জনজাতীয় বিহুৰ পৰম্পৰা
(ক) অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। সোনোৱাল কছাৰীসকলে ব’হাগ বিহুক কি বুলি কয়?
উত্তৰঃ দোমাহী বিহু।
২। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ ব’হাগ বিহুৰ মূল অনুষ্ঠান কি?
উত্তৰঃ খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা।
৩। খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা কেতিয়া অনুষ্ঠিত হয়?
উত্তৰঃ প্ৰতি বছৰে শিৱৰাত্ৰিৰ পিছৰ জোনৰ শুক্লপক্ষৰ দ্বিতীয় সোমবাৰে।
৪। খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা ক’ত অনুষ্ঠিত হয়?
উত্তৰঃ বাইথ’ মন্দিৰত।
৫। খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা কেইদিনীয়াকৈ চলে?
উত্তৰঃ চাৰিদিনীয়াকৈ।
৬। হায়দাং গীতত মহিলাৰ স্থান আছেনে?
উত্তৰঃ নাই।
৭। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ হুঁচৰি গীত কেইটা ভাগত বিভক্ত?
উত্তৰঃ চাৰিটা ভাগত।
৮। হুঁচৰি গীতৰ চাৰিটা ভাগ কি কি?
উত্তৰঃ বাৰেমন্ত্ৰ, পোহাৰি গীত, থিয়গীত আৰু বৰগীত।
৯। বাৰেমন্ত্ৰ কি?
উত্তৰঃ বছৰটোৰ বাবে গৃহস্থৰ মংগল কামনা কৰি দিয়া আশীৰ্বাদমূলক গীত বা মন্ত্ৰ।
১০। পোহাৰি গীত কি?
উত্তৰঃ লোকবিশ্বাস অনুসৰি বলি ৰজাৰ মেলা বা পোহাৰত গোৱা গীতৰ স্মৃতি বহন কৰা গীতক পোহাৰি গীত বোলা হয়।
১১। পোহাৰি গীতৰ পিছত কোন গীত গোৱা হয়?
উত্তৰঃ থিয়গীত।
১২। থিয়গীত কি?
উত্তৰঃ সুখ-দুখ আৰু জীৱনৰ বিভিন্ন কাহিনী বৰ্ণনা কৰা গীত।
১৩। বৰগীত কি?
উত্তৰঃ আশীৰ্বাদমূলক গীত।
১৪। বৰগীতৰ পাছত কি গোৱা হয়?
উত্তৰঃ সামৰণি গীত।
১৫। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ হুঁচৰি গীতৰ মূল উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ ভূমি কৰ্ষণ, উৎপাদন, মংগল কামনা আৰু সামূহিক সম্প্ৰীতি ৰক্ষা কৰা।
১৬। ‘হুঁচৰি’ শব্দটো কেনেকৈ নিষ্পন্ন হোৱা বুলি ধৰা হয়?
উত্তৰঃ ‘হা’ + ‘চৌ’ + ‘ৰি’ৰ সংযোগত।
১৭। ‘হা’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ মাটি।
১৮। ‘চৌ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ মংগল।
১৯। ‘ৰি’ শব্দৰ অৰ্থ কি বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়?
উত্তৰঃ পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰা।
২০। লগ বিহু কি?
উত্তৰঃ বিভিন্ন বিহুদলে একত্ৰিত হৈ ঢোলৰ তালে তালে একেলগে নাচি-বাগি বিহু উদযাপন কৰা অনুষ্ঠান।
২১। সোনোৱাল কছাৰীসকলে উত্তৰ-পূব দিশত কি পূজা কৰে?
উত্তৰঃ বাঘপূজা বা বৰগাতিয়াল পূজা।
২২। দক্ষিণ-পূব দিশত কি পূজা কৰা হয়?
উত্তৰঃ গাতিগিৰি পূজা।
২৩। বৰগাতিয়াল পূজাৰ উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ বাহিৰৰ চাৰিসীমা আৰু জনসমাজৰ সুৰক্ষা কামনা কৰা।
২৪। গাতিগিৰি পূজাৰ উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ গাঁৱৰ চাৰিসীমা আৰু গাঁওবাসীৰ মংগল কামনা কৰা।
২৫। বাঘদেউ পূজাৰ দিনাৰ পৰা কোন শাক খোৱা নিষেধ?
উত্তৰঃ কচুশাক।
২৬। বাঘদেউ পূজাৰ পাছত কি কি খাদ্য খোৱা আৰম্ভ কৰা হয়?
উত্তৰঃ ঢেঁকীয়া, কলপচলা আৰু বিভিন্ন শাক।
২৭। বৰপিঠা খালে কি অসুখ দূৰ হয় বুলি লোকবিশ্বাস আছে?
উত্তৰঃ পেটৰ অসুখ।
২৮। চাটমাৰি কি?
উত্তৰঃ বিহুৰ লগত জড়িত এক বিশেষ লোকাচাৰত ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহ বা উদ্ভিদজাত উপকৰণেৰে সাজি তোলা বস্তু।
২৯। দুডলীয়া ডাল কিহৰ প্ৰতীক?
উত্তৰঃ প্ৰকৃতি আৰু পুৰুষ শক্তিৰ প্ৰতীক।
৩০। জেটুলিপকা কাঁইট ক’ত ৰোৱা হয়?
