তেজৰে কমলাপতি
১। খালী ঠাই পূৰ কৰি, খালী ঠাইত বহুওৱা শব্দকেইটাৰ অৰ্থ লিখা।
ৰয়নী বিদূৰ দিশ ধৱলী বৰণ।
তিমিৰ ফেৰিয়া বাজ ৰবিৰ কিৰণ।।
শতপত্ৰ বিকশিত ভ্ৰমৰ উৰায়।
ব্ৰজবধূ দধি মথে তুৱা গুণ গায়।।
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| ৰয়নী | ৰাতি |
| বিদূৰ | দূৰ হোৱা |
| ধৱলী | বগা |
| তিমিৰ | আন্ধাৰ |
| ৰবি | সূৰ্য |
| শতপত্ৰ | পদুম ফুল |
| ভ্ৰমৰ | ভোমোৰা |
| দধি | দৈ |
| তুৱা | তোমাৰ |
২। বৰগীতটোৰ ভাবৰ লগত সংগতি ৰাখি ‘ক’ অংশৰ লগত ‘খ’ অংশ মিলোৱা।
| ‘ক’ অংশ | ‘খ’ অংশ |
|---|---|
| তেজৰে কমলাপতি পৰভাতে নিন্দ | হে নাৰায়ণ, পুৱা হ’ল, টোপনি এৰা। |
| তিমিৰ ফেৰিয়া বাজ ৰবিৰ কিৰণ | আন্ধাৰ ফালি সূৰুযৰ পোহৰ ওলাইছে। |
| ব্ৰজবধূ দধি মথে তুৱা গুণ গাই | ব্ৰজধামৰ বোৱাৰীসকলে তোমাৰ গুণ গাই দৈ মথে। |
| সুৰভী চাৰিতে লাগে উঠৰে গোপাল | হে গোপাল, সুৰভী গাই চৰাবলৈ যাব লাগে, সোনকালে উঠা। |
৩। বৰগীতটোত প্ৰকাশ পোৱা পুৱাৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ এটি বৰ্ণনা দিয়া।
উত্তৰঃ বৰগীতটোত পুৱাৰ এক মনোমোহা প্ৰাকৃতিক দৃশ্য বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰাতিৰ আন্ধাৰ আঁতৰি গৈ চাৰিওফালে সূৰ্যৰ পোহৰ বিয়পি পৰিছে। পুখুৰীত পদুম ফুল ফুলি উঠিছে আৰু ফুলৰ ওপৰত ভোমোৰাই উৰি ফুৰিছে। ব্ৰজধামৰ গোপবধূসকলে কৃষ্ণৰ গুণ-গান গাই গাই দৈ মথিছে। গোৱালসকলেও গৰুৰ পাল লৈ বাথানলৈ যাবলৈ ওলাইছে। এইদৰে বৰগীতটোত পুৱাৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য আৰু গাঁওলীয়া জীৱনৰ কৰ্মব্যস্ততা সুন্দৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।
৪। তলত দিয়া প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ লিখা।
(ক) বৰগীতটিত ‘কমলাপতি’ বুলি কাৰ কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ বৰগীতটিত ‘কমলাপতি’ বুলি ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ কথা কোৱা হৈছে।
(খ) ‘তিমিৰ ফেৰিয়া বাজ’ — আন্ধাৰ ফালি কি ওলায়?
উত্তৰঃ আন্ধাৰ ফালি সূৰ্যৰ কিৰণ ওলায়।
(গ) ‘নন্দ গেল বাথানে গোৱাল গেল পাল’ — ইয়াত ‘বাথান’ শব্দটোৱে কি বুজাইছে?
উত্তৰঃ ‘বাথান’ শব্দটোৱে গৰু-ম’হ ৰখা ঠাই বা গোহালিক বুজাইছে।
(ঘ) ‘কহয় মাধৱ মাই’ — ‘মাই’ বুলি কাৰ কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ ‘মাই’ বুলি শ্ৰীকৃষ্ণৰ মাতৃ যশোদাৰ কথা কোৱা হৈছে।
(ঙ) ত্ৰিজগতৰ পতি কোন?
উত্তৰঃ ত্ৰিজগতৰ পতি হ’ল ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ।
৫। তলত দিয়া প্ৰশ্নকেইটাৰ উত্তৰ লিখা।
(ক) যশোদাই কৃষ্ণক পুৱা কিয় জগাইছিল?
উত্তৰঃ পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গোপবালকসকলৰ সৈতে সুৰভী গাই চৰাবলৈ যাবৰ বাবে যশোদাই কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগাইছিল।
(খ) যশোদাই কৃষ্ণক মৰমতে কি কি নামেৰে মাতিছিল?
