মানৱ ভূগোলঃ পৃথিৱীৰ মানুহ
১। ‘মানৱ ভূগোল’ৰ এটি সংজ্ঞা দিয়া আৰু ইয়াৰ প্ৰধান শাখাবোৰ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ভূগোলৰ যি শাখাত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ সৈতে মানুহৰ সম্পৰ্ক আৰু তাৰ ফলত মানুহে সৃষ্টি কৰা মানৱ পৰিৱেশৰ বিষয়ে স্থান আৰু কালৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত অধ্যয়ন কৰা হয়, তাক মানৱ ভূগোল বোলে।
মানৱ ভূগোলৰ প্ৰধান শাখাবোৰ হ’ল—
১. বসতি ভূগোল
২. সমাজ ভূগোল
৩. অৰ্থনৈতিক ভূগোল
৪. সাংস্কৃতিক ভূগোল
৫. ৰাজনৈতিক ভূগোল
৬. নগৰীয় ভূগোল
৭. জনসংখ্যা ভূগোল
৮. স্বাস্থ্য ভূগোল
৯. ঐতিহাসিক ভূগোল
১০. আঞ্চলিক উন্নয়ন আৰু পৰিকল্পনা ভূগোল।
২। মানৱ ভূগোলৰ বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ মানৱ ভূগোলৰ বিষয়বস্তু অতি ব্যাপক আৰু মানৱকেন্দ্ৰিক। ইয়াৰ মূল বিষয় হৈছে প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ সৈতে মানুহৰ সম্পৰ্ক আৰু তাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা মানৱ পৰিৱেশৰ অধ্যয়ন।
ইয়াৰ অন্তৰ্গত বিষয়সমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ’ল—
- জনসংখ্যাৰ গঠন, বৃদ্ধি আৰু বিতৰণ
- বসতিৰ ধৰণ
- সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক বৈশিষ্ট্য
- অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপ
- নগৰায়ন
- স্বাস্থ্য
- পৰিবহণ আৰু যোগাযোগ
- আঞ্চলিক উন্নয়ন আৰু পৰিকল্পনা।
অৰ্থাৎ পৃথিৱীত মানুহে ক’ত, কিয় আৰু কেনেকৈ বাস কৰে আৰু পৰিৱেশৰ সৈতে কেনে সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলে, সেই বিষয়সমূহ মানৱ ভূগোলৰ অন্তৰ্গত।
৩। ‘মানৱ জাতি’ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ প্ৰায় একে ধৰণৰ দৈহিক গঠন, ছালৰ ৰং আৰু বংশাণুক্ৰমিক বৈশিষ্ট্য থকা মানুহৰ এক বৃহৎ গোটক মানৱ জাতি বা Race বোলা হয়।
এই বৈশিষ্ট্যসমূহ জন্ম প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে এটা প্ৰজন্মৰ পৰা আন এটা প্ৰজন্মলৈ সঞ্চাৰিত হয়।
৪। কি কি ভিত্তিত মানৱজাতিৰ বিভাজন কৰা হয়?
