বাণিজ্যবাদ আৰু ভাৰতলৈ ইউৰোপীয়সকলৰ আগমন
১। এটা শব্দ বা বাক্যত উত্তৰ লিখা
(ক) ভাৰতত বেপাৰ কৰিবলৈ অহা প্ৰথম ইউৰোপীয় দেশখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ পৰ্তুগাল। আধুনিক যুগত সাগৰীয় পথেৰে ভাৰতলৈ বাণিজ্য কৰিবলৈ অহা ইউৰোপীয় শক্তিসমূহৰ ভিতৰত পৰ্তুগীজসকল প্ৰথম আছিল।
(খ) হলেণ্ড বা নেদাৰলেণ্ডৰ অধিৱাসীসকলক কি বুলি জনা যায়?
উত্তৰঃ ডাচ বা ওলন্দাজ।
(গ) ১৪৯৮ চনৰ মে’ মাহত ভাৰতৰ মালাবাৰ উপকূলৰ কালিকট বন্দৰত উপস্থিত হোৱা নাৱিকজন কোন আছিল?
উত্তৰঃ পৰ্তুগীজ নাৱিক ভাস্কো-ডা-গামা।
(ঘ) ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী কোন চনত গঠন কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দত।
(ঙ) ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী গঠন কৰাৰ সময়ত ইংলেণ্ডৰ ৰাণী কোন আছিল?
উত্তৰঃ ৰাণী প্ৰথম এলিজাবেথ।
২। খালী ঠাই পূৰ কৰা
(ক) বাণিজ্যবাদ শব্দটো ______ৰ লগত জড়িত।
উত্তৰঃ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ।
(খ) ______ ভাৰতলৈ অহাৰ সামুদ্ৰিক পথ বিচাৰি যাত্ৰা কৰোঁতে ইউৰোপীয়সকলৰ বাবে অজ্ঞাত আমেৰিকা মহাদেশৰ কাষৰ কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈছিল।
উত্তৰঃ খ্ৰীষ্টোফাৰ কলম্বাছ।
(গ) ১৬৬১ চনত ইংলেণ্ডৰ ৰজা দ্বিতীয় চাৰ্লছে বিবাহৰ যৌতুক হিচাপে ______ লাভ কৰিছিল আৰু ১৬৬৮ চনত সেই অঞ্চল ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক লীজত দিছিল।
উত্তৰঃ বোম্বাই (বৰ্তমানৰ মুম্বাই)।
(ঘ) ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে মোগল সম্ৰাট ______ৰ পৰা তিনিখন ফৰমান লাভ কৰিছিল।
উত্তৰঃ ফাৰুকছিয়াৰ।
(ঙ) ভাৰতত ব্যৱসায়ৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ অন্যতম প্রধান প্ৰতিদ্বন্দ্বী আছিল ______।
উত্তৰঃ ফৰাচীসকল।
৩। চমুটোকা লিখা
(ক) বাৰ্থলমিউ ডিয়াজ
উত্তৰঃ বাৰ্থলমিউ ডিয়াজ এগৰাকী বিখ্যাত পৰ্তুগীজ নাৱিক আছিল। তেওঁ ১৪৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত আফ্ৰিকাৰ উপকূলেদি সামুদ্ৰিক অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। ১৪৮৮ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ আফ্ৰিকা মহাদেশৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ উত্তমাশা অন্তৰীপ অতিক্ৰম কৰে। তেওঁৰ এই অভিযানে ইউৰোপৰ পৰা আফ্ৰিকাৰ দক্ষিণেদি ভাৰতলৈ সামুদ্ৰিক পথ বিচাৰি উলিওৱাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
(খ) ভাস্কো-ডা-গামা
উত্তৰঃ ভাস্কো-ডা-গামা এগৰাকী পৰ্তুগীজ নাৱিক আছিল। তেওঁ ১৪৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত পৰ্তুগালৰ পৰা ভাৰত অভিমুখে সামুদ্ৰিক যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল। আফ্ৰিকাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ উত্তমাশা অন্তৰীপ অতিক্ৰম কৰি ১৪৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মে’ মাহত ভাৰতৰ মালাবাৰ উপকূলৰ কালিকটত উপস্থিত হৈছিল। তেওঁৰ এই অভিযানে ইউৰোপ আৰু ভাৰতৰ মাজত প্ৰত্যক্ষ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ পথ মুকলি কৰিছিল।
