Lesson: 14
ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ শাসনকালত ভাৰতত হোৱা সংস্কাৰসমূহ
১। উত্তৰ লিখা
(ক) লৰ্ড কৰ্ণৱালিছৰ কাৰ্যবিধিখনক কি বোলা হৈছিল?
উত্তৰঃ কৰ্ণৱালিছ সংহিতা (Cornwallis Code)।
(খ) কোনজন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে ভাৰতীয় লোকক চৰকাৰী চাকৰিত মকৰল আৰু পদোন্নতিৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল?
উত্তৰঃ লৰ্ড হেষ্টিংছে। তেওঁৰ শাসনকালত ভাৰতীয় লোকক চৰকাৰী পদত নিযুক্তি দিয়াৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছিল।
(গ) কাৰ দিনত চিৰস্থায়ী ৰাজহ ব্যৱস্থাৰ প্ৰচলন হৈছিল?
উত্তৰঃ লৰ্ড কৰ্ণৱালিছৰ দিনত, ১৭৯৩ খ্ৰীষ্টাব্দত।
(ঘ) কাৰ দিনত সৰ্বপ্ৰথমে মাটিৰ পট্টাৰ ব্যৱস্থা ভাৰতত প্ৰচলিত হৈছিল?
উত্তৰঃ পাঠ্যপুথি অনুসৰি লৰ্ড হেষ্টিংছৰ দিনত। অৱশ্যে ভূমিৰ পট্টা দিয়াৰ বিভিন্ন ব্যৱস্থা ভাৰতত ইয়াৰ আগৰ পৰাই আছিল।
(ঙ) চাৰ্লছ উডৰ শিক্ষা সম্পৰ্কীয় প্ৰেৰণপত্ৰখন কোনজন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ দিনত গৃহীত হৈছিল?
উত্তৰঃ লৰ্ড ডেলহাউছিৰ দিনত, ১৮৫৪ খ্ৰীষ্টাব্দত।
(চ) কোনজন অসমীয়াই ব্ৰিটিছ শাসনৰ আমোলত সংস্কৃত সাহিত্যৰ উৎকৰ্ষ সাধন কৰিছিল?
উত্তৰঃ আনন্দৰাম বৰুৱাই।
২। ‘ক’ অংশৰ লগত ‘খ’ অংশ মিলোৱা
|
‘ক’ অংশ |
‘খ’ অংশ |
|---|---|
|
দয়ানন্দ সৰস্বতী |
আৰ্য সমাজ |
|
ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খান |
আলিগড় আন্দোলন |
|
মহাদেৱ গোবিন্দ ৰাণাডে |
প্ৰাৰ্থনা সমাজ |
|
ৰাজা ৰামমোহন ৰায় |
ব্ৰাহ্ম সমাজ |
|
ৰামকৃষ্ণ পৰমহংস |
ৰামকৃষ্ণ মিছন |
৩। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি লিখা
(ক) কোম্পানী চৰকাৰৰ শাসনৰ আৰম্ভণিলৈকে ভাৰতত মহলৱাৰী / ৰায়তৱাৰী ব্যৱস্থাৰ প্ৰচলন আছিল।
উত্তৰঃ প্ৰশ্নটোত ঐতিহাসিক অসংগতি আছে। মহলৱাৰী আৰু ৰায়তৱাৰী দুয়োটা ব্ৰিটিছ শাসনকালত বিকশিত ভূমি ৰাজহ ব্যৱস্থা। ৰায়তৱাৰী ব্যৱস্থা বিশেষকৈ দক্ষিণ ভাৰতত আৰু মহলৱাৰী ব্যৱস্থা উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰচলিত হৈছিল।
(খ) সপ্তদশ / অষ্টাদশ শতিকাত ইংলেণ্ডত ঔদ্যোগিক বিপ্লৱে প্ৰসাৰ লাভ কৰিছিল।
উত্তৰঃ অষ্টাদশ শতিকাত।
(গ) স্বামী বিবেকানন্দ / গোবিন্দ ৰাণাডে / দয়ানন্দ সৰস্বতীৰ প্ৰকৃত নাম আছিল মূল শংকৰ।
উত্তৰঃ দয়ানন্দ সৰস্বতীৰ।
(ঘ) ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ প্ৰধান সহযোগী আছিল দেবেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ / ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ / ৰাজসুন্দৰী দেৱী।
উত্তৰঃ দেবেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ।
দ্ৰষ্টব্যঃ দেবেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে ৰামমোহন ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পিছত ব্ৰাহ্ম সমাজৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰু বিকাশত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
৪। চমুটোকা লিখা (প্ৰায় ৫০টা শব্দৰ ভিতৰত)
(ক) ব্ৰাহ্ম সমাজ
উত্তৰঃ ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ে ১৮২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত কলকাতাত ব্ৰাহ্ম সভা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইয়াৰ পৰাই ব্ৰাহ্ম সমাজৰ বিকাশ ঘটে। এই সংগঠনে একেশ্বৰবাদ, নাৰী শিক্ষা, সামাজিক সমতা আৰু যুক্তিবাদৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সতীদাহ, বাল্যবিবাহ, জাতিভেদ আৰু কুসংস্কাৰৰ বিৰোধিতা কৰি ভাৰতীয় সমাজ সংস্কাৰত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।
