কে’ম্ব্ৰিজৰ শিক্ষাব্যৱস্থা আৰু শিক্ষানুষ্ঠান

লেখকৰ পৰিচয়

ড° হীৰেন গোহাঁই অসমৰ এগৰাকী বিশিষ্ট সাহিত্য-সমালোচক, চিন্তাবিদ, শিক্ষাবিদ, প্ৰবন্ধকাৰ আৰু সমাজ-সমালোচক। তেওঁৰ জন্ম ১৯৩৯ চনত। উচ্চশিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ কটন কলেজ, প্ৰেছিডেন্সি কলেজ, দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত আছিল। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰা তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল Tradition and Paradise Lost: A Heretical View। ‘অসমৰ জাতীয় জীৱনত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা’ গ্ৰন্থৰ বাবে তেওঁ ১৯৮৯ চনত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে।

---

লেখকৰ পৰিচয়ভিত্তিক অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ

১। হীৰেন গোহাঁইৰ জন্ম কিমান চনত হৈছিল?

উত্তৰঃ হীৰেন গোহাঁইৰ জন্ম ১৯৩৯ চনত হৈছিল।

২। হীৰেন গোহাঁইৰ সাহিত্য আৰু সমাজ-সমালোচনামূলক কেইখনমান গ্ৰন্থৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য সাহিত্য আৰু সমাজ-সমালোচনামূলক গ্ৰন্থৰ ভিতৰত— ‘সাহিত্যৰ সত্য’, ‘সমাজ আৰু সমালোচনা’, ‘সাহিত্য আৰু চেতনা’, ‘বিশ্বায়তন’, ‘কবিতাৰ বিচাৰ আৰু নতুন সমালোচনা’, ‘কীৰ্তন পুথিৰ ৰস বিচাৰ’, ‘কালস্ৰোত আৰু কাণ্ডাৰী’ আৰু ‘অসমৰ জাতীয় জীৱনত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা’ উল্লেখযোগ্য।

৩। হীৰেন গোহাঁইৰ কেইখনমান আত্মকথামূলক গ্ৰন্থৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ হীৰেন গোহাঁইৰ আত্মকথামূলক আৰু স্মৃতিচাৰণধর্মী ৰচনাৰ ভিতৰত ‘বতাহত ক’ৰ গধূলি গোপাল’, ‘হেঙুল আকাশ, ক’লা চাইকেল আৰু এজন আৰোহী’, ‘সপোনৰ দিকচৌ বনত’, ‘ইমান তিতা সাগৰৰ পানী’ আৰু ‘উৰণীয়া হাঁহৰ মাত’ আদি উল্লেখযোগ্য।

৪। হীৰেন গোহাঁইয়ে কোনখন গ্ৰন্থৰ বাবে কিমান চনত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল?

উত্তৰঃ হীৰেন গোহাঁইয়ে ‘অসমৰ জাতীয় জীৱনত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা’ গ্ৰন্থৰ বাবে ১৯৮৯ চনত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।

৫। হীৰেন গোহাঁইয়ে ক’ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল? তেওঁৰ গৱেষণা গ্ৰন্থখনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ তেওঁ ইংলেণ্ডৰ কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পি.এইচ.ডি. ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ গৱেষণা গ্ৰন্থখনৰ নাম Tradition and Paradise Lost: A Heretical View।

---

(ক) অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় কোনখন নদীৰ উপত্যকাত অৱস্থিত?

উত্তৰঃ কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় কেম্ নদীৰ পাৰত তথা কেম্ নদীৰ উপত্যকাত অৱস্থিত।

২। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত কেইখন কলেজ আছে?

উত্তৰঃ কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৩১খন constituent college আছে।

৩। ড° হীৰেন গোহাঁইয়ে অধ্যয়ন কৰা কে’ম্ব্ৰিজৰ কলেজখনৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ Gonville and Caius College।

৪। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?

উত্তৰঃ কোনো এজন ব্যক্তিয়ে কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা নাছিল। ১২০৯ চনত অক্সফ’ৰ্ড এৰি অহা একাংশ পণ্ডিতে কে’ম্ব্ৰিজত সমবেত হৈ অধ্যয়ন-চৰ্চা আৰম্ভ কৰাৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খন ধীৰে ধীৰে গঢ় লৈ উঠে।

৫। জৰ্জ ষ্টাইনাৰ কোন আছিল?

উত্তৰঃ জৰ্জ ষ্টাইনাৰ এগৰাকী বিশ্বখ্যাত আমেৰিকান-ইউৰোপীয় সাহিত্য-সমালোচক, পণ্ডিত, দাৰ্শনিক আৰু শিক্ষাবিদ আছিল।

৬। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰসকলে পৰিধান কৰা বিশেষ পোছাকটোক কি বোলা হয়?

উত্তৰঃ ‘গাউন’ বোলা হয়।

৭। ‘Summa Theologica’ গ্ৰন্থখনৰ ৰচক কোন?

উত্তৰঃ টমাছ আকুৱাইনাছ।

৮। ইবন ৰুশ্বদক ইউৰোপীয়সকলে কি নামেৰে জানে?

উত্তৰঃ আভেৰ’জ বা Averroes নামেৰে।

৯। ইবন চিনাক ইউৰোপীয়সকলে কি নামেৰে জানে?

উত্তৰঃ Avicenna বা আভিচেন্না নামেৰে।

১০। ‘Guild’ মানে কি?

উত্তৰঃ মধ্যযুগীয় ইউৰোপৰ ব্যৱসায়ী বা কাৰিকৰসকলৰ সংগঠিত সংঘক Guild বোলা হৈছিল।

---

(খ) চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১১। ইউৰোপত মধ্যযুগত স্থাপন হোৱা চাৰিখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ পেৰিছ, অক্সফ’ৰ্ড, কে’ম্ব্ৰিজ আৰু হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয় মধ্যযুগীয় ইউৰোপৰ উল্লেখযোগ্য বিশ্ববিদ্যালয়।

১২। টমাছ আকুৱাইনাছ আৰু পিয়েৰ আবে’লাৰ কোন আছিল?

উত্তৰঃ টমাছ আকুৱাইনাছ মধ্যযুগীয় ইউৰোপৰ এগৰাকী বিখ্যাত খ্ৰীষ্টীয় দাৰ্শনিক আৰু ধৰ্মতাত্ত্বিক আছিল। পিয়েৰ আবে’লাৰো মধ্যযুগৰ এগৰাকী খ্যাতনামা দাৰ্শনিক, পণ্ডিত, যুক্তিবিদ আৰু কবি আছিল।

১৩। গথিক স্থাপত্য বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰঃ গথিক স্থাপত্য হৈছে মধ্যযুগীয় ইউৰোপত বিকশিত এবিধ বিশেষ স্থাপত্য-শৈলী। সুউচ্চ গীৰ্জা, খিলান, সুচালো গম্বুজ, ৰঙীন কাঁচৰ জানলা আদি এই শৈলীৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য।

১৪। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজবোৰৰ অধ্যক্ষসকলক কিদৰে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল?