উত্তৰঃ ঘৰৰ চাৰিওফালৰ ঢাপত।
৩১। গৰু বিহুৰ দিনা সোনোৱাল কছাৰীসকলে নিৰোগী হৈ থাকিবলৈ কেইবিধ দ্ৰব্যৰে আঞ্জা খায়?
উত্তৰঃ এশ এবিধ দ্ৰব্যৰে।
৩২। হুঁচৰি উৰুৱাৰ দিনা কি কি নাচ অনুষ্ঠিত হয়?
উত্তৰঃ হগ্ৰা নাচ আৰু বহুৱা নাচ।
৩৩। টঙালি কি?
উত্তৰঃ বিহু মাৰি সংগ্ৰহ কৰা টকা-পইচা, কাপোৰ-কানি আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ সমষ্টি।
৩৪। টঙালি চোৱা কি?
উত্তৰঃ সংগৃহীত টকা-পইচা আৰু সামগ্ৰীৰ হিচাপ কৰি সমাজ বা গাঁও উন্নয়নৰ কামত ব্যৱহাৰৰ ব্যৱস্থা কৰা প্ৰথা।
৩৫। হাট বিহু মানে কি?
উত্তৰঃ মেলা বা বজাৰকেন্দ্ৰিক বিহু।
(খ) চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ ব’হাগ বিহুৰ মূল অনুষ্ঠান ক’ত আৰু কেনেদৰে অনুষ্ঠিত হয়?
উত্তৰঃ
সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ ব’হাগ বিহুৰ মূল অনুষ্ঠান হ’ল খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা। এই পূজা বাইথ’ মন্দিৰত চাৰিদিনীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হয়। পূজাত দেৱতা আহ্বান, মূল পূজা, হায়দাং গীত, লগ বিহুৰ আহ্বান আৰু শেষত ভোজ-ভাতৰ আয়োজন থাকে। এই অনুষ্ঠান ধৰ্মীয় বিশ্বাস, কৃষিজীৱন আৰু সামাজিক ঐক্যৰ সমন্বিত ৰূপ।
২। খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজাৰ চাৰিদিনীয়া কাৰ্যসূচী লিখা।
উত্তৰঃ
খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা চাৰিদিনীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হয়—
প্ৰথম দিনা: দেৱ-দেৱীক আহ্বান জনোৱা হয়।
দ্বিতীয় দিনা: মূল পূজা অনুষ্ঠিত হয়।
তৃতীয় দিনা: হায়দাং গীত গাই লগ বিহুৰ আহ্বান কৰা হয়।
চতুৰ্থ দিনা: হাবিৰ কাষৰ নিৰ্দিষ্ট স্থান পৰিষ্কাৰ কৰি পূজা আৰু সমূহীয়া ভোজৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।
৩। বৰদৈচিলাৰ নজনী সখীয়েকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
চতাই, কমলা, জয়মলা, ৰহিমলা, ৰামতী, ৰ’তী, বাঁহপাতী, বিচনদৈ আৰু সৰুমতী।
৪। লগ বিহু কি?
উত্তৰঃ
বিভিন্ন বিহুদল একত্ৰিত হৈ ঢোলৰ তালে তালে একেলগে নাচি-বাগি পৰস্পৰক আদৰণি জনাই যি সমূহীয়া বিহু পালন কৰে, তাক লগ বিহু বোলা হয়। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য গাঁওবাসীৰ ঐক্য, সম্প্ৰীতি আৰু সমবায় মনোভাৱ শক্তিশালী কৰা।
৫। চতুৰ্থ দিনা কোন দুঠাইত পূজা কৰা হয়?
উত্তৰঃ
চতুৰ্থ দিনা হাবিৰ ভিতৰত বা কাষৰ দুটা নিৰ্দিষ্ট দিশত পূজা কৰা হয়—
১. উত্তৰ-পূব দিশত বৰগাতিয়াল বা বাঘপূজা।
২. দক্ষিণ-পূব দিশত গাতিগিৰি পূজা।
৬। বৰগাতিয়াল পূজা আৰু গাতিগিৰি পূজা কি?
উত্তৰঃ
বৰগাতিয়াল পূজা গাঁৱৰ বাহিৰৰ সীমা আৰু জনসমাজক অপায়-অমংগলৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যে কৰা পূজা। ইয়াক বাঘপূজাও কোৱা হয়।
গাতিগিৰি পূজা গাঁৱৰ নিজস্ব চাৰিসীমা, ঘৰ-বাৰী আৰু গাঁওবাসীৰ সুৰক্ষা আৰু মংগল কামনাৰে অনুষ্ঠিত পূজা।
৭। কণী যুঁজৰ ফলাফলৰ লগত কি লোকবিশ্বাস জড়িত?
উত্তৰঃ
লোকবিশ্বাস অনুসৰি বৰগাতিয়াল পক্ষৰ কণী জিকিলে বিপদ বা অমংগলৰ সংকেত বুলি ধৰা হয়। আনহাতে গাতিগিৰি পক্ষৰ কণী জিকিলে গাঁৱৰ মংগল আৰু শান্তিৰ লক্ষণ বুলি গণ্য কৰা হয়।
৮। বাঘদেউ পূজাৰ পাছত খাদ্যাভ্যাসত কি পৰিৱৰ্তন আহে?
উত্তৰঃ
বাঘদেউ পূজা সম্পন্ন হোৱাৰ পাছত ঢেঁকীয়া, কলপচলা আৰু নানা শাক-পাচলি খোৱাৰ অনুমতি আৰম্ভ হয়। পূজাৰ আগলৈকে কিছুমান শাক খোৱাৰ ওপৰত লোকাচাৰগত নিষেধ থাকে।
৯। বাঘদেউ পূজাৰ পৰা আগন্তুক বিহুলৈ কি আখৰা কৰা হয়?