উত্তৰঃ মানৱজাতিৰ বিভাজন মূলতঃ কিছুমান দৈহিক বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হয়।
এই বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
- ছালৰ ৰং
- চুলিৰ ধৰণ
- উচ্চতা
- নাকৰ আকৃতি
- মুখমণ্ডলৰ গঠন
- চকুৰ গঠন আদি।
এই পাৰ্থক্যৰ ভিত্তিত পৃথিৱীৰ মানুহক প্ৰধানকৈ তিনিটা গোষ্ঠীত ভাগ কৰা হয়—
১. ককেছীয়
২. নিগ্ৰ’ইড
৩. মঙ্গোলীয়।
৫। মানুহ আৰু মানৱজাতিৰ সৃষ্টি সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ মানুহ তথা মানৱজাতিৰ সৃষ্টি সম্পৰ্কে বিভিন্ন মতামত পোৱা যায়।
জীৱবিজ্ঞানীৰ বিৱৰ্তনবাদী ধাৰণা অনুসৰি, প্লিষ্ট’চিন যুগৰ কোনো এক সময়ত অনুকূল জলবায়ু আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ মাজত স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ ক্ৰমবিৱৰ্তনৰ ফলত হ’ম’ চেপিয়েনছ নামৰ আধুনিক মানৱ প্ৰজাতিৰ উদ্ভৱ ঘটে।
জীৱবিজ্ঞানী আৰু নৃতত্ত্ববিদসকলৰ মতে, আদিতে আফ্ৰিকাৰ কিছুমান অঞ্চলত মানুহৰ জন্ম হৈছিল আৰু তাৰ পিছত মানুহ পৃথিৱীৰ অন্য অংশলৈ বিস্তাৰিত হয়।
কালক্ৰমত বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ, জলবায়ু, প্ৰব্ৰজন আৰু বংশাণুক্ৰমিক পৰিৱৰ্তনৰ ফলত মানুহৰ দৈহিক বৈশিষ্ট্যত পাৰ্থক্য দেখা যায়।
৬। চুলি, নাক, মুখ, উচ্চতা, ছাল আদি দৈহিক বৈশিষ্ট্যৰ পাৰ্থক্য অনুসৰি পৃথিৱীৰ মানুহক বিভক্ত কৰা।
উত্তৰঃ দৈহিক বৈশিষ্ট্যৰ পাৰ্থক্য অনুসৰি পৃথিৱীৰ মানুহক প্ৰধানকৈ তিনিটা গোষ্ঠীত ভাগ কৰা হৈছে—
১. ককেছীয় গোষ্ঠী (Caucasoid)
২. নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠী (Negroid)
৩. মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী (Mongoloid)
৭। পৃথিৱীৰ প্ৰধান মানৱজাতি তিনিটাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ
(ক) ককেছীয় গোষ্ঠী
এই গোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ ছালৰ ৰং অতি বগাৰ পৰা বাদামী ৰঙলৈকে দেখা যায়।
তেওঁলোকৰ—
- চুলি সাধাৰণতে পোন বা কিছু পকোৱা,
- চুলিৰ ৰং ক’লা বা বাদামী,
- নাক সাধাৰণতে জোঙা আৰু ঠেক।
ইউৰোপ, দক্ষিণ-পশ্চিম এছিয়া আৰু ভাৰতৰ বহু লোকক এই গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত বুলি ধৰা হয়।
(খ) নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠী
এই গোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ—
- ছাল ক’লা বা বাদামী-ক’লা,
- চুলি চুটি আৰু কেঁকোৰা,
- নাক বহল আৰু চেপেটা।
তেওঁলোকৰ বেছিভাগেই যথেষ্ট ওখ হয়। আফ্ৰিকাৰ বহু অঞ্চল আৰু এছিয়াৰ কিছুমান অংশত এই গোষ্ঠীৰ লোক পোৱা যায়।
(গ) মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী
এই গোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ—
- ছাল সাধাৰণতে হালধীয়া,
- চুলি পোন আৰু ক’লা,
- চকু তুলনামূলকভাৱে সৰু,