উত্তৰঃ যশোদাই কৃষ্ণক মৰমতে কমলাপতি, গোবিন্দ, গোপাল আৰু হৰি আদি নামেৰে মাতিছিল।
(গ) পুত্ৰ কৃষ্ণক যশোদাই কি কি কথা কৈ টোপনিৰ পৰা জগাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল?
উত্তৰঃ যশোদাই কৃষ্ণক কৈছিল যে ৰাতিৰ আন্ধাৰ আঁতৰি গৈছে আৰু সূৰ্যৰ পোহৰ চাৰিওফালে বিয়পি পৰিছে। পদুম ফুল ফুলি উঠিছে আৰু ভোমোৰাবোৰে উৰি ফুৰিছে। ব্ৰজধামৰ গোপবধূসকলে কৃষ্ণৰ গুণ-গান গাই দৈ মথিছে। নন্দ আৰু গোৱালসকল গৰুৰ পাল লৈ বাথানলৈ যাবলৈ ওলাইছে। দাম-সুদাম আদি লগৰীয়াসকলেও কৃষ্ণক মাতিবলৈ আহিছে। এই সকলো কথা কৈ যশোদাই কৃষ্ণক সোনকালে উঠি গৰু চৰাবলৈ যাবলৈ কৈছিল।
(ঘ) গোৱালসকলে গৰু চৰাবলৈ যাওঁতে লগত কি কি বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু খাদ্য-সামগ্ৰী লৈ গৈছিল?
উত্তৰঃ গোৱালসকলে লগত খাদ্য-সামগ্ৰী হিচাপে ক্ষীৰ আৰু লৱণু (মাখন) লৈ গৈছিল। বাদ্যযন্ত্ৰ হিচাপে শিঙা আৰু বেণু (বাঁহী) লৈ গৈছিল।
৬। কোনে, কাক, কিয় কৈছিল লিখা।
“তেজৰে কমলাপতি পৰভাতে নিন্দ।
তেৰি চান্দ মুখ পেখোঁ উঠৰে গোবিন্দ।।”
উত্তৰঃ উক্ত কথাফাকি মাক যশোদাই পুত্ৰ শ্ৰীকৃষ্ণক কৈছিল। পুৱা হোৱাৰ বাবে যশোদাই কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগাইছিল। কৃষ্ণৰ চন্দ্ৰৰ দৰে সুন্দৰ মুখখন চাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি যশোদাই তেওঁক সোনকালে উঠিবলৈ কৈছিল।
৭। প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা।
(ক) “কহয় মাধৱ মাই! কিনু তপসাইলা।
ত্ৰিজগত পতি হৰি ৰাখোৱাল পাইলা।।”
প্ৰসংগঃ উক্ত পদফাঁকি শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱ ৰচিত ‘তেজৰে কমলাপতি’ নামৰ বৰগীতটিৰ পৰা লোৱা হৈছে।
সংগতিঃ বৰগীতটোৰ শেষৰ ফালে মাক যশোদাৰ ভাগ্য আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ দৈৱ মহিমা প্ৰকাশ কৰাৰ প্ৰসংগত কবিয়ে এই কথাখিনি কৈছে।
ব্যাখ্যাঃ কবিয়ে কৈছে যে মাক যশোদাই নিশ্চয় বহু তপস্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁ ত্ৰিজগতৰ পতি ভগৱান হৰিক পুত্ৰ হিচাপে লাভ কৰিছে। শ্ৰীকৃষ্ণ সমগ্ৰ জগতৰ পালনকৰ্তা হ’লেও যশোদাৰ ঘৰত সাধাৰণ শিশুৰ দৰে ডাঙৰ-দীঘল হৈছে আৰু গৰু চৰোৱাৰ কাম কৰিবলৈ ওলাইছে। ইয়াৰ জৰিয়তে কবিয়ে শ্ৰীকৃষ্ণৰ দৈৱ মহিমা আৰু যশোদাৰ সৌভাগ্যৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছে।
(খ) “ৰয়নী বিদূৰ দিশ ধৱলী বৰণ।
তিমিৰ ফেৰিয়া বাজ ৰবিৰ কিৰণ।।”
প্ৰসংগঃ উক্ত পদফাঁকি শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱ ৰচিত ‘তেজৰে কমলাপতি’ নামৰ বৰগীতটিৰ পৰা লোৱা হৈছে।
সংগতিঃ পুৱাৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ বৰ্ণনা দি মাক যশোদাই শ্ৰীকৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগোৱাৰ প্ৰসংগত এই কথাখিনি কৈছে।
ব্যাখ্যাঃ ৰাতিৰ আন্ধাৰ আঁতৰি গৈছে আৰু চাৰিওদিশ বগা পোহৰেৰে উজলি উঠিছে। সূৰ্যৰ কিৰণ আন্ধাৰ ফালি পৃথিৱীত পৰিবলৈ ধৰিছে। প্ৰকৃতিৰ এই সুন্দৰ পৰিৱেশৰ মাজেৰে পুৱাৰ আগমন ঘটিছে। সেয়েহে যশোদাই কৃষ্ণক আৰু শুই নাথাকি টোপনিৰ পৰা উঠিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