(গ) ওলন্দাজসকল
উত্তৰঃ হলেণ্ড বা নেদাৰলেণ্ডৰ অধিৱাসীসকলক ডাচ বা ওলন্দাজ বোলে। পৰ্তুগীজসকলৰ বাণিজ্যিক সফলতাই তেওঁলোকক পূবৰ দেশসমূহৰ সৈতে বাণিজ্য কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। ১৬০২ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁলোকে ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী গঠন কৰে। ভাৰতৰ কৰমণ্ডল উপকূল, পুলিকট, নাগাপট্টনম, কোচিন আদি অঞ্চলত বাণিজ্যকুঠি স্থাপন কৰি তেওঁলোকে মছলা, বস্ত্ৰ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায় কৰিছিল।
(ঘ) ফাৰুকছিয়াৰ
উত্তৰঃ ফাৰুকছিয়াৰ ১৭১৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১৭১৯ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ ৰাজত্ব কৰা এগৰাকী মোগল সম্ৰাট আছিল। ১৭১৭ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বাণিজ্যিক সুবিধা প্ৰদান কৰি ফৰমান জাৰি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কোম্পানীয়ে বংগত বছৰি ৩,০০০ টকাৰ বিনিময়ত বিশেষ শুল্ক ৰেহাই আৰু বাণিজ্য সম্প্ৰসাৰণৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল। এই ফৰমানসমূহে ভাৰতত ইংৰাজসকলৰ বাণিজ্যিক প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল।
৪। ‘ক’ অংশৰ লগত ‘খ’ অংশ মিলোৱা
| ‘ক’ অংশ | ‘খ’ অংশ |
|---|---|
| ১৪৫৩ চন | তুৰ্কীসকলৰ কনষ্টাণ্টিনোপল দখল |
| ১৬০০ চন | ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী গঠন |
| ১৬০২ চন | ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী গঠন |
| ১৬৭৩ চন | ফৰাচীসকলৰ পণ্ডিচেৰীত উপস্থিতি আৰু বসতি স্থাপনৰ সূচনা |
৫। বাণিজ্যবাদ বুলিলে কি বুজা? লিখা।
উত্তৰঃ দেশৰ সম্পদ আৰু অৰ্থনৈতিক শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে চৰকাৰে ব্যৱসায়-বাণিজ্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ৰপ্তানি বৃদ্ধি, আমদানি সীমিতকৰণ আৰু সোণ-ৰূপৰ সঞ্চয় বৃদ্ধি কৰাত গুৰুত্ব দিয়া অৰ্থনৈতিক নীতিক বাণিজ্যবাদ বোলে।
ইউৰোপত বিশেষকৈ পঞ্চদশৰ পৰা অষ্টাদশ শতিকাৰ ভিতৰত বাণিজ্যবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পাইছিল। এই নীতি অনুসৰি ইউৰোপীয় দেশসমূহে নতুন বাণিজ্যপথ, উপনিৱেশ আৰু বিদেশী বজাৰ দখল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।
বাণিজ্যবাদৰ প্রধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
১। ৰপ্তানি বাণিজ্য বৃদ্ধি কৰা।
২। আমদানি নিয়ন্ত্ৰণ কৰা।
৩। সোণ আৰু ৰূপৰ সঞ্চয় বৃদ্ধি কৰা।
৪। চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণত ব্যৱসায়-বাণিজ্য পৰিচালনা কৰা।
৫। উপনিৱেশ স্থাপন কৰি কেঁচামাল আৰু বজাৰৰ সুবিধা লাভ কৰা।
৬। ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতৰ কোন কোন ঠাইত বাণিজ্যৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল? লিখা।