- মুখমণ্ডল বহল,
- দাড়ি-গোঁফ আৰু গাৰ নোম তুলনামূলকভাৱে পাতল।
মধ্য আৰু পূব এছিয়াৰ বহু লোক এই গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত। অসমৰ বড়ো, মিচিং আদি বহু জনগোষ্ঠীৰ ক্ষেত্ৰতো মঙ্গোলীয় বৈশিষ্ট্য দেখা যায়।
৮। পৃথিৱীৰ কোন অঞ্চলত প্ৰথমতে মানুহৰ সৃষ্টি হোৱা বুলি ধৰা হয়? প্ৰধান মানৱ গোষ্ঠীসমূহৰ বিস্তাৰ আৰু বিতৰণ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ মানুহৰ প্ৰথম আবিৰ্ভাৱ ক’ত আৰু কেতিয়া হৈছিল তাক সম্পূৰ্ণ নিশ্চিতভাৱে কোৱা কঠিন। দিয়া পাঠ্যবস্তু অনুসৰি আফ্ৰিকাই মানুহৰ আদিম জন্মস্থান হিচাপে গুৰুত্ব লাভ কৰিছে।
কিছুমান তথ্য অনুসৰি—
- ক্ৰান্তীয় পূব আফ্ৰিকাত প্ৰায় এক লাখ বছৰ পূৰ্বে আধুনিক মানুহৰ আবিৰ্ভাৱ হৈছিল বুলি ধৰা হয়,
- আনহাতে বিৱৰ্তনবাদী আলোচনাত প্লিষ্ট’চিন যুগৰ বহু আগৰ সময়ছোৱাকো উল্লেখ কৰা হৈছে।
পিছলৈ মানুহ আফ্ৰিকাৰ পৰা পৃথিৱীৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰে।
প্ৰধান বিস্তাৰসমূহ—
- দক্ষিণ-পশ্চিম এছিয়াৰ পৰা ককেছীয় গোষ্ঠীৰ লোক ইউৰোপ আৰু আফ্ৰিকাৰ বিভিন্ন অংশলৈ,
- মধ্য এছিয়াৰ পৰা মঙ্গোলীয় গোষ্ঠীৰ লোক পূব এছিয়া আৰু আমেৰিকাৰ ফালে,
- মধ্য আফ্ৰিকাৰ পৰা নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠীৰ লোক দক্ষিণ আৰু পূব আফ্ৰিকা তথা এছিয়াৰ কিছুমান অংশলৈ বিস্তাৰিত হয়।
হিমযুগত চাইবেৰিয়া আৰু আলাস্কাৰ মাজৰ বৰফাবৃত বেৰিং অঞ্চলৰ জৰিয়তেও মানুহৰ প্ৰব্ৰজন হোৱা বুলি ধৰা হয়।
৯। পৃথিৱীৰ প্ৰধান ধৰ্মবোৰ কি কি? ইয়াৰ জনসংখ্যা, বিতৰণ আৰু মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ জনসংখ্যা অনুসৰি পৃথিৱীৰ প্ৰধান ধৰ্মসমূহ হ’ল—
১. খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম
২. ইছলাম ধৰ্ম
৩. হিন্দু ধৰ্ম
৪. বৌদ্ধ ধৰ্ম।
এই চাৰিটা ধৰ্মত বিশ্বৰ বৃহৎ অংশৰ জনসংখ্যা অন্তৰ্ভুক্ত।
(ক) হিন্দু ধৰ্ম
হিন্দু ধৰ্ম পৃথিৱীৰ অন্যতম প্ৰাচীন ধৰ্ম।
- ইয়াৰ প্ৰধান জন্মভূমি ভাৰতবৰ্ষ।
- বহু দেৱ-দেৱীৰ বিশ্বাসৰ সৈতে এই ধৰ্ম জড়িত।
- বেদ ইয়াৰ অন্যতম মূল ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ।
- ভাৰত আৰু নেপালত হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বীৰ সংখ্যা বেছি।
- মৰিচাছ, ফিজি, গুৱেনা, চুৰিনাম, ত্ৰিনিদাদ, শ্ৰীলংকা আদি দেশতো হিন্দু লোক আছে।
(খ) খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম
খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম পৃথিৱীৰ বৃহৎ ধৰ্মীয় গোষ্ঠীসমূহৰ অন্যতম।
দিয়া তথ্য অনুসৰি ২০০৬ চনত বিশ্বত প্ৰায় ২১৩ কোটি খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছিল।
এই ধৰ্মৰ বিস্তৃতি—
- ইউৰোপ
- উত্তৰ আৰু দক্ষিণ আমেৰিকা
- আফ্ৰিকাৰ বহু অংশ
- এছিয়াৰ কিছুমান অঞ্চল
- ওছেনিয়া।
