বিশ্বখনিকৰ

---

(ক) অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। অসমীয়া সাহিত্যত ‘জ্ঞানমালিনীৰ কবি’ হিচাপে কোনগৰাকী কবি জনাজাত?

উত্তৰঃ অসমীয়া সাহিত্যত মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা ‘জ্ঞানমালিনীৰ কবি’ হিচাপে জনাজাত।

২। মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ মৰণোত্তৰ কালত প্ৰকাশিত কবিতা-পুথিখনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ মৰণোত্তৰ কালত প্ৰকাশিত কবিতা-পুথিখনৰ নাম ‘তত্ত্ব-পাৰিজাত’।

৩। ‘বিশ্বখনিকৰ’ বুলি কবিয়ে কাৰ কথা কৈছে?

উত্তৰঃ ‘বিশ্বখনিকৰ’ বুলি কবিয়ে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টিকৰ্তা ঈশ্বৰক বুজাইছে।

৪। ‘বিশ্বখনিকৰ’ কোন শ্ৰেণীৰ কবিতা?

উত্তৰঃ ‘বিশ্বখনিকৰ’ এখন আধ্যাত্মিক আৰু দাৰ্শনিক ভাবধাৰাৰ কবিতা।

৫। মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা কোন যুগৰ কবি?

উত্তৰঃ মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা জোনাকী যুগৰ কবি।

---

(খ) চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ কবিতাৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰঃ মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ কবিতাৰ দুটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হ’ল—

১. তেওঁৰ কবিতাত আধ্যাত্মিক আৰু দাৰ্শনিক চিন্তাধাৰা গভীৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।
২. তেওঁ সহজ-সৰল, ঘৰুৱা ভাষা আৰু নিজস্ব ছন্দৰীতি ব্যৱহাৰ কৰি গভীৰ তত্ত্ব সহজে বুজিব পৰা ৰূপত প্ৰকাশ কৰিছে।

২। কবিয়ে ঈশ্বৰক কিয় ‘বিশ্বখনিকৰ’ বুলি অভিহিত কৰিছে?

উত্তৰঃ ‘খনিকৰ’ মানে হৈছে গঢ় দিয়া কাৰিকৰ বা শিল্পী। কবিৰ মতে, এই বিশাল বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড, গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ, গছ-লতা, জীৱ-জন্তু আৰু সকলো দৃশ্যমান-অদৃশ্য বস্তুৰ সৃষ্টিকৰ্তা ঈশ্বৰ। সমগ্ৰ বিশ্বখন তেওঁ যেন এজন নিপুণ শিল্পীৰ দৰে গঢ়ি তুলিছে। সেইবাবেই কবিয়ে ঈশ্বৰক ‘বিশ্বখনিকৰ’ বুলি অভিহিত কৰিছে।

৩। সত্ত্বঃ, ৰজঃ আৰু তমো গুণ কি বুজাই লিখা।

উত্তৰঃ সত্ত্বঃ, ৰজঃ আৰু তমঃ—এই তিনিটাক একেলগে ত্ৰিগুণ বুলি কোৱা হয়।

• সত্ত্ব গুণ জ্ঞান, পৱিত্ৰতা, শান্তি আৰু সুখৰ প্ৰতীক।
• ৰজঃ গুণ কামনা, কৰ্মস্পৃহা, আসক্তি আৰু চঞ্চলতাৰ প্ৰতীক।
• তমঃ গুণ অজ্ঞান, আলস্য, মোহ আৰু অন্ধকাৰৰ প্ৰতীক।

প্ৰকৃতি আৰু জীৱৰ আচৰণত এই তিনিও গুণৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। কবিৰ মতে, ঈশ্বৰ এই তিনিও গুণৰ আধাৰ যদিও নিজে গুণৰ সীমাৰ ঊৰ্ধ্বত।

৪। মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ দুখন কাব্যপুথিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ দুখন কাব্যপুথি হ’ল—

১. জ্ঞানমালিনী
২. তত্ত্ব-পাৰিজাত

৫। কবিয়ে ‘বিশ্বখনিকৰ’ক কিয় সৰ্বব্যাপী আৰু সৰ্বশক্তিমান বুলি আখ্যা দিছে?

উত্তৰঃ কবিৰ মতে ঈশ্বৰ সমগ্ৰ বিশ্বৰ কণাই-কণাই বিৰাজমান। গ্ৰহ-তৰা, বেলি-জোন, গছ-পাত, জীৱ-জন্তু, মানুহৰ মন, জ্ঞান-বুদ্ধি—সকলোতে তেওঁৰ অস্তিত্ব অনুভৱ কৰিব পাৰি। তেৱেঁই জগতৰ সৃষ্টি, স্থিতি আৰু লয়ৰ মূল শক্তি। তেওঁৰ শক্তিৰ সীমা নাই আৰু তেওঁৰ উপস্থিতি সকলোতে। সেইবাবেই কবিয়ে বিশ্বখনিকৰক সৰ্বব্যাপী আৰু সৰ্বশক্তিমান বুলি আখ্যা দিছে।

---

(গ) দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ

১। ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাটোৰ মাজেৰে কবিয়ে প্ৰকৃততে কাৰ কথা কৈছে আৰু কি ভাৱ প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰিছে?