উত্তৰঃ
এই সময়ছোৱাত হুঁচৰি, ঢোলৰ ছেও-চাপৰ, বিহুনাম আৰু নৃত্যৰ নিয়মিত আখৰা কৰা হয়।
১০। চাটমাৰি কেনেদৰে তৈয়াৰ কৰা হয়?
উত্তৰঃ
লাও, বেঙেনা, থেকেৰা, হালধি, টাংলতি, মাখিয়তী, বগা বাহেক আদি উদ্ভিদজাত সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰি বিশেষ পদ্ধতিত চাটমাৰি তৈয়াৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সৈতে শুদ্ধি, ৰোগ-প্ৰতিৰোধ আৰু মংগল কামনাৰ লোকবিশ্বাস জড়িত।
(গ) হুঁচৰি সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্নোত্তৰ
১। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ হুঁচৰি গীত কেইটা ভাগত বিভক্ত? প্ৰতিটোৰ পৰিচয় দিয়া।
উত্তৰঃ
সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ হুঁচৰি গীত চাৰিটা ভাগত বিভক্ত—
(ক) বাৰেমন্ত্ৰ: গৃহস্থৰ বছৰজোৰা মংগল, সুখ-শান্তি আৰু উন্নতি কামনা কৰি গোৱা আশীৰ্বাদমূলক গীত।
(খ) পোহাৰি গীত: পোহাৰ বা মেলাৰ স্মৃতি, লোকবিশ্বাস আৰু সামাজিক আনন্দৰ লগত জড়িত গীত।
(গ) থিয়গীত: জীৱনৰ সুখ-দুখ, সামাজিক ঘটনা আৰু কাহিনীভিত্তিক অনুভৱ প্ৰকাশ কৰা গীত।
(ঘ) বৰগীত: অনুষ্ঠানৰ আশীৰ্বাদমূলক আৰু গাম্ভীৰ্যপূৰ্ণ গীত।
শেষত সামৰণি গীতেৰে অনুষ্ঠানৰ অন্ত কৰা হয়।
২। ‘হুঁচৰি’ শব্দৰ ব্যুৎপত্তি কেনেদৰে ব্যাখ্যা কৰা হয়?
উত্তৰঃ
সোনোৱাল কছাৰী লোকপৰম্পৰাত ‘হুঁচৰি’ শব্দটো হা + চৌ + ৰি এই তিনিটা শব্দাংশৰ পৰা গঠিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।
‘হা’ মানে মাটি, ‘চৌ’ মানে মংগল আৰু ‘ৰি’ মানে পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰা। সেই অৰ্থত হুঁচৰি হৈছে মাটি, শস্য, গৃহস্থ আৰু সমাজৰ মংগল কামনাৰে চলি অহা পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান।
৩। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ হুঁচৰি গীতৰ সামাজিক তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰঃ
সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ হুঁচৰি কেৱল গীত-নাচৰ অনুষ্ঠান নহয়। ইয়াৰ সৈতে ভূমি কৰ্ষণ, কৃষি উৎপাদন, গৃহস্থৰ মংগল, আশীৰ্বাদ, সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু গাঁওসমাজৰ ঐক্য জড়িত। হুঁচৰি গোৱাৰ সময়ত দলবদ্ধভাৱে ঘৰে ঘৰে গৈ শুভেচ্ছা আৰু আশীৰ্বাদ জনোৱা হয়। ফলত সমাজৰ মানুহৰ মাজত পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক মজবুত হয়।
৪। হুঁচৰি উৰুৱা কেনেদৰে কৰা হয়?
উত্তৰঃ
গাঁওখনত হুঁচৰি গাই শেষ কৰাৰ পাছত বিশেষভাবে ‘হুঁচৰি উৰুৱা’ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সেইদিনা নিৰ্দিষ্ট গীতসমূহ গাই সামৰণি গীত গোৱা হয়। দীঘল টকাডাল বজাই গাঁৱৰ পশ্চিম দিশলৈ লৈ গৈ সসম্মানে বিসর্জন বা থৈ অহা হয়।
পুৰণি ৰীতি অনুসৰি ৰাজাগুৰুৰ বৰঘৰৰ বৰচাঙত সংৰক্ষিত টকামাৰিৰে সমূহীয়াভাৱে টকা বজোৱা হয়। অনুষ্ঠানৰ সামৰণিত টকামাৰিবোৰ পুনৰ আগৰ ঠাইত থৈ সেৱা জনোৱা হয়। তাৰ পাছত সকলোৱে একেলগে ভোজ-ভাত খাই অনুষ্ঠান শেষ কৰে।
৫। হুঁচৰি উৰুৱাৰ দিনা কি কি নাচ অনুষ্ঠিত হয়?