(খ) আৰ্য সমাজ
উত্তৰঃ স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতীয়ে ১৮৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দত বোম্বাইত আৰ্য সমাজ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁ বেদৰ আদৰ্শৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সমাজ সংস্কাৰৰ আহ্বান জনাইছিল। আৰ্য সমাজে একেশ্বৰবাদ, নাৰী শিক্ষা, বিধৱা বিবাহ আৰু সামাজিক উন্নতিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। মূৰ্তিপূজা, বাল্যবিবাহ আৰু জন্মভিত্তিক জাতিভেদৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।
(গ) প্ৰাৰ্থনা সমাজ
উত্তৰঃ ১৮৬৭ খ্ৰীষ্টাব্দত আত্মাৰাম পাণ্ডুৰঙে বোম্বাইত প্ৰাৰ্থনা সমাজ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মহাদেৱ গোবিন্দ ৰাণাডে ইয়াৰ অন্যতম প্রধান নেতা আছিল। এই সংগঠনে একেশ্বৰবাদ, নাৰী শিক্ষা, বিধৱা বিবাহ, জাতিভেদ দূৰীকৰণ আৰু অনাথসকলৰ কল্যাণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। পশ্চিম ভাৰতৰ সামাজিক সংস্কাৰ আন্দোলনত ইয়াৰ বিশেষ অৱদান আছিল।
(ঘ) আলিগড় আন্দোলন
উত্তৰঃ ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খানে মুছলমান সমাজত আধুনিক শিক্ষা আৰু বৈজ্ঞানিক চিন্তাধাৰা প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে আলিগড় আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ উদ্যোগত ১৮৭৫ চনত আলিগড়ত এখন বিদ্যালয় স্থাপন হয় আৰু ১৮৭৭ চনত ইয়াৰ মহম্মদান এংলো-অৰিয়েণ্টেল কলেজৰ ৰূপ গঢ়ি উঠে। এই আন্দোলনে আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
(ঙ) লৰ্ড উইলিয়াম বেণ্টিংক
উত্তৰঃ লৰ্ড উইলিয়াম বেণ্টিংক ১৮২৮–১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ ভাৰতৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত বিভিন্ন প্ৰশাসনিক আৰু সামাজিক সংস্কাৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ দৰে সংস্কাৰকসকলৰ প্ৰচেষ্টাৰ পটভূমিত ১৮২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত সতীদাহ প্ৰথা আইনগতভাৱে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। শিক্ষাব্যৱস্থাৰ সংস্কাৰতো তেওঁৰ ভূমিকা আছিল।
(চ) ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ
উত্তৰঃ ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ উনবিংশ শতিকাৰ এগৰাকী বিশিষ্ট সমাজ সংস্কাৰক, শিক্ষাবিদ আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ নাৰী শিক্ষা, বিধৱা বিবাহ আৰু সামাজিক সমতাৰ বাবে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰচেষ্টাই ১৮৫৬ চনৰ হিন্দু বিধৱা পুনৰ্বিবাহ আইন প্ৰণয়নত সহায় কৰিছিল। বাংলা ভাষা, সাহিত্য আৰু শিক্ষাৰ বিকাশতো তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অৱদান আছিল।
(ছ) ৰাজহ সংস্কাৰ
উত্তৰঃ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভূমিৰ পৰা ৰাজহ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ভাৰতত বিভিন্ন ভূমি ৰাজহ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত চিৰস্থায়ী বন্দবস্ত, ৰায়তৱাৰী আৰু মহলৱাৰী ব্যৱস্থা প্রধান। এই ব্যৱস্থাসমূহে ভূমি ৰাজহ সংগ্ৰহৰ পদ্ধতি সলনি কৰিছিল। কিন্তু বহু ক্ষেত্ৰত অধিক খাজনা আৰু কঠোৰ আদায় ব্যৱস্থাৰ বাবে কৃষকসকল অৰ্থনৈতিক সংকটত পৰিছিল।
অতিৰিক্ত বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ)
১। কৰ্ণৱালিছ সংহিতা কোনজনৰ নামৰ সৈতে জড়িত?