উত্তৰঃ ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাটোৰ মাজেৰে কবি মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাই প্ৰকৃততে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টিকৰ্তা পৰমেশ্বৰৰ কথা কৈছে।

কবিৰ দৃষ্টিত এই বিশাল বিশ্বখন আপোনা-আপুনি সৃষ্টি হোৱা নহয়। ইয়াৰ আঁৰত নিশ্চয় এজন মহাশিল্পী, কাৰিকৰ বা সৃষ্টিকৰ্তা আছে। সেই সৃষ্টিকৰ্তাজনেই ঈশ্বৰ। তেৱেঁই গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ, বেলি-জোন, গছ-লতা, জীৱ-জন্তু আৰু মানুহকে ধৰি সমগ্ৰ সৃষ্টিজগতক গঢ়ি তুলিছে।

কবিয়ে ঈশ্বৰৰ সৃষ্টিশক্তি, সৰ্বব্যাপকতা আৰু অসীম মহিমাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁ সকলোতে আছে, কিন্তু মানুহে তেওঁক চকুৰে দেখা নাপায়। মায়া আৰু অজ্ঞানতাৰ আৱৰণৰ বাবে মানুহে ঈশ্বৰৰ উপস্থিতি উপলব্ধি কৰিব নোৱাৰে।

কবিৰ মতে, বিশ্বৰ প্ৰতিটো সৃষ্টি, প্ৰতিটো গতি আৰু প্ৰতিটো জীৱনৰ আঁৰত সেই পৰম শক্তিৰ উপস্থিতি আছে। সেয়েহে কবিতাটোৰ মূল ভাৱ হ’ল—বিশ্বৰ সকলো সৃষ্টিৰ আঁৰত এজন সৰ্বব্যাপী, সৰ্বশক্তিমান আৰু অদৃশ্য সৃষ্টিকৰ্তা আছে।

২। ‘সকলোতে আছে তেওঁ / কিন্তু নেদেখে কেও / ওৰণিৰে মুখ ঢাকি থাকে ওচৰত।’ — এই কবিতাফাকিৰ মাজেৰে কবিয়ে কি ভাৱ প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰিছে?

উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকিৰ মাজেৰে কবিয়ে ঈশ্বৰৰ সৰ্বব্যাপী অথচ অদৃশ্য স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰিছে।

পৰমেশ্বৰ গছ-লতা, পশু-পক্ষী, মানুহ, আকাশ-বতাহ, গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ—সকলোতে বিৰাজমান। তেওঁৰ শক্তি আৰু উপস্থিতি আমি সৃষ্টিৰ মাজেৰে অনুভৱ কৰিব পাৰোঁ। কিন্তু সাধাৰণ চকুৰে তেওঁক দেখা নাযায়।

‘ওৰণি’ শব্দটোৱে ইয়াত মায়া আৰু অজ্ঞানতাৰ আৱৰণ বুজাইছে। মানুহ পাৰ্থিৱ মোহ, কামনা, লোভ আৰু অজ্ঞানতাত আবদ্ধ হৈ থাকে বাবে ওচৰতে থকা সেই পৰম সত্তাকো চিনিব নোৱাৰে।

জ্ঞান, আত্মচিন্তা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ সহায়ত এই মায়াৰ আৱৰণ আঁতৰিলেহে ঈশ্বৰৰ উপস্থিতি উপলব্ধি কৰিব পাৰি। সেয়ে কবিয়ে বুজাব বিচাৰিছে যে ঈশ্বৰ দূৰত নহয়; তেওঁ আমাৰ অতি ওচৰত আৰু সকলোৰে মাজত বিৰাজমান।

৩। ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাটিৰ মূলভাবটি লিখা।

উত্তৰঃ ‘বিশ্বখনিকৰ’ এখন আধ্যাত্মিক আৰু দাৰ্শনিক ভাবধাৰাৰ কবিতা। কবিতাটিৰ মূল বিষয় হৈছে পৰমেশ্বৰৰ সৃষ্টিশক্তি, সৰ্বব্যাপকতা আৰু অসীম মহিমা।

কবিৰ মতে, এই বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ প্ৰতিটো বস্তুৰ আঁৰত সেই পৰম সৃষ্টিকৰ্তাৰ শক্তি আছে। গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ, বেলি-জোন, গছ-পাত, জীৱ-জন্তু, মানুহ—সকলো তেৱেঁই সৃষ্টি কৰিছে। তেৱেঁই জীৱন দিয়ে, পালন কৰে আৰু সৃষ্টিৰ গতিক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।

যদিও ঈশ্বৰ সকলোতে আছে, তথাপিও মানুহে তেওঁক চকুৰে দেখা নাপায়। মায়া আৰু অজ্ঞানতাৰ আৱৰণে মানুহৰ দৃষ্টি আচ্ছন্ন কৰি ৰাখে। জ্ঞানৰ পোহৰ লাভ কৰিলেহে সেই আৱৰণ আঁতৰাই ঈশ্বৰৰ উপস্থিতি উপলব্ধি কৰিব পৰা যায়।