উত্তৰঃ প্ৰতিখন কলেজৰ Fellow বা পণ্ডিত সদস্যসকলে মিলি এজন Master বা অধ্যক্ষ নিৰ্বাচন কৰিছিল। অধ্যক্ষ আৰু Fellowসকলে যুটীয়াভাৱে কলেজৰ প্ৰশাসন চলাইছিল।

১৫। আৰৱী গ্ৰন্থত প্লেটো আৰু আৰিষ্টটলক কি কি নামেৰে জনা যায়?

উত্তৰঃ প্লেটোক আফ্লাতুন আৰু আৰিষ্টটলক আৰিস্তু নামেৰে জনা যায়।

১৬। কে’ম্ব্ৰিজৰ ছাত্ৰসকলৰ সাজ-পাৰৰ নিয়ম কেনেকুৱা আছিল?

উত্তৰঃ কলেজত থাকোঁতে ছাত্ৰসকলে নিজৰ সাধাৰণ পোছাকৰ ওপৰত বিশেষ ‘গাউন’ পৰিধান কৰিব লাগিছিল। গাউন পৰিধান কৰাটো কে’ম্ব্ৰিজৰ ঐতিহ্য আৰু অনুশাসনৰ এটা অংশ আছিল।

১৭। কে’ম্ব্ৰিজৰ পাঠদানত উপস্থিতি বাধ্যতামূলক নোহোৱা সত্ত্বেও শ্ৰেণীকক্ষ কিয় পূৰ্ণ হৈ থাকিছিল?

উত্তৰঃ কে’ম্ব্ৰিজৰ বহু অধ্যাপক আছিল অসাধাৰণ মেধাৱী, গৱেষক আৰু মনোগ্ৰাহী বক্তা। তেওঁলোকৰ মৌলিক বিশ্লেষণ, ব্যাখ্যা আৰু গভীৰ জ্ঞানে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে শ্ৰেণীকোঠালৈ টানি আনিছিল।

১৮। ‘Summa Theologica’ৰ সৈতে টমাছ আকুৱাইনাছৰ সম্পৰ্ক কি?

উত্তৰঃ ‘Summa Theologica’ টমাছ আকুৱাইনাছৰ বিখ্যাত ধৰ্মতাত্ত্বিক গ্ৰন্থ। ইয়াত তেওঁ খ্ৰীষ্টীয় বিশ্বাসক যুক্তিবাদী দৰ্শনৰ সৈতে সামঞ্জস্য স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।

১৯। কে’ম্ব্ৰিজৰ কলেজবোৰ কিয় স্বতন্ত্ৰ বুলি কোৱা হয়?

উত্তৰঃ প্ৰতিখন কলেজৰ নিজা Fellow, নিজা Master, নিজা সম্পত্তি, নিজস্ব নিয়ম আৰু পৰিচালনা ব্যৱস্থা আছিল। সেয়ে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অংশ হ’লেও কলেজবোৰৰ যথেষ্ট প্ৰশাসনিক স্বায়ত্তশাসন আছিল।

২০। কে’ম্ব্ৰিজৰ অধ্যাপকসকলৰ বক্তৃতাৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য কি আছিল?

উত্তৰঃ বক্তৃতাবোৰ কেৱল পৰীক্ষামুখী নাছিল; তাত মৌলিক বিশ্লেষণ, ব্যাখ্যা আৰু নতুন মতামত থাকিছিল। বহু পণ্ডিতে সেই বক্তৃতাবোৰক পিছলৈ গ্ৰন্থৰ ৰূপো দিছিল।

---

(গ) দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ

২১। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজবোৰ কোনে কিদৰে প্ৰতিষ্ঠা আৰু পৰিচালনা কৰিছিল?

উত্তৰঃ কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইতিহাসৰ আৰম্ভণি কোনো এজন ৰজা বা ব্যক্তিৰ একক উদ্যোগৰ ফল নহয়। মধ্যযুগত পণ্ডিত আৰু বিদ্যানুৰাগী লোকসকলৰ উদ্যোগত বিদ্যা-চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰ গঢ় লৈ উঠে। পিছলৈ বিভিন্ন সময়ত পৃথক পৃথক কলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।

প্ৰথম যুগত এই পণ্ডিতসকলৰ বহুতেই খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মমণ্ডলীৰ সৈতে জড়িত আছিল। ধৰ্মচৰ্চাৰ লগতে বিদ্যাচৰ্চাৰ প্ৰয়োজনীয়তা উপলব্ধি কৰি গীৰ্জা, ধনী ব্যক্তি, দাতা আৰু ব্যৱসায়ী সংঘসমূহে তেওঁলোকক অৰ্থসাহায্য আগবঢ়াইছিল। কিছুমান কলেজে ভূ-সম্পত্তিও লাভ কৰিছিল, যাৰ পৰা নিয়মীয়া আয় আহিছিল।

প্ৰতিখন কলেজ আছিল যথেষ্ট স্বতন্ত্ৰ। কলেজৰ পণ্ডিত সদস্য বা Fellowসকলে নিজৰ মাজৰ পৰা এজন Master বা অধ্যক্ষ নিৰ্বাচন কৰিছিল। অধ্যক্ষ আৰু Fellowসকলে যুটীয়াভাৱে কলেজৰ শিক্ষা, সম্পত্তি আৰু প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল।

পৰৱৰ্তী সময়ত বিশ্ববিদ্যালয়ে ৰাজকীয় চাৰ্টাৰ লাভ কৰে। এই স্বীকৃতিয়ে বিশ্ববিদ্যালয় আৰু কলেজসমূহৰ বহুতো স্বায়ত্তশাসিত অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে। ফলত ৰাজশক্তিৰ অযথা হস্তক্ষেপৰ পৰা যথেষ্ট মুক্ত হৈ পণ্ডিতসকলে স্বাধীন চিন্তা, গৱেষণা আৰু বিদ্যাচৰ্চাৰ পৰিৱেশ লাভ কৰে।

এই স্বায়ত্তশাসন, পণ্ডিতৰ নেতৃত্ব আৰু জ্ঞানকেন্দ্ৰিক পৰিচালনাই কে’ম্ব্ৰিজক বিশ্বৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষানুষ্ঠান হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ সহায় কৰিছে।