(ক) লৰ্ড ডেলহাউছি
(খ) লৰ্ড কৰ্ণৱালিছ
(গ) লৰ্ড হেষ্টিংছ
(ঘ) লৰ্ড বেণ্টিংক
উত্তৰঃ (খ) লৰ্ড কৰ্ণৱালিছ।
২। চিৰস্থায়ী বন্দবস্ত কোন চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল?
(ক) ১৭৭৩ চনত
(খ) ১৭৮৪ চনত
(গ) ১৭৯৩ চনত
(ঘ) ১৮৫৪ চনত
উত্তৰঃ (গ) ১৭৯৩ চনত।
৩। চিৰস্থায়ী বন্দবস্ত কোনে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল?
(ক) লৰ্ড কৰ্ণৱালিছ
(খ) লৰ্ড ডেলহাউছি
(গ) ৱাৰেন হেষ্টিংছ
(ঘ) লৰ্ড বেণ্টিংক
উত্তৰঃ (ক) লৰ্ড কৰ্ণৱালিছ।
৪। চাৰ্লছ উডৰ শিক্ষা সম্পৰ্কীয় প্ৰেৰণপত্ৰ কোন চনত প্ৰকাশ পাইছিল?
(ক) ১৮২৯ চনত
(খ) ১৮৩৫ চনত
(গ) ১৮৫৬ চনত
(ঘ) ১৮৫৪ চনত
উত্তৰঃ (ঘ) ১৮৫৪ চনত।
৫। ব্ৰাহ্ম সমাজৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কোন আছিল?
(ক) দয়ানন্দ সৰস্বতী
(খ) ৰাজা ৰামমোহন ৰায়
(গ) স্বামী বিবেকানন্দ
(ঘ) ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খান
উত্তৰঃ (খ) ৰাজা ৰামমোহন ৰায়।
৬। ব্ৰাহ্ম সভা কোন চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল?
(ক) ১৮২৮ চনত
(খ) ১৮৭৫ চনত
(গ) ১৮৬৭ চনত
(ঘ) ১৮৯৭ চনত
উত্তৰঃ (ক) ১৮২৮ চনত।
৭। আৰ্য সমাজ কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
(ক) গোবিন্দ ৰাণাডে
(খ) ৰামকৃষ্ণ পৰমহংস
(গ) দয়ানন্দ সৰস্বতী
(ঘ) ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ
উত্তৰঃ (গ) দয়ানন্দ সৰস্বতী।
৮। আৰ্য সমাজ কোন চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
(ক) ১৮২৮ চনত
(খ) ১৮৬৭ চনত
(গ) ১৮৯৭ চনত
(ঘ) ১৮৭৫ চনত
উত্তৰঃ (ঘ) ১৮৭৫ চনত।
৯। প্ৰাৰ্থনা সমাজৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কোন আছিল?
(ক) মহাদেৱ গোবিন্দ ৰাণাডে
(খ) আত্মাৰাম পাণ্ডুৰং
(গ) স্বামী বিবেকানন্দ
(ঘ) ৰাজা ৰামমোহন ৰায়
উত্তৰঃ (খ) আত্মাৰাম পাণ্ডুৰং।
১০। প্ৰাৰ্থনা সমাজ কোন চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
(ক) ১৮৬৭ চনত
(খ) ১৮৭৫ চনত
(গ) ১৮২৮ চনত
(ঘ) ১৯০৫ চনত
উত্তৰঃ (ক) ১৮৬৭ চনত।
১১। আলিগড় আন্দোলনৰ গুৰি ধৰোঁতা কোন আছিল?
(ক) দয়ানন্দ সৰস্বতী
(খ) ৰামমোহন ৰায়
(গ) ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খান
(ঘ) বিদ্যাসাগৰ
উত্তৰঃ (গ) ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খান।
১২। মহম্মদান এংলো-অৰিয়েণ্টেল কলেজ কোন চনত গঢ় লৈ উঠিছিল?
