শংকৰদেৱৰ বাল্যকাল
পাঠভিত্তিক দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ
১। তোমাৰ পাঠ্য প্ৰবন্ধৰ আধাৰত শংকৰদেৱৰ বাল্যকালৰ এটি বিৱৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ ‘শংকৰদেৱৰ বাল্যকাল’ পাঠটি ‘কথা গুৰুচৰিত’ৰ পৰা লোৱা হৈছে। পাঠটিত মহাপুৰুষ শংকৰদেৱৰ শিশুকালৰ খেল-ধেমালি, অলৌকিক কাৰ্য, শিক্ষা-জীৱন আৰু প্ৰতিভাৰ বিভিন্ন দিশ বৰ্ণিত হৈছে।
শিশুকালত শংকৰদেৱ অতি চঞ্চল আৰু সাহসী আছিল। তেওঁ সমনীয়াসকলৰ সৈতে নানা খেল-ধেমালি কৰি সময় কটাইছিল। কেতিয়াবা ব্ৰহ্মপুত্ৰত বুৰ মাৰি কাছ ধৰি আনিছিল, কেতিয়াবা ভৰা লুইত সাঁতুৰি ইপাৰ-সিপাৰ হৈছিল। অজগৰ সাপ কাটি পেলোৱা, লগৰীয়াৰ ভঙা হাত বা ছিঙা কাণ চুই ভাল কৰি দিয়া আদি অলৌকিক ঘটনাও তেওঁৰ বাল্যকালৰ সৈতে জড়িত।
পিতৃ-মাতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত বুঢ়ীমাক খেৰশুতিয়ে তেওঁৰ লালন-পালনৰ দায়িত্ব লয়। বাৰ বছৰ বয়সলৈ পঢ়া-শুনাত বিশেষ মন নথকাত খেৰশুতিয়ে তিৰস্কাৰ কৰি তেওঁক মহেন্দ্ৰ কন্দলিৰ টোলত ভৰ্তি কৰায়।
গুৰুগৃহত শংকৰদেৱে অতি কম সময়তে অসাধাৰণ প্ৰতিভাৰ পৰিচয় দিয়ে। এদিন গুৰুৱে ছাত্ৰসকলক শ্লোক ৰচনা কৰিবলৈ দিয়াত তেওঁ আকাৰ-ইকাৰ নোহোৱাকৈ ‘খগচৰ নগধৰ’ শ্লোক ৰচনা কৰি সকলোকে বিস্মিত কৰে। গুৰু মহেন্দ্ৰ কন্দলিয়েও তেওঁৰ প্ৰতিভাত মুগ্ধ হয়।
এনেদৰে খেল-ধেমালি, অলৌকিক ঘটনা আৰু অধ্যয়নৰ মাজেৰে শংকৰদেৱৰ বাল্যকাল অতিবাহিত হৈছিল।
২। শংকৰদেৱে শিশুকালত কি কি অলৌকিক কাৰ্য প্ৰদৰ্শন কৰিছিল? বিৱৰি লিখা।
উত্তৰঃ ‘শংকৰদেৱৰ বাল্যকাল’ পাঠত শংকৰদেৱৰ শিশুকালৰ কেইবাটাও আশ্চৰ্যজনক আৰু অলৌকিক কাৰ্যৰ উল্লেখ আছে।
শিশুকালতে তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰত বুৰ মাৰি কাছ ধৰি আনিছিল। অতি কম বয়সতে গৰু খেদি ফুৰা অজগৰ সাপ কাটি পেলোৱাৰ কথাও পাঠত উল্লেখ আছে। ভাদ মাহৰ ভৰা লুইত সাঁতুৰি ইপাৰ-সিপাৰ হৈও তেওঁ লগৰীয়াসকলক আচৰিত কৰিছিল।
এবাৰ খেলি থাকোঁতে লগৰীয়া ভেকুৰীৰ হাত ভাঙিছিল। শংকৰদেৱে ভঙা ঠাইত হাত দি দিয়াত সেয়া ভাল হৈ গৈছিল। আন এদিন এজন লগৰীয়াৰ কাণ ছিঙি যোৱাত শংকৰদেৱে ছিঙা ঠাইত হাত দিয়াত কাণ পুনৰ জোৰা লাগিছিল। আন এটা ঘটনাত ছিঙি যোৱা বস্ত্ৰও তেওঁৰ স্পৰ্শত আগৰ দৰে হোৱা বুলি বৰ্ণনা আছে।
এই ঘটনাবোৰৰ মাজেৰে শংকৰদেৱৰ বাল্যকালৰ অলৌকিক শক্তি আৰু অসাধাৰণ ব্যক্তিত্বৰ ছবি প্ৰকাশ পাইছে।
৩। গুৰুগৃহৰ পৰা শংকৰদেৱ কেনেকৈ পলাইছিল? ফলত কি হৈছিল?