উত্তৰঃ
পুৰাতনীয়া নীতি অনুসৰি হুঁচৰি উৰুৱাৰ দিনা হগ্ৰা নাচ আৰু বহুৱা নাচ অনুষ্ঠিত হয়।
(ঘ) অন্যান্য লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাস
১। গৰু বিহুৰ দিনা সোনোৱাল কছাৰীসকলে এশ এবিধ দ্ৰব্যৰে আঞ্জা খোৱাৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰঃ
গৰু বিহুৰ দিনা বহু বনৌষধি, শাক-পাচলি আৰু উদ্ভিদজাত খাদ্য মিলাই এশ এবিধ দ্ৰব্যৰে আঞ্জা খোৱাৰ পৰম্পৰা আছে। লোকবিশ্বাস অনুসৰি এনে খাদ্য গ্ৰহণ কৰিলে বছৰটো নিৰোগী, সবল আৰু মংগলময় হয়। এই পৰম্পৰাৰ মাজেৰে জনগোষ্ঠীটোৰ বনৌষধি জ্ঞান আৰু স্বাস্থ্যচেতনা প্ৰকাশ পায়।
২। দুডলীয়া ডালৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰঃ
দুডলীয়া ডালক প্ৰকৃতি আৰু পুৰুষ শক্তিৰ মিলনৰ প্ৰতীক বুলি ধৰা হয়। ই উৰ্বৰা শক্তি, সৃষ্টি আৰু নতুন জীৱনৰ ধাৰণাৰ সৈতে জড়িত।
৩। জেটুলিপকা কাঁইট ঘৰৰ চাৰিওফালে কিয় ৰোৱা হয়?
উত্তৰঃ
ঘৰৰ চাৰিওফালৰ ঢাপত জেটুলিপকা কাঁইট ৰোৱাৰ লগত অশুভ শক্তি, অপদেৱতা বা ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱ দূৰত ৰখাৰ লোকবিশ্বাস জড়িত। এই প্ৰথা ঘৰ-বাৰী সুৰক্ষাৰ প্ৰতীকী আচাৰ।
৪। বৰপিঠা খোৱাৰ লগত কি লোকবিশ্বাস জড়িত?
উত্তৰঃ
লোকবিশ্বাস অনুসৰি বৰপিঠা খালে পেটৰ অসুখ-বিসুখৰ পৰা সুৰক্ষা পোৱা যায়।
(ঙ) টঙালি চোৱা আৰু হাট বিহু
১। টঙালি চোৱা কাক বোলে?
উত্তৰঃ
বিহু মাৰি সংগ্ৰহ কৰা টকা-পইচা, চেলেং, গামোচা আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ হিচাপ কৰা প্ৰথাক টঙালি চোৱা বোলা হয়। এই অনুষ্ঠানত সংগৃহীত সম্পদৰ মূল্যায়ন কৰি গাঁও বা সমাজৰ উন্নয়নমূলক কামত ব্যৱহাৰৰ পৰিকল্পনা কৰা হয়। গাঁওৰ বিষয়ববীয়াসকলকো সন্মান জনোৱা হয়।
২। টঙালি চোৱাৰ সামাজিক গুৰুত্ব কি?
উত্তৰঃ
টঙালি চোৱাৰ মাধ্যমেৰে বিহুৰ আয়-ব্যয় স্বচ্ছভাৱে পৰ্যালোচনা কৰা হয় আৰু সংগৃহীত সম্পদ ব্যক্তিগত লাভৰ পৰিৱৰ্তে সমাজৰ মংগলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা গাঁওসমাজত সহযোগিতা, দায়িত্ববোধ আৰু সামূহিক উন্নয়নৰ ভাব শক্তিশালী হয়।
৩। হাট বিহু কি?
উত্তৰঃ
হাট বিহু হৈছে মেলা বা বজাৰকেন্দ্ৰিক বিহু। ইয়াত বহু মানুহ একেলগে মিলিত হয়, বেচা-কিনা, গীত-নাচ, আনন্দ-উল্লাস আৰু সামাজিক মিলনৰ আয়োজন হয়।
৪। হাট বিহুৰ লগত জড়িত বলি ৰজাৰ কাহিনী চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ
লোকবিশ্বাস অনুসৰি দানবীৰ বলি ৰজাই এখন বৃহৎ মেলা বা হাটৰ আয়োজন কৰি যাক যি লাগে তাক দান কৰিছিল। সেই সময়ত ভগৱানে বাওনা ৰূপ ধৰি তেওঁৰ ওচৰত তিনিখোজ মাটি বিচাৰিছিল। বলি ৰজাই সন্মতি দিয়াত ভগৱানে বিশাল ৰূপ ধৰি এখোজে স্বৰ্গ, এখোজে মর্ত্য আৱৰি পেলায় আৰু তৃতীয় খোজৰ বাবে বলি ৰজাই নিজৰ মূৰ আগবঢ়ায়।
এই কাহিনীৰ স্মৃতি হাট বিহুৰ লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত। সেইবাবে কিছুমান আশীৰ্বাদমূলক গীতত বলি ৰজাক স্মৰণ কৰা হয়।
(চ) ৰচনাধৰ্মী প্ৰশ্নোত্তৰ
১। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ ব’হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ ব’হাগ বিহু বা দোমাহী বিহু ধৰ্মীয় আচাৰ, কৃষিজীৱন, লোকবিশ্বাস, গীত-নাচ আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতিৰ এক সমৃদ্ধ উৎসৱ। ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয় অনুষ্ঠান হ’ল খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা।