উত্তৰঃ ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতৰ বিভিন্ন স্থানত বাণিজ্যকুঠি স্থাপন কৰি ব্যৱসায়-বাণিজ্য সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল।
তেওঁলোকৰ প্রধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰসমূহ হ’ল—
১। চুৰাট
২। আগ্ৰা
৩। আহমেদাবাদ
৪। মছলিপট্টনম
৫। মাদ্ৰাজ (বৰ্তমানৰ চেন্নাই)
৬। বোম্বাই (বৰ্তমানৰ মুম্বাই)
৭। হুগলী
৮। কলকাতা
এই কেন্দ্ৰসমূহৰ জৰিয়তে ইংৰাজসকলে কপাহী বস্ত্ৰ, পাট, ৰেচম, নীল, মছলা আৰু অন্যান্য মূল্যৱান সামগ্ৰীৰ বাণিজ্য চলাইছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত বাণিজ্যিক সুবিধা আৰু সামৰিক শক্তিৰ সহায়ত তেওঁলোকে ভাৰতত ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
৭। মোগল সম্ৰাট ফাৰুকছিয়াৰে ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক দিয়া ফৰমানৰ জৰিয়তে কি কি সুবিধা লাভ কৰিছিল? চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ মোগল সম্ৰাট ফাৰুকছিয়াৰে ১৭১৭ খ্ৰীষ্টাব্দত ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক কেইবাটাও বিশেষ বাণিজ্যিক সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।
এই ফৰমানসমূহৰ জৰিয়তে কোম্পানীয়ে তলৰ সুবিধাসমূহ লাভ কৰিছিল—
১। শুল্ক ৰেহাইঃ বছৰি ৩,০০০ টকাৰ বিনিময়ত বংগত কোম্পানীৰ সামগ্ৰীৰ ওপৰত বিশেষ শুল্ক ৰেহাই লাভ কৰিছিল।
২। বাণিজ্য সম্প্ৰসাৰণঃ বাণিজ্যকুঠি স্থাপন আৰু ব্যৱসায় বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ সুবিধা লাভ কৰিছিল।
৩। ভূমি ব্যৱহাৰৰ সুবিধাঃ কলকাতাৰ ওচৰৰ কিছুমান গাঁও আৰু ভূমিৰ অধিকাৰ লাভ বা ভাড়াত লোৱাৰ অনুমতিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।
৪। দস্তকৰ ব্যৱস্থাঃ কোম্পানীৰ অনুমোদিত সামগ্ৰী শুল্কমুক্তভাৱে চলাচল কৰাবলৈ দস্তক বা অনুমতিপত্ৰ ব্যৱহাৰৰ সুবিধা লাভ কৰিছিল।
৫। মুদ্ৰা সম্পৰ্কীয় সুবিধাঃ নিৰ্দিষ্ট চৰ্তত কোম্পানীৰ সোণ-ৰূপ চৰকাৰী টাকশালত মুদ্ৰালৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছিল।
এই সুবিধাসমূহৰ ফলত ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বাণিজ্যিক শক্তি বৃদ্ধি পায় আৰু ভাৰতত তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ বিস্তাৰৰ পথ সহজ হয়।
অতিৰিক্ত বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ)
১। আধুনিক যুগত ভাৰতলৈ সামুদ্ৰিক পথেৰে বাণিজ্য কৰিবলৈ অহা প্ৰথম ইউৰোপীয় শক্তি কোনটো?
(ক) ইংলেণ্ড
(খ) ফ্ৰান্স
(গ) পৰ্তুগাল
(ঘ) হলেণ্ড
উত্তৰঃ (গ) পৰ্তুগাল।
২। ভাস্কো-ডা-গামা কোন দেশৰ নাৱিক আছিল?
(ক) পৰ্তুগাল
(খ) স্পেইন
(গ) ইংলেণ্ড
(ঘ) ফ্ৰান্স
উত্তৰঃ (ক) পৰ্তুগাল।
৩। ভাস্কো-ডা-গামা কোন চনত ভাৰতত উপস্থিত হৈছিল?
(ক) ১৪৫৩ চনত
(খ) ১৪৮৮ চনত
(গ) ১৫০০ চনত
(ঘ) ১৪৯৮ চনত
উত্তৰঃ (ঘ) ১৪৯৮ চনত।
৪। উত্তমাশা অন্তৰীপ অতিক্ৰম কৰা বিখ্যাত পৰ্তুগীজ নাৱিকজন কোন?
