱীৰ অন্যতম বৃহৎ নদীদ্বীপ। ই অসমৰ যোৰহাট জিলাৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ মাটিকালি প্ৰায় ৪২২ বর্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা প্ৰায় ১.৬৮ লাখ। বানপানী আৰু গঢ়াখহনীয়াৰ ফলত এই দ্বীপখনৰ বহু ক্ষতি সাধিত হৈছে। মাজুলী সত্রীয়া সংস্কৃতি আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ বাবে বিখ্যাত।
৭। বৰাক উপত্যকাৰ চাৰিসীমা আৰু বৈশিষ্ট্য চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
উঃ অসমৰ দক্ষিণাংশত অৱস্থিত বৰাক উপত্যকা এখন গুৰুত্বপূর্ণ ভৌগোলিক অঞ্চল। ইয়াৰ উত্তৰে মেঘালয় মালভূমি আৰু উত্তৰ কাছাৰ পাৰ্বত্য জিলাৰ বৰাইল পৰ্বতৰাশি আছে। পূৱে মণিপুৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল, দক্ষিণে মিজো পৰ্বত আৰু পশ্চিমে বাংলাদেশ অৱস্থিত। বৰাক উপত্যকাৰ মাটি যথেষ্ট সাৰুৱা আৰু কৃষিৰ বাবে উপযোগী। ইয়াত ধান খেতি, তামোল-পান, চিৰসেউজ গছ-গছনি আৰু মাহজাতীয় শস্য উৎপন্ন হয়। এই উপত্যকাৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২২৫ কিলোমিটাৰ।
৮। কাৰ্বি মালভূমিৰ চাৰিসীমা আৰু বৈশিষ্ট্য চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
উঃ অসমৰ কাৰ্বি মালভূমি অঞ্চলটো কপিলী উপত্যকাই পূৱ আৰু পশ্চিম দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিছে। পূৱ অংশটো ৰেংমা পাহাৰৰ পৰা কাৰ্বি আংলং জিলাৰ ডিফু আৰু বোকাজান অঞ্চললৈ বিস্তৃত। পশ্চিম অংশটো হামৰেণ মহকুমা অঞ্চলত অৱস্থিত। এই মালভূমিৰ ঢাল দক্ষিণ-পশ্চিমৰ পৰা উত্তৰ-পূৱলৈ। সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৯০০ মিটাৰ।
৯। বৰাইল আৰু দক্ষিণৰ পৰ্বত ৰাশিৰ বৈশিষ্ট্য চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
উঃ বৰাইল পৰ্বতশ্ৰেণীয়ে পূৱৰ নগা পৰ্বত আৰু পশ্চিমৰ মেঘালয় মালভূমিক সংযোগ কৰিছে। এই পৰ্বতৰাশি উত্তৰ কাছাৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিছে। ইয়াৰ উত্তৰ ফালৰ ঢালখোৱা অংশ বৰাক উপত্যকাৰ অন্তৰ্গত। এই অঞ্চলত ধান খেতি ভালদৰে হয় আৰু কিছুমান ঠাইত ঝুম খেতিও কৰা হয়।
১০। অসমৰ জলবায়ু কোন শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত? ইয়াৰ বৈশিষ্ট্য চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
উঃ অসমখন উপক্রান্তীয় মৌচুমী জলবায়ুৰ অন্তৰ্গত। ইয়াত গ্রীষ্মকালত প্ৰচুৰ বৰষুণ হয় আৰু শীতকাল তুলনামূলকভাবে শুষ্ক। অসমৰ বায়ুমণ্ডলত জলীয় বাষ্পৰ পৰিমাণ বেছি থাকে আৰু উষ্ণতা মৃদু ধৰণৰ। ৰাজ্যখনত বহুতো পাহাৰ-পৰ্বত, বনাঞ্চল আৰু নদ-নদী থকাৰ বাবে জলবায়ু ঠাইভেদে ভিন্ন হয়।
১১। গ্ৰীষ্মকালত অসমত বৰষুণ হোৱাৰ মূল কাৰণ কি?