এই পূজা চাৰিদিনীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰথম দিনা দেৱতা আহ্বান, দ্বিতীয় দিনা মূল পূজা, তৃতীয় দিনা হায়দাং গীতৰ মাধ্যমেৰে লগ বিহুৰ আহ্বান আৰু চতুৰ্থ দিনা হাবিৰ কাষত বিভিন্ন পূজা আৰু ভোজৰ আয়োজন কৰা হয়।
চতুৰ্থ দিনা উত্তৰ-পূব দিশত বৰগাতিয়াল বা বাঘপূজা আৰু দক্ষিণ-পূব দিশত গাতিগিৰি পূজা অনুষ্ঠিত হয়। এই পূজাবোৰৰ মূল উদ্দেশ্য গাঁও, সীমা, শস্য আৰু মানুহক অপায়-অমংগলৰ পৰা সুৰক্ষিত ৰখা।
বিহুৰ সময়ত এশ এবিধ দ্ৰব্যৰে আঞ্জা খোৱা, জেটুলিপকা কাঁইট ঘৰৰ চাৰিওফালে ৰোৱা, চাটমাৰি সাজি ব্যৱহাৰ কৰা, কিছুমান শাক খোৱাৰ ওপৰত নিষেধ মানি চলা আদি লোকাচাৰো পালন কৰা হয়।
সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ হুঁচৰি বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ। ইয়াৰ গীত বাৰেমন্ত্ৰ, পোহাৰি গীত, থিয়গীত আৰু বৰগীত—এই চাৰিটা ভাগত বিভক্ত। হুঁচৰিৰ জৰিয়তে কৃষিৰ মংগল, গৃহস্থৰ উন্নতি আৰু সামাজিক ঐক্য কামনা কৰা হয়।
শেষত হুঁচৰি উৰুৱা, টঙালি চোৱা আৰু ভোজ-ভাতৰ মাধ্যমেৰে বিহু সামৰা হয়। এইদৰে সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ ব’হাগ বিহু তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাস, কৃষিসংস্কৃতি আৰু সামাজিক জীৱনৰ এক পূৰ্ণাঙ্গ প্ৰকাশ।
২। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ
সোনোৱাল কছাৰী সমাজত হুঁচৰি কৃষিজীৱন আৰু মংগলকামনাৰ সৈতে নিবিড়ভাবে জড়িত। লোকব্যাখ্যা অনুসৰি ‘হুঁচৰি’ শব্দটো হা, চৌ আৰু ৰি—এই তিনিটা শব্দাংশৰ পৰা গঠিত। ইয়াৰ অৰ্থ মাটি, মংগল আৰু পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰা।
হুঁচৰিৰ গীত চাৰিটা ভাগত বিভক্ত—বাৰেমন্ত্ৰ, পোহাৰি গীত, থিয়গীত আৰু বৰগীত। বাৰেমন্ত্ৰত গৃহস্থৰ মংগল কামনা কৰা হয়। পোহাৰি গীতত মেলা, সামাজিক আনন্দ আৰু লোককাহিনীৰ ছাপ থাকে। থিয়গীতত মানুহৰ সুখ-দুখ আৰু জীৱনৰ ঘটনা বৰ্ণিত হয়। বৰগীত আশীৰ্বাদমূলক।
হুঁচৰি গাই গাঁওখনৰ প্ৰতিঘৰলৈ মংগল আৰু আশীৰ্বাদ কঢ়িয়াই নিয়া হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে গাঁওবাসীৰ মাজত একতা আৰু সহযোগিতা বৃদ্ধি পায়।
সকলো ঘৰত হুঁচৰি গোৱা শেষ হলে ‘হুঁচৰি উৰুৱা’ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সামৰণি গীত, টকা বজোৱা, বাঁহ বা টকাডাল বিসর্জন আৰু সমূহীয়া ভোজৰ মাধ্যমেৰে এই অনুষ্ঠান সম্পন্ন হয়।
৩। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ বিহুৰ লগত জড়িত লোকবিশ্বাসসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ বিহুৰ সৈতে বহু প্ৰাচীন লোকবিশ্বাস জড়িত। এই বিশ্বাসসমূহত শস্য, স্বাস্থ্য, গাঁওৰ সুৰক্ষা আৰু অপায়-অমংগল দূৰ কৰাৰ আকাংক্ষা প্ৰকাশ পায়।
গৰু বিহুৰ দিনা এশ এবিধ দ্ৰব্যৰে আঞ্জা খালে বছৰজোৰা নিৰোগী হৈ থকা যায় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰপিঠা খালে পেটৰ অসুখ দূৰ হয় বুলিও ধাৰণা আছে। জেটুলিপকা কাঁইট ঘৰৰ চাৰিওফালে ৰুই অশুভ শক্তিৰ পৰা ঘৰখন সুৰক্ষিত ৰখাৰ চেষ্টা কৰা হয়।
বৰগাতিয়াল আৰু গাতিগিৰি পূজাৰ সৈতে গাঁও আৰু বাহিৰৰ সীমা ৰক্ষাৰ বিশ্বাস জড়িত। কণী যুঁজৰ ফলাফলৰ ওপৰতো শুভ-অশুভ লক্ষণ নিৰ্ণয় কৰা হয়।
বাঘদেউ পূজাৰ আগতে কচুশাক নোখোৱাৰ বিধিনিষেধ আৰু পূজাৰ পাছত বিভিন্ন শাক খোৱা আৰম্ভ কৰাৰ পৰম্পৰা আছে। এই সকলো আচাৰ আৰু বিশ্বাসে সোনোৱাল কছাৰী সমাজৰ প্ৰকৃতি-নির্ভৰ জীৱনধাৰা আৰু ধৰ্মীয় মানসিকতাৰ সুস্পষ্ট পৰিচয় দিয়ে।
(ছ) অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ
১। হায়দাং গীত কোন অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত?
