কিতাপৰ কথা
লেখকৰ চমু পৰিচয়
প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী অসমীয়া সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট সাহিত্যিক, প্ৰবন্ধকাৰ, ঔপন্যাসিক, গৱেষক আৰু লোকসাহিত্যবিদ। তেওঁ ১৯১৪ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। অসমীয়া লোকসাহিত্য, সাহিত্যসমালোচনা, ভ্ৰমণকাহিনী, জীৱনী আৰু উপন্যাসৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ মূল্যবান অৱদান আগবঢ়াইছে।
তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত ‘কেঁচা পাতৰ কঁপনি’, ‘শেষ ক’ত’, ‘মনৰ পখী উভতি উৰে’, ‘এই যুগৰ সাহিত্য’, ‘সাহিত্য আৰু জীৱন’, ‘অসমীয়া জন-সাহিত্য’, ‘ইউৰোপৰ মনীষা’, ‘মোৰ ৰাছিয়া ভ্ৰমণ’ আদি উল্লেখযোগ্য।
‘কিতাপৰ কথা’ প্ৰবন্ধত লেখকে কিতাপৰ সৃষ্টি, অধ্যয়ন, জ্ঞান-বিস্তার আৰু ব্যক্তি, সমাজ তথা জাতিৰ ওপৰত কিতাপৰ গভীৰ প্ৰভাৱৰ কথা আলোচনা কৰিছে।
অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। ছপাখানা আৰু কাগজ আৱিষ্কাৰ কোন দেশৰ আৱিষ্কাৰ?
উত্তৰঃ চীন দেশৰ।
২। গুৰুৰ স্থান আজিৰ যুগত কিহে কাঢ়ি লৈছে?
উত্তৰঃ কিতাপে।
৩। ইংৰাজ দাৰ্শনিক বেকনে কিতাপ অধ্যয়নৰ বিষয়ে কি দিহা দিছিল?
উত্তৰঃ কিছুমান কিতাপৰ সোৱাদ ল’ব লাগে, আন কিছুমান গিলিব লাগে আৰু অলপ সংখ্যক কিতাপ চোবাই হজম কৰিব লাগে।
৪। বিদ্যাৰ অনুশীলন নহ’লে কি হয়?
উত্তৰঃ মানুহৰ মন ভীৰুতা আৰু কু-সংস্কাৰে আৱৰি ৰাখে।
৫। কিতাপ আৰু কিতাপ অধ্যয়নৰ বিষয়ে বিদেশত প্রচলিত এটি যোজনা লিখা।
উত্তৰঃ “যি পঢ়িব আৰু লিখিব পাৰে তাৰ চকু চাৰিটা।”
৬। ‘কিতাপৰ কথা’ প্ৰবন্ধটোৰ লেখক কোন?
উত্তৰঃ প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী।
৭। বেকনৰ মতে অতি কম সংখ্যক কিতাপ কেনেদৰে পঢ়িব লাগে?
উত্তৰঃ চোবাই হজম কৰাৰ দৰে গভীৰভাৱে পঢ়িব লাগে।
৮। হেলেন কেলাৰে সাহিত্যক কি বুলি অভিহিত কৰিছিল?
উত্তৰঃ নিজৰ ‘নন্দন কানন’ বুলি।
৯। ‘ডিটেকটিভ উপন্যাস’ বেকনৰ কোন স্তৰৰ পঢ়া?
উত্তৰঃ ‘গিলি থোৱা’ স্তৰৰ।
১০। আলবেনিয়াৰ কিতাপ-সম্পৰ্কীয় যোজনাটো কি?
উত্তৰঃ “যি পঢ়িব আৰু লিখিব পাৰে তাৰ চকু চাৰিটা।”
চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১১। হেলেন কেলাৰৰ আত্মজীৱনীত থকা কি কথাই মানুহক কিতাপ অধ্যয়নৰ বাবে অনুপ্ৰাণিত কৰে?
উত্তৰঃ হেলেন কেলাৰ দৃষ্টি আৰু শ্ৰৱণশক্তিহীন হোৱা সত্ত্বেও কিতাপৰ জগতক নিজৰ আনন্দৰ জগত হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ সাহিত্যক নিজৰ “নন্দন কানন” বুলি কৈছিল আৰু কিতাপক বন্ধুৰ দৰে অনুভৱ কৰিছিল।
তেওঁৰ কোনো শাৰীৰিক সীমাবদ্ধতাই কিতাপৰ পৰা পোৱা আনন্দ, জ্ঞান আৰু মানসিক সঙ্গৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখিব পৰা নাছিল। এই গভীৰ কিতাপপ্ৰেমেই আনক কিতাপ অধ্যয়নৰ বাবে অনুপ্ৰাণিত কৰে।
১২। আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে বিদ্যা আৰু জ্ঞান সন্দৰ্ভত অসমীয়া মানুহক কি কৈছিল?
উত্তৰঃ আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে অসমীয়াসকলক বিদ্যাৰ মূল্য বুজিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁৰ মতে ইহকালত বিদ্যাৰ দৰে উপকাৰী বস্তু আন একো নাই।
তেওঁ অসমীয়াসকলক অজ্ঞানতা ত্যাগ কৰি শিক্ষা, কৃষি, শিল্প আৰু ব্যৱহাৰিক জ্ঞানত পাৰ্গত হ’বলৈ কৈছিল। তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বিদ্যা আৰু জ্ঞানৰ দ্বাৰাহে ব্যক্তি আৰু জাতি সভ্য, সুখী আৰু উন্নত হ’ব পাৰে।
১৩। দেশ আৰু জাতিক গ্ৰন্থ অধ্যয়নে কিদৰে উপকৃত কৰে?
উত্তৰঃ গ্ৰন্থ অধ্যয়নে মানুহৰ জ্ঞান, বিচাৰবুদ্ধি আৰু সচেতনতা বৃদ্ধি কৰে। শিক্ষিত আৰু সজাগ ৰাইজে নিজৰ অধিকাৰ, সমস্যা আৰু কৰ্তব্য বুজি পায়।
কিতাপৰ জৰিয়তে মানুহে সামাজিক, ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক বিষয়ৰ জ্ঞান লাভ কৰে। ইয়াৰ ফলত সমাজত কু-সংস্কাৰ কমে, জনসচেতনতা বৃদ্ধি পায় আৰু শাসনব্যৱস্থাও অধিক দায়িত্বশীল হয়।
বিবেকানন্দ, ৰামমোহন ৰায়, গান্ধী, ৰুছো, মাৰ্ক্স আদি চিন্তাবিদৰ ৰচনাই সমাজ আৰু জাতিৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলোৱাৰ উদাহৰণ ইয়াৰ প্ৰমাণ।
১৪। সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা প্ৰীতিয়ে জীৱনক কেনেদৰে উদ্ভাসিত কৰিব পাৰে?
উত্তৰঃ সাহিত্য মানুহক জ্ঞান, কল্পনা, মানসিক শক্তি আৰু আনন্দ দিয়ে। জীৱনৰ দুখ-কষ্ট, একাকীত্ব আৰু সীমাবদ্ধতাৰ মাজতো সাহিত্য মানুহক আশাৰ পোহৰ দেখুৱায়।
হেলেন কেলাৰৰ জীৱন ইয়াৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। শাৰীৰিকভাবে বহু সীমাবদ্ধতা থকা সত্ত্বেও সাহিত্যৰ মাধ্যমেৰে তেওঁ এক বিশাল মানসিক জগত লাভ কৰিছিল। কিতাপ তেওঁৰ বাবে জ্ঞানৰ উৎস, বন্ধু আৰু মানসিক মুক্তিৰ পথ হৈছিল।
সেয়ে সাহিত্যপ্ৰেমে মানুহৰ জীৱন অধিক সমৃদ্ধ, সচেতন আৰু আলোকিত কৰিব পাৰে।
১৫। “যি সজ কিতাপ এখন ধ্বংস কৰে সি বিবেচনাকে হত্যা কৰে।” — কথাষাৰ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ উক্ত কথাষাৰে এখন ভাল কিতাপৰ মূল্য কিমান গভীৰ, সেই কথা বুজাইছে।
সজ কিতাপত মানুহৰ জ্ঞান, অভিজ্ঞতা, যুক্তি, চিন্তা আৰু সত্যবোধ সঞ্চিত থাকে। এখন ভাল কিতাপে বহু মানুহক সৎ চিন্তা, নতুন দৃষ্টিভংগী আৰু যুক্তিবোধৰ পথ দেখুৱাব পাৰে।
সেয়ে এনে কিতাপ ধ্বংস কৰা মানে কেৱল কাগজ নষ্ট কৰা নহয়; ই জ্ঞান, মুক্তচিন্তা আৰু বিবেচনাৰ ওপৰত আঘাত কৰা। এই কাৰণেই সজ কিতাপ ধ্বংস কৰাক বিবেচনা হত্যাৰ লগত তুলনা কৰা হৈছে।
দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ
১৬। “অনাখৰী চহা লোকেও কিতাপৰ পৰা লাভ কৰিব পৰা জ্ঞানক অশ্ৰদ্ধা নেদেখুৱায়।” — পাঠটিৰ সহায়ত আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ অনাখৰী চহা লোক বুলিলে লিখা-পঢ়া নজনা সাধাৰণ গাঁৱলীয়া মানুহক বুজায়। তেওঁলোকে নিজে কিতাপ পঢ়িব নোৱাৰিলেও কিতাপ আৰু জ্ঞানৰ মূল্য যে বহুত, সেই কথা বুজে।
পৃথিৱীৰ বিভিন্ন দেশৰ লোকসাহিত্য আৰু যোজনাত কিতাপৰ প্ৰতি এই শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশ পাইছে। চীনদেশত কিতাপৰ বিষয়ে বহু যোজনা আছে—কিতাপ পঢ়া মানেই লাভ, কিতাপ নতুন আৰু পুৰণি বন্ধুৰ দৰে। আলবেনিয়াতো “যি পঢ়িব আৰু লিখিব পাৰে তাৰ চকু চাৰিটা” বুলি কোৱা হয়।
ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল শিক্ষা মানুহৰ দৃষ্টিশক্তি বৃদ্ধি কৰে। শাৰীৰিক চকুৰ উপৰিও জ্ঞানে মানুহক জীৱন, সমাজ আৰু পৃথিৱী বুজিবলৈ দ্বিতীয় দৃষ্টি দিয়ে।
সেয়ে লিখা-পঢ়া নাজানিলেও সাধাৰণ মানুহে কিতাপৰ জ্ঞানক তুচ্ছ নকৰে। তেওঁলোকে কিতাপ আৰু শিক্ষাক উন্নতিৰ মাধ্যম হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰে।
১৭। “কিছুমান কিতাপৰ সোৱাদ ল’ব লাগে, আন কিছুমান লাগে গিলিব, আৰু অলপ সংখ্যক লাগে চোবাব আৰু হজম কৰিব।” — কথাখিনিৰ তাৎপৰ্য বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰঃ কথাষাৰ ইংৰাজ দাৰ্শনিক ফ্ৰান্সিছ বেকনৰ। ইয়াৰ মাধ্যমেৰে তেওঁ কিতাপ পঢ়াৰ বেলেগ বেলেগ পদ্ধতি বুজাইছে।
সকলো কিতাপ একে মূল্যৰ নহয় আৰু সকলো কিতাপ একে গভীৰতাৰে পঢ়িব নালাগে।
সোৱাদ লোৱা মানে কিছুমান কিতাপ ওপৰে ওপৰে পঢ়ি মূল কথা জানিলেই যথেষ্ট।
গিলি পেলোৱা মানে কিছুমান কিতাপ, যেনে মনোৰঞ্জনমূলক বা ডিটেকটিভ কাহিনী, একেৰাহে পঢ়ি শেষ কৰিব পাৰি; কিন্তু গভীৰ বিশ্লেষণৰ প্ৰয়োজন নাই।
চোবাই হজম কৰা মানে অতি মূল্যবান আৰু গভীৰ কিতাপ মনোযোগেৰে, ভাবি-চিন্তি, পুনৰ পঢ়ি তাৰ সাৰমৰ্ম আত্মস্থ কৰা।
সেয়ে বেকনৰ মূল বক্তব্য হ’ল—কিতাপ বাছনি আৰু পঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত বিচাৰ-বুদ্ধি প্রয়োজন।
১৮। “হে মোৰ অসমীয়া মিত্ৰসকল, বিদ্যা যেনেকৈ ইহকালত উপকাৰক আন একো তেনে নহয়।” — কথাষাৰৰ যুক্তিযুক্ততা বিচাৰ কৰা।
উত্তৰঃ আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ এই উক্তি সম্পূৰ্ণ যুক্তিযুক্ত। বিদ্যাই মানুহক অজ্ঞানতা, ভয় আৰু কু-সংস্কাৰৰ পৰা মুক্ত কৰে।
বিদ্যাৰ জৰিয়তে মানুহৰ চিন্তাশক্তি, বিচাৰবোধ, কর্মদক্ষতা আৰু আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি পায়। শিক্ষা লাভ কৰিলে মানুহে কেৱল কিতাপৰ জ্ঞানেই নাপায়; কৃষি, শিল্প, বিজ্ঞান, অৰ্থনীতি, সমাজনীতি আদি ক্ষেত্ৰতো আগবাঢ়িব পাৰে।
এখন জাতিৰ উন্নতিৰ মূল শক্তিও শিক্ষিত আৰু সচেতন নাগৰিক। অশিক্ষিত সমাজ সহজে কু-সংস্কাৰ, ভয় আৰু পিছপৰা চিন্তাত আবদ্ধ থাকে।
সেয়ে ব্যক্তি, সমাজ আৰু দেশ—সকলোৰে উন্নতিৰ বাবে বিদ্যা অত্যন্ত প্রয়োজনীয়। এই দৃষ্টিকোণৰ পৰা আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ উক্তি আজিও সমান প্ৰাসংগিক।
১৯। “কিছুমান কিতাপে ৰাইজৰ ওপৰত অদ্ভুত প্ৰভাৱ পেলায়।” — পাঠটোৰ সহায়ত বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ সকলো কিতাপৰ প্ৰভাৱ একে নহয়। কিছুমান কিতাপ কেৱল মনোৰঞ্জন দিয়ে, কিন্তু কিছুমান কিতাপে মানুহৰ চিন্তা, সমাজ আৰু ইতিহাসৰ দিশেই সলনি কৰি দিয়ে।
স্বামী বিবেকানন্দ, ৰাজা ৰামমোহন ৰায় আৰু মহাত্মা গান্ধীৰ ৰচনাই ভাৰতীয় সমাজত জাতীয় জাগৰণ আৰু সংস্কাৰৰ চিন্তা জগাইছিল। ইউৰোপত ৰুছো, ভল্টেয়াৰ, মাৰ্ক্স আদি চিন্তাবিদৰ ৰচনাই সমাজ, ৰাজনীতি আৰু বিপ্লৱৰ চিন্তাধাৰাক গভীৰভাবে প্ৰভাৱিত কৰিছিল।
এনে কিতাপ পাঠকৰ মনত প্ৰশ্ন জগায়, অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে সজাগ কৰে আৰু নতুন সমাজৰ কল্পনা কৰিবলৈ শিকায়। সেইবাবেই কিছুমান গ্ৰন্থক সমাজ পৰিৱৰ্তনৰ শক্তিশালী অস্ত্ৰ বুলি কোৱা যায়।
২০। “আজি যন্ত্ৰৰ যুগত গুৰুৰ স্থান সৰহখিনি কিতাপে কাঢ়ি লৈছে। এতিয়া কিতাপেই গুৰু।” — কথাখিনি আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ প্ৰাচীন কালত শিক্ষা মূলত গুৰুৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ছাত্ৰসকলে গুৰুগৃহত থাকি গুৰুৰ মুখেৰে শুনি বিদ্যা লাভ কৰিছিল। কিতাপ কম আছিল আৰু জ্ঞানৰ প্ৰধান বাহক আছিল ব্যক্তি-গুৰু।
ছপাশাল আৰু কাগজৰ বিস্তাৰৰ পাছত অৱস্থা সলনি হয়। কিতাপ সহজলভ্য হৈ উঠে আৰু যুগ যুগৰ জ্ঞান লিখিত ৰূপত সংৰক্ষিত হয়।
এতিয়া এজন মানুহে কিতাপৰ সহায়ত ঘৰতে বহি বহু বিষয় শিকিব পাৰে। বিজ্ঞান, ইতিহাস, সাহিত্য, দৰ্শন, সমাজনীতি—সকলো জ্ঞান কিতাপৰ মাধ্যমেৰে লাভ কৰিব পৰা যায়।
সেয়ে আধুনিক যুগত কিতাপে নীৰৱ কিন্তু শক্তিশালী গুৰুৰ ভূমিকা পালন কৰিছে। এই কাৰণেই কোৱা হয়—এতিয়া কিতাপেই গুৰু।
২১। ‘কিতাপৰ কথা’ প্ৰবন্ধটোৰ মূলভাব লিখা।
উত্তৰঃ ‘কিতাপৰ কথা’ প্ৰবন্ধটোৰ মূলভাব হৈছে মানৱ জীৱনত কিতাপৰ অপৰিসীম মূল্য আৰু ভূমিকা।
কিতাপ জ্ঞান, অভিজ্ঞতা, চিন্তা আৰু সভ্যতাৰ স্মৃতিৰ ভঁৰাল। কিতাপ অধ্যয়নে মানুহৰ মন মুকলি কৰে, বোধশক্তি বঢ়ায়, কু-সংস্কাৰ দূৰ কৰে আৰু নতুন চিন্তাৰ জন্ম দিয়ে।
কিতাপে ব্যক্তিক শিক্ষিত কৰাৰ লগতে সমাজ আৰু জাতিকো সজাগ কৰে। কোনো কোনো কিতাপে ইতিহাসৰ গতিপথ পর্যন্ত সলনি কৰিব পাৰে। হেলেন কেলাৰৰ দৰে ব্যক্তি কিতাপৰ মাধ্যমেৰে জীৱনৰ নতুন পোহৰ পাইছিল।
সেয়ে প্ৰবন্ধটোৱে কিতাপক বন্ধু, গুৰু, জ্ঞানৰ ভঁৰাল আৰু সমাজ পৰিৱৰ্তনৰ শক্তি হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।
২২। হেলেন কেলাৰে সাহিত্যক ‘নন্দন কানন’ বুলি কিয় কৈছিল?
উত্তৰঃ হেলেন কেলাৰ দৃষ্টি আৰু শ্ৰৱণশক্তিহীন আছিল। বাহ্যিক পৃথিৱী তেওঁৰ বাবে সীমাবদ্ধ আছিল, কিন্তু কিতাপৰ জগতত তেওঁৰ কোনো বাধা নাছিল।
সাহিত্যৰ মাধ্যমেৰে তেওঁ চিন্তা, অনুভূতি, কল্পনা আৰু জ্ঞানৰ এক বিশাল জগতত বিচৰণ কৰিব পাৰিছিল। কিতাপ তেওঁৰ সঙ্গী আৰু মানসিক আনন্দৰ উৎস আছিল।
এই কাৰণেই তেওঁ সাহিত্যক নিজৰ ‘নন্দন কানন’ বুলি কৈছিল।
২৩। কিতাপৰ পৰা মানুহে কি কি লাভ কৰিব পাৰে?
উত্তৰঃ কিতাপৰ পৰা মানুহে জ্ঞান, অভিজ্ঞতা, মানসিক আনন্দ, বিচাৰবুদ্ধি আৰু জীৱনৰ দিশ লাভ কৰিব পাৰে।
কিতাপে ইতিহাস জানিবলৈ, সমাজ বুজিবলৈ, বিজ্ঞান শিকিবলৈ, মনৰ সংকট কাটিবলৈ আৰু নতুন চিন্তা গঢ়িবলৈ সহায় কৰে। ভাল কিতাপে মানুহক সচেতন, যুক্তিবাদী আৰু মানৱীয় কৰি তোলে।
২৪। “জ্ঞান বাঢ়িলে মানুহৰ বোধশক্তি বাঢ়ে”—বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ জ্ঞান বৃদ্ধিৰ লগে লগে মানুহে ঘটনা, সমস্যা আৰু জীৱনৰ জটিল দিশবোৰ গভীৰভাবে বুজিবলৈ শিকে।
অজ্ঞান মানুহে বহু কথা বাহ্যিকভাবে গ্ৰহণ কৰে; কিন্তু জ্ঞানী মানুহে কাৰণ, ফলাফল আৰু সত্য-মিথ্যা বিচাৰ কৰিব পাৰে।
সেয়ে জ্ঞান বঢ়াৰ লগে লগে মানুহৰ বিবেচনা, অনুভূতি আৰু দায়িত্ববোধো বৃদ্ধি পায়।
২৫। চীন দেশত প্ৰচলিত কিতাপ-সম্পৰ্কীয় যোজনাবোৰে কি বাৰ্তা দিয়ে?
উত্তৰঃ চীন দেশৰ যোজনাবোৰে কিতাপক জ্ঞান, লাভ আৰু বন্ধুত্বৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰে।
“কিতাপ মেলা মানেই লাভ” কথাটোৱে জ্ঞান আহৰণৰ লাভ বুজায়। প্ৰথমবাৰ কিতাপ পঢ়া নতুন বন্ধুক লগ পোৱাৰ দৰে আৰু পুনৰ পঢ়া পুৰণি বন্ধুক লগ পোৱাৰ দৰে—এই ধাৰণাই কিতাপৰ সৈতে মানুহৰ গভীৰ মানসিক সম্পৰ্কক প্ৰকাশ কৰে।
২৬। কিতাপৰ পোহৰত ৰাইজে নিজৰ পথ বিচাৰি পালে স্বৈৰাচাৰী শাসকৰ অৱস্থা কেনে হয়?
উত্তৰঃ কিতাপ মানুহক অধিকাৰ, স্বাধীনতা আৰু ন্যায়ৰ বিষয়ে সচেতন কৰে। ৰাইজে জ্ঞান লাভ কৰি অন্যায় বুজি উঠিলে স্বৈৰাচাৰী শাসনৰ ভিত্তি দুৰ্বল হয়।
সেইবাবেই বহু স্বৈৰাচাৰী শাসকে কিতাপ নিষিদ্ধ কৰে, পুৰি পেলায় বা লেখকক শাস্তি দিয়ে। কিন্তু জ্ঞানৰ পোহৰ সম্পূৰ্ণ নিভাব নোৱাৰি।
২৭। “বিদ্যা যেনেকৈ ইহকালত উপকাৰক আন একো তেনে নহয়”—বৰ্তমান সময়তো উক্তিটো কিয় প্ৰাসংগিক?
উত্তৰঃ বৰ্তমান যুগ বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি, জ্ঞান আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ যুগ। শিক্ষা অবিহনে ব্যক্তিগত বা জাতীয় উন্নতি কঠিন।
বিদ্যাই মানুহক কর্মদক্ষ, যুক্তিবাদী, আত্মনির্ভৰ আৰু সচেতন কৰে। আধুনিক সমাজত চাকৰি, বিজ্ঞান, কৃষি, উদ্যোগ, স্বাস্থ্য, প্ৰযুক্তি—সকলো ক্ষেত্ৰতেই জ্ঞান প্রয়োজন।
সেয়ে আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ এই উক্তি আজিও সম্পূৰ্ণ প্ৰাসংগিক।
অতিৰিক্ত তথ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ
২৮। প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীৰ জন্ম কিমান চনত হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৯১৪ চনত।
২৯। ‘কেঁচা পাতৰ কঁপনি’ কাৰ উপন্যাস?
উত্তৰঃ প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীৰ।
৩০। প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীৰ দুখন উপন্যাসৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘কেঁচা পাতৰ কঁপনি’ আৰু ‘শেষ ক’ত’।
৩১। প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীৰ আত্মজীৱনীখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ‘মনৰ পখী উভতি উৰে’।
৩২। প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘এই যুগৰ সাহিত্য’, ‘সাহিত্য আৰু জীৱন’, ‘অসমীয়া জন-সাহিত্য’, ‘ইউৰোপৰ মনীষা’, ‘মোৰ ৰাছিয়া ভ্ৰমণ’ আদি।
৩৩। প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীৰ মৃত্যু কিমান চনত হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৯৯৪ চনত।
৩৪। বাইবেলত কিতাপৰ বিষয়ে কি কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ কিতাপ ৰচনাৰ শেষ নাই আৰু অত্যধিক অধ্যয়নে শৰীৰক ক্লান্ত কৰে বুলি কোৱা হৈছে।
৩৫। কাৰ ৰচনাই ইউৰোপত সমাজ পৰিৱৰ্তনত প্ৰেৰণা যোগাইছিল?
উত্তৰঃ ৰুছো, ভল্টেয়াৰ আৰু মাৰ্ক্স আদি চিন্তাবিদৰ ৰচনাই।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| অনাখৰী | লিখা-পঢ়া নজনা |
| চহা | সাধাৰণ গাঁৱলীয়া লোক |
| অনুশীলন | নিয়মিত চৰ্চা |
| কু-সংস্কাৰ | ভুল বা অন্ধ বিশ্বাস |
| নন্দন কানন | আনন্দৰ উদ্যান |
| বিবেচনা | ভাল-বেয়া বিচাৰ কৰাৰ ক্ষমতা |
| উদ্ভাসিত | পোহৰাই তোলা |
| সমাদৰ | সন্মান |
| সজ্ঞান | সচেতন |
| জাগৰণ | সজাগ হোৱা |
| স্বৈৰাচাৰী | একচ্ছত্ৰী আৰু অত্যাচাৰী শাসক |
| নিঃসংকোচে | সংকোচ নোহোৱাকৈ |
| সাৰমৰ্ম | মূল অৰ্থ |
| আত্মস্থ | মনত গভীৰভাবে গ্ৰহণ কৰা |
বহু বিকল্পধৰ্মী প্ৰশ্ন (MCQ)
১। ‘কিতাপৰ কথা’ প্ৰবন্ধৰ লেখক কোন?
(ক) সত্যনাথ বৰা
(খ) প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী
(গ) কালিৰাম মেধি
(ঘ) আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন
উত্তৰঃ (খ) প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী
২। ছপাখানা আৰু কাগজৰ আদি আৱিষ্কাৰৰ সৈতে কোন দেশ জড়িত?
(ক) ভাৰত
(খ) ইংলেণ্ড
(গ) চীন
(ঘ) ফ্ৰান্স
উত্তৰঃ (গ) চীন
৩। আজিৰ যুগত গুৰুৰ স্থান সৰহখিনি কিহে লৈছে?
(ক) সংবাদপত্ৰে
(খ) কিতাপে
(গ) ৰেডিঅ’ই
(ঘ) নাটকে
উত্তৰঃ (খ) কিতাপে
৪। বেকনে কিতাপ অধ্যয়নৰ কিমান ধৰণৰ পদ্ধতি উল্লেখ কৰিছে?
(ক) দুটা
(খ) তিনিটা
(গ) চাৰিটা
(ঘ) পাঁচটা
উত্তৰঃ (খ) তিনিটা
৫। ‘সোৱাদ লোৱা’ কথাটোৰ অৰ্থ কি?
(ক) সম্পূৰ্ণ মুখস্থ কৰা
(খ) ওপৰে ওপৰে পঢ়া
(গ) লিখি ৰখা
(ঘ) পুনৰ পঢ়া
উত্তৰঃ (খ) ওপৰে ওপৰে পঢ়া
৬। ডিটেকটিভ উপন্যাস বেকনৰ মতে কোন ধৰণৰ পঢ়াৰ অন্তৰ্গত?
(ক) সোৱাদ লোৱা
(খ) গিলি থোৱা
(গ) চোবাই হজম কৰা
(ঘ) নপঢ়া
উত্তৰঃ (খ) গিলি থোৱা
৭। হেলেন কেলাৰে সাহিত্যক কি বুলি কৈছিল?
(ক) বিদ্যালয়
(খ) নন্দন কানন
(গ) মন্দিৰ
(ঘ) পথ
উত্তৰঃ (খ) নন্দন কানন
৮। বিদ্যাৰ অনুশীলন নহ’লে মন কিহে আৱৰি ৰাখে?
(ক) আনন্দে
(খ) ভীৰুতা আৰু কু-সংস্কাৰে
(গ) সাহসে
(ঘ) যুক্তিয়ে
উত্তৰঃ (খ) ভীৰুতা আৰু কু-সংস্কাৰে
৯। “যি পঢ়িব আৰু লিখিব পাৰে তাৰ চকু চাৰিটা”—যোজনাটো কোন দেশত প্ৰচলিত?
(ক) চীন
(খ) আলবেনিয়া
(গ) ভাৰত
(ঘ) জাপান
উত্তৰঃ (খ) আলবেনিয়া
১০। কিতাপ কিহৰ ভঁৰাল?
(ক) ধনৰ
(খ) জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতাৰ
(গ) খাদ্যৰ
(ঘ) খেলৰ
উত্তৰঃ (খ) জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতাৰ
১১। আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে অসমীয়াসকলক কিহৰ প্রতি আগ্ৰহী হ’বলৈ কৈছিল?
(ক) যুদ্ধ
(খ) বিদ্যা আৰু জ্ঞান
(গ) ভ্ৰমণ
(ঘ) বিনোদন
উত্তৰঃ (খ) বিদ্যা আৰু জ্ঞান
১২। কোনজনীৰ জীৱনে সাহিত্যৰ শক্তিৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণ দিয়ে?
(ক) জয়মতী
(খ) হেলেন কেলাৰ
(গ) সীতা
(ঘ) সাৱিত্ৰী
উত্তৰঃ (খ) হেলেন কেলাৰ
১৩। সজ কিতাপ ধ্বংস কৰা মানে কিহক হত্যা কৰা?
(ক) ধনক
(খ) বিবেচনাক
(গ) শৰীৰক
(ঘ) ভাষাক
উত্তৰঃ (খ) বিবেচনাক
১৪। কিতাপে সমাজত কি সৃষ্টি কৰিব পাৰে?
(ক) অজ্ঞানতা
(খ) জনজাগৰণ
(গ) ভয়
(ঘ) অলসতা
উত্তৰঃ (খ) জনজাগৰণ
১৫। ‘কেঁচা পাতৰ কঁপনি’ কাৰ ৰচনা?
(ক) প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী
(খ) বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য
(গ) হোমেন বৰগোহাঞি
(ঘ) চৈয়দ আব্দুল মালিক
উত্তৰঃ (ক) প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী
১৬। প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীৰ আত্মজীৱনী কোনখন?
(ক) শেষ ক’ত
(খ) মনৰ পখী উভতি উৰে
(গ) এই যুগৰ সাহিত্য
(ঘ) অসমীয়া জন-সাহিত্য
উত্তৰঃ (খ) মনৰ পখী উভতি উৰে
১৭। কিতাপ পঢ়িলে মানুহৰ কি বৃদ্ধি পায়?
(ক) ভয়
(খ) বোধশক্তি
(গ) অলসতা
(ঘ) কু-সংস্কাৰ
উত্তৰঃ (খ) বোধশক্তি
১৮। কিছুমান কিতাপে ৰাইজৰ ওপৰত কেনে প্ৰভাৱ পেলায়?
(ক) অদ্ভুত আৰু গভীৰ
(খ) কোনো প্ৰভাৱ নাই
(গ) কেৱল বিনোদন
(ঘ) কেৱল ভয়
উত্তৰঃ (ক) অদ্ভুত আৰু গভীৰ
১৯। আধুনিক যুগত কিতাপৰ প্ৰধান ভূমিকা কি?
(ক) কেৱল বিনোদন
(খ) নীৰৱ গুৰু
(গ) ধন উপাৰ্জন
(ঘ) অলংকাৰ
উত্তৰঃ (খ) নীৰৱ গুৰু
২০। ‘কিতাপৰ কথা’ প্ৰবন্ধটোৰ মূল শিক্ষা কি?
(ক) কিতাপৰ প্রয়োজন নাই
(খ) কিতাপ জ্ঞান, চিন্তা আৰু সমাজজাগৰণৰ শক্তি
(গ) কেৱল পাঠ্যপুথি পঢ়িব লাগে
(ঘ) কিতাপ মনোৰঞ্জনৰ বস্তু
উত্তৰঃ (খ) কিতাপ জ্ঞান, চিন্তা আৰু সমাজজাগৰণৰ শক্তি
Teacher Generate Question Answer
(ক) অতি চমু প্ৰশ্ন।
১। ছপাখানা আৰু কাগজ আৱিষ্কাৰ কোন দেশৰ আৱিষ্কাৰ ?
উত্তৰঃ ছপাখানা আৰু কাগজ আৱিস্কাৰ চীন দেশৰ আৱিস্কাৰ।
২। গুৰুৰ স্থান আজিৰ যুগত কিহে কাঢ়ি লৈছে ?
উত্তৰঃ গুৰুৰ স্থান আজিৰ যুগত কিতাপে কাঢি লৈছে।
৩। ইংৰাজ দাৰ্শনিক বেকনে কিতাপ অধ্যয়নৰ বিষয়ে কি দিহা দিছিল ?
উত্তৰঃ ইংৰাজ দাৰ্শনিক বেকনে কিতাপ অধ্যয়নৰ বিষয়ে দিয়া দিহাটো হ’ল- ”কিছুমান কিতাপৰ সোৱাদ ল’ব লাগে, আন কিছুমান লাগে গিলিব আৰু অলপ সংখ্যক লাগে চোবাব আৰু হজম কৰিব।
৪। বিদ্যাৰ অনুশীলন নহ’লে কি হয় ?
উত্তৰঃ বিদ্যাৰ অনুশীলন নহ’লে মানুহৰ মন ভীৰুতা আৰু কু-সংস্কাৰে আৱৰি ৰাখে।
৫। কিতাপ আৰু কিতাপ অধ্যয়নৰ বিষয়ে বিদেশত প্ৰচলিত এটি যোজনা লিখা ?
উত্তৰঃ কিতাপ আৰু কিতাপ অধ্যয়নৰ বিষয়ে বিদেশত প্রচলিত এটি যোজনা এনেধৰণৰ – যি পঢ়িব আৰু লিখিব পাৰে তাৰ চকু চাৰিটা’।
(খ) চমু প্ৰশ্ন।
১। হেলেন কেলাৰৰ আত্মজীৱনীত থকা কি কথাই মানুহক কিতাপ অধ্যয়নৰ বাবে অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল?
উত্তৰঃ হেলেন কেলাৰৰ আত্মজীৱনীত থকা নিম্নলিখিত কথাইমানুহক কিতাপ অধ্যয়নৰ বাবে অনুপ্রাণিত কৰিছল –
“সাহিত্যই মােৰনন্দন কানন।ইয়াত মােৰ ভােটনথকা নহয়। কোনাে ইন্দ্ৰিয়ৰ হেঙাৰে মােক মােৰ কিতাপ বন্ধুসকলৰ পৰা আঁতৰাই নাৰাখে। এওঁলােকে মােৰ লগতে নিঃসংকোচে সহজভাৱে কথা পাতে।”
২। আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে বিদ্যা আৰু জ্ঞান সৰ্ন্দভত অসমীয়া মানুহক কোৱা কথাখিনি বৰ্ণনা কৰা ৷
উত্তৰঃ আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে বিদ্যা আৰু জ্ঞান সন্দৰ্ভত অসমীয়াসকলক দিয়া উপদেশ অতি তাৎপৰ্যপূৰ্ণ। তেওঁ অসমীয়াসকলক ‘মিত্ৰ’ বুলি সম্বোধন কৰি কৈছিল যে ইহকালত বিদ্যাৰ দৰে উপকাৰ কৰা বস্তু আন একো নাই। বিদ্যা আৰু জ্ঞানেই হৈছে মানুহৰ জীৱনৰ উন্নতিৰ মূল আধাৰ। জ্ঞান অবিহনে মানুহে জীৱনৰ জটিলতা জয় কৰি আগবাঢ়িব নোৱাৰে আৰু শিক্ষাৰ অভাৱত মানুহৰ জীৱন পশুতুল্য হৈ পৰে।
আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে বিদ্যা আৰু জ্ঞান অৰ্জনৰ প্ৰতি বিমুখ হৈ থকা অসমীয়া জাতিক উদ্দেশ্যি এই কথা বুজাব বিচাৰিছিল যে সভ্য আৰু সুখী জীৱন যাপন কৰিবলৈ হ’লে বিদ্যা অত্যাৱশ্যক। লগতে কৃষি, শিল্প আদি ক্ষেত্ৰত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ আৰু ইংৰাজসকলৰ দৰে পাৰ্গত হ’বলৈ হ’লেও শিক্ষাৰ প্ৰয়োজন। কিন্তু অসমীয়াসকল বিদ্যা অনুসন্ধানত আগ্ৰহী নহয় আৰু অজ্ঞানত ডুবি আছে। সেয়েহে তেওঁ অসমীয়াসকলক বিদ্যা আৰু জ্ঞান অৰ্জনৰ পথত আগবাঢ়িবলৈ উদ্দীপিত কৰিছিল।
৩। দেশ আৰু জাতিক গ্ৰন্থ অধ্যয়নে কিদৰে উপকৃত কৰে, প্ৰৱন্ধটিৰ আধাৰত বিচাৰ কৰা ৷
উত্তৰঃ গ্রন্থ বা কিতাপ অধ্যয়নে দেশ আৰু জাতিক বহু ধৰণে উপকাৰ কৰে। কিতাপ পঢ়াৰ জৰিয়তে মানুহ শিক্ষিত, জ্ঞানী আৰু সমাজসচেতন হৈ উঠে। সমাজসচেতন ৰাইজ থাকিলে শাসনযন্ত্ৰ সঠিক নিয়মত পৰিচালিত হয় আৰু ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰৰ সম্ভাৱনা কমে। মানুহে যেতিয়া নিজৰ সমস্যা, অধিকাৰ আৰু অভাৱসমূহ বুজি পায়, তেতিয়া শাসন ৰাইজৰ ওপৰত বোজা হৈ পৰে নোৱাৰে।
ইতিহাসে দেখুৱাইছে যে কিছুমান গ্ৰন্থ আৰু ৰচনাই ৰাইজৰ মনত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাই সমাজ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় জাগৰণৰ সৃষ্টি কৰিছে। উদাহৰণ স্বৰূপে স্বামী বিবেকানন্দ, ৰাজা ৰামমোহন ৰায় আৰু মহাত্মা গান্ধীৰ ৰচনাই ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা লৈছিল। একেদৰে ইউৰোপত ৰুছে, ভল্টেয়াৰ আৰু মাৰ্ক্স আদি চিন্তাবিদসকলৰ গ্ৰন্থই সমাজ পৰিৱৰ্তনৰ পথ প্ৰস্তুত কৰিছিল।
কিতাপ অধ্যয়নৰ পৰা পোৱা জ্ঞানৰ পোহৰত ৰাইজে যেতিয়া নিজৰ পথ চিনাক্ত কৰিব পাৰে, তেতিয়া শাসনযন্ত্ৰও সজাগ হৈ উঠে। এইদৰে গ্ৰন্থ অধ্যয়নে দেশৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰসমূহত মানুহক সজাগ কৰি দেশ আৰু জাতিক সৰ্বতোভাবে উপকৃত কৰে।
৪। সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা প্ৰীতিয়ে জীৱনক কেনেদৰে উদ্ভাসিত কৰিব পাৰে, হেলেন কেলাৰৰ আত্মজীৱনীৰ আঁত ধৰি বিচাৰ কৰা ৷
উত্তৰঃ সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰীতিয়ে মানুহৰ জীৱনক আলোকিত কৰিব পাৰে। সাহিত্যৰ জৰিয়তে মানুহে জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু সত্যৰ অনুসন্ধান লাভ কৰে, যিয়ে জীৱনৰ জটিলতা জয় কৰি সুখ আৰু শান্তিৰ পথ দেখুৱায়। অতীজৰে পৰা কিতাপেই মানুহৰ সৰ্বোত্তম বন্ধু হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে, কিয়নো কিতাপে কেতিয়াও প্ৰতাৰণা নকৰে, অন্তৰৰ পৰা বিশ্বাস কৰিব পাৰি আৰু অপাৰ মানসিক তৃপ্তি প্ৰদান কৰে।
ইয়াৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণ হৈছে হেলেন কেলাৰ। তাই জন্মৰ পৰাই অন্ধ হোৱাৰ পাছতো তাই সাহিত্যৰ প্ৰতি অগাধ প্ৰীতি ৰাখিছিল। বধিৰ আৰু দৃষ্টিহীন লোকসকলৰ বাবে বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা কিতাপ অধ্যয়ন কৰি তাই নিজৰ জ্ঞানভাণ্ডাৰ সমৃদ্ধ কৰিছিল। কেৱল পঢ়াই নহয়, তাই নিজেও বহু কেইখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল আৰু এখন আত্মজীৱনীৰ জৰিয়তে নিজৰ জীৱনত সাহিত্যই পেলোৱা অপৰিসীম প্ৰভাৱৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। দৃষ্টিশক্তি আৰু শ্ৰৱণশক্তি নথকা হেলেন কেলাৰৰ বাবে সাহিত্য নন্দন কাননৰ দৰে হৈ পৰিছিল।
এইদৰে ক’ব পাৰি যে সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা প্ৰীতিয়ে মানুহৰ জীৱনক উদ্ভাসিত কৰি মানসিক শক্তি, আশাবাদ আৰু জীৱনৰ সঠিক দিশ প্ৰদান কৰে।
৫। ”… কিন্তু যি সজ কিতাপ এখন ধ্বংস কৰে সি বিবেচনাকে হত্যা কৰে । ”- কথাষাৰ ব্যাখ্যা কৰা ।
উত্তৰঃ উক্ত কথাষাৰ আমাৰ পাঠ্যপুথি সাহিত্য সৌৰভৰ অন্তৰ্গত প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামীদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘কিতাপৰ কথা’ নামৰ প্ৰৱন্ধটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে। মানৱ সভ্যতাৰ বিকাশত কিতাপৰ অপৰিসীম গুৰুত্ব বুজাবলৈ যাওঁতেই লিখকে এই কথাষাৰ ব্যৱহাৰ কৰিছে।
মানুহক জীৱশ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হয় তেওঁৰ বিবেচনা, বিচাৰ-বুদ্ধি আৰু জ্ঞানৰ বাবেই। এই গুণসমূহ নাথাকিলে মানুহ পশুতুল্য হৈ পৰিলেহেঁতেন। কিতাপেই হৈছে মানুহক জ্ঞানৰ পোহৰ দেখুওৱা প্ৰধান মাধ্যম। কিতাপৰ পঢ়াৰ জৰিয়তে মানুহৰ চিন্তাধাৰা উন্নত হয়, অন্তৰাত্মা পবিত্ৰ হয় আৰু জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি পায়। কিতাপে জীৱন যাপনৰ মান উন্নত কৰে আৰু শাসন-কাৰ্য সত্য, ন্যায় আৰু নিয়াৰিকৈ চলিবলৈ দিশ-নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।
গ্ৰন্থ হ’ল মানুহৰ যুগ যুগৰ অভিজ্ঞতাৰ ভঁৰাল। এখন সজ কিতাপে মানুহৰ দৃষ্টিভংগীৰ পৰিৱর্তন সাধন কৰিব পাৰে, জাতি এটাৰ ইতিহাসৰ গতি সলনি কৰি দিব পাৰে আৰু সমগ্ৰ মানৱজাতিক সঠিক পথ দেখুৱাব পাৰে। সেয়েহে এখন ভাল কিতাপ ধ্বংস কৰা মানে মানুহৰ বিচাৰ-বিবেচনা আৰু আদৰ্শক হত্যা কৰাৰ সমান। এনে কাৰ্যৰ ফলত মানুহ পশুৰ শাৰীত অবনমিত হয় বুলি লিখকে দৃঢ়ভাৱে মত প্ৰকাশ কৰিছে।
দীঘল প্ৰশ্ন।
১। “অনাখৰী চহা লোকেও কিতাপৰ পৰা লাভ কৰিব পৰা জ্ঞানক অশ্ৰদ্ধা নেদেখুৱায় ৷” পাঠটিৰ সহায়ত আলোচনা কৰা ৷
উত্তৰঃ ‘অনাখৰী চহা লোক’ বুলিলে লিখিব–পঢ়িব নজনা গঞা খেতিয়কসকলক বুজোৱা হয়। নিৰক্ষৰ হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকে কিতাপ-পত্ৰ, কাকত বা আলোচনী পঢ়ি সেইবোৰৰ পৰা জ্ঞান আহৰণ কৰিব নোৱাৰে আৰু সাধাৰণতে পুৰণিকলীয়া পৰম্পৰাগত জীৱন-পদ্ধতিতেই জীৱন কটায়। তথাপিও তেওঁলোকে ভালদৰে বুজি পায় যে যুগ সলনি হৈছে আৰু আজিৰ পৃথিৱী ছপাখানা, কিতাপ আৰু আলোচনীৰ জগত। তেওঁলোকে জানে যে কিতাপ আওকাণ কৰি মানুহে আগবাঢ়িব নোৱাৰে, কিয়নো কিতাপ জ্ঞানৰ উৎস, দৈনন্দিন জীৱন সুন্দৰভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু মানসিক শান্তিৰ বাবে অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। সেইবাবে অনাখৰী চহা লোকসকলে কিতাপৰ পৰা লাভ হোৱা জ্ঞানক কেতিয়াও অশ্ৰদ্ধা নেদেখুৱায়।
আচলতে কিতাপ হৈছে মানুহৰ যুগ যুগৰ অভিজ্ঞতাৰ সাঁচতীয়া ভঁৰাল। কিতাপ অধ্যয়ন কৰি মানুহে ঘৰত বহিয়েই অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মহান মনীষীসকলৰ অমূল্য জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতাৰ স্বাদ ল’ব পাৰে। কিতাপ অধ্যয়নৰ উপকাৰিতা কেৱল শিক্ষিত লোকেই নহয়, অনাখৰী চহা লোকেও স্বীকাৰ কৰে। লিখা-পঢ়া নজনা হ’লেও তেওঁলোকে জ্ঞানক গভীৰ শ্ৰদ্ধা কৰে আৰু সেয়েহে নিজৰ সন্তানসকলক শিক্ষিত কৰাৰ প্ৰতি বিশেষ আগ্ৰহ দেখুৱায়। এই ভাবধাৰাকেই চীনদেশৰ প্ৰবাদ “কিতাপ মেলা মানেই লাভ; বিদ্বান লোকে চোৰাং কাম নকৰে” আৰু আলবানিয়াৰ প্ৰবাদ “যি পঢ়িব আৰু লিখিব পাৰে তাৰ চকু চাৰিটা”য়ে সুস্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ কৰে।
এইদৰে দেখা যায় যে অনাখৰী চহা লোকসকলেও কিতাপ আৰু জ্ঞানৰ মূল্য ভালদৰে বুজি পায় আৰু তাক গভীৰ সন্মানেৰে গ্ৰহণ কৰে।
২। “ কিছুমান কিতাপৰ সোৱাদ ল’ব লাগে, আন কিছুমান লাগে গিলিব, আৰু অলপ সংখ্যক লাগে চোবাব আৰু হজম কৰিব৷” কথাখিনিৰ তাৎপৰ্য বিশ্লেষণ কৰা ৷
উত্তৰঃ উক্ত বাক্যশাৰী আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘কিতাপৰ কথা’ পাঠটোৰ পৰা তুলি অনা হৈছে। এই কথাষাৰী ইংৰাজ দাৰ্শনিক ফ্ৰান্সিছ বেকনে কৈছিল। কিতাপ পঢ়াৰ প্ৰকাৰ আৰু তাৰ তাৎপৰ্য বুজাবলৈকে বেকনে এই উক্তি ব্যৱহাৰ কৰিছে।
ছপাশাল আৱিষ্কাৰ হোৱাৰ পাছত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ভাষাত অগণন কিতাপ ৰচিত আৰু প্ৰকাশিত হৈ আহিছে। সকলো কিতাপ একেদৰে পঢ়াটো মানুহৰ পক্ষে সম্ভৱ নহয়। সেয়েহে সময় আৰু প্ৰয়োজন অনুসাৰে কিতাপ পঢ়াৰ ধৰণো বেলেগ বেলেগ হয়। কিছুমান কিতাপ মানুহে কেৱল পাত লুটিয়াই ওপৰে ওপৰে চায়—ইয়াকে কিতাপৰ ‘সোৱাদ লোৱা’ বুলি কোৱা যায়। কিছুমান কিতাপ যেনে উপন্যাস, ডিটেকটিভ কাহিনী, গল্প আদি মানুহে আজৰি সময় পাৰ কৰিবলৈ একেবাৰে পঢ়ি শেষ কৰে, কিন্তু অলপ সময়ৰ পাছতে পাহৰি যায়— এই ধৰণে পঢ়াক কিতাপ ‘গিলি খোৱা’ বুলি কোৱা হয়।
আনহাতে কিছুমান কিতাপ এনে হয় যাৰ বিষয়বস্তু, প্ৰকাশভংগী আৰু গভীৰ অৰ্থই পাঠকৰ মন- মগজুত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। তেনে কিতাপৰ মর্ম বুজিবলৈ মানুহে মনোযোগ সহকাৰে, খৰচি-মাৰি পঢ়ে আৰু পোৱা জ্ঞান জীৱনত প্ৰয়োগ কৰে। এনে কিতাপ পঢ়াকেই বেকনে ‘চোবাই পাগুলিয়াই হজম কৰা’ বুলি কৈছে। এই ধৰণৰ কিতাপ যুগ যুগলৈ মানৱ জাতিৰ অমূল্য সম্পত্তি হৈ থাকে।
গতিকে বেকনৰ মতে সকলো কিতাপ একেদৰে পঢ়াৰ প্ৰয়োজন নাই—কিছুমান কিতাপ ওপৰে ওপৰে চাব লাগে, কিছুমান পঢ়ি এৰি দিব লাগে আৰু কিছুমান কিতাপ গভীৰভাৱে অধ্যয়ন কৰি জ্ঞান আহৰণ কৰিব লাগে। এইয়েই উক্ত বাক্যশাৰীৰ মূল তাৎপৰ্য।
৩। “হে মোৰ অসমিয়া মিত্ৰ সকল, বিদ্যা জেনেকৈ ইহকালত উপকাৰক আন একো তেনে নহই;” – কথাষাৰৰ যুক্তি-যুক্ততা বিচাৰ কৰা৷
উত্তৰঃ উক্ত বাক্যশাৰী আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘কিতাপৰ কথা’ পাঠটোৰ পৰা তুলি অনা হৈছে। এই কথাষাৰী আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে অসমায়া সকলক মিত্ৰ বুলি সম্বোধন কৰি কৈছিল। অসমীয়া সমাজত বিদ্যা আৰু জ্ঞানৰ গুৰুত্ব বুজাবলৈকে তেওঁ এই বক্তব্য আগবঢ়াইছিল।
আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ মতে বিদ্যা আৰু জ্ঞানেই হৈছে মানুহৰ প্ৰকৃত শক্তি আৰু জীৱনৰ উন্নতিৰ মূল আধাৰ। বিদ্যাহীন লোকৰ মন ভীৰুতা, কুসংস্কাৰ আৰু অজ্ঞতাৰে আৱৰি থাকে। বিদ্যাৰ অনুশীলনে মানুহৰ জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰে, বিচাৰ-বুদ্ধি জাগ্ৰত কৰে আৰু জীৱন-যাপনৰ মান উন্নত কৰে। বিদ্যাৰ অভাৱত মানুহে শুদ্ধ-বেয়া বিচাৰ কৰিব নোৱাৰে আৰু জীৱনৰ সঠিক পথ বিচাৰি পোৱা কঠিন হৈ পৰে।
প্ৰায় এশ বছৰ আগতে আমাৰ দেশত বিদ্যাৰ অনুশীলন যথেষ্ট নাছিল। ফলস্বৰূপে দেশবাসী অজ্ঞানৰ এন্ধাৰত ডুবি আছিল আৰু অৰ্থনীতি, ৰাজনীতি, সমাজনীতি আদি কোনো ক্ষেত্ৰতেই সঠিক বোধ নাছিল। এনে অৱস্থাত দেশ আৰু জাতিৰ উন্নতি কেতিয়াও সম্ভৱ নহয়। এই বাস্তৱতা উপলব্ধি কৰি আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে অসমীয়াসকলক বিদ্যা শিক্ষাৰ অনুশীলন কৰিবলৈ দৃঢ় পৰামৰ্শ দিছিল। তেওঁ দেশ-জাতিৰ প্ৰতি দায়িত্বশীল আছিল আৰু অসমীয়া জাতি বিদ্যা-শিক্ষাৰে শিক্ষিত হৈ প্ৰগতিশীল হোৱাটো আন্তৰিককতাৰে কামনা কৰিছিল।
বিদ্যাৰ প্ৰতি অনীহা দেখুওৱা অসমীয়াসকলক উদ্দেশ্য কৰি তেওঁ কৈছিল যে এই পাৰ্থিৱ জীৱনত বিদ্যাৰ দৰে উপকাৰী বস্তু আন একো নাই। সভ্য আৰু সুখী জীৱন যাপন কৰিবলৈ হ’লে বিদ্যা অৰ্জন কৰিবই লাগিব। বিদ্যাই মানুহক ভাল-বেয়া বিচাৰ কৰিব শিকায় আৰু যিকোনো কাম সঠিকভাৱে কৰিবলৈ সক্ষম কৰে। ইংৰাজসকল বিদ্যোৎসাহী হোৱাৰ বাবেই কৃষি, শিল্প আৰু ব্যৱসায়ত আগবাঢ়ি গৈছে; কিন্তু অসমীয়াসকল বিদ্যাৰ অনুসন্ধান নকৰাৰ ফলত এই সকলো দিশতে পিছ পৰি আছে।
এইদৰে আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে বিদ্যাকে জাতিৰ উন্নতিৰ একমাত্ৰ উপায় হিচাপে দেখিছিল আৰু অসমীয়া সমাজক বিদ্যা-শিক্ষাৰ পথত আগবাঢ়িবলৈ আহ্বান জনাইছিল।
৪। “কিছুমান কিতাপে ৰাইজৰ ওপৰত অদ্ভুত প্ৰভাৱ পেলায় ৷” পাঠটোৰ সহায়ত বুজাই লিখা ৷
উত্তৰঃ উক্ত বাক্যশাৰী আমাৰ পাঠ্যপুথিত অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামীদেৱৰ দ্বৰা ৰচিত ‘কিতাপৰ কথা’ নামৰ পাঠটোৰ পৰা তুলি অনা হৈছে। লিখকে এই প্ৰসংগত কিতাপৰ বিভিন্ন ধৰণ আৰু সমাজৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছে।
কিতাপ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ হয়। কিছুমান কিতাপ মনোৰঞ্জনধর্মী, যিয়ে পাঠকক ক্ষণিক আনন্দ দিয়ে। কিছুমান কিতাপে দৈনন্দিন জীৱনৰ কাম-কাজ, স্বাস্থ্য আৰু বেমাৰ-আজাৰৰ বিষয়ে দিহা-পৰামৰ্শ আগবঢ়ায়। ধৰ্মীয় কিতাপে মানুহৰ মনত আধ্যাত্মিক চেতনা জগাই তোলে। তেনেদৰে খেলা-ধূলা, গীত-মাত, লোক-সংস্কৃতি, জীৱনীমূলক, ভ্ৰমণ-কাহিনী আদি বিভিন্ন বিষয়ভিত্তিক কিতাপে পাঠকক বেলেগ বেলেগ স্বাদ আৰু অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰে।
সকলো কিতাপৰ প্ৰভাৱ একে নহয়। কিছুমান কিতাপে পাঠকৰ মনত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায় আৰু সমাজ সংগঠন, সমাজ পৰিৱৰ্তন আৰু জনজাগৰণত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা লয়। উদাহৰণ স্বৰূপে স্বামী বিবেকানন্দ, ৰাজা ৰামমোহন ৰায় আৰু মহাত্মা গান্ধীৰ ৰচনাই ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ সৃষ্টিত উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছে। একেদৰে ইউৰোপত ৰুছো, ভল্টেয়াৰ আৰু কাৰ্ল মাৰ্ক্স আদি চিন্তাবিদসকলৰ লিখনিয়ে সমাজ পৰিৱৰ্তনত বিশেষভাৱে প্ৰেৰণা যোগাইছিল। ফৰাচী বিপ্লৱৰ পৃষ্ঠভূমিতো মন্টেস্কো আৰু ভল্টেয়াৰ আদি দাৰ্শনিকৰ চিন্তাধাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল।
এইদৰে যদিও কিতাপ ৰচনাৰ শেষ নাই, তথাপিও কিছুমান গ্ৰন্থ এনে হয় যিয়ে সাধাৰণ মানুহৰ মনত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায় আৰু জাতি তথা সমাজৰ দিশ পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। বেদ-পুৰাণ আদি গ্ৰন্থ সমূহে হিন্দু সমাজত, কোৰাণ আদি গ্ৰন্থ সমূহে মুছলমান সমাজত আৰু শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ লিখনিয়ে অসমীয়া সমাজত অপৰিসীম প্ৰভাৱ পেলাইছে। সেয়ে ক’ব পাৰি যে কিতাপ কেৱল জ্ঞানৰ উৎস নহয়, ই সমাজ আৰু সভ্যতাৰ গতি নিৰ্ধাৰণ কৰা এক শক্তিশালী মাধ্যম।
৫। “আজি যন্ত্ৰৰ যুগত গুৰুৰ স্থান সৰহখিনি কিতাপে কাঢ়ি লৈছে ৷ এতিয়া কিতাপেই গুৰু ৷” কথাখিনি পাঠটিৰ সহায়ত আলোচনা কৰা ৷
উত্তৰঃ আগৰ দিনৰ শিক্ষা ব্যৱস্থা আজিকালিৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ দৰে নাছিল। সেই সময়ত ছপাশাল নাছিল আৰু কিতাপ-পত্ৰৰ প্ৰচলনো নাছিল। ছাত্ৰসকলে গুৰুৰ গৃহ বা আশ্ৰমত থাকি গুৰুৰ মুখেৰে উচ্চাৰিত বাণীৰ জৰিয়তে জ্ঞান লাভ কৰিছিল। সেই সময়ত শিক্ষা সম্পূৰ্ণৰূপে গুৰুৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল আৰু গুৰুসকল সমাজত বিশেষ সন্মানৰ অধিকাৰী আছিল।
কিন্তু বৰ্তমান যুগ হৈছে বিজ্ঞান আৰু যান্ত্ৰিকতাৰ যুগ। ছপাশাল আৱিষ্কাৰৰ ফলত কাগজ-কলম আৰু কিতাপৰ ব্যাপক প্ৰচলন হ’ল। অতি কম সময়তে এখন কিতাপৰ হাজাৰ হাজাৰ প্ৰতিলিপি ছপা হৈ ওলাই আহিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ ফলত শিক্ষানুষ্ঠানৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পালে আৰু কিতাপ অধ্যয়নৰ জৰিয়তে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বিভিন্ন বিষয়ৰ জ্ঞান লাভ কৰিব পৰা হ’ল। এতিয়া স্কুল-কলেজত নপঢ়িলেও ঘৰতে কিতাপৰ সহায়ত জ্ঞান অৰ্জন কৰা সম্ভৱ হৈছে।
আগৰ দিনত গুৰুৰ মুখৰ কথাত সীমাবদ্ধ থকা শিক্ষা এতিয়া কিতাপৰ পাতত সঞ্চিত হৈছে। কিতাপৰ সহজলভ্যতাই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে জ্ঞান আহৰণৰ পথ অধিক সহজ কৰি তুলিছে। গুৰুৰ পৰা শিকিবলগা বহুতো কথা এতিয়া ছাত্ৰসকলে নিজেই কিতাপ পঢ়ি শিকি ল’ব পাৰিছে। সেয়ে কোৱা হয় যে আধুনিক যুগত আগৰ গুৰুৰ স্থান বহু ক্ষেত্ৰত কিতাপে দখল কৰিছে। এই কাৰণতেই আজিৰ যুগত কিতাপক ‘নিৰ্বাক গুৰু’ বুলিও কোৱা হয়।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন।
১। প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামীৰ জন্ম কিমান চনত হৈছিল?
উত্তৰঃ প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামীৰ জন্ম ১৯১৪ চনত হৈছিল।
২। ‘কেঁচা পাতৰ কঁপনি’ কাৰ উপন্যাস?
উত্তৰঃ ‘কেঁচা পাতৰ কঁপনি’ প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী উপন্যাস।
৩। প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামীৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থৰ নাম লিখা৷
উত্তৰঃ প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামীৰ কেইখন মান উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থৰ নাম হ’ল- ‘শেষ ক’ত’, ‘মনৰ পক্ষী উভতি উৰে’, ‘এই যুগৰ সাহিত্য’, ‘সাহিত্য আৰু জীৱন’, ‘অসমীয়া জন সাহিত্য’, ‘ইউৰোপৰ মনীষা’, ‘মোৰ ৰাছিয়া ভ্ৰমণ’, ‘মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা’, ‘নিতে নৱৰূপ তাৰ’, ‘বুৰজ্ঞী’ আৰু ‘সংস্কৃতি’।
৪। প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামীৰ দুখন উপন্যাসৰ নাম লিখা৷
উত্তৰঃ প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামীৰ দুখন উপন্যাসৰ নাম হ’ল ‘কেঁচা পাতৰ কঁপনি’ আৰু ‘শেষ ক’ত’।
৬। প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামীৰ মৃত্যু কিমান চনত হৈছিল?
উত্তৰঃ প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামীৰ মৃত্যু ১৯৯৪ চনত হৈছিল।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post