---

২২। “ইউৰোপৰ বিশ্ববিদ্যালয়বোৰত মেধা-চৰ্চাৰ অনুপ্ৰেৰণা আহিছিল আৰৱ জগতৰ আৰ্হি আৰু প্ৰেৰণাৰ পৰা”— কথাষাৰ বুজাই লিখা।

উত্তৰঃ ইউৰোপীয় জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ ইতিহাসত আৰৱ জগতৰ অৱদান অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। মধ্যযুগত আৰৱ পণ্ডিতসকলে প্ৰাচীন গ্ৰীক আৰু ৰোমান পণ্ডিতসকলৰ বহুতো মূল্যবান গ্ৰন্থ সংগ্ৰহ, অনুবাদ আৰু অধ্যয়ন কৰি সংৰক্ষণ কৰিছিল। তেওঁলোকে সেই পুৰণি জ্ঞান কেৱল ৰক্ষা কৰাই নহয়, নিজস্ব গৱেষণাৰ মাধ্যমেৰে তাক অধিক সমৃদ্ধ কৰিছিল।

গণিত, জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান, চিকিৎসাবিদ্যা, দৰ্শন, তৰ্কশাস্ত্ৰ আৰু ঈশ্বৰতত্ত্বৰ দৰে বিষয়ত আৰৱ জগতত উন্নত জ্ঞান-চৰ্চা চলিছিল। ইবন চিনা আৰু ইবন ৰুশ্বদৰ দৰে পণ্ডিতসকলৰ গ্ৰন্থ ইউৰোপত বহুলভাৱে অধ্যয়ন কৰা হৈছিল।

ক্ৰুছেড আৰু বাণিজ্যিক-সাংস্কৃতিক যোগাযোগৰ ফলত ইউৰোপীয়সকল আৰৱ সভ্যতাৰ সৈতে অধিক পৰিচিত হয়। আৰৱী ভাষাত সংৰক্ষিত আৰু ব্যাখ্যাত গ্ৰীক দাৰ্শনিকসকলৰ চিন্তাধাৰা লেটিন ভাষালৈ অনুবাদ হৈ ইউৰোপীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত প্ৰৱেশ কৰে।

এই যোগাযোগে ইউৰোপৰ পণ্ডিতসমাজত নতুন যুক্তিবাদী চিন্তা, অনুসন্ধিৎসা আৰু গৱেষণাৰ মানসিকতা জগাই তোলে। সেয়ে ইউৰোপীয় মেধা-চৰ্চাৰ বিকাশত আৰৱ জগত কেৱল মাধ্যম নহয়, এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰেৰণা আৰু জ্ঞানৰ উৎস আছিল।

---

২৩। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পাঠদান-কাৰ্য সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পাঠদান ব্যৱস্থা প্ৰচলিত পৰীক্ষামুখী শিক্ষাৰ তুলনাত যথেষ্ট সুকীয়া। কলেজত বাস আৰু কিছুমান শিক্ষা লাভ কৰাৰ উপৰিও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৃথক লেকচাৰ হললৈ গৈ বিভিন্ন বিষয়ৰ বক্তৃতা শুনে।

প্ৰবক্তাসকলে কেৱল পাঠ্যপুথিৰ তথ্য মুখস্থ কৰাই নিদিয়ে। তেওঁলোকে নিজস্ব অধ্যয়ন, গৱেষণা, বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত বিষয়টো উপস্থাপন কৰে। সেয়েহে বক্তৃতাত নতুন চিন্তা, মৌলিক মতামত আৰু গভীৰ বিশ্লেষণৰ উপস্থিতি থাকে।

শ্ৰেণীকোঠাত উপস্থিতি সকলো ক্ষেত্ৰত কঠোৰভাৱে বাধ্যতামূলক নাছিল। তথাপি নামী পণ্ডিতৰ বক্তৃতা শুনিবলৈ বহু ছাত্ৰ, গৱেষক আৰু আন আগ্ৰহী ব্যক্তিও আহিছিল। কোনো অধ্যাপকৰ বক্তৃতা বিশেষভাৱে জ্ঞানগম্ভীৰ আৰু মনোগ্ৰাহী হ’লে শ্ৰেণীকক্ষ স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে ভৰি পৰিছিল।

বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাহিৰৰ প্ৰখ্যাত পণ্ডিত বা অস্থায়ী Fellowকো কেতিয়াবা বক্তৃতা দিবলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল। এইদৰে কে’ম্ব্ৰিজৰ পাঠদানৰ মূল লক্ষ্য আছিল কেৱল পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ কৰোৱা নহয়, বৰং স্বাধীন চিন্তা, গৱেষণা আৰু জ্ঞানৰ গভীৰ অনুশীলন গঢ়ি তোলা।

---

২৪। ড° হীৰেন গোহাঁইৰ সাহিত্য প্ৰতিভা সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ ড° হীৰেন গোহাঁই আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট সমালোচক, প্ৰবন্ধকাৰ, চিন্তাবিদ আৰু শিক্ষাবিদ। সাহিত্যৰ লগতে সমাজ, সংস্কৃতি, ইতিহাস আৰু ৰাজনৈতিক-সামাজিক চিন্তাৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁৰ গভীৰ অধ্যয়ন আৰু বিশ্লেষণশক্তিৰ পৰিচয় পোৱা যায়।

তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য সমালোচনামূলক গ্ৰন্থৰ ভিতৰত ‘সাহিত্যৰ সত্য’, ‘সমাজ আৰু সমালোচনা’, ‘সাহিত্য আৰু চেতনা’, ‘বিশ্বায়তন’, ‘কবিতাৰ বিচাৰ আৰু নতুন সমালোচনা’, ‘কীৰ্তন পুথিৰ ৰস বিচাৰ’ আৰু ‘অসমৰ জাতীয় জীৱনত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা’ বিশেষভাবে উল্লেখযোগ্য।

তেওঁ আত্মজীৱনীমূলক আৰু স্মৃতিচাৰণমূলক ৰচনাও লিখিছে। তেওঁৰ গদ্যৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য হ’ল যুক্তিনিষ্ঠতা, গভীৰ অধ্যয়ন, বিশ্লেষণাত্মক শক্তি আৰু স্পষ্ট সামাজিক দায়বদ্ধতা।

‘অসমৰ জাতীয় জীৱনত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা’ গ্ৰন্থৰ বাবে তেওঁ ১৯৮৯ চনত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণামূলক ইংৰাজী ৰচনা Tradition and Paradise Lost: A Heretical Viewও তেওঁৰ উচ্চমানৰ পাণ্ডিত্যৰ পৰিচায়ক।

এইদৰে হীৰেন গোহাঁইয়ে সাহিত্য-সমালোচনা আৰু বৌদ্ধিক চিন্তাৰ ক্ষেত্ৰত অসমীয়া সাহিত্যক বিশেষভাৱে সমৃদ্ধ কৰিছে।