উত্তৰঃ বুঢ়ীমাক খেৰশুতিয়ে বাৰ বছৰ বয়সত শংকৰদেৱক শিক্ষা লাভৰ বাবে মহেন্দ্ৰ কন্দলিৰ টোলত ভৰ্তি কৰাইছিল।
এসময়ত শংকৰদেৱে ঘৰলৈ যাবলৈ গুৰুৰ ওচৰত কেইবাবাৰো অনুমতি বিচাৰিছিল। কিন্তু গুৰুৱে অনুমতি নিদিয়াত তেওঁ এদিন ঘৰৰ পৰা নোকোৱাকৈ বস্ত্ৰ আৰু ধন আনি গুৰুক দি টোল এৰি ঘৰলৈ গুচি যায়।
গুৰু মহেন্দ্ৰ কন্দলিয়ে এই কথা খেৰশুতিক জনায়। খেৰশুতিয়ে শংকৰদেৱক তিৰস্কাৰ কৰি কয় যে যদি পঢ়া-শুনা কৰিব নোৱাৰে, তেন্তে টকা-বস্ত্ৰ গুৰুক দি গৰু চৰাই ফুৰিলেই হ’ব।
বুঢ়ীমাকৰ এই কঠোৰ কথাত শংকৰদেৱ অত্যন্ত লজ্জিত হয়। তাৰ পাছত তেওঁ পুনৰ গুৰুগৃহলৈ গৈ মনোযোগেৰে পঢ়া-শুনা কৰিবলৈ ধৰে আৰু অতি সোনকালে অসাধাৰণ প্ৰতিভাৰ পৰিচয় দিয়ে।
৪। ‘শংকৰদেৱৰ বাল্যকাল’ পাঠটিৰ মূল কথাখিনি চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ ‘শংকৰদেৱৰ বাল্যকাল’ পাঠটি ‘কথা গুৰুচৰিত’ৰ পৰা সংগৃহীত। পাঠটিত মহাপুৰুষ শংকৰদেৱৰ শৈশৱ আৰু শিক্ষাজীৱনৰ বিভিন্ন উল্লেখযোগ্য ঘটনা বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
শিশুকালত তেওঁ অত্যন্ত চঞ্চল, সাহসী আৰু খেল-প্ৰিয় আছিল। নৈত সাঁতোৰা, কাছ ধৰা, অজগৰ সাপ বধ কৰা আদি কামেৰে তেওঁ সকলোকে বিস্মিত কৰিছিল। লগৰীয়াৰ ভঙা হাত আৰু ছিঙা কাণ তেওঁৰ স্পৰ্শত ভাল হোৱা আদি অলৌকিক ঘটনাও পাঠত পোৱা যায়।
পিতৃ-মাতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত বুঢ়ীমাক খেৰশুতিয়ে তেওঁক লালন-পালন কৰে। পঢ়া-শুনাৰ প্ৰতি আগ্ৰহ নথকাৰ বাবে খেৰশুতিয়ে তেওঁক মহেন্দ্ৰ কন্দলিৰ টোলত ভৰ্তি কৰে। প্ৰথমে তেওঁ টোলৰ পৰা ঘৰলৈ পলাই আহিলেও বুঢ়ীমাকৰ তিৰস্কাৰত পুনৰ অধ্যয়নত মন দিয়ে।
গুৰুগৃহত তেওঁ অতি চোকা ছাত্ৰ হিচাপে পৰিচিত হয় আৰু ‘খগচৰ নগধৰ’ নামৰ শ্লোক ৰচনা কৰি নিজৰ অসাধাৰণ প্ৰতিভা প্ৰকাশ কৰে। শিক্ষা শেষ কৰাৰ পাছত তেওঁ ‘হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান’ আদি ৰচনা কৰি সাহিত্য আৰু ধৰ্মজীৱনৰ পথত আগবাঢ়ে।
৫। শংকৰদেৱে গুৰুগৃহত কটোৱা কালছোৱাৰ বৰ্ণনা দিয়া।
উত্তৰঃ বাৰ বছৰ বয়সত বুঢ়ীমাক খেৰশুতিয়ে শংকৰদেৱক মহেন্দ্ৰ কন্দলিৰ টোলত ভৰ্তি কৰাইছিল। টোলত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁ অতি সোনকালেই অসাধাৰণ মেধাৰ পৰিচয় দিয়ে।
শংকৰদেৱ আছিল অতি তীক্ষ্ণবুদ্ধিৰ ছাত্ৰ। কোনো পাঠ তেওঁক বাৰে বাৰে দেখুৱাব নালাগিছিল। তেওঁ দিনে-নিশাই অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু জ্ঞান আহৰণত মনোনিৱেশ কৰিছিল।
এদিন মহেন্দ্ৰ কন্দলিয়ে ছাত্ৰসকলক শ্লোক ৰচনা কৰিবলৈ দিয়ে। আন ছাত্ৰসকলে ঠিকমতে ৰচনা কৰিব নোৱাৰিলেও শংকৰদেৱে আকাৰ-ইকাৰ নোহোৱাকৈ ‘খগচৰ নগধৰ’ শ্লোক ৰচনা কৰে। ইয়াৰ গভীৰ অৰ্থ আৰু ৰচনাশৈলী দেখি গুৰু বিস্মিত হয়।