ইয়াৰ দুটা উল্লেখযোগ্য শাখা হ’ল—
- ৰোমান কেথ’লিক
- প্ৰোটেষ্টাণ্ট।
(গ) ইছলাম ধৰ্ম
ইছলাম ধৰ্মৰ উৎপত্তি মধ্য-প্ৰাচ্যত প্ৰায় ১৪০০ বছৰ পূৰ্বে হৈছিল।
দিয়া তথ্য অনুসৰি ২০০৬ চনত ইয়াৰ অনুসাৰী প্ৰায় ১৩৫ কোটি আছিল।
ইয়াৰ দুটা প্ৰধান শাখা—
- চিয়া
- চুন্নী।
ইছলাম ধৰ্মৰ মূল গ্ৰন্থ হ’ল কোৰাণ।
ইয়াৰ প্ৰধান বিস্তৃতি—
- উত্তৰ আফ্ৰিকা
- মধ্য-প্ৰাচ্য
- পাকিস্তান
- বাংলাদেশ
- দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ কিছু অঞ্চল।
(ঘ) বৌদ্ধ ধৰ্ম
বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জন্ম প্ৰায় ২৫০০ বছৰ পূৰ্বে উত্তৰ ভাৰতত হৈছিল।
ইয়াৰ—
- প্ৰৱৰ্তক গৌতম বুদ্ধ,
- মূল গ্ৰন্থ ত্ৰিপিটাকা,
- দুটা উল্লেখযোগ্য শাখা হিনায়ন আৰু মহায়ন।
দিয়া তথ্য অনুসৰি বিশ্বৰ প্ৰায় ৬ শতাংশ লোক বৌদ্ধধৰ্মী।
ইয়াৰ বিস্তৃতি—
- শ্ৰীলংকা
- ম্যানমাৰ
- থাইলেণ্ড
- লাওচ
- কম্বোডিয়া
- ভূটান
- চীনৰ কিছু অংশ
- দক্ষিণ-পূব এছিয়া।
১০। ভাৰতবৰ্ষৰ জনসংখ্যাৰ ধৰ্মীয় গাঁথনি আৰু বিতৰণ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষ এখন বহু ধৰ্মীয় দেশ। ইয়াত হিন্দু, ইছলাম, খ্ৰীষ্টান, শিখ, বৌদ্ধ, জৈন আদি বিভিন্ন ধৰ্মৰ লোক বসবাস কৰে।
দিয়া পাঠ্যবস্তুত ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাৰতৰ ধৰ্মীয় গাঁথনি এনেদৰে উল্লেখ কৰা হৈছে—
- হিন্দু — ৮১.৪%
- ইছলাম — ১২.৪%
- খ্ৰীষ্টান — ২.৩%
- শিখ — ১.৯%
- বৌদ্ধ — ০.৮%
বিতৰণৰ ক্ষেত্ৰত—
- ভাৰতৰ অধিকাংশ ৰাজ্যত হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ প্ৰাধান্য,
- জম্মু আৰু কাশ্মীৰত ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ,
- পাঞ্জাৱত শিখ,
- নাগালেণ্ড, মিজোৰাম আৰু মেঘালয়ত খ্ৰীষ্টান,
- চিকিম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান অংশত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা বেছি।
১১। চমুটোকা লিখা
(ক) মানুহ আৰু মানৱ ভূগোল
উত্তৰঃ জীৱবিদ্যাৰ মতে সকলো মানুহ হ’ম’ চেপিয়েনছ নামৰ একে প্ৰজাতিৰ অন্তৰ্গত।
প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ, জলবায়ু, জনসংখ্যা আৰু মানৱ কাৰ্যকলাপৰ ভিন্নতাৰ বাবে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মানৱ পৰিৱেশৰ বৈশিষ্ট্য পৃথক।
প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ সৈতে মানুহৰ সম্পৰ্ক আৰু তাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা মানৱ পৰিৱেশৰ স্থান-কালভিত্তিক অধ্যয়নক মানৱ ভূগোল বোলে।
ইয়াৰ অন্তৰ্গত বিষয় হ’ল—
- বসতি
- জনসংখ্যা
- সামাজিক বিকাশ
- অৰ্থনৈতিক অৱস্থা
- ব্যৱসায়-বাণিজ্য
- পৰিবহণ
- যোগাযোগ আদি।
(খ) মানৱ জাতি
উত্তৰঃ জীৱবিজ্ঞান অনুসৰি সকলো মানুহ একে প্ৰজাতিৰ অন্তৰ্গত যদিও ছালৰ ৰং, চুলিৰ ধৰণ, উচ্চতা, নাক আৰু মুখৰ গঠনত পাৰ্থক্য দেখা যায়।