---

২৫। “দেশ-বিদেশৰ মাজত জ্ঞান আৰু বিদ্যাৰ সহজ আৰু অব্যাহত যোগাযোগ আৰু বিনিময়েহে মানৱীয় জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ উন্নতি সাধন কৰে। জ্ঞানক যেতিয়া কেৱল সম্পত্তিৰ ৰূপত চোৱা হয়, তেতিয়া আৰু সেইটো সম্ভৱ নহয়।” — প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ উদ্ধৃত কথাখিনি ড° হীৰেন গোহাঁই ৰচিত ‘কে’ম্ব্ৰিজৰ শিক্ষাব্যৱস্থা আৰু শিক্ষানুষ্ঠান’ পাঠৰ পৰা লোৱা হৈছে। ইয়াত লেখকে জ্ঞানৰ সাৰ্বজনীন স্বৰূপ আৰু বিভিন্ন সভ্যতাৰ মাজত জ্ঞান-বিনিময়ৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছে।

মানৱ সভ্যতাৰ জ্ঞান কেতিয়াও কোনো এটা দেশ বা জাতিৰ একক সৃষ্টি নহয়। এক সভ্যতাই আন সভ্যতাৰ পৰা জ্ঞান গ্ৰহণ কৰে, তাক উন্নত কৰে আৰু পুনৰ আন সমাজলৈ প্ৰেৰণ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আৰৱ পণ্ডিতসকলে গ্ৰীক আৰু ৰোমান জ্ঞান-ভঁৰাল অধ্যয়ন কৰি দৰ্শন, গণিত, চিকিৎসা আৰু বিজ্ঞানৰ বিভিন্ন শাখাক সমৃদ্ধ কৰিছিল। পিছত সেই জ্ঞান লেটিন ইউৰোপলৈ প্ৰৱেশ কৰি ইউৰোপীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ বৌদ্ধিক বিকাশত সহায় কৰে।

এই উদাহৰণৰ জৰিয়তে লেখকে বুজাইছে যে জ্ঞানৰ স্বাভাৱিক ধৰ্ম হৈছে আদান-প্ৰদান। তাক সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিলে বা কোনো জাতি, গোষ্ঠী অথবা ব্যক্তিৰ একান্ত সম্পত্তি বুলি গণ্য কৰিলে নতুন চিন্তা আৰু আবিষ্কাৰৰ পথ সংকুচিত হয়।

অতএব, দেশ-বিদেশৰ পণ্ডিত, শিক্ষানুষ্ঠান আৰু সভ্যতাৰ মাজত মুক্ত যোগাযোগ আৰু চিন্তাৰ বিনিময় থাকিলেহে জ্ঞান-বিজ্ঞান আগবাঢ়ে। মানৱজাতিৰ সামূহিক সম্পদ হিচাপে জ্ঞানক গ্ৰহণ কৰাটোৱেই উদ্ধৃত বাক্যাংশৰ মূল তাৎপৰ্য।

---

অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ

২৬। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় কেতিয়া গঢ় লৈ উঠিছিল?

উত্তৰঃ ১২০৯ চনত কে’ম্ব্ৰিজত পণ্ডিতসকলৰ অধ্যয়ন-কেন্দ্ৰ গঢ় লৈ উঠিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

২৭। কে’ম্ব্ৰিজৰ প্ৰথম কলেজখনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ Peterhouse।

২৮। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজবোৰে ছাত্ৰৰ কি কি প্ৰয়োজন পূৰণ কৰে?

উত্তৰঃ কলেজবোৰে বাসস্থান, অধ্যয়ন সহায়, সামাজিক জীৱন, শৈক্ষিক তত্ত্বাৱধান আৰু ব্যক্তিগত সহায়-সমৰ্থন প্ৰদান কৰে।

২৯। কে’ম্ব্ৰিজৰ ছাত্ৰসকলৰ অনুশাসন আৰু স্বাধীনতাৰ মাজত কেনে সমন্বয় আছিল?

উত্তৰঃ ছাত্ৰসকলৰ বাবে পোছাক, আচৰণ আৰু কলেজীয় নিয়ম মানিবলগীয়া আছিল; কিন্তু একে সময়তে তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত মৰ্যাদা, চিন্তাৰ স্বাধীনতা আৰু বৌদ্ধিক স্বতন্ত্ৰতাকো সন্মান কৰা হৈছিল।

৩০। ইউৰোপৰ মধ্যযুগীয় বিশ্ববিদ্যালয়ত লেটিন ভাষাৰ গুৰুত্ব কি আছিল?

উত্তৰঃ লেটিন আছিল বিভিন্ন দেশৰ পণ্ডিতসকলৰ সাধাৰণ বিদ্যাভাষা। সেয়ে বিভিন্ন অঞ্চলৰ ছাত্ৰ-পণ্ডিতে একে শিক্ষানুষ্ঠানত সহজে অধ্যয়ন আৰু অধ্যাপনা কৰিব পাৰিছিল।

৩১। আৰৱ পণ্ডিতসকলে কি কি বিষয়ত বিশেষ অৱদান আগবঢ়াইছিল?

উত্তৰঃ গণিত, চিকিৎসাবিদ্যা, জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান, তৰ্কশাস্ত্ৰ, দৰ্শন আৰু ঈশ্বৰতত্ত্ব আদি বিষয়ত।

৩২। প্লেটোক আৰৱী পুথিত কি নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল?

উত্তৰঃ আফ্লাতুন।

৩৩। আৰিষ্টটলক আৰৱী পুথিত কি নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল?

উত্তৰঃ আৰিস্তু।

৩৪। কে’ম্ব্ৰিজৰ পাঠদান পদ্ধতিৰ মূল লক্ষ্য কি?

উত্তৰঃ ছাত্ৰক কেৱল পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা নহয়; স্বাধীন চিন্তা, গভীৰ অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ মানসিকতা আৰু মৌলিক জ্ঞান সৃষ্টি কৰাই মূল লক্ষ্য।

৩৫। ‘কে’ম্ব্ৰিজৰ শিক্ষাব্যৱস্থা আৰু শিক্ষানুষ্ঠান’ পাঠটোৰ মূল বক্তব্য কি?

উত্তৰঃ উচ্চশিক্ষাৰ উৎকৰ্ষৰ বাবে শিক্ষানুষ্ঠানৰ স্বায়ত্তশাসন, পণ্ডিতৰ স্বাধীনতা, গৱেষণামুখী পাঠদান, কঠোৰ অনুশাসন আৰু দেশ-বিদেশৰ মাজত জ্ঞানৰ মুক্ত আদান-প্ৰদান অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়—এইটোৱেই পাঠটোৰ মূল বক্তব্য।

---

MCQ

১। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় কিমান চনত গঢ় লৈ উঠিবলৈ আৰম্ভ কৰে?