উঃ গ্ৰীষ্মকালত অসমত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হোৱা দেখা যায়। ইয়াৰ মূল কাৰণ হৈছে যে অসম এখন মৌচুমী বায়ুৰ দেশ। এই সময়ত দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহে আৰব সাগৰ আৰু বঙ্গোপ সাগৰৰ পৰা অধিক পৰিমাণে জলীয় বাষ্প কঢ়িয়াই আনে। এই বতাহ হিমালয় পৰ্বতমালা আৰু মেঘালয়ৰ পৰ্বতশ্ৰেণীৰ লগত সংঘাত পাই ওপৰলৈ উঠিবলৈ বাধ্য হয়, ফলত ঘনীভৱন ঘটিয়ে ডাঙৰ পৰিমাণে বৰষুণ দিয়ে। ইয়াৰ উপৰিও অসমৰ বায়ুমণ্ডলত আর্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ বেছি থকাৰ বাবেও বৰষুণ অধিক হয়।
১২। অসমৰ জলবায়ুত প্রভাব পেলোৱা ভৌগোলিক কাৰকসমূহ চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উঃ অসমৰ জলবায়ু মৌচুমী প্রকৃতিৰ। ৰাজ্যখনৰ ভূ-প্রকৃতি ভিন্ন হোৱা বাবে জলবায়ুতো অঞ্চলভেদে পৰিৱর্তন দেখা যায়। উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতৰ বায়ুচাপৰ পৰিৱর্তন অসমৰ বায়ুমণ্ডলত প্ৰভাৱ পেলায়। গ্ৰীষ্মকালত অসমৰ সমভূমি অঞ্চলত নিম্নচাপৰ সৃষ্টি হয়, যাৰ ফলত মৌচুমী বতাহ এই অঞ্চললৈ আকৰ্ষিত হয়। পাহাৰ-পৰ্বত, নদ-নদী আৰু বনাঞ্চলৰ উপস্থিতিও অসমৰ জলবায়ুত গুৰুত্বপূর্ণ প্ৰভাৱ পেলায়।
১৩। অসমৰ প্ৰধান ঋতু কেইটা কি কি? ঋতুভেদে উষ্ণতা আৰু বৰষুণৰ বিতৰণ সম্পর্কে চমুকৈ লিখা।
উঃ অসমত মুঠ ছয়টা ঋতু দেখা যায়—গ্ৰীষ্ম, বৰ্ষা, শৰৎ, হেমন্ত, শীত আৰু বসন্ত। ঋতুভেদে উষ্ণতা আৰু বৰষুণৰ পৰিমাণ বেলেগ বেলেগ হয়। গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষা ঋতুত মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱত অধিক বৰষুণ হয়। শৰৎকালত বৰষুণ প্রায় নহয় আৰু আকাশ সাধাৰণতে ফৰকাল থাকে। হেমন্ত আৰু শীতকালত বৰষুণ কম পৰিমাণে হয়, যদিও উত্তৰ-পূৱ মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱত কেতিয়াবা সামান্য বৰষুণ দেখা যায়। বসন্ত ঋতু সাধাৰণতে শুকান হয় যদিও এই সময়তো কিছু বৰষুণ হয়। শীতকাল চুটি আৰু মৃদু, কিন্তু গ্ৰীষ্মকালত উষ্ণতা বৃদ্ধি পায়।
১৪। অসমৰ সৰ্বোচ্চ আৰু সৰ্বনিম্ন বৰষুণ হোৱা ঠাই দুখনৰ নাম আৰু বৰষুণৰ পৰিমাণ লিখা।
উঃ অসমৰ সৰ্বাধিক বৰষুণ হোৱা ঠাই হৈছে লখিমপুৰ। ইয়াত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩৩৬ চেন্টিমিটাৰ বৰষুণ হয়। আনহাতে সৰ্বনিম্ন বৰষুণ হোৱা ঠাই হৈছে লামডিং, য’ত বছৰি গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১২৯ চেন্টিমিটাৰ।
১৫। অসমৰ সকলো ঠাইত সমান পৰিমাণে কিয় বৰষুণ নহয়?