এই দৈহিক আৰু বংশাণুক্ৰমিক পাৰ্থক্যৰ ভিত্তিত মানুহৰ গোটসমূহক পৰম্পৰাগতভাৱে মানৱ জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
প্ৰধান তিনিটা গোষ্ঠী—
১. ককেছীয়
২. নিগ্ৰ’ইড
৩. মঙ্গোলীয়।
(গ) নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠী
উত্তৰঃ নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠীৰ লোকসকল আফ্ৰিকাৰ বহু অঞ্চল, দক্ষিণ এছিয়াৰ কিছুমান অংশ আৰু ওছেনিয়াৰ কিছু অঞ্চলত বাস কৰে।
ইয়াৰ প্ৰধান দৈহিক বৈশিষ্ট্য—
- ক’লা বা বাদামী-ক’লা ছাল,
- কেঁকোৰা চুলি,
- বহল আৰু চেপেটা নাক।
দিয়া পাঠ্যবস্তুত বান্টু, বুচমেন, পিগ্মী, নেগ্ৰিটো আদি কিছুমান গোটৰ উল্লেখ আছে।
(ঘ) ধৰ্মীয় গাঁথনি
উত্তৰঃ মানুহে বিশ্বাস কৰা ধৰ্ম, নীতি-নিয়ম আৰু ধৰ্মীয় গোটসমূহৰ ভিত্তিত কোনো অঞ্চল বা সমাজৰ জনসংখ্যা যি ৰূপত গঠিত হয়, তাক ধৰ্মীয় গাঁথনি বোলা হয়।
পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য ধৰ্মসমূহ হ’ল—
- হিন্দু
- ইছলাম
- খ্ৰীষ্টান
- বৌদ্ধ
- জুদাই
- জৈন
- শিখ
- বাহাই আদি।
দিয়া পাঠ্যবস্তু অনুসৰি খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা বিশ্বত সৰ্বাধিক আৰু হিন্দু ধৰ্ম অন্যতম প্ৰাচীন ধৰ্ম।
(ঙ) বৌদ্ধ ধৰ্ম
উত্তৰঃ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জন্ম প্ৰায় ২৫০০ বছৰ পূৰ্বে উত্তৰ ভাৰতত গৌতম বুদ্ধৰ নেতৃত্বত হৈছিল।
ইয়াৰ দুটা উল্লেখযোগ্য শাখা—
১. হিনায়ন
২. মহায়ন।
বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মূল গ্ৰন্থ ত্ৰিপিটাকা।
দিয়া তথ্য অনুসৰি বিশ্বৰ প্ৰায় ৬ শতাংশ লোক বৌদ্ধধৰ্মী।
এই ধৰ্ম ভাৰতবৰ্ষৰ উপৰি ভূটান, চীন, শ্ৰীলংকা আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বহু অঞ্চললৈ বিস্তাৰিত হয়।
(চ) ভাৰতবৰ্ষত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় লোক
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় লোকসকল সংখ্যালঘু গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত।
দিয়া পাঠ্যবস্তু অনুসৰি ভাৰতৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ২.৩ শতাংশ লোক খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী।
নাগালেণ্ড, মিজোৰাম আৰু মেঘালয়ত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় লোকৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়।
অসমতো খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় লোক বসবাস কৰে।
১২। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা
(ক) পৃথিৱীত মানুহৰ সৃষ্টি কেতিয়া হৈছিল?
(১) ৫-৬ লাখ বছৰ পূৰ্বে
(২) ১-২ লাখ বছৰ পূৰ্বে
(৩) ৫০-৬০ লাখ বছৰ পূৰ্বে
(৪) ১০-১২ লাখ বছৰ পূৰ্বে
উত্তৰঃ (১) ৫-৬ লাখ বছৰ পূৰ্বে।
(খ) জনসংখ্যা হিচাপে পৃথিৱীৰ বৃহত্তম ধৰ্মীয় গোষ্ঠীটো কি?