(ক) ১১০৯
(খ) ১২০৯
(গ) ১৩০৯
(ঘ) ১৪০৯

উত্তৰঃ (খ) ১২০৯

২। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় কোন নদীৰ পাৰত অৱস্থিত?

(ক) Thames
(খ) Avon
(গ) Cam
(ঘ) Trent

উত্তৰঃ (গ) Cam

৩। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ত কেইখন constituent college আছে?

(ক) ২৯
(খ) ৩০
(গ) ৩১
(ঘ) ৩২

উত্তৰঃ (গ) ৩১

৪। হীৰেন গোহাঁইয়ে কোন কলেজত অধ্যয়ন কৰিছিল?

(ক) Trinity
(খ) King’s
(গ) Peterhouse
(ঘ) Gonville and Caius

উত্তৰঃ (ঘ) Gonville and Caius

৫। কে’ম্ব্ৰিজৰ প্ৰথম কলেজ কোনখন?

(ক) Peterhouse
(খ) Trinity
(গ) Churchill
(ঘ) Caius

উত্তৰঃ (ক) Peterhouse

৬। কলেজৰ অধ্যক্ষক কি বোলা হৈছিল?

(ক) Dean
(খ) Master
(গ) Rector
(ঘ) Tutor

উত্তৰঃ (খ) Master

৭। কলেজৰ পণ্ডিত সদস্যসকলক কি বোলা হয়?

(ক) Fellows
(খ) Guilds
(গ) Masters
(ঘ) Deans

উত্তৰঃ (ক) Fellows

৮। ‘Summa Theologica’ কাৰ ৰচনা?

(ক) পিয়েৰ আবে’লাৰ
(খ) ইবন চিনা
(গ) টমাছ আকুৱাইনাছ
(ঘ) জৰ্জ ষ্টাইনাৰ

উত্তৰঃ (গ) টমাছ আকুৱাইনাছ

৯। প্লেটোৰ আৰৱী নাম কি?

(ক) আৰিস্তু
(খ) আফ্লাতুন
(গ) আভেৰ’জ
(ঘ) আভিচেন্না

উত্তৰঃ (খ) আফ্লাতুন

১০। আৰিষ্টটলৰ আৰৱী নাম কি?

(ক) আৰিস্তু
(খ) আফ্লাতুন
(গ) ইবন ৰুশ্বদ
(ঘ) ইবন চিনা

উত্তৰঃ (ক) আৰিস্তু

১১। ইবন ৰুশ্বদ ইউৰোপত কি নামেৰে পৰিচিত?

(ক) Avicenna
(খ) Averroes
(গ) Aquinas
(ঘ) Abelard

উত্তৰঃ (খ) Averroes

১২। ইবন চিনাৰ ইউৰোপীয় নাম কি?

(ক) Steiner
(খ) Abelard
(গ) Avicenna
(ঘ) Averroes

উত্তৰঃ (গ) Avicenna

১৩। ‘Guild’ শব্দটোৱে কি বুজায়?

(ক) মন্দিৰ
(খ) পুথিভঁৰাল
(গ) ছাত্ৰাবাস
(ঘ) ব্যৱসায়ী বা কাৰিকৰৰ সংঘ

উত্তৰঃ (ঘ) ব্যৱসায়ী বা কাৰিকৰৰ সংঘ

১৪। গথিক স্থাপত্য মূলত ক’ত বিকশিত হৈছিল?

(ক) মধ্যযুগীয় ইউৰোপত
(খ) ভাৰতত
(গ) চীনত
(ঘ) জাপানত

উত্তৰঃ (ক) মধ্যযুগীয় ইউৰোপত

১৫। কে’ম্ব্ৰিজৰ ছাত্ৰসকলৰ বিশেষ পোছাক কি?

(ক) Coat
(খ) Gown
(গ) Robe only
(ঘ) Uniform cap

উত্তৰঃ (খ) Gown

১৬। হীৰেন গোহাঁইয়ে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা কেতিয়া লাভ কৰে?

(ক) ১৯৮৭
(খ) ১৯৮৮
(গ) ১৯৮৯
(ঘ) ১৯৯০

উত্তৰঃ (গ) ১৯৮৯

১৭। হীৰেন গোহাঁইয়ে কোন গ্ৰন্থৰ বাবে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে?

(ক) সাহিত্যৰ সত্য
(খ) সমাজ আৰু সমালোচনা
(গ) সাহিত্য আৰু চেতনা
(ঘ) অসমৰ জাতীয় জীৱনত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা

উত্তৰঃ (ঘ) অসমৰ জাতীয় জীৱনত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা

১৮। কে’ম্ব্ৰিজৰ পাঠদানৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য কি?

(ক) কেৱল মুখস্থ শিক্ষা
(খ) গৱেষণা আৰু মৌলিক বিশ্লেষণ
(গ) কেৱল লিখিত পৰীক্ষা
(ঘ) সামৰিক অনুশাসন

উত্তৰঃ (খ) গৱেষণা আৰু মৌলিক বিশ্লেষণ

১৯। ইউৰোপীয় মেধা-চৰ্চাত কোন জগতৰ প্ৰভাৱ বিশেষ আছিল?

(ক) আৰৱ জগত
(খ) আমেৰিকা
(গ) অষ্ট্ৰেলিয়া
(ঘ) জাপান

উত্তৰঃ (ক) আৰৱ জগত

২০। পাঠটোৰ মুখ্য শিক্ষা কোনটো?

(ক) জ্ঞান গোপন কৰি ৰখা উচিত
(খ) কেৱল পৰীক্ষাই শিক্ষাৰ লক্ষ্য
(গ) মুক্ত জ্ঞান-বিনিময় আৰু স্বাধীন চিন্তাই শিক্ষাৰ উন্নতি ঘটায়
(ঘ) কেৱল ধনী লোকেহে শিক্ষা লাভ কৰিব লাগে

উত্তৰঃ (গ) মুক্ত জ্ঞান-বিনিময় আৰু স্বাধীন চিন্তাই শিক্ষাৰ উন্নতি ঘটায়

Teacher Generate Question Answer

কে’ম্ব্ৰিজৰ শিক্ষাব্যৱস্থা আৰু শিক্ষানুষ্ঠান

লেখকৰ পৰিচয়

১। হীৰেন গোঁহাইৰ জন্ম কিমান চনত হৈছিল?