(ক) খ্ৰীষ্টোফাৰ কলম্বাছ
(খ) বাৰ্থলমিউ ডিয়াজ
(গ) জেমছ কুক
(ঘ) ফ্ৰান্সিছ ড্ৰেক
উত্তৰঃ (খ) বাৰ্থলমিউ ডিয়াজ।
৫। খ্ৰীষ্টোফাৰ কলম্বাছ কোন দেশৰ পৃষ্ঠপোষকতাত সামুদ্ৰিক অভিযান চলাইছিল?
(ক) স্পেইন
(খ) হলেণ্ড
(গ) পৰ্তুগাল
(ঘ) ইংলেণ্ড
উত্তৰঃ (ক) স্পেইন।
৬। ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী কোন চনত গঠন কৰা হৈছিল?
(ক) ১৬৬৪ চনত
(খ) ১৬০০ চনত
(গ) ১৬০২ চনত
(ঘ) ১৭১৭ চনত
উত্তৰঃ (গ) ১৬০২ চনত।
৭। ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী কোন চনত গঠন কৰা হৈছিল?
(ক) ১৪৯৮ চনত
(খ) ১৫৯৯ চনত
(গ) ১৬০২ চনত
(ঘ) ১৬০০ চনত
উত্তৰঃ (ঘ) ১৬০০ চনত।
৮। ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক ৰাজকীয় অনুমতিপত্ৰ প্ৰদান কৰা ৰাণীগৰাকী কোন আছিল?
(ক) দ্বিতীয় এলিজাবেথ
(খ) প্ৰথম এলিজাবেথ
(গ) ভিক্টোৰিয়া
(ঘ) মেৰী
উত্তৰঃ (খ) প্ৰথম এলিজাবেথ।
৯। হলেণ্ডৰ অধিৱাসীসকলক কি বোলে?
(ক) ডাচ
(খ) ফৰাচী
(গ) পৰ্তুগীজ
(ঘ) ইংৰাজ
উত্তৰঃ (ক) ডাচ।
১০। বাণিজ্যবাদৰ প্রধান উদ্দেশ্য কি আছিল?
(ক) কৃষিকাৰ্য বন্ধ কৰা
(খ) সকলো আমদানি বৃদ্ধি কৰা
(গ) বাণিজ্য নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশৰ সম্পদ আৰু শক্তি বৃদ্ধি কৰা
(ঘ) বিদেশী বাণিজ্য বন্ধ কৰা
উত্তৰঃ (গ) বাণিজ্য নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশৰ সম্পদ আৰু শক্তি বৃদ্ধি কৰা।
১১। কনষ্টাণ্টিনোপল কোন চনত অটোমান তুৰ্কীসকলে দখল কৰিছিল?
(ক) ১৪৯৮ চনত
(খ) ১৬০০ চনত
(গ) ১৫২৬ চনত
(ঘ) ১৪৫৩ চনত
উত্তৰঃ (ঘ) ১৪৫৩ চনত।
১২। ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ এটা প্রধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ কোনখন আছিল?
(ক) শ্বিলং
(খ) চুৰাট
(গ) তেজপুৰ
(ঘ) গুৱাহাটী
উত্তৰঃ (খ) চুৰাট।
১৩। ফাৰুকছিয়াৰ কোন বংশৰ সম্ৰাট আছিল?
(ক) মোগল
(খ) আহোম
(গ) কোচ
(ঘ) মৌৰ্য
উত্তৰঃ (ক) মোগল।
১৪। ফাৰুকছিয়াৰে ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশেষ ফৰমান কোন চনত দিছিল?
(ক) ১৬০০ চনত
(খ) ১৬৬১ চনত
(গ) ১৭১৭ চনত
(ঘ) ১৭৫৭ চনত
উত্তৰঃ (গ) ১৭১৭ চনত।
১৫। বংগত বিশেষ বাণিজ্যিক সুবিধা লাভ কৰাৰ বাবে কোম্পানীয়ে বছৰি কিমান টকা দিব লাগিছিল?