সত্ত্বঃ, ৰজঃ আৰু তমঃ—এই ত্ৰিগুণৰ মাজেৰে সৃষ্টিজগত প্ৰকাশিত হলেও ঈশ্বৰ এই তিনিও গুণৰ ঊৰ্ধ্বত। তেওঁৰ শক্তিৰ সীমা নাই আৰু তেওঁৰ মহিমা বৰ্ণনাতীত।

সেয়েহে কবিয়ে দৃঢ় বিশ্বাসেৰে কৈছে যে তেৱেঁই কাম, তেৱেঁই কৰ্মী, তেৱেঁই কাৰিকৰ—অৰ্থাৎ তেওঁৱেই এই বিশ্বৰ একমাত্ৰ সৃষ্টিকৰ্তা ‘বিশ্বখনিকৰ’।

৪। ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাটিত প্ৰকাশিত আধ্যাত্মিক দৰ্শনৰ চমু আভাস দিয়া।

উত্তৰঃ ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাটিত ঈশ্বৰ, সৃষ্টি আৰু মায়া সম্পৰ্কীয় এক গভীৰ আধ্যাত্মিক দৰ্শন প্ৰকাশ পাইছে।

কবিৰ মতে, পৰমেশ্বৰ সমগ্ৰ বিশ্বৰ সৃষ্টিকৰ্তা আৰু তেওঁ সকলোতে বিৰাজমান। সৃষ্টিজগতৰ প্ৰতিটো বস্তু, শক্তি আৰু জীৱনৰ মাজেৰে তেওঁৰ অস্তিত্ব প্ৰকাশ পায়। তথাপিও মানুহে তেওঁক চাক্ষুষভাৱে দেখা নাপায়, কাৰণ মায়া আৰু অজ্ঞানতাই তেওঁৰ প্ৰকৃত স্বৰূপ ঢাকি ৰাখে।

কবিতাটিত সত্ত্বঃ, ৰজঃ আৰু তমঃ—এই ত্ৰিগুণৰ কথাও উল্লেখ আছে। এই তিনিও গুণে প্ৰকৃতি আৰু জীৱজগতত বিভিন্ন ৰূপে প্ৰকাশ লাভ কৰে। কিন্তু পৰমেশ্বৰ এই গুণসমূহৰ মাজত প্ৰকাশিত হলেও নিজে সিহঁতৰ ঊৰ্ধ্বত।

কবিয়ে ‘ওৰণি’ৰ ৰূপকৰ জৰিয়তে বুজাইছে যে পাৰ্থিৱ মোহ-মায়া ভেদ কৰিব পাৰিলেহে মানুহে পৰম সত্য উপলব্ধি কৰিব পাৰে। অর্থাৎ ঈশ্বৰ কোনো দূৰৱৰ্তী সত্তা নহয়; তেওঁ আমাৰ অন্তৰত আৰু সমগ্ৰ সৃষ্টিৰ মাজতে আছে।

এইদৰে কবিতাটিত সৰ্বব্যাপী পৰম সত্তা, মায়া, ত্ৰিগুণ আৰু আত্মউপলব্ধিৰ দৰে গভীৰ আধ্যাত্মিক তত্ত্ব সুন্দৰভাৱে প্ৰকাশিত হৈছে।

৫। প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা—

“তেৱেঁ কাম তেৱেঁ কৰ্মী তেৱেঁ কাৰিকৰ
নিশ্চয় নিশ্চয় তেৱেঁ বিশ্বখনিকৰ।”

উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা ৰচিত ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।

কবিতাটোৰ শেষৰ ফালে কবিয়ে সমগ্ৰ সৃষ্টিৰ আঁৰত থকা পৰম শক্তিৰ স্বৰূপ ব্যাখ্যা কৰিবলৈ গৈ এই কথাষাৰ কৈছে।

কবিৰ মতে, বিশ্বজগতত যিবোৰ কাম সংঘটিত হয়, সেই কামৰ মূল শক্তিও ঈশ্বৰ; কাম সম্পন্ন কৰা কৰ্মীৰ শক্তিৰ উৎসও ঈশ্বৰ; আৰু সমগ্ৰ সৃষ্টিক গঢ়ি তোলা মূল কাৰিকৰজনো তেওঁৱেই।

এটা ক্ষুদ্ৰ বীজৰ পৰা বিশাল বৃক্ষ গজি উঠা, এটা ক্ষুদ্ৰ ভ্ৰূণ পূৰ্ণ মানৱলৈ বিকশিত হোৱা, গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ নিৰ্দিষ্ট গতি, জীৱৰ জন্ম-বিকাশ—এই সকলো সৃষ্টিকাৰ্যৰ আঁৰত এক মহান শক্তিৰ অস্তিত্ব কবিয়ে অনুভৱ কৰিছে।

‘তেৱেঁ কাম’, ‘তেৱেঁ কৰ্মী’, ‘তেৱেঁ কাৰিকৰ’—এই পুনৰুক্তিৰ জৰিয়তে কবিয়ে ঈশ্বৰৰ সৰ্বব্যাপক আৰু সৰ্বশক্তিমান স্বৰূপক জোৰ দি প্ৰকাশ কৰিছে।

সেয়েহে কবিয়ে দৃঢ় বিশ্বাসেৰে ঘোষণা কৰিছে যে এই সমগ্ৰ বিশ্বৰ মূল সৃষ্টিকৰ্তা আৰু গঢ়োতা সেই পৰমেশ্বৰেই—তেওঁৱেই বিশ্বখনিকৰ।

---

অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ

১। ‘খনিকৰ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ গঢ় দিয়া শিল্পী, কাৰিকৰ বা নিৰ্মাতা।

২। ‘বিশ্বখনিকৰ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ সমগ্ৰ বিশ্ব গঢ়ি তোলা সৃষ্টিকৰ্তা।

৩। ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাৰ মূল বিষয় কি?