উত্তৰঃ হীৰেন গোঁহাইৰ জন্ম ১৯৩৯ চনত হৈছিল।

২। হীৰেন গোঁহাইৰ সাহিত্য আৰু সমাজ সমালোচনামূলক গ্ৰন্থ কেইখনমানৰ নাম লিখা ৷

উত্তৰঃ হীৰেন গোঁহাইৰ সাহিত্য আৰু সমাজ সমালোচনামূলক গ্ৰন্থ কেইখনমান হ’ল- ‘সাহিত্যৰ সত্য’, ‘সমাজ আৰু সমালোচনা’, ‘সাহিত্য আৰু চেতনা’, ‘বিশ্বায়তন’, ‘বন্দৰৰ কাল’, ‘কালস্ৰোত আৰু কাণ্ডাৰী’, ‘কবিতা বিচাৰ অৰু নতুন সমালোচনা’, ‘কীৰ্ত্তন পুথিৰ ৰস বিচাৰ’, আৰু ‘অসমৰ জাতীয় জীৱনত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা’ ।

৩। হীৰেন গোঁহাইৰ আত্মকথামূলক গ্ৰন্থ কেইখনমানৰ নাম লিখা ৷

উত্তৰঃ হীৰেন গোঁহাইৰ আত্মকথামূলক গ্ৰন্থ কেইখন হ’ল- ‘লস্ত লাগিজ’, ‘বতাহত ক’ৰ গধূলি গোপাল’, ‘হেঙুল আকাশ’, ‘ক’লা চাইকেল আৰু এজন আৰোহী’, ‘সপোনৰ দিকচৌ বনত’, ‘ইমান তিতা সাগৰৰ পানী’ আৰু ‘উৰণীয়া হাঁহৰ মাত’।

৪। হীৰেন গোঁহাইয়ে কি গ্ৰন্থৰ বাবে কিমান চনত সাহিত্য অকাডেমী বটাঁ লাভ কৰিছিল?

উত্তৰঃ হীৰেন গোঁহাইয়ে ‘অসমৰ জাতীয় জীৱনত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা’ গ্ৰন্থৰ বাবে ১৯৮৯ চনত সাহিত্য অকাডেমী বটাঁ লাভ কৰিছিল।

৫। হীৰেন গোঁহাইয়ে ক’ৰপৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু গ্ৰন্থখনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ হীৰেন গোঁহাইয়ে ‘ইংলণ্ডৰ প্ৰখ্যাত কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ’ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু গ্ৰন্থখনৰ নাম ‘Tradition and Paradise Lost’।

(ক) অতি চমু প্ৰশ্ন।

১। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় কোনখন নদীৰ উপত্যকাত অৱস্থিত?

উত্তৰঃ কেম্ব্রিজ বিশ্ববিদ্যালয় ইংলেণ্ডৰ কেম্ নদীৰ উপত্যকাত অৱস্থিত।

২। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত কেইখন কলেজ আছে?

উত্তৰঃ কেম্ব্রিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত একত্ৰিছখন কলেজ আছে।

৩। ড° হীৰেন গোঁহাইয়ে অধ্যয়ন কৰা কে’ম্ব্ৰিজৰ কলেজখনৰ নাম লিখা ৷

উত্তৰঃ ড° হীৰেন গোহাঁয়ে অধ্যয়ন কৰা কেম্ব্রিজৰ কলেজখনৰ নাম হল গনবিল এন্ড কীইজ ।

৪। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?

উত্তৰঃ কিছু পণ্ডিত আৰু বিদ্যানুৰাগী লোকৰ প্ৰচেষ্টাত কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় গঢ় লৈছিল। এই কেম্ব্রিজ বিশ্ববিদ্যালয় কোনো ব্যক্তি বিশেষে প্রতিষ্ঠা কৰা নাছিল 

৫। জৰ্জ ষ্টাইনাৰ কোন?

উত্তৰঃ জর্জ ষ্টাইনাৰ আছিল এগৰাকী মার্কিন পণ্ডিত।

(খ) চমু প্ৰশ্ন।

১। ইউৰোপত মধ্যযুগত স্থাপন হোৱা চাৰিখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নাম লিখা ৷

উত্তৰঃ ইউৰোপত মধ্যযুগত স্থাপন হোৱা চাৰিখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নাম হৈছে- ক) কে’ম্ব্রিজ বিশ্ববিদ্যালয়, (খ) অক্সফোর্ড বিশ্ববিদ্যালয়, (গ) হাইডে’লবার্গ বিশ্ব বিদ্যালয় আৰু (ঘ) বলোনা বিশ্ববিদ্যালয়।

২। টমাছ আকুৱাইনাছ আৰু পিয়েৰ আবে’লাৰ কোন আছিল?

উত্তৰঃ ইউৰোপৰ মধ্যযুগৰ এগৰাকী প্রখ্যাত দার্শনিক আছিল টমাছ আকুৱাইনাছ। পিয়েৰ আবেলাৰ আছিল মধ্যযুগীয় ইউৰোপৰে আন এগৰাকী প্রখ্যাত দার্শনিক, পণ্ডিত আৰু কবি।

৩। গথিক স্থাপত্য় বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰঃ গথিক স্থাপত্য আছিল এবিধ স্থাপত্য কলা শৈলী। এই কলাৰ বিকাশ ঘটিছিল মধ্যযুগৰ ইউৰোপত। মধ্যযুগৰ ইউৰোপৰ গির্জাবোৰৰ স্থাপত্যত এইবিধ কলাশৈলী দেখা গৈছিল।

৪। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজবোৰৰ অধ্যক্ষসকলক কিদৰে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল?

উত্তৰঃ কেম্ব্রিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজবোৰ যিহেতু পণ্ডিত সকলে নিজা-উদ্যোগত প্রতিষ্ঠা কৰিছিল, সেয়ে কলেজৰ ফে’লোসকলেই এজন অধ্যক্ষ বা Master নির্বাচন কৰি লৈছিল আৰু যুটীয়া ভাবে নিয়াৰিকৈ কলেজৰ প্রশাসনৰ দায়িত্ব লৈছিল।

৫। আৰৱী গ্ৰন্থত প্লেটো আৰু আৰিস্ততলক কি কি নামেৰে জনা যায়?