আন এটা ঘটনাত গুৰুৱে তেওঁক দুৰ্গাৰ স্তুতি শিকাব বিচাৰিছিল যদিও শেষত কৃষ্ণস্তুতিহে শিকোৱা হয় বুলি ‘কথা গুৰুচৰিত’ত বৰ্ণিত আছে।
এইদৰে গুৰুগৃহত শিক্ষা লাভ কৰি শংকৰদেৱে নিজৰ অসাধাৰণ পাণ্ডিত্য আৰু প্ৰতিভাৰ পৰিচয় দিয়ে।
চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
৬। ‘কথা গুৰুচৰিত’ সম্পর্কে এটি টোকা লিখা।
উত্তৰঃ ‘কথা গুৰুচৰিত’ পুৰণি অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ এখন উল্লেখযোগ্য চৰিত-পুথি। ইয়াত মহাপুৰুষ শংকৰদেৱ, মাধৱদেৱ আৰু অন্যান্য বৈষ্ণৱ সন্ত-মহন্তৰ জীৱন আৰু কাৰ্যৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।
এই পুথিৰ কোনো এজন নিৰ্দিষ্ট লেখক নাই। বৈষ্ণৱ সমাজত মুখে মুখে প্ৰচলিত গুৰু-চৰিত, জনশ্ৰুতি আৰু ‘চৰিত তোলা’ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত ইয়াৰ ৰূপ গঢ় লৈ উঠিছে।
পুথিখনত ধৰ্মীয় ঘটনাৰ লগতে সেই সময়ৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু দৈনন্দিন জীৱনৰ বহু তথ্য পোৱা যায়। সেয়ে অসমীয়া গদ্যৰ ইতিহাস, বৈষ্ণৱ সংস্কৃতি আৰু সমাজজীৱন অধ্যয়নৰ ক্ষেত্ৰত ‘কথা গুৰুচৰিত’ৰ বিশেষ মূল্য আছে।
৭। ‘কথা গুৰুচৰিত’ৰ গদ্য সম্বন্ধে এটি চমু টোকা লিখা।
উত্তৰঃ ‘কথা গুৰুচৰিত’ৰ গদ্য সহজ, স্বাভাৱিক আৰু কথিত ভাষাৰ ওচৰচাপা। ইয়াত সত্ৰীয়া সমাজৰ কথনভংগী আৰু ভকতীয়া ভাষাৰ প্ৰভাৱ স্পষ্ট।
চুটি চুটি বাক্য, প্ৰত্যক্ষ উক্তি, জতুৱা ঠাঁচ, প্ৰবাদ-প্ৰবচন আদি ব্যৱহাৰৰ বাবে গদ্যখিনি জীৱন্ত আৰু আকৰ্ষণীয় হৈছে। ‘পাছে’, ‘আৰু’, ‘বোলা’ আদি শব্দেৰে বাক্য আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰৱণতাও দেখা যায়।
তৎসম, তদ্ভৱ আৰু কথিত শব্দৰ মিশ্ৰ ব্যৱহাৰে ইয়াৰ ভাষাক বিশেষ স্বকীয়তা দিছে। অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ বিকাশৰ ইতিহাসত ‘কথা গুৰুচৰিত’ৰ গদ্যৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে।
৮। “আমাৰ বংশত অপণ্ডিত নাই। তই মূৰ্খ হ’ব খুজিছনে?”—কোনে, কাক আৰু কিয় কৈছিল?
উত্তৰঃ কথাষাৰ শংকৰদেৱৰ বুঢ়ীমাক খেৰশুতিয়ে শংকৰদেৱক কৈছিল।
শংকৰদেৱে বাৰ বছৰ বয়সলৈকে পঢ়া-শুনাৰ সলনি খেল-ধেমালি আৰু গৰু চৰাই সময় কটোৱাৰ বাবে খেৰশুতি চিন্তিত হৈছিল। তেওঁলোকৰ বংশ পণ্ডিত বংশ হোৱা সত্ত্বেও শংকৰদেৱে শিক্ষা নল’লে বংশৰ গৌৰৱ নষ্ট হ’ব বুলি বুঢ়ীমাকে ভাবিছিল। সেয়ে তেওঁক পঢ়াশুনাত আগ্ৰহী কৰিবলৈ এইদৰে তিৰস্কাৰ কৰিছিল।
৯। “তৈল লোণ নাই, শুদা ব্যঞ্জনৰ এনে স্বাদ”—কোনে, কি প্ৰসংগত কৈছিল?
