ৰাজপথ
কবিৰ চমু পৰিচয়
ভৱানন্দ দত্ত আধুনিক অসমীয়া কবিতাৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য প্ৰগতিবাদী আৰু বাস্তৱবাদী কবি। সমাজৰ শ্ৰেণী-বৈষম্য, দাৰিদ্ৰ্য, নগৰীয়া সভ্যতাৰ কৃত্ৰিমতা, শোষণ আৰু মানুহৰ বঞ্চিত জীৱন তেওঁৰ কবিতাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়। তেওঁ ‘নচিকেতা’ ছদ্মনামেও লিখিছিল।
তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য ৰচনাৰ ভিতৰত ‘অসমীয়া কবিতাৰ কাহিনী’, ‘দৃষ্টি আৰু দৰ্শন’ আদি গ্ৰন্থৰ নাম উল্লেখযোগ্য। ইংৰাজীত ৰচিত ‘Philosophy and India’ তেওঁৰ আন এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ।
‘ৰাজপথ’ কবিতাটোত আধুনিক নগৰীয়া জীৱনৰ বাহ্যিক জাকজমক আৰু তাৰ তলত লুকাই থকা দাৰিদ্ৰ্য, শোষণ, নৈতিক অৱক্ষয় আৰু শ্ৰেণী-বৈষম্য বাস্তৱবাদী দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰকাশ পাইছে।
(ক) অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। ‘অসমীয়া কবিতাৰ কাহিনী’ গ্ৰন্থখন কাৰ ৰচনা?
উত্তৰঃ ‘অসমীয়া কবিতাৰ কাহিনী’ ভৱানন্দ দত্তৰ ৰচনা।
২। ‘ব্লেক আউট’ মানে কি?
উত্তৰঃ ‘ব্লেক আউট’ মানে নিষ্প্ৰদীপ অৱস্থা, অৰ্থাৎ ইচ্ছাকৃতভাৱে সকলো পোহৰ বন্ধ কৰি ৰখা অৱস্থা।
৩। ৰাজপথত কোন সময়ত ভদ্ৰ-বনিতাৰ চৰণাঘাত পৰে?
উত্তৰঃ আন্ধাৰ ৰাতিত।
৪। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটি প্ৰথমে কোনখন আলোচনীত প্ৰকাশ পাইছিল?
উত্তৰঃ ‘জয়ন্তী’ আলোচনীত।
৫। ‘নচিকেতা’ কাৰ ছদ্মনাম?
উত্তৰঃ ভৱানন্দ দত্তৰ।
৬। ভৱানন্দ দত্ত কোন শ্ৰেণীৰ কবি?
উত্তৰঃ আধুনিক প্ৰগতিবাদী আৰু বাস্তৱবাদী কবি।
৭। ভৱানন্দ দত্তৰ এখন গৱেষণামূলক গ্ৰন্থৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘দৃষ্টি আৰু দৰ্শন’।
৮। ভৱানন্দ দত্তৰ এখন ইংৰাজী গ্ৰন্থৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘Philosophy and India’।
৯। ‘নিঃশ্ৰেয়স’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ পৰম মঙ্গল বা চূড়ান্ত কল্যাণ।
(খ) চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১০। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটিত কবিয়ে আধুনিক যুগৰ কোন সময়ৰ চিত্ৰ অংকন কৰিছে?
উত্তৰঃ ‘ৰাজপথ’ কবিতাত কবিয়ে মূলত কুৰি শতিকাৰ চল্লিছৰ দশকৰ যুদ্ধকালীন আৰু যুদ্ধোত্তৰ আধুনিক নগৰীয়া জীৱনৰ বাস্তৱ চিত্ৰ অংকন কৰিছে।
এই সময়ত নগৰ জীৱনত যান-বাহনৰ ব্যস্ততা, অট্টালিকাৰ বিলাসিতা, অন্ধকাৰ ৰাতি, সামাজিক বৈষম্য আৰু বঞ্চিত মানুহৰ অসহায় জীৱন একেলগে দেখা গৈছিল। কবিতাটো সেই সময়ৰ নগৰীয়া সমাজৰ এক কঠোৰ বাস্তৱ দলিলৰ দৰে।
১১। বিভিন্ন ব্যক্তিয়ে কেনেদৰে ৰাজপথৰ উদাৰতাৰ সুযোগ লৈছে?
উত্তৰঃ ৰাজপথ সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে মুকলি। বিভিন্নজনে নিজৰ নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি ইয়াৰ সুবিধা লৈছে।
ট্ৰাম, বাছ, টেক্সি, ৰিক্সা আদি যান-বাহন ৰাজপথেদি অহা-যোৱা কৰে। ৰাতিৰ অন্ধকাৰৰ সুযোগ লৈ উদ্ভ্ৰান্ত প্ৰেমিক-প্ৰেমিকাই গোপন অভিসাৰত লিপ্ত হয়। জীৱিকাৰ সন্ধানী নাৰীয়ে জীৱনৰ কঠিন বাস্তৱতাত ৰাজপথকে আশ্ৰয় কৰে। আনহাতে গৃহহীন, বঞ্চিত লোকসকলেও ফুটপাথকেই শেষ আশ্ৰয় হিচাপে গ্ৰহণ কৰে।
১২। ৰাজপথৰ দুয়োকাষে থকা বৃহৎ অট্টালিকাবোৰৰ ছবি কবিতাটিত কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে?
উত্তৰঃ কবিতাটোত ৰাজপথৰ দুয়োকাষে থকা অট্টালিকাবোৰ ধনী আৰু অভিজাত সমাজৰ বিলাসী জীৱনৰ প্ৰতীক।
পাঁচতলীয়া অট্টালিকাৰ ওপৰৰ পৰা ৰেডিঅ’ৰ গান আৰু অৰ্গেনত ৰবীন্দ্ৰ-সংগীত ভাঁহি আহে। ডবল দলিচা পৰা মজিয়া, দামী মেহগনি পালেং আৰু অলস জীৱনযাপন কৰা যুৱতীৰ ছবি কবিয়ে অংকন কৰিছে।
এই জাকজমকীয় দৃশ্যৰ বিপৰীতে তলৰ ফুটপাথত ভিক্ষাৰ খালী পাত্ৰ লৈ কংকালসাৰ মানুহ শুই থাকে। এই বৈপৰীত্যৰ জৰিয়তে কবিয়ে সমাজৰ গভীৰ শ্ৰেণী-বৈষম্য প্ৰকাশ কৰিছে।
১৩। ৰাজপথৰ কাষৰ ফুটপাথত কোন কেনেকৈ থাকে?
উত্তৰঃ ফুটপাথত গৃহহীন, নিঃস্ব, শোষিত আৰু বঞ্চিত লোকসকলে আশ্ৰয় লৈ থাকে।
তেওঁলোকৰ বহুতে ভিক্ষাৰ খালী পাত্ৰ লৈ শুই থাকে। অভাৱ, অনাহাৰ আৰু দাৰিদ্ৰ্যৰ বাবে তেওঁলোকৰ দেহ কংকালসাৰ হৈ পৰে। সমাজত কোনো স্থায়ী আশ্ৰয় নথকাৰ বাবে ফুটপাথেই তেওঁলোকৰ শেষ আশ্ৰয়।
১৪। ভৱানন্দ দত্তৰ ‘ৰাজপথ’ কবিতাটোত বাস্তৱতা কেনেদৰে ফুটি উঠিছে?
উত্তৰঃ ‘ৰাজপথ’ কবিতাটো সম্পূৰ্ণ বাস্তৱবাদী দৃষ্টিভংগীৰে ৰচিত। কবিয়ে নগৰীয়া সমাজৰ বাহ্যিক চাকচিক্যৰ লগতে তাৰ অন্তৰালত থকা দুখ-কষ্ট, বৈষম্য আৰু নৈতিক অৱক্ষয় উন্মোচন কৰিছে।
এফালে ধনী শ্ৰেণীৰ পাঁচতলীয়া অট্টালিকা, সংগীত, মেহগনি পালেং আৰু বিলাসী জীৱন; আনফালে ফুটপাথত শুই থকা অনাহাৰী, গৃহহীন, কংকালসাৰ মানুহ—এই দুয়োটা চিত্ৰ একে সমাজৰ বাস্তৱতা।
তাৰ লগতে অন্ধকাৰ ৰাতিৰ গোপন অভিসাৰ আৰু জীৱিকাৰ বাবে পথত নামিবলগীয়া নাৰীৰ অৱস্থাও আধুনিক সমাজৰ কঠিন বাস্তৱতা হিচাপে কবিতাটোত প্ৰকাশ পাইছে।
(গ) দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ
১৫। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটিৰ জৰিয়তে আধুনিক সভ্যতাই সৃষ্টি কৰা প্ৰেমৰ নগ্ন স্বৰূপ কেনেদৰে প্ৰকাশিত হৈছে?
উত্তৰঃ ভৱানন্দ দত্তৰ ‘ৰাজপথ’ কবিতাত আধুনিক নগৰীয়া সভ্যতাত প্ৰেমৰ মানসিক আৰু পৱিত্ৰ ৰূপ কেনেদৰে বিকৃত হৈ দৈহিক আৰু কৃত্ৰিম ৰূপ লয়, সেই কথা কঠোৰ বাস্তৱবাদী দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰকাশ কৰা হৈছে।
ৰাতিৰ অন্ধকাৰ আৰু নিষ্প্ৰদীপ ৰাজপথৰ সুযোগ লৈ উদ্ভ্ৰান্ত প্ৰেমিক-প্ৰেমিকাই গোপন অভিসাৰত লিপ্ত হয়। এই প্ৰেমত আত্মিকতাৰ তুলনাত দেহসৰ্বস্বতা অধিক।
আনহাতে দৰিদ্ৰতা আৰু জীৱিকাৰ কঠোৰ বাস্তৱতাত কিছুমান নাৰী ৰাতিৰ ৰাজপথলৈ নামিবলৈ বাধ্য হয়। সমাজে দিনত যাক ‘ভদ্ৰ-বনিতা’ বুলি দেখে, সেই নাৰীয়েই জীৱন নিৰ্বাহৰ তাগিদাত ৰাতিৰ অন্ধকাৰত অন্য ৰূপ গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। ইয়াৰ মাজেৰে কবিয়ে ব্যক্তিগত চৰিত্ৰতকৈ সামাজিক-অৰ্থনৈতিক চাপক অধিক গুৰুত্ব দিছে।
পাঁচতলীয়া অট্টালিকাৰ বিলাসী কোঠাত কলেজীয়া যুৱতীৰ অলসায়িত দেহৰ চিত্ৰও এই আধুনিক প্ৰেমৰ ভোগবাদী ৰূপৰ এক প্ৰতীক।
সেয়ে কবিতাটোৱে আধুনিক নগৰ সভ্যতাৰ প্ৰেমক পৱিত্ৰ আবেগৰ ঠাইত অৰ্থ, দেহ, ভোগ আৰু সামাজিক ভণ্ডামিৰ সৈতে জড়িত এক জটিল ৰূপত দেখুৱাইছে।
১৬। সমাজ জীৱনৰ শ্ৰেণী-বৈষম্যৰ ছবিখন ‘ৰাজপথ’ কবিতাটিত কেনেদৰে প্ৰকাশিত হৈছে?
উত্তৰঃ ‘ৰাজপথ’ কবিতাটোৰ অন্যতম মূল বিষয় হৈছে সমাজৰ তীব্ৰ শ্ৰেণী-বৈষম্য।
কবিয়ে একেখন ৰাজপথৰ দুটা সম্পূৰ্ণ বিপৰীত চিত্ৰ আঁকিছে। ওপৰত পাঁচতলীয়া অট্টালিকাত ধনী মানুহৰ বিলাসী জীৱন। ৰেডিঅ’ৰ গান, ৰবীন্দ্ৰ-সংগীত, ডবল দলিচা, মেহগনি পালেং—সকলো মিলি ধনসম্পদ আৰু আৰামৰ জগত।
কিন্তু সেই অট্টালিকাৰ ঠিক তলতেই ফুটপাথত ভিক্ষাৰ শূন্য পাত্ৰ লৈ কংকালসাৰ, গৃহহীন মানুহ শুই থাকে। তেওঁলোকৰ খাদ্য নাই, ঘৰ নাই, নিৰাপত্তা নাই।
এই দুয়োটা চিত্ৰ একে সমাজৰ। সেয়ে কবিয়ে দেখুৱাইছে যে ধনতান্ত্ৰিক নগৰীয়া সভ্যতাই একপক্ষত অত্যধিক সম্পদ আৰু ভোগ সৃষ্টি কৰাৰ বিপৰীতে আনপক্ষত অনাহাৰ, দাৰিদ্ৰ্য আৰু বঞ্চনাও সৃষ্টি কৰিছে।
এই তীব্ৰ বৈপৰীত্যৰ মাজেৰেই কবিতাটোত সমাজৰ শ্ৰেণী-বৈষম্য অতি বাস্তৱ আৰু শক্তিশালী ৰূপত প্ৰকাশ পাইছে।
১৭। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটিৰ শেষভাগত ৰাজপথক কাৰ আশ্ৰয়স্থলী হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ কবিতাটোৰ শেষভাগত ৰাজপথক গৃহহীন, নিঃস্ব, শোষিত, বঞ্চিত আৰু সমাজৰ প্ৰান্তিক মানুহৰ শেষ আশ্ৰয়স্থলী হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হৈছে।
ধনী মানুহৰ বাবে ৰাজপথ হৈছে চলাচল আৰু বিলাসৰ মাধ্যম। কিন্তু যিসকলৰ নিজা ঘৰ নাই, আশ্ৰয় নাই, জীৱনৰ ন্যূনতম সুবিধাও নাই, তেওঁলোকৰ বাবে ফুটপাথেই ঘৰ।
তেওঁলোকে খালী ভিক্ষাৰ পাত্ৰ লৈ ৰাজপথৰ কাষতে শুই থাকে। এইদৰে ৰাজপথে সমাজে বঞ্চিত কৰা লোকসকলক অন্ততঃ শুই থাকিবলৈ ঠাই দিয়ে।
সেয়ে কবিয়ে ৰাজপথক এক দিশত সভ্যতাৰ গতিপথ আৰু আন দিশত বঞ্চিতৰ শেষ আশ্ৰয় হিচাপে দেখুৱাইছে।
১৮। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটিত ‘বঞ্চিতৰ বাচিবৰ বাঞ্ছা’ মানে কি কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ ‘বঞ্চিতৰ বাচিবৰ বাঞ্ছা’ কথাষাৰে সমাজৰ সকলো সুযোগ-সুবিধাৰ পৰা বঞ্চিত মানুহৰ জীয়াই থকাৰ মৌলিক আকাঙ্ক্ষাক বুজাইছে।
এই লোকসকলৰ ঘৰ নাই, ধন নাই, পৰ্যাপ্ত খাদ্য নাই। বহু সময়ত তেওঁলোক সমাজৰ মান-মৰ্যাদা আৰু মৌলিক অধিকাৰৰ পৰাও বঞ্চিত। তথাপিও তেওঁলোকৰ জীৱনৰ প্ৰতি আকর্ষণ শেষ হোৱা নাই।
ফুটপাথত শুই, ভিক্ষা কৰি, কষ্ট সহ্য কৰি হলেও তেওঁলোকে বাচি থাকিব বিচাৰে। এই জীয়াই থকাৰ অদম্য ইচ্ছাকেই কবিয়ে ‘বঞ্চিতৰ বাচিবৰ বাঞ্ছা’ বুলি প্ৰকাশ কৰিছে।
ইয়াৰ জৰিয়তে কবিয়ে বঞ্চিত মানুহৰ দুখৰ লগতে তেওঁলোকৰ জীৱনীশক্তিকো প্ৰকাশ কৰিছে।
প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা
১৯। “আন্ধাৰ ৰাতিৰ সুযোগ লৈ
সমাজৰ চকুত ধূলি দিয়া
জীৱিকা-সন্ধানী ভদ্ৰ-বনিতাৰ
চৰণাঘাত লভিছা ক’ত!”
উত্তৰঃ
প্ৰসংগঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি ভৱানন্দ দত্তৰ ‘ৰাজপথ’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে। আধুনিক নগৰ সভ্যতাৰ সামাজিক আৰু নৈতিক বৈপৰীত্য প্ৰকাশ কৰিবলৈ কবিয়ে এই পংক্তিকেইটা ব্যৱহাৰ কৰিছে।
ব্যাখ্যাঃ ৰাতিৰ অন্ধকাৰত ৰাজপথে সমাজৰ আন এটা লুকাই থকা চেহেৰা দেখিবলৈ পায়। জীৱিকাৰ কঠোৰ তাগিদাত কিছুমান নাৰী সমাজৰ চকুৰ পৰা আঁতৰি ৰাতিৰ ৰাজপথলৈ নামিবলগীয়া হয়।
কবি তেওঁলোকক কেৱল নৈতিক বিচাৰে দোষাৰোপ কৰা নাই; বৰঞ্চ দাৰিদ্ৰ্য আৰু সামাজিক অৱস্থাই তেওঁলোকক কেনেকৈ এনে জীৱনলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বাস্তৱতাক উন্মোচন কৰিছে।
দিনৰ ভদ্ৰ সমাজৰ অন্তৰালত থকা ভণ্ডামি আৰু নগৰীয়া সভ্যতাৰ অন্ধকাৰ দিশ এই পংক্তিকেইটাৰ মাজেৰে প্ৰকাশ পাইছে।
২০। “পাঁচ তলাৰ ওপৰত শুনা যায় ৰেডিঅ’ৰ গান,
অৰ্গেনত ৰবীন্দ্ৰ-সংগীত,
ডবল তলিচা পৰা মেহগনি পালেঙত
বিৰহ-কাতৰা কলেজ গাৰ্লৰ
অলসায়িত দেহা।”
উত্তৰঃ
প্ৰসংগঃ উদ্ধৃত পংক্তিকেইটা ভৱানন্দ দত্তৰ ‘ৰাজপথ’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে। ধনী আৰু অভিজাত নগৰীয়া শ্ৰেণীৰ বিলাসী জীৱন প্ৰকাশৰ প্ৰসংগত কবিয়ে এই চিত্ৰ অংকন কৰিছে।
ব্যাখ্যাঃ পাঁচতলীয়া অট্টালিকাৰ ভিতৰত থকা মানুহে আৰাম আৰু বিলাসিতাৰে জীৱন কটায়। ৰেডিঅ’ৰ গান আৰু ৰবীন্দ্ৰ-সংগীতে তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক আভিজাত্যৰ বাহ্যিক ছবি দেখুৱায়।
ডবল দলিচা, দামী মেহগনি পালেং আৰু অলসায়িত কলেজীয়া যুৱতীৰ ছবি সম্পদ, ভোগ আৰু আৰামৰ প্ৰতীক।
কিন্তু এই দৃশ্যৰ তলতেই ফুটপাথত অনাহাৰী মানুহ শুই আছে। সেয়ে কবিয়ে কেৱল বিলাসিতাৰ বৰ্ণনা কৰা নাই; ইয়াৰ বিপৰীতে থকা দাৰিদ্ৰ্যক অধিক তীব্ৰ কৰি তুলিবলৈ এই দৃশ্য ব্যৱহাৰ কৰিছে।
২১। “আৰু তাৰ তলতেই ফুটপাথত
(ধন্য তোমাৰ দয়া!)
শূন্য ভিক্ষা পাত্ৰ লৈ শুই পৰা
মৃতপ্ৰায় কংকালৰ শাৰী।”
উত্তৰঃ
প্ৰসংগঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি ভৱানন্দ দত্তৰ ‘ৰাজপথ’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে। সমাজৰ ধনী আৰু দুখীয়া শ্ৰেণীৰ মাজৰ ভয়ংকৰ বৈষম্য প্ৰকাশ কৰিবলৈ কবিয়ে এই পংক্তিকেইটা ব্যৱহাৰ কৰিছে।
ব্যাখ্যাঃ পাঁচতলীয়া অট্টালিকাৰ বিলাসী জীৱনৰ ঠিক তলতেই ফুটপাথত অনাহাৰী, গৃহহীন আৰু নিঃস্ব মানুহ খালী ভিক্ষাৰ পাত্ৰ লৈ শুই থাকে।
অভাৱ আৰু অনাহাৰে তেওঁলোকৰ দেহ কংকালসাৰ কৰি পেলাইছে। ‘ধন্য তোমাৰ দয়া!’ কথাষাৰত কবিৰ তীব্ৰ ব্যংগ নিহিত আছে। আধুনিক সভ্যতা আৰু সমাজৰ তথাকথিত উন্নতিৰ মাজতো এনে মানুহে ন্যূনতম জীৱনধাৰণৰ সুবিধা নোপোৱাটো এক কঠোৰ বিদ্ৰূপ।
এই পংক্তিকেইটাৰ মাজেৰে কবিয়ে সমাজৰ অমানৱিক শ্ৰেণী-বৈষম্য, দৰিদ্ৰতা আৰু শোষণৰ বিৰুদ্ধে তীব্ৰ প্ৰতিবাদ প্ৰকাশ কৰিছে।
অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ
২২। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটোৰ মূলভাব লিখা।
উত্তৰঃ ‘ৰাজপথ’ কবিতাটোৰ মূলভাব হৈছে আধুনিক নগৰীয়া সমাজৰ অন্তৰালত লুকাই থকা শ্ৰেণী-বৈষম্য, দাৰিদ্ৰ্য, শোষণ, ভোগবাদ আৰু নৈতিক অৱক্ষয়ৰ বাস্তৱ ছবি উন্মোচন কৰা।
একে ৰাজপথৰ কাষতে এফালে পাঁচতলীয়া অট্টালিকাৰ বিলাসী জীৱন, আনফালে ফুটপাথত কংকালসাৰ বঞ্চিত মানুহ। এই বৈপৰীত্যৰ মাজেৰে কবিয়ে ধনতান্ত্ৰিক সমাজৰ অন্যায় গঠনক সমালোচনা কৰিছে।
ৰাজপথ সেইবাবে কেৱল এটা পথ নহয়; ই সমগ্ৰ আধুনিক সমাজৰ এক প্ৰতীক।
২৩। ‘ৰাজপথ’ কবিতাত ৰাজপথক সমাজৰ প্ৰতীক বুলি কিয় ক’ব পাৰি?
উত্তৰঃ ৰাজপথত সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ গতিবিধি দেখা যায়। ধনী, মধ্যবিত্ত, গৃহহীন, প্ৰেমিক-প্ৰেমিকা, জীৱিকাৰ সন্ধানী নাৰী, যান-বাহন—সকলো একেখন পথত উপস্থিত।
সেয়ে ৰাজপথত সমাজৰ বাহ্যিক গতিশীলতা আৰু আভ্যন্তৰীণ বৈষম্য দুয়োটাই একেলগে দেখা যায়। এই কাৰণেই ৰাজপথ আধুনিক সমাজৰ এক শক্তিশালী প্ৰতীক।
২৪। ‘ধন্য তোমাৰ দয়া!’ কথাষাৰত কি ভাৱ প্ৰকাশ পাইছে?
উত্তৰঃ ‘ধন্য তোমাৰ দয়া!’ কথাষাৰত কবিৰ তীব্ৰ ব্যংগ আৰু ক্ষোভ প্ৰকাশ পাইছে।
এফালে ধনী মানুহৰ বিলাসী অট্টালিকা, আনফালে তাৰ তলতেই অনাহাৰী মানুহৰ কংকালসাৰ দেহ—এই অমানৱিক বৈষম্যক ‘দয়া’ বুলি কোৱাটো আসলে সমাজ আৰু সভ্যতাৰ ওপৰত তীব্ৰ বিদ্ৰূপ।
২৫। কবিতাটোত ‘ব্লেক আউট’ৰ উল্লেখে কি পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছে?
উত্তৰঃ ‘ব্লেক আউট’ শব্দই যুদ্ধকালীন অন্ধকাৰ, ভয়, অনিশ্চয়তা আৰু নগৰ জীৱনৰ গোপন বাস্তৱতাক প্ৰকাশ কৰিছে।
অন্ধকাৰ ৰাতিত সমাজৰ দিনৰ শিষ্ট মুখোশ আঁতৰি যায় আৰু লুকাই থকা বহু সত্য প্ৰকাশ পায়। সেয়ে ‘ব্লেক আউট’ কবিতাটোৰ সামাজিক অন্ধকাৰৰো প্ৰতীক।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| ব্লেক আউট | সম্পূৰ্ণ নিষ্প্ৰদীপ অৱস্থা |
| চৰণাঘাত | পদাঘাত |
| অভিসাৰ | গোপনে প্ৰেমিক-প্ৰেমিকাৰ সাক্ষাৎ |
| বনিতা | নাৰী |
| অলসায়িত | আলস্যভৰা |
| অট্টালিকা | বৃহৎ বহুতলীয়া ঘৰ |
| সৰ্বহাৰা | সকলো সম্পদ হেৰুৱা নিঃস্ব লোক |
| বঞ্চিত | সুবিধা বা অধিকাৰৰ পৰা বঞ্চিত |
| নিঃশ্ৰেয়স | পৰম মঙ্গল |
| বৈষম্য | অসমতা |
| ধনতান্ত্ৰিক | ধন আৰু পুঁজিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ সমাজব্যৱস্থা |
| জীৱিকা | জীৱন নিৰ্বাহৰ উপায় |
| কংকালসাৰ | অতি ক্ষীণ, হাড় ওলাই থকা |
| প্ৰগতিবাদী | সমাজ পৰিৱৰ্তনমুখী চিন্তাধাৰাৰ |
| বাস্তৱবাদী | বাস্তৱ জীৱনক সত্য ৰূপত প্ৰকাশ কৰা |
MCQ — বহু বিকল্পধৰ্মী প্ৰশ্ন
১। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটোৰ কবি কোন?
(ক) হেম বৰুৱা
(খ) ভৱানন্দ দত্ত
(গ) অমূল্য বৰুৱা
(ঘ) নৱকান্ত বৰুৱা
উত্তৰঃ (খ) ভৱানন্দ দত্ত
২। ‘নচিকেতা’ কাৰ ছদ্মনাম?
(ক) হেম বৰুৱা
(খ) ভৱানন্দ দত্ত
(গ) অমূল্য বৰুৱা
(ঘ) নীলমণি ফুকন
উত্তৰঃ (খ) ভৱানন্দ দত্ত
৩। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটি প্ৰথমে কোন আলোচনীত প্ৰকাশ পাইছিল?
(ক) জোনাকী
(খ) জয়ন্তী
(গ) পছোৱা
(ঘ) বাঁহী
উত্তৰঃ (খ) জয়ন্তী
৪। ‘ব্লেক আউট’ মানে কি?
(ক) পোহৰ বৃদ্ধি
(খ) নিষ্প্ৰদীপ অৱস্থা
(গ) বৰষুণ
(ঘ) যানজঁট
উত্তৰঃ (খ) নিষ্প্ৰদীপ অৱস্থা
৫। ৰাজপথত ভদ্ৰ-বনিতাৰ চৰণাঘাত কেতিয়া পৰে?
(ক) পুৱা
(খ) দুপৰীয়া
(গ) আন্ধাৰ ৰাতি
(ঘ) সন্ধিয়া
উত্তৰঃ (গ) আন্ধাৰ ৰাতি
৬। কবিতাটোত পাঁচতলীয়া অট্টালিকাই কাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে?
(ক) দৰিদ্ৰ শ্ৰেণী
(খ) ধনী অভিজাত শ্ৰেণী
(গ) কৃষক শ্ৰেণী
(ঘ) শ্রমিক শ্ৰেণী
উত্তৰঃ (খ) ধনী অভিজাত শ্ৰেণী
৭। ফুটপাথত কোন শুই থাকে?
(ক) ধনী লোক
(খ) গৃহহীন নিঃস্ব লোক
(গ) ব্যৱসায়ী
(ঘ) ছাত্ৰ
উত্তৰঃ (খ) গৃহহীন নিঃস্ব লোক
৮। ফুটপাথত শুই থকা লোকসকলৰ হাতত কি থাকে?
(ক) কিতাপ
(খ) শূন্য ভিক্ষা পাত্ৰ
(গ) টকা
(ঘ) খাদ্য
উত্তৰঃ (খ) শূন্য ভিক্ষা পাত্ৰ
৯। ‘মৃতপ্ৰায় কংকালৰ শাৰী’ কাক বুজাইছে?
(ক) সৈনিক
(খ) দৰিদ্ৰ অনাহাৰী লোক
(গ) শিল্পী
(ঘ) কলেজীয়া ছাত্ৰ
উত্তৰঃ (খ) দৰিদ্ৰ অনাহাৰী লোক
১০। ভৱানন্দ দত্ত কোন ধাৰাৰ কবি?
(ক) ৰোমাণ্টিক
(খ) প্ৰগতিবাদী
(গ) ভক্তিমূলক
(ঘ) পৌৰাণিক
উত্তৰঃ (খ) প্ৰগতিবাদী
১১। ‘ৰাজপথ’ কবিতাৰ মূল বিষয় কি?
(ক) প্ৰকৃতি
(খ) শ্ৰেণী-বৈষম্য আৰু নগৰীয়া বাস্তৱতা
(গ) ভক্তি
(ঘ) বীৰত্ব
উত্তৰঃ (খ) শ্ৰেণী-বৈষম্য আৰু নগৰীয়া বাস্তৱতা
১২। অট্টালিকাৰ ওপৰৰ পৰা কি শুনা যায়?
(ক) বাঁহীৰ মাত
(খ) ৰেডিঅ’ৰ গান
(গ) ঢোল
(ঘ) শংখ
উত্তৰঃ (খ) ৰেডিঅ’ৰ গান
১৩। অৰ্গেনত কি সংগীত বাজে?
(ক) লোকগীত
(খ) ৰবীন্দ্ৰ-সংগীত
(গ) বৰগীত
(ঘ) বিহুগীত
উত্তৰঃ (খ) ৰবীন্দ্ৰ-সংগীত
১৪। মেহগনি কিহৰ লগত জড়িত?
(ক) পালেং
(খ) গাড়ী
(গ) দুৱাৰ
(ঘ) দলিচা
উত্তৰঃ (ক) পালেং
১৫। ‘বঞ্চিতৰ বাচিবৰ বাঞ্ছা’ত ‘বাঞ্ছা’ মানে কি?
(ক) ভয়
(খ) ইচ্ছা
(গ) দুখ
(ঘ) সম্পদ
উত্তৰঃ (খ) ইচ্ছা
১৬। ‘ধন্য তোমাৰ দয়া!’ কথাষাৰত কি আছে?
(ক) প্ৰশংসা
(খ) ব্যংগ
(গ) আনন্দ
(ঘ) কৃতজ্ঞতা
উত্তৰঃ (খ) ব্যংগ
১৭। ‘Philosophy and India’ কাৰ ৰচনা?
(ক) হেম বৰুৱা
(খ) ভৱানন্দ দত্ত
(গ) কালিৰাম মেধি
(ঘ) হোমেন বৰগোহাঞি
উত্তৰঃ (খ) ভৱানন্দ দত্ত
১৮। ‘দৃষ্টি আৰু দৰ্শন’ কাৰ গ্ৰন্থ?
(ক) ভৱানন্দ দত্ত
(খ) সত্যনাথ বৰা
(গ) পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা
(ঘ) প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী
উত্তৰঃ (ক) ভৱানন্দ দত্ত
১৯। ৰাজপথক শেষত কিহৰ আশ্ৰয় বুলি দেখুওৱা হৈছে?
(ক) ধনী লোকৰ
(খ) বঞ্চিত আৰু গৃহহীন লোকৰ
(গ) চৰকাৰী কৰ্মচাৰীৰ
(ঘ) ব্যৱসায়ীৰ
উত্তৰঃ (খ) বঞ্চিত আৰু গৃহহীন লোকৰ
২০। ‘ৰাজপথ’ কবিতাই কিহৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ প্ৰকাশ কৰে?
(ক) প্ৰকৃতিৰ
(খ) সামাজিক বৈষম্য আৰু শোষণৰ
(গ) শিক্ষাৰ
(ঘ) সাহিত্যৰ
উত্তৰঃ (খ) সামাজিক বৈষম্য আৰু শোষণৰ
Teacher Generate Question Answer
ৰাজপথ
ক) অতি চমু প্ৰশ্ন।
১। ‘অসমীয়া কবিতাৰ কাহিনী’ গ্ৰন্থখন কাৰ ৰচনা?
উত্তৰঃ ‘অসমীয়া কবিতাৰ কাহিনী’ গ্ৰন্থখন ভৱানন্দ দত্তৰ ৰচনা।
২। ‘ব্লেক আউট’ মানে কি?
উত্তৰঃ ‘ব্লেক আউট’ মানে হল- নিস্প্ৰদীপ।
৩। ৰাজপথত কোন সময়ত ভদ্ৰ-বনিতাৰ চৰণাঘাত পৰে?
উত্তৰঃ ৰাজপথত আন্ধাৰ ৰাতি ভদ্ৰ-বনিতাৰ চৰণাঘাত পৰে ।
৪। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটি প্ৰথমে কোনখন আলোচনীত প্ৰকাশ পাইছিল?
উত্তৰঃ ‘ৰাজপথ’ কবিতাটি প্ৰথমে জয়ন্তী নামৰ আলোচনীত প্ৰকাশ পায়।
৫। ‘নচিকেতা’ কাৰ ছদ্মনাম?
উত্তৰঃ ‘নচিকেতা’ ভবানন্দ দত্তৰ ছদ্মনাম।
খ) চমু প্ৰশ্ন।
১। ‘ৰাজপথ’ নামৰ কবিতাটিত কবিয়ে আধুনিক যুগৰ কোনখিনি সময়ৰ চিত্ৰ অংকন কৰিছে?
উত্তৰঃ ‘ৰাজপথ’ কবিতাটিত কবি ভৱানন্দ দত্তই মহাযুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী কুৰি শতিকাৰ চল্লিছৰ দশকৰ আধুনিক যুগৰ সময়খিনিৰ বাস্তৱ চিত্ৰ অংকন কৰিছে
২। বিভিন্ন ব্যক্তিয়ে কেনেদৰে ৰাজপথৰ উদাৰতাৰ সুযোগ লৈছে?
উত্তৰঃ নিষ্প্ৰদীপ, অন্ধকাৰময় ৰাজপথত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ লোকে নিজৰ নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসাৰে ৰাজপথৰ উদাৰতাৰ সুযোগ লৈ ব্যৱহাৰ কৰে। অন্ধকাৰময় ৰাতিত ৰাজপথৰ ওপৰেৰে বাছ, টেক্সি, ৰিক্সা আদি নানান ধৰণৰ বাহনৰ অহা-যোৱা অবিৰামভাৱে চলি থাকে। কবিতাটোত কবিয়ে এইবোৰ বাহনৰ চলাচলৰ কথা উল্লেখ কৰি ৰাজপথৰ ব্যস্ততা স্পষ্ট কৰি তুলিছে। ইয়াৰ উপৰিও ৰাজপথৰ নিস্তব্ধতা আৰু অন্ধকাৰৰ সুবিধা লৈ কিছুমানে গোপন প্ৰেমৰ অভিসাৰত লিপ্ত হয়। এইদৰে কবিতাটিত ৰাজপথক বিভিন্নজন ব্যক্তিৰ বাবে সুবিধা আৰু আশ্ৰয় প্ৰদান কৰা এখন উদাৰ স্থান হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।
৩। ৰাজপথৰ দুকাষে থকা বৃহৎ অট্টালিকাবোৰৰ ছবি কবিতাটিত কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে?
উত্তৰঃ ‘ৰাজপথ’ কবিতাটিত কবি ভৱানন্দ দত্তই ৰাজপথৰ দুয়োকাষে থকা বৃহৎ অট্টালিকাবোৰক দালানৰ শাৰী বুলি উল্লেখ কৰিছে। এই অট্টালিকাবোৰৰ পাঁচ তলাৰ ওপৰৰ পৰা ৰেডিঅ’ৰ গান আৰু অৰ্গেনত ৰবীন্দ্ৰ-সংগীত ভাঁহি আহে, যাৰ জৰিয়তে ধনতান্ত্ৰিক সমাজৰ বিলাসী জীৱনৰ ছবি ফুটাই তোলা হৈছে। একেদৰে ডবল দলিচা পৰা দামী মেহগনি পালেঙত শুই থকা কলেজীয়া ছোৱালীৰ অলসায়িত, বিৰহ-কাতৰ দেহাৰ চিত্ৰ অংকন কৰি কবিয়ে অট্টালিকাবোৰৰ বাহ্যিক চাকচিক্যৰ অন্তৰালত লুকাই থকা মানসিক শূন্যতা, বেদনা আৰু কদৰ্যতাক উন্মোচন কৰিছে।
৪। ৰাজপথৰ কাষৰ ফুটপাথত কোন কেনেকৈ থাকে?
উত্তৰঃ ৰাজপথৰ কাষৰ ফুটপাথবোৰ নিৰাশ্রয়ৰ আশ্রয়স্থল। ফুটপাথেই হল গৃহহীন, বঞ্চিত সকলৰ শেষ আশ্রয়। শূন্য ভিক্ষা পাত্র লৈ শুই পৰে এই সৰ্বহাৰা সকল, যেন মৃতপ্রায় কংকালৰ শাৰীহে এনে অর্থহীন, অধিকাৰহীন বঞ্চিত সকলে ৰাজপথৰ ফুটপাথতে কটায় বিৰামহীনভাবে এক অৱহেলিত জীৱন।
৫। ভৱানন্দ দত্তৰ ‘ৰাজপথ’ কবিতাটোত বাস্তৱতা কেনেদৰে ফুটি উঠিছে?
উত্তৰঃ ভৱানন্দ দত্তৰ ‘ৰাজপথ’ কবিতাটোত আধুনিক বাস্তৱবাদী দৃষ্টিভংগীৰে সমাজৰ দুয়োটা পৰিসৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। এফালে, ৰাজপথৰ ওপৰত ধনী আৰু উচ্চশ্ৰেণীৰ লোকৰ বিলাসী জীৱন, গাড়ী-মটৰ, ট্রাম, ৰিক্সা আদি দৈনন্দিন গতিৰ দৃশ্য আৰু শ্ৰেণী-ভিত্তিক বৈষম্যৰ চিত্ৰ দেখা যায়। আনফালে, ফুটপাথত গৃহহীন, নিৰাশ্ৰয়ী, শোষিত আৰু বঞ্চিত লোকসকল শূন্য ভিক্ষা পাত্র লৈ আশ্ৰয় লয়, শাৰী পাতি শুই পৰে—যিসকলৰ জীৱন অৰ্থহীন, অধিকাৰহীন আৰু অৱহেলিত। লগতে নিশাৰ এন্ধাৰত উদ্ভ্রান্ত প্ৰেমিক-প্ৰেমিকাই ৰাজপথৰ সুবিধা লৈ গোপন অভিসাৰ চলোৱাৰ দৃশ্যও বাস্তৱ সত্যৰ অংশ হিচাপে প্ৰকাশ পাইছে। এইদৰে কবিতাটোত ধনী-বিলাসী আৰু নিঃস্ব-বঞ্চিতৰ জীৱন, সমাজৰ বৈষম্য, অসামঞ্জস্য আৰু আধুনিকতাৰ সৃষ্টি কৰা অৱক্ষয় সুন্দৰকৈ চিত্ৰিত হৈছে।
গ) দীঘল প্ৰশ্ন।
১। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটিৰ জৰিয়তে আধুনিক সভ্যতাই সৃষ্টি কৰা প্ৰেমৰ নগ্ন স্বৰূপ কেনেদৰে প্ৰকাশিত হৈছে – বুজাই লিখা ৷
উত্তৰঃ ভৱানন্দ দত্তৰ ‘ৰাজপথ’ কবিতাত আধুনিক নগৰীয়া সভ্যতাই সৃষ্টি কৰা প্ৰেমৰ নগ্ন আৰু বাস্তৱিক ৰূপ সুস্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে। সময়ৰ লগে লগে পুৰণি আত্মিক আৰু সার্বিক প্ৰেমৰ ভাবধাৰা পৰিৱৰ্তিত হৈ দৈহিক আৰু জটিল ৰূপ গ্ৰহণ কৰিছে, যাৰ মূল কাৰণ হৈছে মহাযুদ্ধ, পৰিবেশ-পৰিস্থিতিৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন আৰু আধুনিক নগৰীয়া জীৱন। ৰাজপথৰ নিশাৰ অন্ধকাৰত প্ৰশান্ত ৰাজপথৰ সুবিধা লৈ উদ্ভ্ৰান্ত প্ৰেমিক-প্ৰেমিকাই গোপন অভিসাৰ চলায়। লগতে জীৱিকা অৰ্জনৰ বাবে ঘূৰি ফুৰা ভদ্ৰ মহিলাই সমাজৰ চকুত ধূলি দি ডাঙৰ অট্টালিকাত দৈহিক প্ৰেমৰ সুখ বিক্ৰী কৰে। কবিতাটোত আধুনিক নগৰ সভ্যতাৰ এই বাস্তৱিক, নগ্ন আৰু জটিল প্ৰেমৰ দৃষ্টান্ত সুন্দৰভাবে প্ৰতিফলিত হৈছে।
২। সমাজ জীৱনৰ শ্ৰেণী বৈষম্যৰ ছবিখন ‘ৰাজপথ’ কবিতাটিত কেনেদৰে প্ৰকাশিত হৈছে বুজাই লিখা ৷
উত্তৰঃ ভৱানন্দ দত্তৰ ‘ৰাজপথ’ কবিতাত সমাজৰ শ্ৰেণী-বৈষম্য সুস্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে। একপিনে ধনতান্ত্ৰিক সমাজ ব্যৱস্থাই সৃষ্টি কৰা অট্টালিকা আৰু বিলাসী জীৱনৰ ছবি, আনপিনে ফুটপাথত ভিক্ষাৰ শূন্য পাত্ৰ লৈ শুই থকা গৃহহীন, বঞ্চিত আৰু নিঃশ্ৰেয়স লোকসকল—এই দুয়োটা পৰস্পৰবিৰোধী চিত্ৰৰ মাজেৰে কবিয়ে শ্ৰেণী-বৈষম্যৰ বাস্তৱ ৰূপ নিপুণভাৱে উপস্থাপন কৰিছে। এইদৰে ৰাজপথে ধনীবৰ্গ আৰু দুখীয়া লোকসকলৰ পৃথক জীৱন-অভিজ্ঞতাৰ দ্বন্দ্ব আৰু সমাজৰ বৈষম্যৰ দৃষ্টান্তক প্ৰকাশ কৰিছে।
৩। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটিৰ শেষভাগত ৰাজপথক কাৰ আশ্ৰয়স্হলী হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ ভৱানন্দ দত্তৰ ‘ৰাজপথ’ কবিতাৰ শেষভাগত ৰাজপথক গৃহহীন, বঞ্চিত আৰু অতি দৰিদ্ৰ লোকসকলৰ শেষ আশ্ৰয়স্থলী হিচাপে প্ৰতিফলিত কৰা হৈছে। কবিয়ে দেখুৱাইছে যে সমাজৰ সকলো লোক আৰ্থিকভাৱে সমান নহয়—কোনোবাই অতি ধনী, মধ্যমীয়া জীৱন যাপন কৰে, আৰু গৃহহীন, নিঃশ্ৰেয়স লোকসকল ভিক্ষাৰ দ্বাৰাই জীৱন নিৰ্ভৰ কৰে। এনে লোকসকলৰ বাবে ৰাজপথৰ ফুটপাথেই শেষ আশ্ৰয়; তেওঁলোকে শূন্য ভিক্ষা পাত্ৰ লৈ শুই পৰে আৰু ৰাজপথক জীৱন নিৰ্বাহৰ এক অব্যৱহৃত আশ্ৰয়স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। কবিতাৰ শেষাংশত ৰাজপথক এইদৰে নিঃশ্ৰেয়স আৰু বঞ্চিত শ্ৰেণীৰ আশ্ৰয়স্থলী হিচাপে প্ৰতিপন্ন কৰি সমাজৰ বৈষম্য আৰু দুৰ্দশাৰ বাস্তৱতা সুস্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ কৰা হৈছে।
৪। ‘ৰাজপথ’ কবিতাটিত ‘বঞ্চিতৰ বাচিবৰ বাঞ্ছা’ মানে কি কথা কোৱা হৈছে বুজাই লিখা ৷
উত্তৰঃ ভৱানন্দ দত্তৰ ‘ৰাজপথ’ কবিতাত ‘বঞ্চিতৰ বাচিবৰ বাঞ্ছা’ পদ্যাংশৰ জৰিয়তে সমাজৰ গৃহহীন, নিঃশ্ৰেয়স, ভোকাতুৰ আৰু অধিকাৰহীন লোকসকলৰ জীৱনযাত্ৰাৰ কথা প্ৰতিফলিত কৰিছে। ইয়াত বঞ্চিত মানে হৈছে প্ৰতাৰিত বা আশাহীন, আৰু বাঞ্ছা মানে হৈছে জীয়াই থাকিবলৈ থকা ইচ্ছা। যদিও এই লোকসকল সমাজৰ সকলো সুবিধা, আৱাস আৰু বস্ত্ৰৰ পৰা বঞ্চিত, তথাপি তেওঁলোক জীৱনৰ প্ৰতি থকা প্ৰকৃত মমতা আৰু বাচি থাকিবলৈ থকা ইচ্ছাৰ বাবে ফুটপাথতে বা অন্য কোনো স্থানতে জীৱন কটাবলৈ বাধ্য হয়। কবিয়ে দেখুৱাইছে যে বঞ্চিতসকলৰ শেষ আশ্ৰয় তথা জীৱনধাৰাৰ একমাত্ৰ পথ হৈছে ৰাজপথ।
৫। প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা:
ক) আন্ধাৰ ৰাতিৰ সুযোগ লৈ
সমাজৰ চকুত ধূলি দিয়া
জীৱিকা-সন্ধানী ভদ্ৰ-বনিতাৰ
চৰণাঘাত লভিছা ক’ত!
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাথ্য়পুথিৰ অন্তৰ্গত বাস্তৱবাদী কবি ভৱানন্দ দত্তৰ ৰচিত ‘ৰাজপথ’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
কবিতাফাঁকিৰ জৰিয়তে কবিয়ে আধুনিক সভ্যতাই সৃষ্টি কৰা প্ৰেমৰ নগ্ন ৰূপটো উদঙাই দিব খুজিছে।
এই কবিতাতোত কবিয়ে ৰাজপথৰ দৃশ্যক কেন্দ্ৰ কৰি জীৱনৰ কঠোৰ বাস্তৱতা আৰু মানৱজীৱনৰ বাস্তৱ অৱস্থাৰ প্ৰতিফলিত কৰিছে। কবিয়ে বিশেষকৈ জীৱিকা-সন্ধানী ভদ্ৰ-বনিতাৰ ছবি আঁকিছে, যাক ৰাজপথত এন্ধাৰ ৰাতি দেখা যায়। ভদ্ৰসুলভ ৰূপ-বিলাসিতা যিসকলৰ দিনৰ সমাজত শুদ্ধ, শিষ্ট আৰু সন্মানজনক চৰিত্ৰ বুলি ধৰা হয়, সেইসকলও ৰাতি, পেটৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বাবে, বনিতাৰ ৰূপ গ্ৰহণ কৰে। কবিয়ে দেখুৱাইছে যে বাস্তৱ জীৱনত মানুহে নিজৰ পেট পুৰাবলৈ বহু কাম কৰা বাঞ্ছনীয় বুলি বিবেচনা কৰে, আৰু একধৰণৰ নিষ্ঠুৰতাৰে জীৱনযাপন কৰে।
খ) পাঁচ তলাৰ ওপৰত শুনা যায় ৰেডিঅ’ৰ গান,
অৰ্গেনত ৰবীন্দ্ৰ-সংগীত,
ডবল তলিচা পৰা মেহগনি পালেঙত
বিৰহ-কাতৰা কলেজ গাৰ্লৰ
অলসায়িত দেহা ৷
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাথ্য়পুথিৰ অন্তৰ্গত বাস্তৱবাদী কবি ভৱানন্দ দত্তই ৰচনা কৰা ‘ৰাজপথ’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তোলা হৈছে।
এই কবিতাফাকিৰ মাজেৰে কবিয়ে বিত্তবান লোকৰ কৰ্মৰ আভাস দিবলৈ চেষ্টা কৰিছে ।
কবিতাটোৰ মাজেৰে কবিয়ে সমাজৰ বিত্তশালী আৰু গৃহহীন লোকৰ জীৱনৰ এক তীব্ৰ বিপৰীত ছবি আঁকিছে। ৰাজপথক কেন্দ্ৰ কৰি তেওঁ বিত্তশালী লোকৰ জীৱনধাৰা আৰু সেইবোৰৰ বৈভৱ প্ৰদৰ্শন কৰিছে। বিত্তশালী লোকৰ ঘৰ, অৰ্থাৎ ৰাজপথৰ কাষৰ অট্টালিকা। শিল্প-সংগীতৰ প্ৰতি প্ৰেম থকা এই লোকৰ ঘৰ-ঘৰৰ কোঠাত ৰেডিঅ’ৰ গান বাজে আৰু অৰ্গেনত ৰবীন্দ্ৰ-সংগীতৰ সুৰে ঘৰখন ভৰি উঠে। তেওঁলোকৰ ভৱনসমূহৰ কাৰু-কাৰ্যও অত্যন্ত সুকীয়া, আৰু মজিয়াত দখনকৈ দলিচা পৰা থাকে।
ইয়াৰ বিপৰীতে, গৃহহীন লোকৰ জীৱন সম্পূৰ্ণ অন্য ৰূপৰ। তেওঁলোকে ৰাজপথকেই নিজৰ ঘৰ বা আশ্ৰয় হিচাপে মানি লয়। কবিয়ে ৰাজপথৰ এই দুয়োটা দিশৰ মাজেৰে সমাজৰ অমানৱিক বৈষম্য আৰু বাস্তৱৰ কঠোৰতা প্ৰকাশ কৰিছে। বিত্তশালী লোকৰ মেহগনি পালেঙত থকা বস্তুবোৰ আৰু বিলাসিতা, যেন বিৰহ-কাতৰা কলেজীয়া ছোৱালীৰ দেহাইও শোভা বৃদ্ধি কৰে। কবিয়ে এই ধৰণে বিত্তশালী লোকৰ অট্টালিকাৰ অন্তঃসপুৰৰ ভৱন আৰু বৈভৱৰ বৰ্ণনা দিছে, য’ত আৰাম, সৌন্দর্য আৰু বিলাসিতাৰ এক উজ্জ্বল প্ৰতিফলন দেখা যায়।
গ) আৰু তাৰ তলতেই ফুটপাথত
(ধন্য তোমাৰ দয়া!)
শূন্য ভিক্ষা পাত্ৰ লৈ শুই পৰা
মৃতপ্ৰায় কংকালৰ শাৰী ৷
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাথ্য়পুথিৰ অন্তৰ্গত কবি ভৱানন্দ দত্ত দেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘ৰাজপথ’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
কবিতাটোত সমাজৰ সৰ্বহাৰা তথা দৰিদ্ৰৰ দুখ-দুৰ্গতিৰ এক তীব্ৰ আৰু বাস্তৱবাদী চিত্র দাঙি ধৰিছে।
কবিতাত দেখুওৱা হৈছে যে বিত্তশালী লোকৰ বিলাসিতা আৰু পাঁচ-মহলীয়া অট্টালিকাৰ তলতেই ফুটপাথত শুই থকা সৰ্বহাৰাৰ অৱস্থা। ভিক্ষাৰ শূণ্য পাত্ৰ লৈ শুই থকা, মৃতপ্ৰায় দেহৰ কংকালৰ শাৰী দেখুৱাইছে দৰিদ্ৰ আৰু দুখী মানুহৰ অৱহেলিত জীৱন। এই ছবিয়ে সমাজৰ এক তীব্ৰ বৈষম্যৰ প্ৰতিফলন কৰে— এফালে ধনতান্ত্ৰী সমাজৰ বিলাসিতা আৰু আৰাম, আনফালে পেটৰ অভাৱত দুখ-দুৰ্গতিত কুৰাই থকা সৰ্বহাৰা।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post