প্ৰাকৃতিক ভূগোলঃ বতৰ আৰু জলবায়ু
১) ‘মানৱ ভূগোল’ৰ এটি সংজ্ঞা দিয়া আৰু ইয়াৰ প্ৰধান শাখাবোৰ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ভূগোলৰ যি বিভাগত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ লগত থকা মানুহৰ সম্পৰ্ক আৰু ইয়াৰ ফলত মানুহে সৃষ্টি কৰা মানৱ পৰিৱেশৰ বিষয়ে স্থান-কাল সাপেক্ষে অধ্যয়ন কৰা হয়, তাকে বহলভাৱে মানৱ ভূগোল বোলে।
মানৱ ভূগোলৰ প্ৰধান শাখাবোৰ হ’ল— বসতি ভূগোল, সমাজ ভূগোল, অৰ্থনৈতিক ভূগোল, সাংস্কৃতিক ভূগোল, ৰাজনৈতিক ভূগোল, নগৰীয় ভূগোল ইত্যাদি।
২) মানৱ ভূগোলৰ বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ মানৱ ভূগোলৰ বিষয়বস্তু অতি ব্যাপক আৰু বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হ’ল প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ লগত মানুহৰ ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়াৰ অধ্যয়ন। ইয়াৰ বিভিন্ন শাখা যেনে— বসতি ভূগোল, অৰ্থনৈতিক ভূগোল, স্বাস্থ্য ভূগোল আদিয়ে মানুহৰ বিতৰণ, কাৰ্যকলাপ আৰু বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰে। মানৱ ভূগোলৰ প্ৰতিটো অধ্যয়নৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল মানুহ। গতিকে পৃথিৱীৰ মানুহৰ গঠন, বৃদ্ধি আৰু বিতৰণৰ আৰ্হি বিশ্লেষণ কৰাই ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য।
৩) মানৱ জাতি বুলিলে কি বুজা চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ প্ৰায় একে দৈহিক গঠন আৰু ছালৰ বৰণ বিশিষ্ট এক থূপ মানুহে যেতিয়া সাধাৰণ জন্ম প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে বংশাণুক্ৰমে তেনে বৈশিষ্ট্যবোৰ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে, তাকে মানৱ জাতি (Race) বোলে।
৪) কি কি ভিত্তিত মানৱজাতিক বিভাজন কৰা হয় চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ মানৱজাতিক বিভাজন কৰাৰ মূল ভিত্তি হ’ল মানুহৰ বংশাণুক্ৰমিক দৈহিক গঠন। বিশেষকৈ— ছালৰ ৰং, চুলিৰ ধৰণ, উচ্চতা, নাকৰ আকৃতি আৰু মুখৰ পাৰ্থক্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ মানুহক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত ভগোৱা হয়: (১) ককেছীয়, (২) নিগ্ৰ’ইড আৰু (৩) মঙ্গোলীয়।
৫) মানুহ আৰু মানৱজাতিৰ সৃষ্টি সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ জীৱ বিজ্ঞানীৰ বিৱৰ্তনৰ সূত্ৰ অনুসৰি, প্লিষ্ট’চিন যুগৰ মাজভাগত অনুকূল জলবায়ু আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ ফলত স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বিৱৰ্তন ঘটি ‘হ’ম’ চেপিয়েন’ নামৰ মানৱ প্ৰাণীৰ সৃষ্টি হৈছিল। নৃতত্ত্ববিদসকলৰ মতে, মানুহৰ আদিম জন্মস্থান হ’ল আফ্ৰিকাৰ মধ্যাংশ। তাৰ পৰাই কালক্ৰমত মানুহ পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ বিস্তাৰিত হৈ পৰে।
৬) চুলি, নাক, মুখ, উচ্চতা, ছাল আদি দৈহিক বৈশিষ্ট্যৰ পাৰ্থক্য অনুসৰি পৃথিৱীৰ মানুহক বিভক্ত কৰা।
উত্তৰঃ এই দৈহিক বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি পৃথিৱীৰ মানুহক তিনিটা প্ৰধান গোষ্ঠীত বিভক্ত কৰা হৈছে:
১) ককেছীয় গোষ্ঠী (Caucasoid)
২) নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠী (Negroid)
৩) মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী (Mongoloid)
৭) পৃথিৱীৰ প্ৰধান মানৱজাতি তিনিটাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ * ক) ককেছীয় গোষ্ঠী: এওঁলোকৰ ছালৰ বৰণ অতি বগাৰ পৰা বাদামী ৰঙৰ হয়। চুলিবোৰ পোন বা পকোৱা আৰু ক’লা বা বাদামী। ইউৰোপীয়, পশ্চিম-এছিয়াৰ চেমিটিক আদি লোকসকল এই গোষ্ঠীৰ।
খ) নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠী: এওঁলোকৰ ছালৰ বৰণ ক’লা বা গাঢ় বাদামী। চুলিবোৰ চুটি আৰু কেঁকোৰা, নাকটো বহল আৰু চেপেটা। এওঁলোক সাধাৰণতে যথেষ্ট ওখ হয়। আফ্ৰিকা আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ কিছু অংশত এওঁলোকক পোৱা যায়।
গ) মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী: এওঁলোকৰ ছালৰ বৰণ হালধীয়া, চকুবোৰ সৰু আৰু চুলিবোৰ পোন বা থিয়। পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত এওঁলোকৰ বসতি বেছি। অসমৰ বেছিভাগ জনজাতি যেনে— বড়ো, মিচিং আদি মঙ্গোলীয় গোষ্ঠীৰ।
৮) পৃথিৱীৰ কোন কোন অঞ্চলত প্ৰথমতে মানুহৰ সৃষ্টি হোৱা বুলি ধৰা হয়?