উত্তৰঃ আৰবী গ্রন্থত প্লেটোক ‘আফ্লাতুন’ আৰু আৰিস্তত সকলক ‘আৰিস্তু’ নামেৰে জনা যায়।

(গ) দীঘল প্ৰশ্ন।

১। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজবোৰ কোনে কিদৰে প্ৰতিষ্ঠা আৰু পৰিচালনা কৰে বুজাই লিখা৷

উত্তৰঃ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজসমূহ গীর্জা বা খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মালম্বীৰ অন্তৰ্গত পণ্ডিতসকলৰ নিজা উদ্যোগত প্রতিষ্ঠা হৈছিল। এই কলেজসমূহে গীর্জাৰ পৰা পোৱা দান-দক্ষিণাৰ উপৰিও ধনী ব্যক্তি আৰু ব্যৱসায়ী সংঘসমূহৰ পৰা আৰ্থিক সহায় লাভ কৰিছিল। লগতে, কলেজ পৰিচালনাৰ স্থায়িত্ব নিশ্চিত কৰিবলৈ পণ্ডিতসকলে যথেষ্ট ভূ-সম্পত্তিও সংগ্ৰহ কৰিছিল।

কলেজসমূহ স্বশাসিত আৰু স্বতন্ত্ৰ প্রতিষ্ঠান আছিল। প্ৰতিখন কলেজে নিজেই সদস্য নিৰ্বাচন কৰিছিল আৰু এই ফেল’সকলেই যুটীয়াভাৱে এজন অধ্যক্ষ নিৰ্বাচন কৰি লৈছিল আৰু কলেজ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব নিয়াৰিকৈ বহন কৰিছিল। কেতিয়াবা বাহিৰৰ খ্যাতনামা পণ্ডিতকো অধ্যক্ষ পদত নিযুক্ত কৰা হৈছিল। উপাচার্য কোন হ’ব, সেই বিষয়ে বিশেষ বিতৰ্ক নাছিল।

ৰাজশক্তি ক্রমে শক্তিশালী আৰু কেন্দ্ৰীভূত হৈ উঠাৰ পিছত বিশ্ববিদ্যালয়ে ৰজাঘৰৰ পৰা ৰাজপত্ৰ লাভ কৰি নিজা স্বতন্ত্ৰ অধিকাৰ স্বীকৃত কৰিছিল। এই ৰাজপত্ৰৰ জৰিয়তে ৰজাঘৰে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধিকাৰ আৰু আভ্যন্তৰীণ প্ৰশাসনত হস্তক্ষেপ নকৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। ফলস্বৰূপে, কলেজসমূহে নিৰ্ভয়ে স্বাধীন চিন্তা-চৰ্চা আৰু জ্ঞান অনুসন্ধানৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল।

২। ‘ইউৰোপ’ৰ বিশ্ববিদ্যালয় বোৰত মেধা-চৰ্চাৰ অনুপ্ৰেৰণা আহিছিল কিন্তু আৰৱ জগতৰ আৰ্হি আৰু প্ৰেৰণাৰ পৰা৷’ -কথাষাৰ বুজাই লিখা ৷

উত্তৰঃ মধ্যযুগত ইউৰোপয় ধৰ্মীয় পণ্ডিতসকলে প্রাচ্য আৰু পাশ্চাত্য সভ্যতাৰ মাজত কঠোৰ সীমাৰেখাৰ অঙ্কন কৰিছিল বুলি ধাৰণা প্ৰচলিত আছিল। ফলস্বৰূপে পাশ্চাত্য সভ্যতাত প্রাচ্য সভ্যতাৰ প্ৰভাৱ নপৰা বুলি কোৱা হৈছিল। কিন্তু খ্ৰীষ্টানসকলৰ পৱিত্ৰ স্থান জেৰুছালেম উদ্ধাৰৰ উদ্দেশ্যে কেথলিক ধৰ্মমণ্ডলীৰ প্ৰধান পোপৰ উদ্‌গনিত বহু বছৰ ধৰি চলা ক্ৰূছেড বা ধৰ্মযুদ্ধৰ ফলত ইউৰোপীয়সকল আৰৱ জগতৰ সান্নিধ্যলৈ আহে আৰু আৰৱসকলৰ উন্নত সভ্যতা, জ্ঞান আৰু বিদ্যাচৰ্চাৰ সৈতে পৰিচিত হয়।

এই সময়ত আৰৱ পণ্ডিতসকলে গ্ৰীক আৰু ৰোমান সভ্যতাৰ জ্ঞান-ভঁৰালক মূলধন হিচাপে লৈ গণিত, তর্কশাস্ত্ৰ, ঈশ্বৰতত্ত্ব, দৰ্শন, চিকিৎসাবিদ্যা আদি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত নতুন নতুন অৱদান আগবঢ়াই মানৱীয় জ্ঞানৰ ভঁৰাল সমৃদ্ধ কৰিছিল। ইব চিনা, বিন ৰুশ্বড আদি বহু খ্যাতনামা আৰৱ পণ্ডিতে ইউৰোপীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত গভীৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ গ্ৰন্থসমূহ বহু বছৰ ধৰি ইউৰোপৰ বিশ্ববিদ্যালয়বোৰত পাঠ্যপুথি হিচাপে পঢ়োৱা হৈছিল। এইদৰে, ইউৰােপীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত মেধা-চৰ্চা আৰু বৌদ্ধিক জাগৰণৰ মূল অনুপ্ৰেৰণা আৰৱ জগতৰ জ্ঞান আৰু সভ্যতাৰ পৰা আহিছিল।

৩। কে’ম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পাঠদান-কাৰ্য সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা৷

উত্তৰঃ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পাঠদান ব্যৱস্থা সুকীয়া আৰু ব্যতিক্ৰমী আছিল। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিজ নিজ কলেজৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৃথক বক্তৃতাকক্ষলৈ গৈ পাঠ শুনিব লাগিছিল। প্ৰতিজন প্ৰৱক্তাই তথ্য-পাতিসমৃদ্ধ, মৌলিক বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যাসহ বক্তৃতা প্রদান কৰিছিল, যিবোৰ এনেদৰে সাজি লোৱা হৈছিল যাতে সেইবোৰৰ আধাৰত পিছলৈ পণ্ডিতসকলে গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিব পাৰে। কেতিয়াবা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাহিৰৰ খ্যাতনামা পণ্ডিতকো বক্তৃতা প্রদানৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল।

শ্ৰেণীকোঠাত ছাত্ৰসকলৰ উপস্থিতি বাধ্যতামূলক নাছিল; তথাপি বিখ্যাত পণ্ডিতসকলৰ মনোগ্ৰাহী, ৰসাল আৰু জ্ঞানগম্ভীৰ পাঠদানে ছাত্ৰসকলক স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে শ্ৰেণীকোঠালৈ আকর্ষণ কৰিছিল। শ্ৰেণীকোঠাত ছাত্ৰৰ উপৰিও গৱেষক, উৎসুক বহিৰাগত, আন প্ৰৱক্তা তথা অধ্যাপকসকলো উপস্থিতি আছিল। ছাত্ৰসকলক যদিওবা কঠোৰ অনুশাসনৰ মাজত ৰখা হৈছিল, তথাপি তেওঁলোকৰ সন্মান আৰু অধিকাৰ ৰক্ষাৰ ওপৰতো বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। লগতে, শাসক বা ৰজাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰুৱা বিষয়ত হস্তক্ষেপ নকৰাৰ ফলত পণ্ডিতসকলে নিৰ্ভয়ে জ্ঞান অন্বেষণ আৰু পাঠদান কাৰ্যত নিয়োজিত থাকিব পাৰিছিল।