উত্তৰঃ ঈশ্বৰৰ সৃষ্টিশক্তি, সৰ্বব্যাপকতা আৰু অসীম মহিমা।

৪। কবিতাত ‘ওৰণি’ শব্দটোৱে কি বুজাইছে?

উত্তৰঃ মায়া বা অজ্ঞানতাৰ আৱৰণ।

৫। ‘ত্ৰিগুণ’ কাক কোৱা হয়?

উত্তৰঃ সত্ত্বঃ, ৰজঃ আৰু তমঃ—এই তিনিটাক একেলগে ত্ৰিগুণ বোলা হয়।

৬। সত্ত্ব গুণ কি?

উত্তৰঃ জ্ঞান, শান্তি, পৱিত্ৰতা আৰু সুখৰ গুণ।

৭। ৰজঃ গুণ কি?

উত্তৰঃ কামনা, কৰ্ম, চঞ্চলতা আৰু আসক্তিৰ গুণ।

৮। তমঃ গুণ কি?

উত্তৰঃ অজ্ঞান, মোহ, আলস্য আৰু অন্ধকাৰৰ গুণ।

৯। কবিৰ মতে ঈশ্বৰক কিয় দেখা নাযায়?

উত্তৰঃ মায়া আৰু অজ্ঞানতাৰ আৱৰণৰ বাবে ঈশ্বৰক চাক্ষুষভাৱে দেখা নাযায়।

১০। কবিতাৰ শেষত কবিয়ে কি সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে?

উত্তৰঃ সমগ্ৰ বিশ্বৰ সৃষ্টিকৰ্তা, কৰ্মী আৰু কাৰিকৰ পৰমেশ্বৰেই—তেওঁৱেই ‘বিশ্বখনিকৰ’।

---

MCQ

১। ‘জ্ঞানমালিনীৰ কবি’ বুলি কাক জনা যায়?

A) মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা
B) যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা
C) নলিনীবালা দেৱী
D) ৰঘুনাথ চৌধাৰী

উত্তৰঃ A) মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা

২। মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ মৰণোত্তৰ প্ৰকাশিত কাব্যপুথিখনৰ নাম কি?

A) জ্ঞানমালিনী
B) তত্ত্ব-পাৰিজাত
C) আপোন সুৰ
D) বনফুল

উত্তৰঃ B) তত্ত্ব-পাৰিজাত

৩। ‘বিশ্বখনিকৰ’ বুলি কাক বুজোৱা হৈছে?

A) কবিক
B) মানুহক
C) ঈশ্বৰক
D) প্ৰকৃতিক

উত্তৰঃ C) ঈশ্বৰক

৪। ‘বিশ্বখনিকৰ’ কোন শ্ৰেণীৰ কবিতা?

A) দেশপ্ৰেমমূলক
B) প্ৰকৃতিমূলক
C) হাস্যৰসাত্মক
D) আধ্যাত্মিক-দাৰ্শনিক

উত্তৰঃ D) আধ্যাত্মিক-দাৰ্শনিক

৫। মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা কোন যুগৰ কবি?

A) জোনাকী যুগ
B) অৰুণোদই যুগ
C) ৰামধেনু যুগ
D) আধুনিক যুগ

উত্তৰঃ A) জোনাকী যুগ

৬। ‘খনিকৰ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

A) যোদ্ধা
B) কাৰিকৰ বা নিৰ্মাতা
C) শিক্ষক
D) সাধু

উত্তৰঃ B) কাৰিকৰ বা নিৰ্মাতা

৭। সত্ত্ব গুণ কিহৰ প্ৰতীক?

A) অন্ধকাৰ
B) আসক্তি
C) জ্ঞান আৰু পৱিত্ৰতা
D) আলস্য

উত্তৰঃ C) জ্ঞান আৰু পৱিত্ৰতা

৮। তমঃ গুণ কিহৰ প্ৰতীক?

A) জ্ঞান
B) শান্তি
C) সুখ
D) অজ্ঞান আৰু আলস্য

উত্তৰঃ D) অজ্ঞান আৰু আলস্য

৯। ৰজঃ গুণৰ লগত কোনটো জড়িত?

A) কামনা আৰু আসক্তি
B) পৱিত্ৰতা
C) বৈৰাগ্য
D) স্থিৰতা

উত্তৰঃ A) কামনা আৰু আসক্তি

১০। ‘জ্ঞানমালিনী’ কাৰ কাব্যপুথি?

A) যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ
B) মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ
C) মাধৱদেৱৰ
D) নলিনীবালা দেৱীৰ

উত্তৰঃ B) মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ

১১। কবিতাত ‘ওৰণি’ কিহৰ প্ৰতীক?

A) প্ৰকৃতি
B) জ্ঞান
C) মায়া বা অজ্ঞানতা
D) আকাশ

উত্তৰঃ C) মায়া বা অজ্ঞানতা

১২। বিশ্বখনিকৰ ক’ত বিৰাজমান?

A) কেৱল আকাশত
B) কেৱল মন্দিৰত
C) কেৱল মানুহৰ মাজত
D) সকলোতে

উত্তৰঃ D) সকলোতে

১৩। কবিৰ মতে সমগ্ৰ বিশ্বৰ সৃষ্টিকৰ্তা কোন?

A) ঈশ্বৰ
B) মানুহ
C) প্ৰকৃতি
D) বিজ্ঞান

উত্তৰঃ A) ঈশ্বৰ

১৪। সত্ত্বঃ, ৰজঃ আৰু তমঃ একেলগে কি বুলি কোৱা হয়?

A) পঞ্চতত্ত্ব
B) ত্ৰিগুণ
C) ত্ৰিলোক
D) ত্ৰিমূৰ্তি

উত্তৰঃ B) ত্ৰিগুণ

১৫। ‘তত্ত্ব-পাৰিজাত’ কি?

A) নাটক
B) উপন্যাস
C) কাব্যপুথি
D) প্ৰবন্ধ

উত্তৰঃ C) কাব্যপুথি

১৬। ঈশ্বৰক মানুহে সহজে কিয় দেখা নাপায়?

A) তেওঁ দূৰত থাকে
B) তেওঁ সৰু
C) তেওঁ আকাশত থাকে
D) মায়া আৰু অজ্ঞানতাৰ আৱৰণৰ বাবে

উত্তৰঃ D) মায়া আৰু অজ্ঞানতাৰ আৱৰণৰ বাবে

১৭। ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাৰ কেন্দ্ৰীয় ভাৱ কি?

A) ঈশ্বৰৰ মহিমা
B) দেশপ্ৰেম
C) প্ৰেম
D) যুদ্ধ

উত্তৰঃ A) ঈশ্বৰৰ মহিমা

১৮। ‘তেৱেঁ কাম তেৱেঁ কৰ্মী’ বাক্যই কি বুজায়?

A) মানুহেই সকলো
B) সকলো কৰ্মৰ মূল শক্তি ঈশ্বৰ
C) কেৱল প্ৰকৃতিয়েই সৃষ্টিকৰ্তা
D) কৰ্মৰ কোনো কাৰণ নাই

উত্তৰঃ B) সকলো কৰ্মৰ মূল শক্তি ঈশ্বৰ

১৯। বিশ্বখনিকৰক কবিয়ে কেনে সত্তা বুলি দেখুৱাইছে?

A) সীমিত
B) দুৰ্বল
C) সৰ্বব্যাপী আৰু সৰ্বশক্তিমান
D) অস্থায়ী

উত্তৰঃ C) সৰ্বব্যাপী আৰু সৰ্বশক্তিমান

২০। কবিতাৰ শেষ সিদ্ধান্ত কি?

A) মানুহেই সৃষ্টিকৰ্তা
B) প্ৰকৃতি নিজে সৃষ্টি হৈছে
C) বিশ্বৰ কোনো স্ৰষ্টা নাই
D) পৰমেশ্বৰেই বিশ্বখনিকৰ

উত্তৰঃ D) পৰমেশ্বৰেই বিশ্বখনিকৰ

Teacher Generate Question Answer

বিশ্বখনিকৰ

(ক) অতি চমু প্ৰশ্ন :

১। অসমীয়া সাহিত্যত ‘জ্ঞানমালিনীৰ কবি’ হিচাপে কোনগৰাকী কবি জনাজাত?

উত্তৰঃ অসমীয়া সাহিত্য়ত ‘জ্ঞানমালিনীৰ কবি’ হিচাপে মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা দেৱক জনা যায়।

২। মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ মৰণোত্তৰ কালত প্ৰকাশিত কবিতা পুথিখনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ মৰণোত্তৰ কালত প্ৰকাশিত কবিতা পুথিখনৰ নাম হল- ‘তত্ত্ব পাৰিজাত’।

৩। ‘বিশ্বখনিকৰ’ বুলি লেখকে কাৰ কথা কৈছে?

উত্তৰঃ বিশ্ব খনিকৰ বুলি লিখকে বিশ্বৰ সৃস্টি কৰোতা অৰ্থাৎ ঈশ্বৰৰ কথা কৈছে।

৪। ‘বিশ্বখনিকৰ’ কোন শ্ৰেণীৰ কবিতা?

উত্তৰঃ ‘বিশ্বখনিকৰ’ আধ্য়াত্মিক তথা দাৰ্শনিক ভাৱধাৰাৰ কবিতা।

৫। মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা কোন যুগৰ কবি?