(ক) ১,০০০ টকা
(খ) ৫,০০০ টকা
(গ) ১০,০০০ টকা
(ঘ) ৩,০০০ টকা
উত্তৰঃ (ঘ) ৩,০০০ টকা।
১৬। ভাৰতত বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগিতাত ইংৰাজসকলৰ অন্যতম প্রধান প্ৰতিদ্বন্দ্বী কোন আছিল?
(ক) চীনাসকল
(খ) ফৰাচীসকল
(গ) জাপানীসকল
(ঘ) ৰুছসকল
উত্তৰঃ (খ) ফৰাচীসকল।
Teacher Generate Question Answer
বাণিজ্যবাদ আৰু ভাৰতলৈ ইউৰোপীয়সকলৰ আগমন
Lesson: 12
১। এটা শব্দ বা বাক্যত উত্তৰ লিখা :
ক) ভাৰতত বেপাৰ কৰিবলৈ অহা প্ৰথম ইউৰোপীয় দেশখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ পর্তুগাল।
খ) হলেণ্ড বা নেদাৰলেণ্ডৰ অধিৱাসীসকলক কি বুলি জনা যায়?
উত্তৰঃ ডাচ।
গ) ১৪৯৮ চনৰ ১৭ মে’ তাৰিখে ভাৰতৰ মালাৱাৰ উপকূলৰ কালিকট বন্দৰত উপস্থিত হোৱা নাৱিকজন কোন আছিল?
উত্তৰঃ ভাস্ক’ডা-গামা।
ঘ) ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী কোন চনত গঠন কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৬০০ চনত।
ঙ) ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী গঠন কৰাৰ সময়ত ইংলেণ্ডৰ ৰাণী কোন আছিল?
উত্তৰঃ মহাৰাণী এলিজাবেথ।
২। খালী ঠাই পূৰণ কৰা :
ক) বাণিজ্যবাদ শব্দটো _________লগতেই জড়িত।
উত্তৰঃ ব্যৱসায় বাণিজ্য।
খ) _________ভাৰতলৈ অহাৰ সামুদ্রিক পথ বিচাৰি ভুলবশতঃ আমেৰিকা আৱিষ্কাৰ কৰে।
উত্তৰঃ খ্ৰীষ্টফাৰ কলম্বাছে।
গ) ১৬৬১ চনত _________ ইংলেণ্ডৰ ৰজা দ্বিতীয় চাৰ্লছে _________খন ইংৰাজ কোম্পানীক লীজত দিয়ে।
উত্তৰঃ বোম্বাই
ঘ) ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে মোগল সম্রাট_________পৰা তিনিখন ফৰমান লাভ কৰিছিল।
উত্তৰঃ সম্রাট ফাৰুকচিয়াৰ।
(ঙ) ভাৰতত ব্যৱসায়ৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শত্ৰু আছিল_________
উত্তৰঃ ফৰাছী সকল।
৩। চমুটোকা লিখা :
ক) বাথৌ লমিউ দিয়াজ
উত্তৰঃবার্থোলমিউ দিয়াজ এগৰাকী পর্তুগীজ নাবিক আছিল। পর্তুগালৰ ৰাজকুমাৰ হেনৰীৰ অনুপ্ৰেৰণাত পর্তুগীজ নাবিকসকলে সামুদ্রিক অভিযান চলাইছিল- বিভিন্ন ঠাইৰ সন্ধানত সমুদ্ৰত নিজৰ জীৱনকো তুচ্চ কৰি জাহাজ মেলি দিছিল। সামুদ্রিক অভিযানৰ বাবে হেনৰীয়ে অর্থ সাহায্য প্রদান কৰিছিল। হেনৰীৰ মৃত্যুৰ পিছতো সাাগৰীয় যাত্ৰাৰে নতুন ঠাই আবিষ্কাৰ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা অব্যাহত আছিল। বার্থোলমিউ দিয়াজে হেনৰীৰ মৃত্যুৰ পিছত ১৪৮৭চনত নতুন আৱিস্কাৰৰ সন্ধানত আটলান্টিক মহাসাগৰেদি যাত্ৰা আৰম্ভ কৰি আহি আহি আফ্রিকা মহাদেশৰ দক্ষিণত অবস্থিত উত্তম আশা অন্তৰীপ আবিষ্কাৰ কৰিছিল।