(ক) ১৮৫৭ চনত
(খ) ১৮৬৭ চনত
(গ) ১৮৯৭ চনত
(ঘ) ১৮৭৭ চনত
উত্তৰঃ (ঘ) ১৮৭৭ চনত।
১৩। ৰামকৃষ্ণ মিছন কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
(ক) ৰামমোহন ৰায়
(খ) স্বামী বিবেকানন্দ
(গ) দয়ানন্দ সৰস্বতী
(ঘ) গোবিন্দ ৰাণাডে
উত্তৰঃ (খ) স্বামী বিবেকানন্দ।
১৪। সতীদাহ প্ৰথা কোন চনত আইনগতভাৱে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল?
(ক) ১৮২৯ চনত
(খ) ১৮৫৪ চনত
(গ) ১৮৭৫ চনত
(ঘ) ১৮৯৭ চনত
উত্তৰঃ (ক) ১৮২৯ চনত।
১৫। বিধৱা পুনৰ্বিবাহ আইন কোন চনত প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল?
(ক) ১৮৩৫ চনত
(খ) ১৮৫৪ চনত
(গ) ১৮৫৬ চনত
(ঘ) ১৮৭৫ চনত
উত্তৰঃ (গ) ১৮৫৬ চনত।
১৬। ৰায়তৱাৰী ব্যৱস্থাত ভূমি ৰাজহ সাধাৰণতে কাৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল?
(ক) কেৱল জমিদাৰৰ পৰা
(খ) কেৱল ব্যৱসায়ীৰ পৰা
(গ) কেৱল ৰাজপৰিয়ালৰ পৰা
(ঘ) খেতিয়ক বা ৰায়তৰ পৰা
উত্তৰঃ (ঘ) খেতিয়ক বা ৰায়তৰ পৰা।
ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ শাসনকালত ভাৰতত হোৱা সংস্কাৰসমূহ
১। উত্তৰ লিখা :
ক) লর্ড কর্ণবালিছৰ কাৰ্যবিধিখনক কি বোলা হৈছিল?
উত্তৰঃ কর্ণাৱালিছ সংহিতা ।
খ) কোনজন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে ভাৰতীয় লোকক চৰকাৰী চাকৰিত মকৰল আৰু পদোন্নতিৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল ?
উত্তৰঃ লর্ড হেষ্টিংছে ।
গ) কাৰ দিনত চিৰস্থায়ী ৰাজহ ব্যৱস্থাৰ প্ৰচলন হৈছিল?
উত্তৰঃ লর্ড কর্ণৱালিছৰ দিনত ।
ঘ) কাৰ দিনত সৰ্বপ্ৰথমে মাটিৰ পট্টাৰ ব্যৱস্থা ভাৰতত প্ৰচলিত হৈছিল?
উত্তৰঃ লর্ড হেষ্টিংছৰ দিনত ।
ঙ) চাৰ্লছ উডৰ শিক্ষা সম্পৰ্কীয় প্ৰেৰণ পত্ৰখন কোনজন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ দিনত গৃহীত হৈছিল?