(১) ইছলাম ধৰ্ম
(২) হিন্দু ধৰ্ম
(৩) খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম
(৪) চীনদেশীয় লোক ধৰ্ম
উত্তৰঃ (৩) খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম।
(গ) মানুহৰ সৃষ্টি প্ৰথমে কোন মহাদেশত হৈছিল?
(১) এছিয়া মহাদেশ
(২) আফ্ৰিকা মহাদেশ
(৩) ইউৰোপ মহাদেশ
(৪) ওছেনিয়া মহাদেশ
উত্তৰঃ (২) আফ্ৰিকা মহাদেশ।
(ঘ) চীনদেশৰ লোকসকল কোন মানৱগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত?
(১) ককেছীয় গোষ্ঠী
(২) নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠী
(৩) মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী
(৪) অষ্ট্ৰেল’ইড গোষ্ঠী
উত্তৰঃ (৩) মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী।
১৩। পৃথিৱীৰ এখন নক্সা মানচিত্ৰ অংকন কৰি মানুহৰ আদিম জন্মস্থানৰ পৰা প্ৰব্ৰজন চিনাক্ত কৰা।
উত্তৰঃ এইটো মানচিত্ৰভিত্তিক ব্যৱহাৰিক প্ৰশ্ন।
মানচিত্ৰত—
- আফ্ৰিকাক মানুহৰ আদিম জন্মস্থান হিচাপে দেখুৱাব লাগে,
- আফ্ৰিকাৰ পৰা এছিয়া, ইউৰোপ আৰু অন্য অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজনৰ দিশ তীৰচিহ্নেৰে দেখুৱাব লাগে,
- মধ্য এছিয়াৰ পৰা পূব এছিয়া আৰু বেৰিং অঞ্চলৰ জৰিয়তে আমেৰিকালৈ প্ৰব্ৰজন,
- দক্ষিণ-পশ্চিম এছিয়াৰ পৰা ইউৰোপলৈ প্ৰব্ৰজন,
- আফ্ৰিকাৰ পৰা দক্ষিণ আৰু পূব দিশলৈ বিস্তাৰ
চিহ্নিত কৰিব লাগে।
Teacher Generate Question Answer
১) ‘মানৱ ভূগোল’ৰ এটি সংজ্ঞা দিয়া আৰু ইয়াৰ প্ৰধান শাখাবোৰ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ভূগোলৰ যি বিভাগত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ লগত থকা মানুহৰ সম্পৰ্ক আৰু ইয়াৰ ফলত মানুহে সৃষ্টি কৰা মানৱ পৰিৱেশৰ বিষয়ে স্থান-কাল সাপেক্ষে অধ্যয়ন কৰা হয়, তাকে বহলভাৱে মানৱ ভূগোল বোলে।
ইয়াৰ প্ৰধান শাখাবোৰ হ’ল— বসতি ভূগোল, সমাজ ভূগোল, অৰ্থনৈতিক ভূগোল, সাংস্কৃতিক ভূগোল, ৰাজনৈতিক ভূগোল, নগৰীয় ভূগোল ইত্যাদি।
২) মানৱ ভূগোলৰ বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ মানৱ ভূগোলৰ বিষয়বস্তু অতি ব্যাপক। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য হ’ল প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ সৈতে মানুহৰ সম্বন্ধ আৰু মানুহে কৰা বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ অধ্যয়ন কৰা। যিহেতু এই বিভাগটো মানৱকেন্দ্ৰীক, সেয়েহে পৃথিৱীৰ মানুহৰ গঠন, বৃদ্ধি, বিতৰণ, দৈহিক বৈশিষ্ট্য আৰু ধৰ্মীয় তথা সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ আদি অধ্যয়ন কৰাটো ইয়াৰ প্ৰধান বিষয়বস্তু।