উত্তৰঃ খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা আৰু লগ বিহুৰ সৈতে।
২। হায়দাং গীতৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ নাথাকে।
৩। বিহু মাৰি সংগ্ৰহ কৰা পুঁজিক কি বোলা হয়?
উত্তৰঃ টঙালি।
৪। টঙালিৰ ধন ক’ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰঃ গাঁও আৰু সমাজৰ উন্নয়নমূলক কামত।
৫। বৰগাতিয়াল পূজাৰ আন নাম কি?
উত্তৰঃ বাঘপূজা।
৬। হুঁচৰি উৰুৱাৰ পাছত সাধাৰণতে কি কৰা হয়?
উত্তৰঃ সমূহীয়া ভোজ-ভাত খোৱা হয়।
৭। লগ বিহুৰ মূল উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ বিভিন্ন দল আৰু গাঁওবাসীৰ মাজত ঐক্য আৰু সম্প্ৰীতি বৃদ্ধি কৰা।
৮। হাট বিহুৰ মূল স্বৰূপ কি?
উত্তৰঃ মেলা, বজাৰ, গীত-নাচ আৰু সামাজিক মিলনৰ উৎসৱ।
৯। হুঁচৰিৰ শেষ গীত কি?
উত্তৰঃ সামৰণি গীত।
১০। সোনোৱাল কছাৰী বিহুৰ অন্যতম প্রধান বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ ধৰ্মীয় পূজা, কৃষিকেন্দ্ৰিক বিশ্বাস আৰু সমূহীয়া হুঁচৰিৰ সমন্বয়।
(জ) MCQ — ২০টা
১। সোনোৱাল কছাৰীসকলে ব’হাগ বিহুক কি বোলে?
A) দোমাহী বিহু
B) বৈছাগু
C) বিছুৱা
D) ইবাঁকু বিচু
উত্তৰঃ A) দোমাহী বিহু
২। খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা ক’ত অনুষ্ঠিত হয়?
A) নামঘৰত
B) বাইথ’ মন্দিৰত
C) পথাৰত
D) নদীৰ পাৰত
উত্তৰঃ B) বাইথ’ মন্দিৰত
৩। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ হুঁচৰি গীত কেইটা ভাগত বিভক্ত?
A) দুটা
B) তিনিটা
C) চাৰিটা
D) পাঁচটা
উত্তৰঃ C) চাৰিটা
৪। দক্ষিণ-পূব দিশত কোন পূজা কৰা হয়?
A) বাঘপূজা
B) বাইথ’ পূজা
C) বৰগাতিয়াল পূজা
D) গাতিগিৰি পূজা
উত্তৰঃ D) গাতিগিৰি পূজা
৫। ‘বাৰেমন্ত্ৰ’ কি?
A) আশীৰ্বাদমূলক গীত
B) নাচৰ ছেও
C) যুদ্ধগীত
D) শোকগীত
উত্তৰঃ A) আশীৰ্বাদমূলক গীত
৬। পোহাৰি গীতৰ পাছত কি গোৱা হয়?
A) সামৰণি গীত
B) থিয়গীত
C) হায়দাং গীত
D) মালিতা
উত্তৰঃ B) থিয়গীত
৭। ‘হা’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
A) পানী
B) আকাশ
C) মাটি
D) শস্য
উত্তৰঃ C) মাটি
৮। হাট বিহু কি?
A) গৰুৰ বিহু
B) পথাৰৰ বিহু
C) গাভৰু বিহু
D) মেলা বা বজাৰ বিহু
উত্তৰঃ D) মেলা বা বজাৰ বিহু
৯। লগ বিহুত কি হয়?
A) বিভিন্ন দল একেলগে বিহু মাৰে
B) কেৱল পূজা হয়
C) কেৱল ভোজ হয়
D) গৰু ধোৱা হয়
উত্তৰঃ A) বিভিন্ন দল একেলগে বিহু মাৰে
১০। বৰপিঠা খালে কি অসুখ দূৰ হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়?
A) চকুৰ অসুখ
B) পেটৰ অসুখ
C) কাণৰ অসুখ
D) দাঁতৰ অসুখ
উত্তৰঃ B) পেটৰ অসুখ
১১। বাঘদেউ পূজাৰ দিনাৰ পৰা কি খোৱা নিষেধ?
A) ঢেঁকীয়া
B) কলপচলা
C) কচুশাক
D) তিলপিঠা
উত্তৰঃ C) কচুশাক
১২। হুঁচৰি উৰুৱাৰ দিনা কোন নাচ অনুষ্ঠিত হয়?
A) সত্ৰীয়া নাচ
B) দেওধনী নাচ
C) ওজাপালি
D) হগ্ৰা আৰু বহুৱা নাচ
উত্তৰঃ D) হগ্ৰা আৰু বহুৱা নাচ
১৩। বিহু মাৰি সংগ্ৰহ কৰা পুঁজিক কি বোলে?
A) টঙালি
B) শৰাই
C) পোহাৰি
D) লগ বিহু
উত্তৰঃ A) টঙালি
১৪। হুঁচৰিৰ তৃতীয় ভাগ কোনটো?
A) বৰগীত
B) থিয়গীত
C) বাৰেমন্ত্ৰ
D) সামৰণি গীত
উত্তৰঃ B) থিয়গীত
১৫। সোনোৱাল কছাৰীসকলে উত্তৰ-পূব দিশত কি পূজা কৰে?