উত্তৰঃ লর্ড ডেলহাউচীৰ দিনত ।
চ) কোনজন অসমীয়াই ব্ৰিটিছ শাসনৰ আমোলত সংস্কৃত সাহিত্যৰ উৎকৰ্ষ সাধন কৰিছিল।
উত্তৰঃ আনন্দৰাম বৰুৱাই ।
২। ‘ক’ অংশৰ লগত ‘খ’ অংশ মিলোৱা :
উত্তৰঃ ‘ ক ’ অংশ– ‘ খ ’ অংশ
দয়ানন্দ সৰস্বতী———————আর্য সমাজ
ছাৰ ছৈয়দ আহমদখান————আলিগড় আন্দোলন
গােবিন্দ ৰাণাডে——————– প্রার্থনা সমাজ
ৰাজা ৰামমােহ ৰায়—————-ব্রাহ্ম সমাজ
ৰাম কৃষ্ণ পৰমহংস—————–ৰামকৃষ্ণ মিছ
৩। শুদ্ধ/অশুদ্ধ বিচাৰি উলিওৱা
ক) কোম্পানী চৰকাৰৰ শাসনৰ আৰম্ভণিলৈকে ভাৰতত মহলৱাৰী/ৰায়তৱাৰী ব্যৱস্থাৰ প্ৰচলন আছিল।
উত্তৰঃ শাক্ত পন্থী আছিল ।
খ) সপ্তদশ/অষ্টাদশ শতিকাত ইংলেণ্ডত ঔদ্যোগিক বিপ্লৱে প্ৰসাৰতা লাভ কৰিছিল।
উত্তৰঃ অষ্টাদশ ।
গ) স্বামী বিবেকানন্দ/গোবিন্দ ৰাণাডে/দয়ানন্দ সৰস্বতীৰ প্ৰকৃত নাম আছিল মূল শংকৰ।
উত্তৰঃদয়ানন্দ সৰস্বতীৰ ।
ঘ) ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ প্ৰধান সহযোগী আছিল দেবেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ/ঈশ্বৰ চন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ/ৰাজসুন্দৰী দেৱী।
উত্তৰঃদেবেন্দ্রনাথ ঠাকুৰ
৪। চমুটোকা লিখা (৫০ টা মান শব্দৰ ভিতৰত) :
ক) ব্রাহ্ম সমাজ
উত্তৰঃ ব্রাহ্মসমাজৰ প্রতিষ্ঠাতা আছিল বঙ্গদেশৰ ৰাজা ৰামমােহন ৰায় । তেওঁ কু – সংস্কাৰ মুক্ত , জাতিভেদ শূন্য ভাৰতীয় সমাজ এখন গঢ়াৰ মানসেৰে ১৮২৮ চনত ব্রাহ্মসভা নামে এটি অনুষ্ঠান গঢ় দিয়ে । সেই অনুষ্ঠানটোৱেই ৰাইজৰ সহযােগত ১৮৩০ চনত ব্রাহ্ম সমাজ নামে খ্যাত হয় । এই সমাজৰ মূল লক্ষ্য আছিল সেই সময়তপ্রচলিত কন্যা শিশু হত্যা , সতীদাহ প্রথাৰ দৰে কু – প্রথাবােৰ সমাজৰ পৰা নাশ কৰা । স্ত্রী শিক্ষা , বিধবা বিবাহৰ ওপৰতাে এই সমাজে গুৰুত্ব প্রদান কৰিছিল ।
খ) আর্য সমাজ
উত্তৰঃ আর্য সমাজৰ প্রতিষ্ঠাতা আছিল স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতী । এওঁ একেশ্বৰ বাদত বিশ্বাসী আৰু মূৰ্ত্তি পুজাৰ বিৰােধী আছিল । ১৮৭৫ খ্রীষ্টাব্দত স্থাপিত হােৱা এই অনুষ্ঠানটিৰ ব্রাহ্ম সমাজৰ আদৰ্শ আৰু নীতিৰ সৈতে মিল আছিল । এই সংগঠনে জাতি ভেদ প্রথা আৰু বাল্যবিবাহৰ বিৰােধিতা কৰিছিল । বিধবা বিবাহ সমর্থন কৰিছিল । দয়ানন্দ সৰস্বতীয়ে অই ধৰ্মৰ মানুহক ‘ শুদ্ধি’ প্ৰথাৰে হিন্দু ধৰ্মলৈ ধর্মান্তকৰণ কৰিছিল ।
গ) প্রার্থনা সমাজ
উত্তৰঃ প্রার্থনা সমাজৰ গুৰি ধৰোঁতা আছিল মহাদেৱ গােবিন্দ ৰাণাড়ে । ১৮৬৭ খ্রীষ্টাব্দত মহাৰাষ্ট্ৰত স্থাপিত এই অনুষ্ঠানটোৱে সমাজ সংস্কাৰত দৃঢ় পদক্ষেপ লৈছিল । এই অনুষ্ঠানৰ সদস্যসকল যথেষ্ট কঠোৰ আছিল আৰু এওঁলােকে সংস্কাৰৰ কাম কাজত ব্রাহ্মসমাজক চেৰ পেলাইছিল । এই অনুষ্ঠানৰ মূল কাৰ্যসূচী আছিল সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ মাজত শিক্ষাৰ ধাউতি বঢ়োৱা , অনাথ আশ্রম স্থাপন , জাতি – ভেদ প্রথা নির্মুল কৰণ আৰু অনুন্নত শ্ৰেণীৰ জাতিবােৰৰ সামাজিক আৰু অর্থনৈতিক উন্নতি সাধন কৰা ।