৩) মানৱ জাতি বুলিলে কি বুজা চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ প্ৰায় একে দৈহিক গঠন আৰু ছালৰ বৰণ বিশিষ্ট এক থূপ মানুহে যেতিয়া সাধাৰণ জন্ম প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে বংশাণুক্ৰমে একে বৈশিষ্ট্যবোৰ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে, তাকে মানৱ জাতি (Race) বোলে।
৪) কি কি ভিত্তিত মানৱজাতিক বিভাজন কৰা হয় চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ মানুহৰ ছালৰ ৰং আৰু কিছুমান বিশেষ দৈহিক গঠন যেনে— চুলিৰ ধৰণ, উচ্চতা, নাক আৰু মুখৰ আকৃতিৰ পাৰ্থক্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি মানৱজাতিক বিভাজন কৰা হয়। এই ভিত্তিত পৃথিৱীৰ মানুহক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত ভগোৱা হৈছে: (১) ককেছীয়, (২) নিগ্ৰ’ইড আৰু (৩) মঙ্গোলীয়।
৫) মানুহ আৰু মানৱজাতিৰ সৃষ্টি সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ জীৱ বিজ্ঞানীৰ বিৱৰ্তনৰ সূত্ৰ অনুসৰি, প্লিষ্ট’চিন যুগৰ মাজভাগত অনুকূল প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ ফলত স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বিৱৰ্তন ঘটি ‘হ’ম’ চেপিয়েন’ নামৰ মানৱ প্ৰাণীৰ সৃষ্টি হৈছিল। নৃতত্ত্ববিদসকলৰ মতে, আদিতে আফ্ৰিকাৰ মধ্যাংশত মানুহৰ জন্ম হৈছিল আৰু তাৰ পিছতহে পৃথিৱীৰ অন্য অঞ্চললৈ বিস্তাৰিত হৈছিল।
৬) দৈহিক বৈশিষ্ট্যৰ পাৰ্থক্য অনুসৰি পৃথিৱীৰ মানুহৰ শ্ৰেণীবিভাজন কৰা।
উত্তৰঃ চুলি, নাক, মুখ, উচ্চতা আৰু ছালৰ বৰণৰ পাৰ্থক্য অনুসৰি পৃথিৱীৰ মানুহক তিনিটা প্ৰধান গোষ্ঠীত বিভক্ত কৰা হৈছে:
১) ককেছীয় গোষ্ঠী (Caucasoid)
২) নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠী (Negroid)
৩) মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী (Mongoloid)
৭) পৃথিৱীৰ প্ৰধান মানৱজাতি তিনিটাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ * ক) ককেছীয় গোষ্ঠী: ছালৰ বৰণ বগা বা বাদামী। চুলিবোৰ পোন বা কিছু পকোৱা। ইউৰোপীয়, পশ্চিম-এছিয়াৰ লোকসকল এই গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত।
খ) নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠী: ছালৰ বৰণ ক’লা বা গাঢ় বাদামী, চুলি কেঁকোৰা আৰু নাকটো বহল তথা চেপেটা। এওঁলোক প্ৰধানকৈ আফ্ৰিকা আৰু দক্ষিণ এছিয়াত বাস কৰে।
গ) মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী: ছালৰ বৰণ হালধীয়া, চকুবোৰ সৰু আৰু চুলি পোন। মধ্য আৰু পূব এছিয়াৰ লোকসকল (যেনে— বড়ো, মিচিং আদি) এই গোষ্ঠীৰ।
৮) পৃথিৱীৰ কোন অঞ্চলত প্ৰথমতে মানুহৰ সৃষ্টি হোৱা বুলি ধৰা হয়?