উত্তৰঃ কথাষাৰ শংকৰদেৱৰ শিক্ষাগুৰু মহেন্দ্ৰ কন্দলিয়ে কৈছিল।
এদিন গুৰুৱে সকলো ছাত্ৰক শ্লোক ৰচনা কৰিবলৈ দিয়াত শংকৰদেৱে আকাৰ-ইকাৰ নোহোৱাকৈ ‘খগচৰ নগধৰ’ শ্লোক ৰচনা কৰিছিল। আকাৰ-ইকাৰ নথকা সত্ত্বেও শ্লোকটো গভীৰ অৰ্থপূৰ্ণ আৰু সুন্দৰ হৈছিল।
সেই অসাধাৰণ ৰচনা দেখি গুৰু মহেন্দ্ৰ কন্দলিয়ে বিস্ময় প্ৰকাশ কৰি কৈছিল—“তৈল লোণ নাই, শুদা ব্যঞ্জনৰ এনে স্বাদ।” অৰ্থাৎ বাহ্যিক অলংকাৰ নথকা সত্ত্বেও শ্লোকটো অতি উৎকৃষ্ট হৈছিল।
প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা
১০। “আমাৰসে কৰ্মতৰে, পণ্ডিতৰো বাক্য লৰে।”
উত্তৰঃ
প্ৰসংগঃ কথাষাৰ ‘কথা গুৰুচৰিত’ৰ অন্তৰ্গত ‘শংকৰদেৱৰ বাল্যকাল’ পাঠৰ পৰা লোৱা হৈছে।
সংগতিঃ শংকৰদেৱৰ জীৱনত সংঘটিত কোনো ঘটনা বা পণ্ডিতৰ মতৰ সৈতে বাস্তৱ ঘটনাৰ অমিলৰ প্ৰসংগত তেওঁ এই কথাষাৰ কৈছিল।
ব্যাখ্যাঃ কথাষাৰৰ অৰ্থ হৈছে—মানুহৰ কৰ্ম বা ভাগ্যৰ ফলত বহু সময়ত পণ্ডিত বা জ্যোতিষীয়ে কৰা কথাও সলনি হ’ব পাৰে। ইয়াৰ মাজেৰে কৰ্মৰ শক্তি আৰু বাস্তৱ জীৱনৰ অনিশ্চয়তাৰ কথাই প্ৰকাশ পাইছে।
১১। “আপুনিও পূজিবা, লোকে মাতিলেও কৰিবা, চাউল-কানি হ’ব।”
উত্তৰঃ
প্ৰসংগঃ এই কথাষাৰ ‘শংকৰদেৱৰ বাল্যকাল’ পাঠৰ গুৰুগৃহত শিক্ষালাভৰ প্ৰসংগত উল্লেখিত।
সংগতিঃ মহেন্দ্ৰ কন্দলিয়ে শংকৰদেৱক ধৰ্মীয় পূজা-পাঠ শিকোৱাৰ কথা কৈছিল। পূজা-পাঠ জানিলে নিজেও পূজা কৰিব পাৰিব আৰু আন মানুহে মাতিলেও সেই কাম কৰি জীৱিকা চলাব পাৰিব বুলি তেওঁ বুজাইছিল।
ব্যাখ্যাঃ কথাষাৰৰ মাজেৰে সেই সময়ৰ সমাজত পূজা-পাঠ জনা পণ্ডিত বা পুৰোহিতৰ সামাজিক আৰু আৰ্থিক ভূমিকা প্ৰকাশ পাইছে। পূজা কৰি মানুহৰ পৰা চাউল-কানি আদি লাভ কৰি জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰিব পৰা ব্যৱস্থাৰো আভাস ইয়াত পোৱা যায়।
১২। “তেহে কৃষ্ণ কৃপাত চণ্ডীতত্ত্ব পাসৰি কৃষ্ণ ঋচ্ শিকালে।”
উত্তৰঃ
প্ৰসংগঃ এই কথাষাৰ শংকৰদেৱৰ গুৰুগৃহত শিক্ষালাভৰ ঘটনাৰ সৈতে জড়িত।
সংগতিঃ গুৰু মহেন্দ্ৰ কন্দলিয়ে শংকৰদেৱক চণ্ডী বা দুৰ্গাৰ স্তুতি শিকাব বিচাৰিছিল। কিন্তু ‘কথা গুৰুচৰিত’ৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কৃষ্ণৰ কৃপাত গুৰুৱে চণ্ডীৰ স্তুতি পাহৰি কৃষ্ণৰ স্তুতিহে শিকালে।
ব্যাখ্যাঃ এই ঘটনাটোৰ মাজেৰে শংকৰদেৱৰ ভৱিষ্যৎ কৃষ্ণভক্ত জীৱনৰ এক আগজাননী দিয়া হৈছে। তেওঁৰ জীৱন যে শেষলৈ একশৰণ নামধৰ্ম আৰু কৃষ্ণভক্তিৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত হ’ব, সেই কথাৰ সাংকেতিক প্ৰকাশ এই ঘটনাত দেখা যায়।
১৩। “আৰু কুসুমদেউৰ তিথি কৰ্ম কৰি গ’ল ছাত্ৰশালে। পথত এটা পশু পাই মাৰি সবাকে সিধাৰে দিছে।”
উত্তৰঃ
প্ৰসংগঃ কথাষাৰ ‘শংকৰদেৱৰ বাল্যকাল’ পাঠত শংকৰদেৱে পিতৃ কুসুমদেউৰ তিথিকৰ্ম সম্পন্ন কৰি পুনৰ পঢ়াশালিলৈ যোৱাৰ প্ৰসংগত উল্লেখিত।