উত্তৰঃ মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা জোনাকী যুগৰ কবিত।

(খ) চমু প্ৰশ্ন :

১। মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ কবিতাৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰঃ মফিজুদ্দিন আহমদ হাজিৰকাৰ কিবতাৰ দুটা বৈশিস্ট তলত উল্লেখ কৰা হ’ল –

ক) ‘জোনাকী’ যুগৰ কবি হলেও মফিজুদ্দিন আহমদ হাজিৰকাৰ কিবতাৰ ছন্দৰিতী সুকীয়া।

খ) সহজ-সৰল ঘৰুৱা ভাষাৰ প্ৰয়োগ আৰু ৰূপকৰ সহায়ত আধ্য়াত্মিক তত্ত্ব প্ৰকাশ কৰা তেওঁৰ আন এক বৈশিস্ট।

২। কবিয়ে ঈশ্বৰক কিয় ‘বিশ্বখনিকৰ’ বুলি অভিহিত কৰিছে?

উত্তৰঃ খনিকৰ মানে হৈছে শিল-কাঠ-মাটি আদিৰে মূর্তি নির্মাণ কৰোঁতা। কবিয়ে ঈশ্বৰক ‘বিশ্বখনিকৰ’ বুলি অভিহিত কৰিছে কিয়নো ঈশ্বৰেই হৈছে বিশ্বব্রহ্মাণ্ডৰ সমগ্র জড়জগত আৰু জীৱজগতৰ সৃষ্টিকর্তা। তেওঁৰেই খনিকৰ ৰূপে সমগ্র বিশ্বকে তিল তিলকে গঢ়ি তুলিছে।

৩। সত্ত্বঃ ৰজঃ তমো গুণ কি বুজাই লিখা ।

উত্তৰঃ সত্ত্ব, ৰজঃ আৰু তমঃ — এই তিনিটাক একেলগে ত্রিগুণ বোলা হয়। এই তিনিটা গুণৰ দ্বাৰাই সমগ্ৰ জগতখনৰ সৃষ্টি, স্থিতি আৰু লয় সম্পন্ন হয়। প্ৰকৃতি আৰু সকলো জীৱ এই ত্রিগুণৰ প্ৰভাৱৰ অধীনত থাকে।

সত্ত্ব গুণ মানে সৎ, শুদ্ধ আৰু উত্তম গুণ। এই গুণৰ প্ৰভাৱত মানুহ শান্ত, নম্ৰ, ধাৰ্মিক আৰু সংযমী হয়। সত্ত্ব গুণে মানুহক জ্ঞান, ভক্তি আৰু সদাচাৰৰ পথত আগবঢ়াই লৈ যায় আৰু জীৱন সুখময় কৰি তোলে।

ৰজঃ গুণ অহংকাৰ, কামনা আৰু সংসাৰিক ভোগৰ প্ৰতি আসক্তিৰ সূচক। এই গুণৰ প্ৰভাৱত মানুহ বিষয়ভোগৰ আকাঙ্ক্ষাৰে কৰ্মত লিপ্ত হয়। ৰজঃ গুণে মানুহক চঞ্চল, লোভী আৰু কৰ্মফলৰ প্ৰতি আসক্ত কৰি তোলে।

তমঃ গুণ অজ্ঞান, আলস্য আৰু মোহৰ প্ৰতীক। এই গুণৰ প্ৰভাৱত জীৱ অলসতা, নিদ্ৰা আৰু অন্ধকাৰময় চিন্তাত আৱদ্ধ থাকে। তমঃ গুণে মানুহক অজ্ঞানতা আৰু ভ্ৰান্তিত ৰাখি জীৱনৰ উন্নতিৰ পথত বাধা সৃষ্টি কৰে।

৪। মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ দুখন কাব্যপুথিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকাৰ দুখন কাব্যপুথিৰ নাম হল- ‘জ্ঞানমালিনী’ আৰু ‘তত্ত্ব পাৰিজাত’।

৫। কবিয়ে ‘বিশ্বখনিকৰ’ক কিয় সৰ্ব-ব্যাপী সৰ্ব শক্তিমান বুলি আখ্যা দিছে?

উত্তৰঃ কবিয়ে ঈশ্বৰক বিশ্বখিনকৰ বুিল আখ্যা দিছে। সমস্ত চৰাচৰৰ অিধপিত সেই সৰ্বশক্তিমান ঈশ্বৰ জগতৰ সৃস্টি, স্থিতি আৰু লয় সকেলােৰ অিধকাৰী। সত্বঃ, ৰজঃ, তমঃ, তিনিও গুণ তেওঁতে বিৰাজমান যদিও তেওঁ নিৰ্গুণ। সমগ্ৰ বিশ্বক তেওঁৱে তিল তিল কৈ গঢ় দিছে। সেয়ে কবিয় তেওঁক সৰ্বব্য়াপি সৰ্ব শক্তিমান বুলি আখ্য়া দিছে৷

(গ) দীঘল প্ৰশ্ন:

১। ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাটোৰ মাজেৰে কবিয়ে প্ৰকৃততে কাৰ কথা কৈছে আৰু কি ভাৱ প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰিছে?