ঘ) আলিগড় আন্দোলন
উত্তৰঃ আলিগড় আন্দোলনৰ গুৰি ধৰােতা আছিল ঘৰ – ছৈয়দ আহমদ খান । এই আন্দোলন প্রধানকৈ মুছলমান সমাজক পাশ্চাত্য শিক্ষাৰে উদ্বুদ্ধ কৰাৰ মানসেৰে আৰম্ভ কৰা হৈছিল । ১৮৫৭ খ্রীষ্টাব্দত মুছলমান ছাত্র – ছাত্রীসকলৰ বাবে “ এংলাে অৰিয়েণ্টেল কলেজ ” নামে এখন মহাবিদ্যালয় ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খানৰ নেতৃত্বত গঢ়ি তােলা হৈছিল । ফলস্বৰূপে মুছলমান সমাজতাে সমাজ আৰু ধর্ম সংস্কাৰৰ মনােভাব গঢ়ি উঠিছিল ।
ঙ) লর্ড উইলিয়াম বেণ্টিং
উত্তৰঃ লর্ড উইলিয়াম বেন্টিং ইষ্ট-ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ শাসন কালত ভাৰতৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল আছিল । ইংৰাজ সকলে ভাৰতত কেৱল শাসন , শােষণ কৰিয়েই ব্যস্ত থকা নাছিল , তেওঁলােকে সমাজ সংস্কাৰৰ কামতাে মনােনিবেশ কৰিছিল । তেওঁলােকে ভাৰতীয় সকলক পাশ্চাত্য শিক্ষাৰে শিক্ষিত কৰি তুলিব বিচাৰিছিল । ভাৰতত সেই সময়ত প্রচলিত কু – সংস্কাৰবােৰ ভাৰতীয় শিক্ষিত লােকৰ সহায়ত দূৰীণৰ বাবে তেওঁলােকে চেষ্টা কৰিছিল । লর্ড উইলিয়াম বেন্টিঙে ৰাজা ৰামমােহন ৰায়ৰ সহযােগত সতীদাহ প্রথা বন্ধ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল ।
চ) ঈশ্বৰ চন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ
উত্তৰঃ উনৈশ শতিকাত ইংৰাজ কোম্পানীৰ ভাৰত শাসনৰ সময়ত বহু ভাৰতীয় লােকে পাশ্চাত্য শিক্ষাৰে শিক্ষিত হােৱাৰ সুযােগ পাইছিল । তাৰ ভিতৰত ঈশ্বৰ চন্দ্র বিদ্যা সাগৰৰ এজন । পাশ্চাত্য শিক্ষাৰে শিক্ষিত আদর্শবান ব্যক্তি ঈশ্বৰ চন্দ্র বিদ্যাসাগৰে ব্যক্তিগত প্রচেষ্টাৰে সমাজৰ কু – আচাৰবােৰ আঁতৰােৱাৰ চেষ্টা কৰিছিল । স্ত্রী – শিক্ষা অবিহনে যে সমাজ সংস্কাৰিত নহয় এই কথা বুজি তেওঁ স্ত্রী শিক্ষাৰ প্ৰচলন আৰু বিধবা বিবাহ প্রচলনত অধিক গুৰুত্ব দিছিল ।
ছ) ৰাজহ সংস্কাৰ
উত্তৰঃ উনৈশ শতিকাত ইংৰাজ কোম্পানীৰ ভাৰত শাসনৰ সময়ত বহু ভাৰতীয় লােকে পাশ্চাত্য শিক্ষাৰে শিক্ষিত হােৱাৰ সুযােগ পাইছিল । তাৰ ভিতৰত ঈশ্বৰ চন্দ্র বিদ্যা সাগৰৰ এজন । পাশ্চাত্য শিক্ষাৰে শিক্ষিত আদর্শবান ব্যক্তি ঈশ্বৰ চন্দ্র বিদ্যাসাগৰে ব্যক্তিগত প্রচেষ্টাৰে সমাজৰ কু – আচাৰবােৰ আঁতৰােৱাৰ চেষ্টা কৰিছিল । স্ত্রী – শিক্ষা অবিহনে যে সমাজ সংস্কাৰিত নহয় এই কথা বুজি তেওঁ স্ত্রী শিক্ষাৰ প্ৰচলন আৰু বিধবা বিবাহ প্রচলনত অধিক গুৰুত্ব দিছিল ।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post