উঃ অসমৰ ভৌগোলিক অৱস্থা বহুত বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। ইয়াত পাহাৰ-পৰ্বত, নদী, সমভূমি আৰু বনাঞ্চলৰ ভিন্নতা আছে। এইবোৰে বায়ুৰ গতি আৰু বৰষুণৰ পৰিমাণত প্ৰভাৱ পেলায়। উদাহৰণস্বৰূপে, গ্ৰীষ্মকালত মৌচুমী বতাহে মেঘালয় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশত বাধা পাই অধিক বৰষুণ দিয়ে। কিন্তু কিছুমান অঞ্চলত এই বতাহৰ প্ৰভাৱ কম হোৱা বাবে বৰষুণ কম হয়। এইদৰে প্ৰাকৃতিক বৈচিত্র্যৰ বাবে অসমৰ সকলো ঠাইত সমান বৰষুণ নহয়।
১৬। অসমৰ বৰষুণৰ স্থানিক বিতৰণ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উঃ অসমৰ বৰষুণৰ পৰিমাণ সকলো ঠাইতে একে নহয়। সাধাৰণতে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলত অধিক বৰষুণ হয়, বিশেষকৈ হিমালয়ৰ পাদদেশ আৰু মেঘালয় সীমান্তত। আনহাতে কিছুমান সমভূমি আৰু অভ্যন্তৰীণ অঞ্চলত বৰষুণ তুলনামূলকভাবে কম হয়। এই ভিন্নতা মূলত ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
১৭। অসমত পোৱা মৃত্তিকাৰ প্ৰকাৰসমূহৰ চমু বৰ্ণনা কৰা।
উঃ অসমৰ মৃত্তিকাক সাধাৰণতে চাৰিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়—পলসুৱা মৃত্তিকা, গিৰিপদ মৃত্তিকা, পাহাৰীয়া মৃত্তিকা আৰু কংকৰ মৃত্তিকা। ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকাৰ সমভূমিত পলসুৱা মৃত্তিকা অধিক পোৱা যায় আৰু ই অতি সাৰুৱা। এইটো নতুন আৰু পুৰণি—এই দুই প্ৰকাৰৰ। গিৰিপদ মৃত্তিকা হিমালয়ৰ পাদদেশত পোৱা যায় আৰু ই শিল, বালি আৰু বোকাৰে গঠিত। পাহাৰীয়া মৃত্তিকা দক্ষিণ অসমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত পোৱা যায় আৰু ইয়াৰ উৰ্বৰতা ভিন্ন। ইয়াত নাইট্ৰ’জেন আৰু জৈৱ পদাৰ্থ বেছি থাকে। কংকৰ মৃত্তিকা ডিমা হাছাও আৰু কাৰ্বি মালভূমিৰ দক্ষিণাংশত পোৱা যায় আৰু ই সাধাৰণতে বালিচহীয়া আৰু কঠিন।
১৮। অসমত মৃত্তিকাৰ অৱক্ষয়ৰ কাৰণসমূহ কি কি?
উঃ অসমত মৃত্তিকাৰ অৱক্ষয় প্ৰাকৃতিক আৰু মানুহে সৃষ্টি কৰা দুয়োটা কাৰণত ঘটে। প্ৰাকৃতিক কাৰণসমূহৰ ভিতৰত বানপানী, নদীৰ স্ৰোত, ভূমিক্ষয় আৰু গঢ়াখহনীয়া উল্লেখযোগ্য। মানুহে কৰা কাৰণসমূহৰ ভিতৰত—
(ক) অবাধে বন কটা, যাৰ ফলত মাটি সহজে ক্ষয় হয়।
(খ) পাহাৰীয়া অঞ্চলত ঝুম খেতি কৰা, যাৰ ফলত ভূমি ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।
(গ) ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশকৰ ব্যৱহাৰ, যিয়ে মাটিৰ গুণাগুণ নষ্ট কৰে।
(ঘ) কৃত্ৰিমভাৱে পানী ধৰা বা বন্ধ কৰাৰ ফলত মাটি দুর্বল হৈ ক্ষয় হয়।
১৯। বৰ্তমান অসমৰ জনসংখ্যা কিমান?
উঃ ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অসমৰ মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ৩১.১৬ নিযুত।
২০। অসমৰ অৰণ্যসমূহক কি কি ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি?
উঃ অসমৰ অৰণ্যসমূহক পাঁচটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। যেনেঃ
(ক) ক্রান্তীয় চিৰসেউজীয়া অৰণ্য
(খ) ক্রান্তীয় অর্ধ চিৰসেউজীয়া অৰণ্য
(গ) নৈপৰীয়া অৰণ্য
(ঘ) ক্রান্তীয় আর্দ্ৰ পৰ্ণপাতী অৰণ্য
(ঙ) ক্রান্তীয় শুষ্ক পৰ্ণপাতী অৰণ্য।
এই অৰণ্যসমূহৰ কিছুমান সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু কিছুমান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হৈছে।
২১। বৰ্ষাৰণ্য কাক বোলে? অসমৰ বৰ্ষাৰণ্যৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।
উঃ যি অঞ্চলত বছৰি ৩০০ চেন্টিমিটাৰ বা তাতোকৈ অধিক বৰষুণ হয়, সেই অঞ্চলত পোৱা অৰণ্যক বৰ্ষাৰণ্য বোলা হয়। অসমৰ বৰ্ষাৰণ্য তিনিটা স্তৰত বিভক্ত—
(ক) ওখ গছৰ বৰ্ষাৰণ্য
(খ) মধ্যমীয়া উচ্চতাৰ গছৰ বৰ্ষাৰণ্য
(গ) চাপৰ গছ-বনৰ বৰ্ষাৰণ্য।
সাধাৰণতে হিমালয়ৰ পাদদেশ, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সীমান্ত অঞ্চল আৰু মেঘালয়ৰ ওচৰৰ বনাঞ্চলসমূহত এইধৰণৰ অৰণ্য পোৱা যায়।