উত্তৰঃ ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাটোৰ মাজেৰে কবিয়ে প্ৰকৃততে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টিকৰ্তা পৰমেশ্বৰৰ কথাই কৈছে। কবিৰ দৃষ্টিত এই বিশাল বিশ্বখন আপোনা-আপুনি সৃষ্টি হোৱা বস্তু নহয়; ইয়াৰ আঁৰত এজন মহাশিল্পী বা খনিকৰৰ অস্তিত্ব নিশ্চয় আছে। সেই খনিকৰজনেই হৈছে ঈশ্বৰ, যিজনে সমগ্ৰ ত্ৰিলোক সৃষ্টি কৰিছে আৰু সৃষ্টিৰ সকলো ৰূপক সুন্দৰভাৱে গঢ়ি তুলিছে।

কবিয়ে এই কবিতাটোৰ জৰিয়তে ঈশ্বৰৰ অসীম শক্তি, সৰ্বব্যাপকতা আৰু সৃষ্টিশীল মহিমাৰ ভাৱ প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰিছে। গ্ৰহ, তৰা, বেলি, জোনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি গছৰ পাতলৈকে সকলোতে ঈশ্বৰৰ সৃষ্টিৰ চিন বিদ্যমান। যদিও তেওঁ সকলোতে বিৰাজমান, তথাপিও মায়াৰ আৱৰণৰ বাবে মানুহে তেওঁক চাক্ষুষভাৱে দেখা নাপায়। এইদৰে কবিয়ে ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাটোৰ মাধ্যমেৰে ঈশ্বৰৰ প্ৰতি গভীৰ বিশ্বাস, বিস্ময় আৰু ভক্তিৰ ভাৱ প্ৰকাশ কৰিছে।

২। ‘সকলোতে আছে তেওঁ কিন্তু নেদেখে কেও ওৰণিৰে মুখ ঢাকি থাকে ওচৰত ।’-এই কবিতাফাকিৰ মাজেৰে কবিয়ে কি ভাৱ প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰিছে লিখা ।

উত্তৰঃ ব্ৰহ্মাণ্ডৰ অধিকাৰী ঈশ্বৰে সমগ্ৰ বিশ্বতে তিল তিলকৈ গঢ় দিছে। বিশ্ব ব্ৰহ্মাণ্ডৰ প্ৰটিতো বস্ততে আৰু সকেলােতে সেই পৰম সত্বা বিৰাজমান। প্ৰতিমূহূৰ্ততে সেই পৰম সত্বাৰ অস্তিত্ব সকলোৱে অনুভৱ কৰে।

৩। ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাটিৰ মূলভাবটি লিখা ।

উত্তৰঃ ‘বিশ্বখনিকৰ’ আধ্যাত্মিক তথা দাৰ্শনিক ভাবধাৰাৰ কবিতা।যদিও চাক্ষুষ দৃষ্টিৰে আজিলৈকে কোনেও প্ৰত্যক্ষ কৰা নাই, তথাপি ত্ৰিলোকৰ সৃষ্টি, স্থিতিৰ লগতে এক পৰম সত্তাৰ অস্তিত্ব উপলব্ধি কৰিব পাৰি। সেই পৰম সত্তাই সকলোকে এক আত্মীয়তাৰ জৰীৰে বান্ধি ৰাখিছে। সেই পৰম সত্তাই সকলোৰে পালন কৰোঁতা, সকলোৰে জন্মদাতা।তেওঁৰ মহিমাৰ কথা কৈ অন্ত কৰিব নোৱাৰি। তেওঁ সকলোতে ব্যাপ্ত, অথচ তেওঁক দেখা পোৱা নাযায়। কাৰণ তেওঁ ওৰণিৰে মুখ ঢাকি ওচৰতে থাকে। মায়াই পৰমেশ্বৰ আৰু পাৰ্থিৱ জগতখনৰ মাজত এখন আৱৰণৰ সৃষ্টি কৰিছে । এই ভেদ আঁতৰাবলৈ আমাৰ জ্ঞানৰ প্ৰয়োজন হয়। জীৱৰ সেই জ্ঞান বা বোধ জন্ম হ’লেই এই ওৰণি আঁতৰি যায় আৰু পৰমেশ্বৰৰ মহিমা উপলদ্ধি কৰিব পৰা ক্ষমতা অৰ্জন হয়। সত্ত্বঃ, ৰজঃ, আৰু তমো এই তিনিও গুণ তেওঁতেই বিৰাজমান যদিও তেওঁ নিৰ্গুণ। তেৱেঁই মৰমৰ বৰষাৰে কুঁহি গজালিক সাৰ পানী দি এজোপা বিশাল গছ কৰি তোলে। তেওঁৰ কৃপাতেই এমাডিমা সন্তানবোৰ ডেকা তেজেৰে পাহোৱাল হৈ উঠে। সেয়ে কবিয়ে কৈছে যে তেৱেঁই অন্তযাৰ্মী সৰ্বজ্ঞানী, বিশ্বৰ প্ৰাণ, তেওঁ সৰ্বত্ৰতে বিয়পি থকা সৰ্ব শক্তিমান ।