A) গাতিগিৰি পূজা
B) শিৱ পূজা
C) বৰগাতিয়াল পূজা
D) লক্ষ্মী পূজা
উত্তৰঃ C) বৰগাতিয়াল পূজা
১৬। টঙালি চোৱাৰ উদ্দেশ্য কি?
A) নতুন গীত শিকা
B) নাচৰ আখৰা কৰা
C) গৰু কিনা
D) সংগৃহীত সম্পদৰ হিচাপ আৰু সমাজৰ উন্নয়ন
উত্তৰঃ D) সংগৃহীত সম্পদৰ হিচাপ আৰু সমাজৰ উন্নয়ন
১৭। গৰু বিহুৰ দিনা কেইবিধ দ্ৰব্যৰে আঞ্জা খোৱাৰ পৰম্পৰা আছে?
A) এশ এবিধ
B) পঞ্চাশবিধ
C) সাতবিধ
D) বাৰবিধ
উত্তৰঃ A) এশ এবিধ
১৮। হায়দাং গীতত কাৰ স্থান নাথাকে?
A) পুৰুষৰ
B) মহিলাৰ
C) বৃদ্ধৰ
D) ঢুলীয়াৰ
উত্তৰঃ B) মহিলাৰ
১৯। দুডলীয়া ডাল কিহৰ প্ৰতীক?
A) যুদ্ধ
B) সম্পদ
C) প্ৰকৃতি আৰু পুৰুষ শক্তি
D) মৃত্যুৰ
উত্তৰঃ C) প্ৰকৃতি আৰু পুৰুষ শক্তি
২০। হুঁচৰিৰ চতুৰ্থ ভাগ কোনটো?
A) থিয়গীত
B) বাৰেমন্ত্ৰ
C) পোহাৰি গীত
D) বৰগীত
উত্তৰঃ D) বৰগীত
Teacher Generate Question Answer
জনজাতীয় বিহুৰ পৰম্পৰা
অতিৰিক্ত প্রশ্নোত্তৰ
(ক) অতি চমু প্রশ্নোত্তৰ
১। খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা কেতিয়া অনুষ্ঠিত হয়?
উত্তৰঃ প্রতি বছৰৰ শিৱৰাত্ৰিৰ পিছৰ জোনৰ শুক্লপক্ষৰ দ্বিতীয় সোমবাৰে খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা অনুষ্ঠিত হয়।
২। সোনোৱাল কছাৰীসকলে উত্তৰ-পূব দিশত দিয়া পূজাৰ নাম কি?
উত্তৰঃ বাঘপূজা বা বৰগাতিয়াল পূজা।
৩। দক্ষিণ-পূবত সোনোৱাল কছাৰীসকলে কি পূজা দিয়ে?
উত্তৰঃ গাতিগিৰি পূজা।
৪। বৰপিঠা খালে কি অসুখ দূৰ হয়?
উত্তৰঃ পেটৰ অসুখ।
৫। বাঘদেউ পূজাৰ দিনাৰ পৰা কি শাক খোৱা নিষেধ?
উত্তৰঃ কচুশাক।
৬। চাটমাৰি কি?
উত্তৰঃ বাঁহ-খেৰৰ ঘৰ সাজোঁতে ব্যৱহাৰ হোৱা ৰুৱা কামিচটাৰ দৰে সিয়াক চাটমাৰি বোলা হয়।
৭। দুডলীয়া ডাল কিহৰ প্ৰতীক?
উত্তৰঃ প্ৰকৃতি পুৰুষৰ প্ৰতীক।
৮। জেটুলিপকা কাঁইট ক’ত ৰুইছিল?
উত্তৰঃ ঘৰৰ চাৰিওফালে ঢাপত।
৯। সোনোৱাল কছাৰীসকলে গৰু বিহুৰ দিনা বছৰটো নিৰোগী হৈ থাকিবলৈ কেইবিধ দ্ৰব্যৰে ৰন্ধা আঞ্জা খায়?
উত্তৰঃ এশ এবিধ দ্ৰব্যৰে।
১০। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ হুঁচৰি গীত কি?
উত্তৰঃ ভূমি কৰ্ষণ, উৎপাদন আৰু সামূহিক সম্প্ৰীতি ৰক্ষাৰ উদ্দেশ্যে নীতি-নিয়মেৰে সৃষ্ট গীতসমূহেই হুঁচৰি গীত।
১১। পোহাৰি গীত কি?
উত্তৰঃ পোহাৰি গীত হৈছে দানবীৰ বলি ৰজাই আয়োজন কৰা পোহৰ বা মেলাত গোৱা গীত।
১২। কি গীতৰ পিছত থিয়গীত গোৱা হয়?
উত্তৰঃ পোহাৰি গীতৰ পিছত।
১৩। বৰগীতৰ অন্তত কি গীত গোৱা হয়?
উত্তৰঃ সামৰণি গীত।
১৪। পুৰাতনীয়া নীতি অনুসৰি হুঁচৰি উৰুৱাৰ দিনা কি কি নাচ অনুষ্ঠিত হয়?
উত্তৰঃ হগ্ৰা নাচ আৰু বহুৱা নাচ।
১৫। হাট বিহু মানে কি বিহু?
উত্তৰঃ মেলা বা বজাৰ বিহু।
(খ) চমু আৰু ৰচনাধৰ্মী প্রশ্নোত্তৰ
১। সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ ব’হাগ বিহুৰ মূল অনুষ্ঠান ক’ত আৰু কেনেদৰে অনুষ্ঠিত হয়?
উত্তৰঃ সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ ব’হাগ বিহুৰ মূল অনুষ্ঠান খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা, যি বাইথ’ মন্দিৰত চাৰিদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে অনুষ্ঠিত হয়।
২। খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজাৰ চাৰিদিনীয়া কাৰ্যসূচী বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ
প্ৰথম দিনা: দেৱতা আহ্বান কৰা হয়।
দ্বিতীয় দিনা: মূল পূজা অনুষ্ঠিত হয়।
তৃতীয় দিনা: হায়দাং গীত গাই লগ বিহুৰ আহ্বান কৰা হয়।
চতুৰ্থ দিনা: হাবিৰ কাষত ঠাই পৰিষ্কাৰ কৰি ভোজ-ভাতৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।
৩। বৰদৈচিলাৰ ন জনী সখীয়েকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ চতাই, কমলা, জয়মলা, ৰহিমলা, ৰামতী, ৰ’তী, বাঁহপাতী, বিচনদৈ আৰু সৰুমতী।
৪। লগ বিহু কি?
উত্তৰঃ বিহুদল একেলগে ঢোলৰ তালে তালে নাচি আদৰি একেলগে বিহু মৰা কাৰ্যসূচীক লগ বিহু বোলা হয়।
৫। চতুৰ্থ দিনা কোন দুঠাইত পূজা কৰা হয়?
উত্তৰঃ হাবিৰ মাজত উত্তৰ-পূব আৰু দক্ষিণ-পূব দিশত।
৬। বৰগাতিয়াল পূজা আৰু গাতিগিৰি পূজা কি?
উত্তৰঃ
বৰগাতিয়াল পূজা: বাহিৰৰ চাৰিসীমাৰ ৰক্ষাকৰ্তা দেৱতাৰ পূজা।
গাতিগিৰি পূজা: গাঁৱৰ চাৰিসীমাৰ ৰক্ষাকৰ্তা দেৱতাৰ পূজা।
৭। কণী যুঁজৰ ফলাফলৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰঃ
বৰগাতিয়াল দল জিকিলে বিপদৰ সংকেত।
গাতিগিৰি দল জিকিলে মংগলৰ সংকেত।
৮। বাঘদেউ পূজাৰ পাছত কি খাদ্য খোৱা আৰম্ভ হয়?
উত্তৰঃ ঢেঁকীয়া, কলপচলা আৰু বিভিন্ন শাক।
৯। বাঘদেউ পূজাৰ পৰা আগন্তুক বিহুলৈ কি আখৰা কৰা হয়?
উত্তৰঃ হুঁচৰি, ঢোলৰ ছেও আৰু বিহুনামৰ আখৰা কৰা হয়।
১০। চাটমাৰি কেনেদৰে তৈয়াৰ কৰা হয়?
উত্তৰঃ লাও, বেঙেনা, থেকেৰা, হালধি, টাংলতি, মাখিয়তী, বগা বাহেক আদি সংগ্ৰহ কৰি চাটমাৰি তৈয়াৰ কৰা হয়।
অনুশীলনী প্রশ্নোত্তৰ
১। সোনোৱাল কছাৰীসকলে ব’হাগ বিহুক কি বুলি কয়?
উত্তৰঃ দোমাহী বিহু।
২। মূল অনুষ্ঠান কি?
উত্তৰঃ খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা।
৩। হায়দাং গীতত মহিলাৰ স্থান আছেনে?
উত্তৰঃ নাই।
৪। হুঁচৰি গীত কেইটা ভাগত বিভক্ত?
উত্তৰঃ চাৰিটা ভাগত—
বাৰেমন্ত্ৰ
পোহাৰি গীত
থিয়গীত
বৰগীত
৫। বাৰেমন্ত্ৰ কি?
উত্তৰঃ গৃহস্থৰ মংগল কামনাৰে দিয়া আশীৰ্বাদ।
৬। ‘হুঁচৰি’ শব্দৰ উৎপত্তি কেনেকৈ?
উত্তৰঃ ‘হা’ (মাটি) + ‘চৌ’ (মংগল) + ‘ৰি’ (পৰম্পৰা ৰক্ষা) মিলি ‘হুঁচৰি’।
৭। থিয়গীত আৰু বৰগীত কাক বোলে?
উত্তৰঃ
থিয়গীত: সুখ-দুখৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা গীত।
বৰগীত: আশীৰ্বাদমূলক গীত।
৮। হুঁচৰি উৰুৱা কেনেকৈ কৰা হয়?
উত্তৰঃ সামৰণি গীত গাই, টকা মাৰি, গাঁৱৰ পশ্চিম দিশত বাঁহ স্থাপন কৰি অনুষ্ঠান সম্পূৰ্ণ কৰা হয় আৰু পিছত ভোজ-ভাত খোৱা হয়।
৯। টঙালি চোৱা কি?
উত্তৰঃ বিহুত সংগ্ৰহ কৰা টকা-পইচা আৰু সামগ্ৰী গণনা কৰি গাঁও উন্নয়নৰ বাবে ব্যৱহাৰৰ ব্যৱস্থা কৰা প্ৰথা।
১০। হাট বিহুৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰঃ হাট বিহু হৈছে মেলা বা বজাৰ বিহু। লোকবিশ্বাস অনুসৰি এই মেলাৰ সৈতে দানবীৰ বলি ৰজাৰ কাহিনী জড়িত, য’ত ভগৱানে তিনিখোজ মাটি বিচাৰি তেওঁৰ পৰীক্ষা কৰিছিল।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post