সংগতিঃ পিতৃৰ তিথিকৰ্ম শেষ কৰি শংকৰদেৱ পুনৰ গুৰুগৃহলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। পথত এটা পশু পোৱাত তেওঁ তাক বধ কৰি লগৰীয়াসকলৰ মাজত ভাগ কৰি দিয়াৰ কথা চৰিত-পুথিত বৰ্ণিত হৈছে।
ব্যাখ্যাঃ এই বৰ্ণনাই শংকৰদেৱৰ বাল্য আৰু কৈশোৰকালৰ স্বাভাৱিক, সাহসী আৰু তৎকালীন সামাজিক জীৱনৰ সৈতে জড়িত ৰূপটো প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ মাজেৰে চৰিত-পুথিৰ বৰ্ণনা যে কেৱল অলৌকিক বা ধৰ্মীয় বিষয়তে সীমাবদ্ধ নহয়, দৈনন্দিন জীৱনৰ ঘটনাও ইয়াত স্থান পাইছে, সেই কথাও বুজা যায়।
১৪। “আৰু মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰপৰা প্ৰথমে কাপ ধৰি হৰিচন্দ্ৰোপাখ্যান কৰিছে চাৰিখুটা মাৰি সেৱকলৈ।”
উত্তৰঃ
প্ৰসংগঃ উক্ত কথাষাৰ শংকৰদেৱৰ সাহিত্যিক জীৱনৰ আৰম্ভণিৰ প্ৰসংগত ‘কথা গুৰুচৰিত’ত উল্লেখ কৰা হৈছে।
সংগতিঃ শিক্ষা লাভ কৰাৰ পাছত শংকৰদেৱে সাহিত্য ৰচনাত মনোনিৱেশ কৰে। মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ কাহিনীক আধাৰ কৰি তেওঁ ‘হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান’ ৰচনা কৰে।
ব্যাখ্যাঃ এই ঘটনাই শংকৰদেৱৰ সাহিত্যিক প্ৰতিভাৰ বিকাশ আৰু পুৰাণৰ বিষয়বস্তুক অসমীয়া ভাষাত ৰূপ দিয়াৰ আৰম্ভণি সূচায়। ‘হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান’ তেওঁৰ প্ৰথম দিশৰ উল্লেখযোগ্য ৰচনা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ মাজেৰে তেওঁ অসমীয়াভাষী সাধাৰণ মানুহৰ বাবে ধৰ্মীয় আৰু নৈতিক কাহিনী সহজ ভাষাত উপস্থাপন কৰাৰ পথ মুকলি কৰে।
অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১৫। ‘শংকৰদেৱৰ বাল্যকাল’ পাঠটি ক’ৰ পৰা লোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ ‘কথা গুৰুচৰিত’ৰ পৰা।
১৬। ‘কথা গুৰুচৰিত’ কি?
উত্তৰঃ শংকৰদেৱ, মাধৱদেৱ আৰু অন্যান্য বৈষ্ণৱ সন্ত-মহন্তৰ জীৱনকথাৰ গদ্য চৰিত-পুথি।
১৭। শংকৰদেৱৰ পিতৃৰ নাম কি?
উত্তৰঃ কুসুম্বৰ ভূঞা।
১৮। শংকৰদেৱৰ মাতৃৰ নাম কি?
উত্তৰঃ সত্যসন্ধ্যা।
১৯। শংকৰদেৱৰ বুঢ়ীমাকৰ নাম কি?
উত্তৰঃ খেৰশুতি।
২০। শংকৰদেৱৰ শিক্ষাগুৰু কোন?
উত্তৰঃ মহেন্দ্ৰ কন্দলি।
২১। শংকৰদেৱক কিমান বয়সত টোলত ভৰ্তি কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ প্ৰায় বাৰ বছৰ বয়সত।
২২। শংকৰদেৱৰ প্ৰথম শ্লোকৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ‘খগচৰ নগধৰ’।
২৩। শংকৰদেৱৰ প্ৰথমদিশৰ ৰচিত গ্ৰন্থ কোনখন?
উত্তৰঃ ‘হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান’।
২৪। ‘মহাপুৰুষ’ বুলি পাঠত কাক বুজোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ শংকৰদেৱক।
২৫। “আমাৰসে কৰ্মতৰে, পণ্ডিতৰো বাক্য লৰে”—কথাষাৰ কোনে কৈছিল?
উত্তৰঃ শংকৰদেৱে।
২৬। শংকৰদেৱৰ কেইজনমান সমনীয়াৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ জয়ৰাম, বিতোপন, চান্দ, ভেকুৰী, কেতাই, সনাতন, হৰিহৰ, সতানন্দ, ৰামৰাম আৰু ৰামৰাই।
চমু টোকা
২৭। মহেন্দ্ৰ কন্দলি
উত্তৰঃ মহেন্দ্ৰ কন্দলি আছিল শংকৰদেৱৰ শিক্ষাগুৰু। বাৰ বছৰ বয়সত বুঢ়ীমাক খেৰশুতিয়ে শংকৰদেৱক তেওঁৰ টোলত ভৰ্তি কৰায়।
শংকৰদেৱৰ তীক্ষ্ণ বুদ্ধি আৰু অসাধাৰণ প্ৰতিভা দেখি মহেন্দ্ৰ কন্দলি অতি মুগ্ধ হৈছিল। তেওঁৰ টোলতেই শংকৰদেৱে ‘খগচৰ নগধৰ’ শ্লোক ৰচনা কৰিছিল। এই ৰচনা দেখি মহেন্দ্ৰ কন্দলিয়ে শংকৰদেৱৰ অসাধাৰণ প্ৰতিভাৰ স্বীকৃতি দিছিল।
২৮। কুসুমদেউ
উত্তৰঃ কুসুমদেউ বা কুসুম্বৰ ভূঞা আছিল মহাপুৰুষ শংকৰদেৱৰ পিতৃ। তেওঁ বাৰভূঞাসকলৰ মাজত এজন উল্লেখযোগ্য ভূঞা আছিল। শংকৰদেৱ অতি কম বয়সতে থাকোঁতেই কুসুম্বৰ ভূঞাৰ মৃত্যু হয়।
পিতৃৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছত মাতৃ সত্যসন্ধ্যাৰো মৃত্যু হোৱাত শংকৰদেৱৰ লালন-পালনৰ দায়িত্ব বুঢ়ীমাক খেৰশুতিয়ে গ্ৰহণ কৰে।
২৯। খেৰশুতি
উত্তৰঃ খেৰশুতি আছিল মহাপুৰুষ শংকৰদেৱৰ বুঢ়ীমাক। শংকৰদেৱৰ পিতৃ-মাতৃৰ অকাল মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ শিশুটোৰ লালন-পালনৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।
শংকৰদেৱে বাৰ বছৰ বয়সলৈকে পঢ়া-শুনাত বিশেষ মন নিদিয়াত খেৰশুতিয়ে তেওঁক তিৰস্কাৰ কৰি শিক্ষা গ্ৰহণৰ বাবে মহেন্দ্ৰ কন্দলিৰ টোলত ভৰ্তি কৰায়। শংকৰদেৱৰ শিক্ষা আৰু ব্যক্তিত্ব গঠনত খেৰশুতিৰ ভূমিকা অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| গুৰুচৰিত | গুৰুসকলৰ জীৱনকথা |
| টোল | পৰম্পৰাগত শিক্ষাকেন্দ্ৰ |
| কন্দলি | উপাধি/পণ্ডিতৰ নামৰ অংশ |
| তিৰস্কাৰ | ককৰ্থনা, গালি |
| সমনীয়া | একে বয়সৰ লগৰীয়া |
| দৈৱজ্ঞ | জ্যোতিষী |
| শ্লোক | সংস্কৃত বা ছন্দোবদ্ধ পদ |
| তিথিকৰ্ম | মৃত ব্যক্তিৰ স্মৃতিত কৰা ধৰ্মীয় কৰ্ম |
| জঠৰ | গৰ্ভ |
| অলৌকিক | সাধাৰণ নিয়মে ব্যাখ্যা কৰিব নোৱাৰা |
| স্তুতি | প্ৰশংসা বা বন্দনা |
| উপাখ্যান | আখ্যান বা কাহিনী |
বহু বিকল্পধৰ্মী প্ৰশ্ন (MCQ)
১। ‘শংকৰদেৱৰ বাল্যকাল’ পাঠটি ক’ৰ পৰা লোৱা হৈছে?
(ক) কীৰ্তন ঘোষা
(খ) কথা গুৰুচৰিত
(গ) নামঘোষা
(ঘ) ভক্তিৰত্নাৱলী
উত্তৰঃ (খ) কথা গুৰুচৰিত
২। শংকৰদেৱৰ শিক্ষাগুৰু কোন?
(ক) মাধৱদেৱ
(খ) মহেন্দ্ৰ কন্দলি
(গ) দামোদৰদেৱ
(ঘ) ৰামৰাম গুৰু
উত্তৰঃ (খ) মহেন্দ্ৰ কন্দলি
৩। শংকৰদেৱৰ বুঢ়ীমাকৰ নাম কি?
(ক) সত্যসন্ধ্যা
(খ) খেৰশুতি
(গ) ৰাধিকা
(ঘ) কুসুমা
উত্তৰঃ (খ) খেৰশুতি
৪। শংকৰদেৱৰ পিতৃৰ নাম কি?
(ক) কুসুম্বৰ ভূঞা
(খ) মহেন্দ্ৰ কন্দলি
(গ) ৰামৰাই
(ঘ) কেতাই ভূঞা
উত্তৰঃ (ক) কুসুম্বৰ ভূঞা
৫। শংকৰদেৱৰ মাতৃৰ নাম কি?
(ক) খেৰশুতি
(খ) সত্যসন্ধ্যা
(গ) মনোৰমা
(ঘ) কমলা
উত্তৰঃ (খ) সত্যসন্ধ্যা
৬। শংকৰদেৱে কোন শ্লোক ৰচনা কৰি গুৰুক বিস্মিত কৰিছিল?
(ক) হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান
(খ) খগচৰ নগধৰ
(গ) কীৰ্তন
(ঘ) ৰুক্মিণী হৰণ
উত্তৰঃ (খ) খগচৰ নগধৰ
৭। শংকৰদেৱক প্ৰায় কিমান বয়সত টোলত দিয়া হৈছিল?
(ক) পাঁচ বছৰ
(খ) আঠ বছৰ
(গ) বাৰ বছৰ
(ঘ) ষোল্ল বছৰ
উত্তৰঃ (গ) বাৰ বছৰ
৮। শংকৰদেৱক পঢ়াশুনাত মন দিবলৈ কোনে উৎসাহিত কৰিছিল?
(ক) পিতৃয়ে
(খ) বুঢ়ীমাক খেৰশুতিয়ে
(গ) লগৰীয়াই
(ঘ) মাধৱদেৱে
উত্তৰঃ (খ) বুঢ়ীমাক খেৰশুতিয়ে
৯। শংকৰদেৱৰ প্ৰথমদিশৰ গ্ৰন্থ কোনখন?
(ক) গুণমালা
(খ) হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান
(গ) কীৰ্তন ঘোষা
(ঘ) পত্নীপ্ৰসাদ
উত্তৰঃ (খ) হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান
১০। ‘কথা গুৰুচৰিত’ মূলত কেনে ধৰণৰ গ্ৰন্থ?
(ক) নাটক
(খ) জীৱনীমূলক গদ্যগ্ৰন্থ
(গ) উপন্যাস
(ঘ) ব্যাকৰণ গ্ৰন্থ
উত্তৰঃ (খ) জীৱনীমূলক গদ্যগ্ৰন্থ
১১। শংকৰদেৱৰ বাল্যকালৰ এটি বৈশিষ্ট্য কি?
(ক) একেবাৰে নীৰৱ স্বভাৱ
(খ) খেল-ধেমালি আৰু সাহসিকতা
(গ) কেৱল পঢ়াশুনা
(ঘ) কেৱল সংগীতচৰ্চা
উত্তৰঃ (খ) খেল-ধেমালি আৰু সাহসিকতা
১২। শংকৰদেৱে ভৰা লুইতত কি কৰিছিল?
(ক) মাছ ধৰিছিল
(খ) সাঁতুৰি ইপাৰ-সিপাৰ হৈছিল
(গ) নাও চলাইছিল
(ঘ) পূজা কৰিছিল
উত্তৰঃ (খ) সাঁতুৰি ইপাৰ-সিপাৰ হৈছিল
১৩। মহেন্দ্ৰ কন্দলি কোন আছিল?
(ক) শংকৰদেৱৰ পিতৃ
(খ) শংকৰদেৱৰ শিক্ষাগুৰু
(গ) শংকৰদেৱৰ ভাই
(ঘ) শংকৰদেৱৰ পুত্ৰ
উত্তৰঃ (খ) শংকৰদেৱৰ শিক্ষাগুৰু
১৪। ‘তৈল লোণ নাই, শুদা ব্যঞ্জনৰ এনে স্বাদ’ কোনে কৈছিল?
(ক) খেৰশুতিয়ে
(খ) মহেন্দ্ৰ কন্দলিয়ে
(গ) শংকৰদেৱে
(ঘ) কুসুম্বৰে
উত্তৰঃ (খ) মহেন্দ্ৰ কন্দলিয়ে
১৫। পাঠটোৰ মূল বিষয় কি?