খ) ভাস্ক ‘ডা-গামা
উত্তৰঃভাস্ক’ডা গামা এগৰাকী পতুগীজ নাবিক আছিল। নাবিক সকলৰ উদ্দেশ্যই আছিল নানা বাধা-বিঘিনী অতিক্রমি সাগৰীয় পথেদি যাত্রা কৰি ন ন ঠাই আবিষ্কাৰ কৰা। ১৪৯৮ খ্রীষ্টাব্দত ভাস্ক’ডা গামাই আফ্রিকাৰ আটলান্টিক মহাসাগৰৰ উপকূলৰে যাত্রা আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ উত্তম আশা অন্তৰীপৰ কাষেৰে গৈ ভাৰত মহাসাগৰত উপস্থিত হৈছিল আৰু ১৪৯৮ চনৰ ১৪মে’ তাৰিখে ভাৰতৰ মালৱাৰ উপকূলৰ কালিকট বন্দৰত ভৰি দিয়ে।ভাস্ক’ডা গামাৰ এই সাগৰীয় নতুন পথৰ আৱিষ্কাৰৰ ফলত ভাৰতীয় বয়-বস্তু পর্তুগাললৈ নিব পৰা হ’ল। ১৬শতিকাৰ শেষৰ পিনে গোৱা, ডমন ডিউ, চালচেটিকে আদি কৰি ইয়াৰ ওচৰৰ বিস্তীর্ণ অঞ্চল পর্তুগীজসকলৰ অধীনলৈ যায়।
গ) ওলন্দাজসকল
উত্তৰঃ ইউৰোপৰ বাণিজ্যিক দেশ সমূহৰ ভিতৰত এখন হ’ল- হলেণ্ড বা নেদাৰলেণ্ড। এই দেশৰ অধিবাসী সকলক ডাচ বুলি কোৱা হয়। ভাৰতত তেওঁলোকক ওলন্দাজ নামে জনা গৈছিল। ভাৰতৰ লগত বেপাৰ-বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত পর্তুগীজ সকলৰ সফলতাই ডাচ বা ওলন্দাজ সকলকো ভাৰতলৈ আকৰ্ষিত কৰিছিল। তেওঁলোকে ষোড়শ শতিকাৰ শেষৰফালে কেইবাটাও ব্যৱসায়িক প্রতিষ্ঠান গঠন কৰি ভাৰতত ব্যৱসায় চলাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সফল হ’ব পৰা নাছিল। সেয়ে ১৬০২ চনত সৰু সৰু কোম্পানীবোৰ একেলগ কৰি ‘ডি ইউনাইটেড ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী গঠন কৰে। নেডাৰলেণ্ডছ’ নামে এটা কোম্পানী গঠন কৰে। নেডাৰলেণ্ডছ চৰকাৰে এই সংযুক্ত প্রতিষ্ঠানটোক ব্যৱসায় বাণিজ্যৰ কাৰণে অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। তেওঁলোকে ভাৰতৰ কৰমণ্ডল উপকূলত বাণিজ্য কুঠি নিৰ্মাণ কৰিছিল।
ঘ) ফাৰুকছিয়াৰ
উত্তৰঃ ফাৰকচিয়াৰ এগৰাকী মোগল সম্রাট আছিল। মোগল সম্রাট ঔৰংজেৱৰ উত্তৰাধিকাৰী সম্রাট আছিল ফাৰুকচিয়াৰ। ঔৰংজেৱৰ মৃত্যুৰ পিছত ভাৰততইংৰাজসকলে ব্যৱসায় সম্প্ৰসাৰণ ঘটাবলৈ বিশেষভাৱে সুবিধা পায়। এই ক্ষেত্রত ফাৰকচিয়াৰৰ অৱদান আটাইতকৈ বেছি। ১৭১৭চনত ইংৰাজ সকলৰ এটা প্রতিনিধি দল ভাৰতলৈ আহিছিল। লগত আহিছিল উইলিয়াম হেমিলটন নামৰ এজন চিকিৎসক। সেই সময়ত ফাৰকচিয়াৰ টান নৰিয়াত পৰি আছিল। ডাঃ হেমিলটনে তেওঁক চিকিৎসা কৰি আৰোগ্য কৰে। ইয়াতেই সন্তুষ্ট হৈ ফাৰুকচিয়াৰে কোম্পানীক তিনিখন ফৰমান প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ফলত কোম্পানীক ৩০০০টকাৰ বিনিময়ত বঙ্গদেশত কৰমুক্তভাবে। ব্যৱসায় কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। লগতে কলিকতাৰ ওচৰে পাজৰে প্ৰয়োজন মতে মাটি অধিগ্রহণ কৰাৰ ক্ষমতাও প্ৰদান কৰে। এইদৰে ফাৰুকচিয়াৰৰ বাবে ইংৰাজ সকল অধিক লাভবান হ’ল।