(গ) “শতপত্ৰ বিকশিত ভ্ৰমৰ উৰায়।
ব্ৰজবধূ দধি মথে তুৱা গুণ গায়।।”
প্ৰসংগঃ উক্ত পদফাঁকি শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱ ৰচিত ‘তেজৰে কমলাপতি’ নামৰ বৰগীতটিৰ পৰা লোৱা হৈছে।
সংগতিঃ পুৱাৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য আৰু ব্ৰজবাসীসকলৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ বৰ্ণনা দি যশোদাই কৃষ্ণক জগোৱাৰ প্ৰসংগত এই পদফাঁকি উল্লেখ কৰিছে।
ব্যাখ্যাঃ পুৱা হোৱাৰ লগে লগে পুখুৰীত পদুম ফুলবোৰ ফুলি উঠিছে আৰু সেই ফুলৰ ওপৰত ভোমোৰাবোৰে উৰি ফুৰিছে। আনহাতে, ব্ৰজধামৰ গোপবধূসকলে কৃষ্ণৰ গুণ-গান গাই গাই দৈ মথিছে। এইদৰে চাৰিওফালে এক সুন্দৰ আৰু কৰ্মব্যস্ত পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হৈছে। যশোদাই এই পৰিৱেশৰ কথা কৈ কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা উঠিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
৮। শব্দৰ খেল
(ক) বৰগীতটিত থকা পাঁচ আখৰীয়া শব্দটো বিচাৰি উলিওৱা।
উত্তৰঃ কমলাপতি
- (i) প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় আখৰ মিলি তাকৰ বুজায় — কম।
- (ii) দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় আখৰ মিলি এবিধ সৰু মাটিৰ পাত্ৰ বুজায় — মলা।
- (iii) প্ৰথম তিনিটা আখৰ মিলি এবিধ টেঙা ফল বুজায় — কমল (কমলা শব্দৰ আৰম্ভণিৰ অংশ)।
- (iv) শেষৰ দুটা আখৰ মিলি স্বামী, অধিপতি বা গৰাকীক বুজায় — পতি।
(খ) শব্দটোৰ তৃতীয় আখৰটোৰ পৰা ‘আ-কাৰ’ আঁতৰাই দিলে—
উত্তৰঃ কমলাপতি শব্দটোৰ তৃতীয় আখৰৰ পৰা ‘আ-কাৰ’ আঁতৰালে কমলপতি হয়।
- (i) প্ৰথম আৰু তৃতীয় আখৰ মিলি এবিধ ফল ধৰি মৰি যোৱা গছ বুজায় — কল।
- (ii) দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় আখৰ মিলি আমৰ ফুল বুজায় — মল।
- (iii) প্ৰথম তিনিটা আখৰ মিলি পদুম ফুল বুজায় — কমল।
৯। কবিতাটোৰ মূলভাব লিখা।
উত্তৰঃ শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱ ৰচিত ‘তেজৰে কমলাপতি’ বৰগীতটোত পুৱাৰ মনোমোহা প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ মাজেৰে মাক যশোদাৰ শ্ৰীকৃষ্ণৰ প্ৰতি থকা গভীৰ স্নেহ আৰু ব্ৰজবাসীসকলৰ ভক্তিভাৱ প্ৰকাশ পাইছে।
ৰাতিৰ আন্ধাৰ আঁতৰি সূৰ্যৰ পোহৰ বিয়পি পৰিছে, পদুম ফুল ফুলি উঠিছে আৰু ভোমোৰাই উৰি ফুৰিছে। ব্ৰজধামৰ গোপবধূসকলে কৃষ্ণৰ গুণ-গান গাই দৈ মথিছে। গোৱালসকলেও গৰু চৰাবলৈ যাবলৈ ওলাইছে। এনে সময়তে মাক যশোদাই মৰমেৰে কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগাইছে। তেওঁ কৃষ্ণৰ চন্দ্ৰৰ দৰে সুন্দৰ মুখখন চাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে আৰু গৰু চৰাবলৈ যাবৰ বাবে সোনকালে উঠিবলৈ কৈছে।
বৰগীতটোত পুৱাৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, গাঁওলীয়া জীৱনৰ সজীৱ ছবি, মাতৃৰ স্নেহ আৰু ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ প্ৰতি থকা গভীৰ ভক্তি সুন্দৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post