উত্তৰঃ আধুনিক পুৰাতত্ত্বৰ তথ্য অনুসৰি, প্ৰায় এক লাখ বছৰ আগতে পুৰণি পৃথিৱীৰ ক্ৰান্তীয় আফ্ৰিকাৰ পূব অংশত মানুহৰ প্ৰথম আৱিৰ্ভাৱ হৈছিল বুলি ধৰা হয়। আদিম মানুহৰ গঠন প্ৰধান তিনিটা মানৱ জাতিৰ এক সংমিশ্ৰিত ৰূপ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়।
৯) পৃথিৱীৰ প্ৰধান ধৰ্মবোৰ কি কি? এই ধৰ্মসমূহৰ বিতৰণ আৰু মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ প্ৰধান ধৰ্ম চাৰিটা হ’ল— খ্ৰীষ্টান, ইছলাম, হিন্দু আৰু বৌদ্ধ।
হিন্দু ধৰ্ম: ই পৃথিৱীৰ প্ৰাচীনতম ধৰ্ম। ভাৰতবৰ্ষ ইয়াৰ জন্মভূমি। ই বহু দেৱ-দেৱীৰ বিশ্বাসৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আৰু বেদ ইয়াৰ মূল গ্ৰন্থ।
ইছলাম ধৰ্ম: ১৪০০ বছৰ পূৰ্বে মধ্য-প্ৰাচ্যত ইয়াৰ জন্ম হয়। বিশ্বৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ২১ শতাংশ এই ধৰ্মাৱলম্বী।
খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম: ২০০০ বছৰ পূৰ্বে ইউৰোপত ইয়াৰ আৱিৰ্ভাৱ হয়। ই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্ম।
বৌদ্ধ ধৰ্ম: ২৫০০ বছৰ পূৰ্বে ভাৰতৰ বৌদ্ধ গয়াত ইয়াৰ জন্ম হয়। বিশ্বৰ প্ৰায় ৬ শতাংশ লোক বৌদ্ধধৰ্মী।
১০) ভাৰতবৰ্ষৰ জনসংখ্যাৰ ধৰ্মীয় গাঁথনি আৰু বিতৰণ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষ এখন ধৰ্মনিৰপেক্ষ দেশ যদিও ই হিন্দু প্ৰধান ৰাষ্ট্ৰ। জনপ্ৰব্ৰজনৰ বাবে ইয়াত সকলো ধৰ্মৰ লোক বাস কৰে। অসমৰ ক্ষেত্ৰতো ধৰ্মীয় বৈচিত্ৰ্য লক্ষ্য কৰা যায়। ২০১১ চনৰ তথ্য মতে অসমৰ জনসংখ্যাৰ গাঁথনি এনেধৰণৰ— হিন্দু (৬৪.৯%), ইছলাম (৩০.৯%), খ্ৰীষ্টান (৩.৭%), বৌদ্ধ (০.২%), শিখ (০.১%) আৰু জৈন (০.১%)।
১১) চমুটোকা লিখাঃ
ক) মানুহ আৰু মানৱ ভূগোল: প্লিষ্ট’চিন যুগত স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বিৱৰ্তনৰ ফলত ‘হ’ম’ চেপিয়েন’ অৰ্থাৎ মানুহৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই মানুহৰ সৈতে প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ যি সম্পৰ্ক আৰু তাৰ ফলত গঢ়ি উঠা মানৱ পৰিৱেশৰ স্থান-কাল সাপেক্ষে কৰা অধ্যয়নকেই মানৱ ভূগোল বোলে।
খ) মানৱ জাতি: প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু জৈৱ বিৱৰ্তনৰ বাবে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ঠাইত মানুহৰ ছালৰ ৰং আৰু দৈহিক গঠনৰ পাৰ্থক্য ঘটে। ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি মানুহক ককেছীয়, নিগ্ৰ’ইড আৰু মঙ্গোলীয়— এই তিনিটা প্ৰধান জাতিত ভাগ কৰা হৈছে।
গ) নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠী: এওঁলোক প্ৰধানকৈ আফ্ৰিকা আৰু দক্ষিণ এছিয়াত বাস কৰে। ক’লা ছাল, কেঁকোৰা চুলি আৰু চেপেটা নাক এওঁলোকৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য।
ঘ) ধৰ্মীয় গাঁথনি: ধৰ্ম হ’ল মানুহৰ পৰিচালিত হোৱা কিছুমান বিশ্বাস আৰু নীতি-নিয়মৰ সমষ্টি। বিশ্বত হিন্দু, ইছলাম, খ্ৰীষ্টান আদি বিভিন্ন ধৰ্মীয় গোট আছে যিয়ে মানুহৰ জীৱনশৈলীক প্ৰভাৱিত কৰে।
ঙ) বৌদ্ধ ধৰ্ম: গৌতম বুদ্ধই ২৫০০ বছৰ পূৰ্বে এই ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ইয়াৰ দুটা মূল ভাগ হ’ল— হিনায়ন আৰু মহায়ন। সমগ্ৰ বিশ্বৰ প্ৰায় ৩৮ কোটি লোক এই ধৰ্মৰ অনুসাৰী।
চ) ভাৰতবৰ্ষত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় লোক: ২০০০ বছৰ আগতে ইউৰোপত জন্ম লাভ কৰা খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ ভাৰতত স্থিতি ২.৩ শতাংশ। ৰোমান কেথ’লিক আৰু প্ৰটেষ্টাণ্ট— এই দুটা ইয়াৰ প্ৰধান ভাগ।