৪। ‘বিশ্বখনিকৰ’ কবিতাটিত প্ৰকাশিত আধ্যাত্মিক দৰ্শনৰ চমু আভাস দিয়া।

উত্তৰঃ ‘বিশ্ব খনিকৰ’ কবিতাটিত আধ্যাত্মিক দৰ্শনৰ গভীৰ তত্ত্ব অতি মনোগ্রাহীকৈ উন্মোচিত হৈছে। এই কাব্যত জগতৰ স্ৰষ্টা পৰম শক্তিৰ প্ৰতি কবিৰ মনত থকা গভীৰ ভক্তি আৰু শ্ৰদ্ধাৰ লগতে এক তাত্ত্বিক অনুসন্ধিৎসু মনোভাৱ স্পষ্ট ৰূপত প্ৰকাশ পাইছে। কবিৰ মতে, পৃথিৱীৰ প্ৰতিটো জীৱ আৰু জড় পদাৰ্থৰ অভ্যন্তৰতে সেই পৰম শক্তিৰ অধিষ্ঠান, তথাপিও মানুহে তেওঁক চকুৰে দেখা নাপায়। তেওঁ যেন মায়া বা অজ্ঞানতাৰ এখন ওৰণিৰে নিজকে ঢাকি ৰাখে। অৰ্থাৎ, আমি সংসাৰৰ সুখ-দুখ, মোহ, আৰু মায়াৰ বন্ধনত এনেদৰে সোমাই থাকোঁ যে এই পৰম সত্তাৰ অস্তিত্ব আমাৰ আত্মাৰ প্ৰতিটো কোণত থকাৰ পিছতো ইয়াক উপলব্ধি কৰা সহজসাধ্য নহয়। অজ্ঞানতাৰ জালত আৱদ্ধ হৈ আমি সেই পৰম জ্ঞানৰ পৰা আঁতৰি থাকোঁ, অথচ সেই সত্য জ্ঞান আমাৰ অন্তঃকৰণতে লুকাই থাকে। কবিতাটোত এনেধৰণৰ ঐশ্বৰিক আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰণাসমূহ অতি সুন্দৰভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে।

৫। প্ৰসংগ সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা :

তেৱেঁ কাম তেৱেঁ কৰ্মী তেৱেঁ কাৰিকৰ

নিশ্চয় নিশ্চয় তেৱেঁ বিশ্বখনিকৰ ।

উত্তৰঃ ব্যাখ্যাকৰিবলগীয়া কবিতাৰ পংক্তিকেইটা আমাৰ পাঠ্যপুথিত সন্নিৱিষ্ট মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা ৰচিত ‘বিশ্ব খনিকৰ’ নামৰ পাঠটিৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে।

এই পৃথিৱীৰ সৃষ্টিকৰ্তা ‘বিশ্ব খনিকৰ’ৰ ঐশ্বৰিক মহিমা আৰু সৰ্বশক্তিমানতাৰ গুণানুকীৰ্তন কৰাৰ প্ৰসংগতে কবিয়ে ওপৰোক্ত পংক্তিকেইটাৰ অৱতাৰণা কৰিছে।

সৃষ্টিকৰ্তাৰ অস্তিত্ব সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ডত বিৰাজমান। সৌৰজগতৰ গ্ৰহ-নক্ষত্ৰসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট গতি নিৰ্দ্ধাৰণৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পৃথিৱীৰ প্ৰতিটো জীৱন্ত আৰু জড় পদাৰ্থৰ সকলো ক্ৰিয়া-কলাপৰ আঁৰত সেই ‘বিশ্ব খনিকৰ’ৰেই কৃপা লুকাই আছে। তেওঁৱেই কাৰ্য, তেওঁৱেই সেই কাৰ্যৰ নিৰ্বাহক (‘কৰ্মী’) আৰু তেওঁৱেই মূল সৃষ্টিকৰ্তা (‘কাৰিকৰ’)। তেওঁৰ দয়াত আৰু ইচ্ছাতে বিশ্বৰ সকলো বস্তু জীয়াই আছে। জীৱন প্ৰদান কৰোতাও তেওঁ, পালন কৰাৰ দায়িত্বও তেওঁৰ, আৰু জীয়াই থকাৰ পথো তেওঁৱেই মুকলি কৰি দিয়ে। মৰুভূমিৰ দৰে কঠিন পৰিৱেশতো তেওঁ মানৱক জীয়াই থকাৰ উপায় যোগান ধৰে। এটা সাধাৰণ বীজ বা এটা ক্ষুদ্ৰ ভ্ৰূণৰ পৰা এজোপা বিশাল মহীৰূহ বা পূৰ্ণ মানৱৰ ৰূপ দিয়াটো তেওঁৰ দ্বাৰাই সম্ভৱ হয়। প্ৰকৃতিৰ বিচিত্ৰ আৰু অনন্য ৰূপৰ আঁৰত তেওঁৰেই অপাৰ মহিমা লুকাই আছে। এই ‘বিশ্ব খনিকৰ’ৰ মহিমাৰ সীমা নাই। সৃষ্টিৰ প্ৰতিটো বস্তুৰ বৈচিত্ৰ্য তেওঁৰ শক্তি অবিহনে কল্পনা কৰিব নোৱাৰি। এই বিশ্বৰ সৃষ্টিকৰ্তাজন অখণ্ড আৰু অপাৰ শক্তিৰ অধিকাৰী, যিজনে তিলতিলকৈ এই বিশাল পৃথিৱীখন নিৰ্মাণ কৰিছে। সেইবাবেই কবিয়ে দৃঢ়তাৰে তেওঁক ‘বিশ্ব খনিকৰ’ বুলি ঘোষণা কৰিছে।