(ক) মাধৱদেৱৰ জীৱন
(খ) শংকৰদেৱৰ শৈশৱ আৰু শিক্ষাজীৱন
(গ) আহোম ইতিহাস
(ঘ) কৃষিজীৱন
উত্তৰঃ (খ) শংকৰদেৱৰ শৈশৱ আৰু শিক্ষাজীৱন
প্ৰশ্নাৱলীঃ
১। তোমাৰ পাঠ্য প্ৰবন্ধৰ আধাৰত শঙ্কৰদেৱৰ বাল্যকালৰ এটি বিৱৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ শঙ্কৰদেৱে আঠমাহত ব্ৰহ্মপুত্ৰত পৰা কাছ ধৰি আনিছিল। চৈধ্য মাহত অজগৰ সাপক কাটিছিল। শিশুকালতে ভৰা লুইত সাঁতুৰি ইপাৰ সিপাৰ কৰিছিল। মহাপুৰুষ জনাই এবাৰ লগৰীয়াৰ লগত খেলি থাকোতে লগৰীয়া ভেকুৰীৰ হাত ভাঙিছিল শঙ্কৰদেৱে চুই দিয়াত ভঙা হাত ভাল হৈ গৈছিল। আৰো এবাৰ এজনৰ কাণ ছিঙাত শঙ্কৰদেৱে কাণত ধৰাত কাণ জোৰা লাগিল। এনে ধৰণে শঙ্কৰদেৱে শিশুকালত অলৌকিক কাৰ্য প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।শঙ্কদেৱক বুঢ়ীমাক খেৰশুতিয়ে নানা তিৰস্কাৰ কৰি শিক্ষা আহৰণৰ কাৰণে মহেন্দ্ৰ কন্দলীৰ টোলত ভৰ্তি কৰি দিয়ে। পঢ়াশালিৰ পৰা ঘৰলৈ যাবলৈ ওলোৱাত গুৰুৱে যাবলৈ দিয়া নাছিল তেতিয়া তেওঁ এদিন ঘৰৰ পৰা নোকোৱাকৈ বস্ত্ৰ আৰু টকা আনি গুৰুক দি ঘৰলৈ গুছি গল।গুৰুৱে বুঢ়ীমাকক সকলো কথা কৈ দিলে। তেতিয়া বুঢ়ীমাকে শঙ্কৰদেৱক তিৰস্কাৰ কৰিলে আৰু পঢ়া শুনা কৰিব নালাগে বুলি কলে আৰু গৰু চৰাব দিলে। এইবোৰ কথা শুনি শংকৰদেৱে লাজ পাই তলমূৰ কৰিলে। আৰু তেতিয়াৰ পৰা তেওঁ পঢ়া শুনাত মনোযোগ দিলে।
২। শঙ্কৰদেৱে শিশুকালত কি কি অলৌকিক কাৰ্য প্ৰদৰ্শন কৰিছিল, বিৱৰি লিখা।
উত্তৰঃ শঙ্কৰদেৱে আঠমাহত ব্ৰহ্মপুত্ৰত পৰা কাছ ধৰি আনিছিল। চৈধ্য মাহত অজগৰ সাপক কাটিছিল। শিশুকালতে ভৰা লুইত সাঁতুৰি ইপাৰ সিপাৰ কৰিছিল।
মহাপুৰুষ জনাই এবাৰ লগৰীয়াৰ লগত খেলি থাকোতে লগৰীয়া ভেকুৰীৰ হাত ভাঙিছিল শঙ্কৰদেৱে চুই দিয়াত ভঙা হাত ভাল হৈ গৈছিল। আৰো এবাৰ এজনৰ কাণ ছিঙাত শঙ্কৰদেৱে কাণত ধৰাত কাণ জোৰা লাগিল। এনে ধৰণে শঙ্কৰদেৱে শিশুকালত অলৌকিক কাৰ্য প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।
৩। গুৰুগৃহৰপৰা শঙ্কৰদেৱে কেনেকৈ পলাইছিল, আৰু ফলত কি হৈছিল, চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ শঙ্কদেৱক বুঢ়ীমাক খেৰশুতিয়ে নানা তিৰস্কাৰ কৰি শিক্ষা আহৰণৰ কাৰণে মহেন্দ্ৰ কন্দলীৰ টোলত ভৰ্তি কৰি দিয়ে। পঢ়াশালিৰ পৰা ঘৰলৈ যাবলৈ ওলোৱাত গুৰুৱে যাবলৈ দিয়া নাছিল তেতিয়া তেওঁ এদিন ঘৰৰ পৰা নোকোৱাকৈ বস্ত্ৰ আৰু টকা আনি গুৰুক দি ঘৰলৈ গুছি গ’ল।
গুৰুৱে বুঢ়ীমাকক সকলো কথা কৈ দিলে। তেতিয়া বুঢ়ীমাকে শঙ্কৰদেৱক তিৰস্কাৰ কৰিলে আৰু পঢ়া শুনা কৰিব নালাগে বুলি কলে আৰু গৰু চৰাব দিলে। এইবোৰ কথা শুনি শংকৰদেৱে লাজ পাই তলমূৰ কৰিলে। আৰু তেতিয়াৰ পৰা তেওঁ পঢ়া শুনাত মনোযোগ দিলে।
৪। ব্যাখ্যা কৰাঃ
(ক) আমাৰসে কৰ্ম্মতৰে, পণ্ডিতৰো বাক্য লৰে।
উত্তৰঃ
(খ) আপুনিও পূজিবা, লোকে মাতিলেও কৰিবা, চাউল-কানি হ’ব ।
উত্তৰঃ
(গ) তেহে কৃষ্ণ কৃপাত চণ্ডীতত্ত্ব পাসৰি কৃষ্ণ ৰিচ্ শিকালে।
উত্তৰঃ
(ঘ) আৰু কুসুমদেউৰ তিথি কৰ্ম্ম কৰি গ’ল ছাত্ৰশালে।
পথত এটা পশু পাই মাৰি সবাকে সিধাৰে দিছে।
উত্তৰঃ
(ঙ) আৰু মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰপৰা প্ৰথমে কাপ ধৰি হৰিচন্দ্ৰোপাখ্যান কৰিছে চাৰিখুটা মাৰি সেৱকলৈ।
উত্তৰঃ
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post