৪।
‘ক’ অংশ ‘খ’ অংশ
ক) ১৪৫৩ চনফৰাছীসকলৰ পণ্ডিচেৰী দখল।
খ) ১৬০০ চনতুর্কীসকলৰ কনষ্টাণ্টিনপোল দখল।
গ) ১৬০২ চন ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী গঠন।
ঘ) ১৬৭৩ ‘দি ইউনাইটেড ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী অব্ দা নেদাৰলেণ্ডছ গঠন’।
উত্তৰঃ
‘ক’ অংশ ‘খ’ অংশ
ক) ১৪৫৩ চন ——————— তুর্কীসকলৰ কনষ্টাণ্টিনপোল দখল।
খ) ১৬০০ চন ———————– ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী গঠন।
গ) ১৬০২ চন——————— দি ইউনাইটেড ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী অব্ দা নেদাৰলেণ্ডছ গঠন’।
ঘ) ১৬৭৩ ————————ফৰাছীসকলৰ পণ্ডিচেৰী দখল।
৫। বাণিজ্যবাদ বুলিলে কি বুজা লিখা।
উত্তৰঃ বাণিজ্যবাদ শব্দটো ব্যৱসায় বাণিজ্যৰ লগতেই জড়িত বুলি সাধাৰণতে অনুমান কৰিব পাৰি। ব্যৱসায় বাণিজ্যৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটাই অর্থনৈতিক উন্নতিৰ কাৰণেপ্ৰচেষ্টা কৰি যেতিয়া চৰকাৰে ব্যৱসায় বাণিজ্য বা অর্থনৈতিক কার্য কলাপ নিয়ন্ত্রণ কৰে তাকেই বাণিজ্যবাদ বোলা হয়।
৬। ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতৰ কোন কোন ঠাইত বাণিজ্যৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল লিখা।
উত্তৰঃ ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতত বাণিজ্যৰ সম্প্ৰসাৰৰণ কৰা ঠাইবোৰ আছিল ক্রমে- চুৰাট, আগ্রা, আহম-দাবাদ, মাদ্রাজ (বর্তমান চেন্নাই), বোম্বাই (বর্তমান মুম্বাই, কলকাতা (হুগলী) আদি।
৭। মোগল সম্রাট ফাৰুকছিয়াৰে ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক দিয়া ফৰমানৰ জৰিয়তে কি কি সুবিধা লাভ কৰিছিল চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ মোগল সম্রাট ফাৰুকছিয়াৰে ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক দিয়া ফৰমানৰ জৰিয়তে বছৰি মাত্র ৩০০০ টকাৰ বিনিময়ত কোম্পানীয়ে বঙ্গদেশত কৰমুক্ত ভাবে ব্যৱসায় কৰিবলৈ অনুমতি পাইছিল।কলকতাৰ ওচৰে পাজৰে প্ৰয়োজন মতে মাটি অধিগ্রহণ কৰাৰ ক্ষমতাও লাভ কৰিছিল। নিজামৰ ৰাজ্য হায়দৰাবাদতো বছৰি দিবলগীয়া ৰাজহৰ বাদে আন সকলো সামগ্ৰী কৰৰ পৰাই ৰেহাই পাইছিল।কোম্পানীয়ে মুদ্রা প্রস্তুত কৰিবলৈও অধিকাৰ পাইছিল।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post