উত্তৰঃ আধুনিক পুৰাতত্ত্বৰ তথ্য অনুসৰি, প্ৰায় এক লাখ বছৰ আগতে ক্ৰান্তীয় আফ্ৰিকাৰ পূব অংশত মানুহৰ প্ৰথম আৱিৰ্ভাৱ হৈছিল বুলি ধৰা হয়। সেই সময়ত মানুহৰ দৈহিক গঠন তিনিওটা প্ৰধান জাতিৰ এক সংমিশ্ৰিত ৰূপ আছিল।
৯) পৃথিৱীৰ প্ৰধান ধৰ্মবোৰ কি কি? ইয়াৰ বিতৰণ আৰু বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ জনসংখ্যা অনুসৰি খ্ৰীষ্টান, ইছলাম, হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মই হ’ল পৃথিৱীৰ প্ৰধান ধৰ্ম।
খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম: ২১৩ কোটি জনসংখ্যাৰে ই বিশ্বৰ বৃহত্তম ধৰ্ম।
ইছলাম ধৰ্ম: ১৩৫ কোটি জনসংখ্যাৰে ই বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম ধৰ্ম।
হিন্দু ধৰ্ম: ই পৃথিৱীৰ প্ৰাচীনতম ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ জন্মভূমি ভাৰতবৰ্ষ।
বৌদ্ধ ধৰ্ম: ২৫০০ বছৰ পূৰ্বে উত্তৰ ভাৰতত ইয়াৰ জন্ম হৈছিল। বিশ্বৰ প্ৰায় ৬ শতাংশ লোক বৌদ্ধধৰ্মী।
১০) ভাৰতবৰ্ষৰ জনসংখ্যাৰ ধৰ্মীয় গাঁথনি আৰু বিতৰণ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰত এখন হিন্দু প্ৰধান দেশ হ’লেও ইয়াত সকলো ধৰ্মৰ লোক আছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল মতে অসমৰ ধৰ্মীয় গাঁথনি হ’ল— হিন্দু (৬৪.৯%), ইছলাম (৩০.৯%), খ্ৰীষ্টান (৩.৭%), বৌদ্ধ (০.২%), শিখ (০.১%) আৰু জৈন (০.১%)। জনপ্ৰব্ৰজনৰ বাবে বৰ্তমান বিশ্বৰ প্ৰায় সকলো ঠাইতে সকলো ধৰ্মৰ লোক পোৱা যায়।
১১) চমুটোকা লিখাঃ
ক) মানুহ আৰু মানৱ ভূগোল: প্লিষ্ট’চিন যুগত বিৱৰ্তনৰ ফলত মানুহৰ সৃষ্টি হয়। ভূগোলৰ যি শাখাত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কৰ অধ্যয়ন কৰা হয়, তাকে মানৱ ভূগোল বোলে।
খ) মানৱ জাতি: দৈহিক বৈশিষ্ট্যৰ ভিত্তিত ভাগ কৰা মানুহৰ একোটা গোট। ইয়াৰ প্ৰধান ভাগ তিনিটা— ককেছীয়, নিগ্ৰ’ইড আৰু মঙ্গোলীয়।
গ) নিগ্ৰ’ইড গোষ্ঠী: আফ্ৰিকা আৰু এছিয়াৰ কিছু অংশত বাস কৰা ক’লা ছাল আৰু কেঁকোৰা চুলিৰ মানৱ গোষ্ঠী।
ঘ) ধৰ্মীয় গাঁথনি: সমাজ পৰিচালনাৰ বাবে থকা বিশ্বাস আৰু নীতি-নিয়মৰ সমষ্টি। পৃথিৱীৰ ৭৫% লোক খ্ৰীষ্টান, ইছলাম, হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ অন্তৰ্গত।
ঙ) বৌদ্ধ ধৰ্ম: ২৫০০ বছৰ আগতে বৌদ্ধ গয়াত জন্ম হোৱা ধৰ্ম। ইয়াৰ দুটা ভাগ— হিনায়ন আৰু মহায়ন।
চ) ভাৰতবৰ্ষত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় লোক: ভাৰতৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২.৩% লোক খ্ৰীষ্টান। এওঁলোকৰ প্ৰধান ভাগ দুটা— ৰোমান কেথ’লিক আৰু প্ৰোটেষ্টাণ্ট।
১২) শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱাঃ
ক) পৃথিৱীত মানুহৰ সৃষ্টি কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ (২) ১-২ লাখ বছৰ পূৰ্বে।
খ) জনসংখ্যা হিচাবে পৃথিৱীৰ বৃহত্তম ধৰ্মীয় গোষ্ঠীটো কি?
উত্তৰঃ (৩) খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম।
গ) মানুহৰ সৃষ্টি প্ৰথমে কোন মহাদেশত হৈছিল?
উত্তৰঃ (২) আফ্ৰিকা মহাদেশ।
ঘ) চীনদেশৰ লোকসকল কোন মানৱগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত?
উত্তৰঃ (৩) মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post