৪। ড° হীৰেন গোঁহাইৰ সাহিত্য প্ৰতিভা সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা ৷

উত্তৰঃ ড° হীৰেন গোহাঁইৰ সাহিত্যিক প্ৰতিভা অতুলনীয় তেওঁ অসমৰ এগৰাকী আগশাৰীৰ পণ্ডিত লেখক, শিক্ষাবিদ, চিন্তাবিদ আৰু বুদ্ধিজীৱী। ইংৰাজী আৰু অসমীয়া দুয়োটা ভাষাত সমান দখল থকা ড° গোহাঁইয়ে এতিয়ালৈকে প্ৰায় তিনিকুৰিখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে আৰু বিভিন্ন কাকত-আলোচনী আৰু সংকলনত তেওঁৰ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ সৃষ্টিশীল আৰু চিন্তাশীল কৰ্মৰ পৰিধি অত্যন্ত বিস্তৃত।

ড° হীৰেন গোহাঁইৰ উল্লেখযোগ্য সমালোচনাত্মক গ্ৰন্থসমূহ হ’ল— সাহিত্যৰ সত্য, সমাজ আৰু সমালোচনা, সাহিত্য আৰু সমাজ, সাহিত্য আৰু চেতনা, বিশ্বায়ন, বন্দৰৰ কাল, কালস্ৰোত, কাণ্ডাৰী, কবিতাৰ বিচাৰ আৰু নতুন সমালোচনা, কীৰ্তন পুথিৰ ৰস বিচাৰ, আৰু অসমৰ জাতীয় জীৱনত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা আদি।

তেওঁৰ আত্মকথামূলক আৰু স্মৃতিচাৰণমূলক গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য— লন্ত লাগিজ, বতাহত ক’ৰ ধূলি গোপাল, হেঙুল আকাশ, ক’লা চাইকেল আৰু এজন আৰোহী, সপোনৰ দিকচৌ বনত, ইমান তিতা সাগৰৰ পানী আৰু উৰণীয়া হাঁহৰ মাত।

অসমৰ জাতীয় জীৱনত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা গ্ৰন্থখনৰ বাবে ড° হীৰেন গোহাঁইয়ে ১৯৮৯ চনত সাহিত্য অকাদেমি বঁটা লাভ কৰিছিল। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইংৰাজী বিভাগৰ প্ৰাক্তন মুৰব্বী অধ্যাপক ড° গোহাঁইৰ গৱেষণামূলক ইংৰাজী গ্ৰন্থ Tradition and Paradise Lost বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। তেওঁৰ গদ্য বলিষ্ঠ, যুক্তিনিষ্ঠ আৰু গভীৰ ব্যাখ্যা-বিশ্লেষণেৰে সমৃদ্ধ, যিয়ে অসমীয়া সাহিত্যক এক বিশেষ উচ্চতা প্ৰদান কৰিছে।

৫। প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰাঃ

“দেশ-বিদেশৰ মাজত জ্ঞান আৰু বিদ্যাৰ সহজ আৰু অব্যাহত যোগাযোগ আৰু বিনিময়েহে মানৱীয় জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ উন্নতি সাধন কৰে৷জ্ঞানক যেতিয়া কেৱল সম্পত্তিৰ ৰূপত চোৱা হয়, তেতিয়া আৰু সেইটো সম্ভৱ নহয় ৷”

উত্তৰঃ উদ্ধৃত কথাখিনি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত ড° হীৰেন গোহাঁইৰ ৰচিত ‘কে’ম্ব্ৰিজৰ শিক্ষাব্যৱস্থা আৰু শিক্ষানুষ্ঠান’ শীৰ্ষক পাঠটোৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।

উক্ত বাক্য় কেইশাৰীক মধ্যযুগীয় য়ুৰোপৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাত ধৰ্মীয় পণ্ডিতসকলে প্ৰাচ্য আৰু পাশ্চাত্য সভ্যতাৰ মাজত যি কঠোৰ সীমাৰেখা আঁকি দিছিল, তাৰ প্ৰসংগত অৱতাৰণা কৰা হৈছে।

লেখকে এই কথাখিনিৰ জৰিয়তে স্পষ্টকৈ বুজাব বিচাৰিছে যে মানৱীয় জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ উন্নতি দেশ-বিদেশৰ জ্ঞান, সভ্যতা আৰু সংস্কৃতিৰ মুক্ত যোগাযোগ আৰু অবিৰত বিনিময়ৰ ওপৰতেই নিৰ্ভৰশীল। মানুহে নিজৰ দেশ বা সংস্কৃতিৰ চাৰিসীমাত আৱদ্ধ থাকিলে জ্ঞানৰ পৰিসৰ বিস্তাৰিত নহয়। জ্ঞানৰ উৎকৰ্ষ সাধন কৰিবলৈ হ’লে বিভিন্ন দেশৰ দাৰ্শনিক পণ্ডিতসকলৰ চিন্তাধাৰা আৰু সভ্যতাৰ সৈতে পৰিচয় হোৱাটো অত্যাৱশ্যক। মধ্যযুগত ইউৰোপীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত ধৰ্মীয় পণ্ডিতসকলৰ প্ৰভাৱ থাকিলেও, দীঘলীয়া ধৰ্মযুদ্ধৰ ফলত ইউৰোপীয়সকল আৰৱ জগতৰ সান্নিধ্যলৈ আহে। আৰৱ পণ্ডিতসকলে গ্ৰীক আৰু ৰোমান সভ্যতাৰ জ্ঞানক ভিত্তি কৰি গণিত, তর্কশাস্ত্ৰ, ঈশ্বৰতত্ত্ব, দৰ্শন, চিকিৎসাবিদ্যা আদি ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল আৰু এই জ্ঞান ইউৰোপীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহলৈ প্ৰৱেশ কৰি মেধা-চৰ্চাৰ নতুন পথ উন্মোচন কৰিছিল।

সেয়ে লেখকৰ মতে, জ্ঞানক যদি কেৱল কোনো এক দেশ বা সভ্যতাৰ ব্যক্তিগত সম্পত্তি হিচাপে ধৰা হয়, তেন্তে জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ বিকাশ অসম্ভৱ হৈ পৰে। দেশ-বিদেশৰ মাজত জ্ঞান আৰু বিদ্যাৰ সহজ আৰু অব্যাহত যোগাযোগেই মানৱ সভ্যতাৰ প্ৰগতি নিশ্চিত কৰে—এই মূল বক্তব্যই উদ্ধৃত কথাখিনিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু।