মোৰ দেশ
১। চমু উত্তৰ দিয়াঃ
(ক) হীৰেন ভট্টাচাৰ্যৰ ক’ত জন্ম হৈছিল?
উত্তৰঃ অসমীয়া কাব্য জগতৰ বিশিষ্ট কবি হীৰেন ভট্টাচাৰ্যৰ ১৯৩২ চনত নীলকণ্ঠী নগৰী যোৰহাটত জন্ম হৈছিল।
(খ) হীৰেন ভট্টাচাৰ্যই সম্পাদনা কৰা দুখন কাকতৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ হীৰেন ভট্টাচাৰ্যই তেওঁৰ সাহিত্যিক জীৱনত সম্পাদনা কৰা দুখন উল্লেখযোগ্য কাকতৰ নাম হ’ল— ‘চিত্ৰবন’ আৰু ‘মনন’।
(গ) দেশৰ প্ৰতিটো পুৱাই কবিৰ বাবে কি লুকাই আনিছে?
উত্তৰঃ কবিৰ দৃষ্টিত দেশৰ প্ৰতিটো পুৱাই কেৱল এক নতুন দিনৰ সূচনাই নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁৰ বাবে ঐশ্বৰ্য আৰু প্ৰাচুৰ্যৰ এক বিপুল সম্ভাৰ লুকাই আনে।
২। ‘মোৰ দেশ’ কবিতাটোৰ মূলভাৱ লিখা।
উত্তৰঃ ‘মোৰ দেশ’ কবিতাটোৰ মাজেৰে ‘সুগন্ধি পখিলাৰ কবি’ হীৰেন ভট্টাচাৰ্যৰ এক নিভাঁজ আৰু গভীৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ স্বৰূপ প্ৰকাশ পাইছে। কবিৰ বাবে তেওঁৰ জন্মভূমি নিজৰ প্ৰাণতকৈও অধিক আপোন। তেওঁৰ প্ৰতিটো চিন্তা, কৰ্ম আৰু অনুভৱৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে তেওঁৰ দেশ। দেশৰ শস্য-সোণোৱালী উজ্জ্বল ভৱিষ্যতৰ সপোন তেওঁৰ জীৱনৰ প্ৰতিটো অংগতে বিয়পি আছে। কবিয়ে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ঠাই ভ্ৰমণ কৰিছে যদিও নিজৰ দেশৰ বুকুৰ উম আৰু শান্তি অন্য ক’তো বিচাৰি পোৱা নাই। দেশৰ পুৱা-সন্ধিয়া আৰু প্ৰতিটো ঋতুৱে তেওঁক নতুন প্ৰেৰণা আৰু জীৱনৰ আশীৰ্বাদ দি যায়। কবিয়ে দেশৰ কৃষক, বনুৱা আৰু শ্ৰমজীৱী জনতাৰ সৈতে একাত্ম হৈ অনৈক্যৰ মাজত ঐক্য আৰু বিৰোধৰ মাজত সংহতি স্থাপন কৰিব বিচাৰে। তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে শান্তি আৰু একতাৰেহে দেশক প্ৰকৃত অৰ্থত গঢ়ি তুলিব পৰা যায়। সামগ্ৰিকভাৱে কবিতাটোৱে স্বদেশৰ প্ৰতি থকা এজন সচেতন নাগৰিক তথা কবিৰ আন্তৰিক দায়বদ্ধতাক প্ৰতিফলিত কৰিছে।
৩। ব্যাখ্যা কৰা :
(ক) অনৈক্যৰ মাজত ঐক্য হৈ, বিৰোধৰ মাজত… সংহতিৰ সম্ভাৱনা হৈ মই আছোঁ।
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা’ৰ অন্তৰ্গত সুগন্ধি পখিলাৰ কবি হীৰেন ভট্টাচাৰ্যদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘মোৰ দেশ’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
এই কবিতাফাঁকিৰ জৰিয়তে কবিয়ে আমাৰ দেশৰ বিচিত্ৰতাৰ মাজত থকা একতাৰ ভাৱক সুন্দৰকৈ দাঙি ধৰিছে। ভাৰতবৰ্ষৰ দৰে এখন বিশাল দেশত বিভিন্ন জাতি, ধৰ্ম আৰু বৰ্ণৰ লোক বাস কৰে, য’ত মাজে মাজে মত-বিৰোধ বা অনৈক্যৰ সৃষ্টি হোৱাটো স্বাভাৱিক। কিন্তু কবিয়ে নিজকে দেশৰ এজন সাধাৰণ আৰু সচেতন অংশ বুলি গণ্য কৰিছে। তেওঁ দেশৰ হালোৱা-বনুৱা সকলোৰে মাজত একতাৰ জৰীডাল হৈ থাকিব বিচাৰে। য’ত বিৰোধ আছে, তাত তেওঁ সংহতিৰ সম্ভাৱনা হৈ থিয় দিব খোজে। অৰ্থাৎ, দেশৰ বিভেদ আঁতৰাই সম্প্ৰীতিৰ পৰিৱেশ ৰক্ষা কৰাটোৱেই কবিৰ এক অন্যতম মূল লক্ষ্য।
(খ) মোৰ জীৱনৰ আঁহে আঁহে, মোৰ যৌৱনৰ কোঁহে কোঁহে সেই সপোনৰ কলরোল।
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি ‘সুগন্ধি পখিলাৰ কবি’ হিচাপে খ্যাত হীৰেন ভট্টাচাৰ্যৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘মোৰ দেশ’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।
এই কবিতাফাঁকিৰ জৰিয়তে কবিৰ দেশপ্ৰেমৰ এক আৱেগিক আৰু গভীৰ দিশ প্ৰকাশ পাইছে। কবিয়ে তেওঁৰ দেশক ইমানেই গভীৰভাৱে ভাল পায় যে দেশৰ উন্নতি আৰু শস্য-শ্যামলা ভৱিষ্যতৰ সপোনটো তেওঁৰ সমগ্ৰ সত্তাৰ সৈতে মিলি গৈছে। তেওঁৰ জীৱনৰ প্ৰতিটো তন্তু বা আঁহ আৰু যৌৱনৰ প্ৰতিটো কোষত কেৱল দেশৰ হকে কাম কৰাৰ আৰু দেশক সুন্দৰকৈ গঢ়াৰ সেই সপোনৰ ধ্বনি বা কলৰোল অনুৰণিত হৈ থাকে। ইয়াৰ দ্বাৰা কবিয়ে বুজাব খুজিছে যে দেশৰ চিন্তা তেওঁৰ বাবে কেৱল ওপৰুৱা নহয়, বৰঞ্চ এয়া তেওঁৰ জীৱনৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ।
৪। কবিতাটোত কবিৰ দেশপ্ৰেমৰ স্বৰূপ কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে, বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ ‘মোৰ দেশ’ কবিতাটোত কবি হীৰেন ভট্টাচাৰ্যৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ এক সুন্দৰ আৰু সাৰ্বজনীন ৰূপ ফুটি উঠিছে। কবিৰ বাবে তেওঁৰ দেশ কেৱল এখন ভৌগোলিক সীমা নহয়, ই তেওঁৰ প্ৰাণৰ স্পন্দন। কবিয়ে নিজকে দেশৰ এজন অতন্দ্ৰ প্ৰহৰী হিচাপে উপস্থাপন কৰিছে। পৃথিৱীৰ অন্যান্য দেশৰ তুলনাত নিজৰ দেশৰ আকাশ, বতাহ আৰু ঋতুসমূহৰ মাজত তেওঁ যি আত্মীয়তা বিচাৰি পায়, সেয়াই তেওঁক দেশপ্ৰেমৰ দিশত অধিক সচেতন কৰি তোলে। কবিয়ে দেশৰ কৃষক বা শ্ৰমজীৱী শ্ৰেণীৰ মাজত নিজক বিলীন কৰি দি দেশৰ সামাজিক সংহতি ৰক্ষা কৰিব বিচাৰে। তেওঁৰ সপোন হৈছে এখন শান্তিপূৰ্ণ আৰু শস্যৰে নদন-বদন দেশ। দেশৰ প্ৰতিটো পুৱা আৰু সন্ধিয়াক তেওঁ শ্ৰদ্ধাৰে গ্ৰহণ কৰে। আনকি তেওঁৰ গান আৰু জীৱনৰ শেষ লক্ষ্যও হৈছে দেশৰ মংগল সাধন কৰা। এইদৰে কবিতাটোৰ প্ৰতিটো শাৰীতে কবিয়ে নিজৰ দেশৰ প্ৰতি থকা আৱেগ, মৰম আৰু দায়বদ্ধতাক অতি নিপুণভাৱে প্ৰকাশ কৰিছে।
৫। প্ৰতিটো ঋতুৱে কবিক কি দি যায় বুলি কবিতাটোত উল্লেখ কৰিছে?
উত্তৰঃ কবিতাটোত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, প্ৰতিটো ঋতুৱে বাৰে বাৰে আহি কবিক নতুন নতুন অনুভৱেৰে সিক্ত কৰি জীৱনৰ পবিত্ৰ আশীৰ্বাদ দি যায়।
৬। শান্তিৰ চৰাইজনীক আঁজলি ভৰাই কবিয়ে কি দিছে?
উত্তৰঃ দেশত শান্তি অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ মানসেৰে কবিয়ে শান্তিৰ চৰাইজনীক আঁজলি ভৰাই তেওঁৰ নিজৰ পৰিশ্ৰমৰ ফচল ‘এমুঠি ধান’ আৰু তেওঁৰ হৃদয়ৰ গভীৰৰ পৰা ওলোৱা ‘পৰাণৰ একোটি গান’ দিছে।
ভাষা-বিষয়ক
৭। সমাৰ্থক শব্দ লিখা :
দেশ: ৰাষ্ট্ৰ, জন্মভূমি, ৰাজ্য।
কাম: কাৰ্য, কৰ্ম, ধাণ্ডা।
কলৰোল: কলৰৱ, কোলাহল, ধ্বনি।
সাগৰ: সমুদ্ৰ, অৰ্ণৱ, সিন্ধু।
সপোন: স্বপ্ন, সপ।
বন্ধু: মিত্ৰ, সখি, সুহৃদ।
শেষ: অন্ত, অৱসান, সমাপ্তি।
সম্ভাৰ: সামগ্ৰী, উপাচাৰ, ভঁৰাল।
শইচ: শস্য, খেতি।
বুকু: হিয়া, হৃদয়, বক্ষ।
তৰংগ: ঢৌ, লহৰ, বীচি।
কল্লোল: মহাতৰংগ, ডাঙৰ ঢৌ।
৮। বিপৰীতার্থক শব্দ লিখা :
সপোন: দিঠক।
দেশ: বিদেশ।
জীৱন: মৰণ/মৃত্যু।
পাহাৰ: ভৈয়াম।
ঐক্য: অনৈক্য।
সংহতি: বিৰোধ/বিভেদ।
শয়ন: জাগৰণ।
বিশ্বাস: অবিশ্বাস।
শত্ৰু: মিত্ৰ।