Chapter 11 –
অতীতক নাযাবা পাহৰি
১। উত্তৰ দিয়া।
(ক) কোনবোৰ সম্পদক কলাসম্পদ বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ অতীতৰ শিল্পকলা, স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য, লিপি, মুদ্ৰা, বুৰঞ্জীপ্ৰসিদ্ধ স্থান, দলিল আদি যিবোৰ সম্পদে সেই যুগৰ ঐতিহ্য, বুৰঞ্জী, বিজ্ঞান, ধৰ্ম, দৰ্শন আদিৰ সম্ভেদ দিয়ে, তেনে সম্পদবোৰক কলাসম্পদ বুলি কোৱা হয়।
(খ) অতীতৰ কিহৰ বিষয়ে এই সম্পদবোৰে কয়?
উত্তৰঃ এই সম্পদবোৰে অতীতৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বিষয়ে কয়।
(গ) কোনবিলাক সম্পদক প্ৰত্নতাত্ত্বিক সম্পদ বোলে?
উত্তৰঃ প্ৰাক্-ঐতিহাসিক যুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বৰ্তমান সময়ৰ পৰা এশ বছৰতকৈও পুৰণি যিবোৰ সম্পদে অতীতৰ ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ সাক্ষ্য বহন কৰে, সেইবোৰক প্ৰত্নতাত্ত্বিক সম্পদ বোলে।
(ঘ) প্ৰত্নতত্ত্ব বুলিলে কি বুজা? পুৰণি কালৰ কলাসম্পদসমূহৰ অধ্যয়নৰ জৰিয়তে আমি কিহৰ বিষয়ে জানিব পাৰোঁ?
উত্তৰঃ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সম্পদসমূহৰ বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়নক প্ৰত্নতত্ত্ব বোলা হয়। পুৰণি কালৰ কলাসম্পদ অধ্যয়নৰ জৰিয়তে আমি সেই সময়ৰ মানুহৰ জীৱন-ধাৰণৰ প্ৰণালী, বসতিস্থান, কলা-সংস্কৃতি, ধৰ্ম, দৰ্শন, সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অৱস্থা আদিৰ বিষয়ে জানিব পাৰোঁ।
(ঙ) পুৰণি দ্বাৰকা নগৰৰ অৱশেষ ক’ৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ পুৰণি দ্বাৰকা নগৰৰ অৱশেষ সাগৰৰ তলৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল।
(চ) সূৰ্য পাহাৰ কোন জিলাত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ সূৰ্য পাহাৰ গোৱালপাৰা জিলাত অৱস্থিত।
(ছ) তেজপুৰৰ ওচৰৰ বৰাচুবুৰী গাঁৱত কি উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ তেজপুৰৰ ওচৰৰ বৰাচুবুৰী গাঁৱত পোৰা মাটিৰ কুঁৱাৰ অৱশেষ উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল।
(জ) সূৰ্য পাহাৰৰ খনন কাৰ্যত কি কি উদ্ধাৰ হৈছিল?
উত্তৰঃ সূৰ্য পাহাৰৰ খনন কাৰ্যত শিলেৰে নিৰ্মিত বৌদ্ধ স্তূপ, জৈন ধৰ্মৰ নেমিনাথ আৰু ঋষভনাথৰ ভাস্কৰ্য, শিৱলিংগ, গণেশ আদি বিভিন্ন মূৰ্তি উদ্ধাৰ হৈছিল।
(ঝ) গোৱালপাৰা জিলাৰ ‘পাগলাটেক’ত কি উদ্ধাৰ হৈছিল?
উত্তৰঃ গোৱালপাৰা জিলাৰ পাগলাটেকত পোৰা মাটিৰ বৌদ্ধ স্তূপ আৰু বিৰল ভাস্কৰ্য উদ্ধাৰ হৈছিল।
(ঞ) গোলাঘাট জিলাৰ বৰপথাৰ অঞ্চলৰ ‘ডুবৰনি’ক প্ৰাচীন অসমৰ বুৰঞ্জীৰ অন্যতম ক্ষেত্ৰ বুলি কিয় কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ ডুবৰনি অঞ্চলৰ ওচৰে-পাঁজৰে উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰাচীন লিপিসমূহৰ পৰা সমাজ, ধৰ্ম, সাহিত্য আৰু ৰাজনৈতিক জীৱনৰ বহুতো তথ্য পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ জৰিয়তে প্ৰাচীন ইটাৰে নিৰ্মিত মন্দিৰৰ ভেটি, শিৱলিংগ আদি উদ্ধাৰ হৈছে। এই সম্পদবোৰে অঞ্চলটোত প্ৰাচীন কালতে ভাস্কৰ্য আৰু স্থাপত্য কলাৰ বিকাশ ঘটিছিল বুলি প্ৰমাণ কৰে। সেইবাবে ডুবৰনিক প্ৰাচীন অসমৰ বুৰঞ্জীৰ অন্যতম ক্ষেত্ৰ বুলি কোৱা হয়।
(ট) গুৱাহাটী মহানগৰৰ আমবাৰী অঞ্চলৰ খনন কাৰ্যৰ দ্বাৰা কিহৰ মূৰ্তি উদ্ধাৰ হৈছিল?
উত্তৰঃ গুৱাহাটী মহানগৰৰ আমবাৰী অঞ্চলৰ খনন কাৰ্যৰ দ্বাৰা নটৰাজৰ মূৰ্তি উদ্ধাৰ হৈছিল।
(ঠ) চৰাইদেউৰ মৈদামসমূহত কি কি সামগ্ৰী উদ্ধাৰ হৈছিল? এই মৈদামসমূহৰ লগত কোন দেশৰ মৈদামৰ সাদৃশ্য আছে?
উত্তৰঃ চৰাইদেউৰ মৈদামসমূহত মৃতকৰ লগত সমৰ্পণ কৰা শৰাই, সঁফুৰা, হাতীদাঁতৰ সামগ্ৰী, সোণৰ অলংকাৰৰ অৱশেষ আদি উদ্ধাৰ হৈছিল। এই মৈদামসমূহৰ লগত চীন দেশৰ ৰাজকীয় সমাধি-সংস্কৃতিৰ সাদৃশ্য আছে।
২। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ অৰ্থ লিখা।
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| প্ৰত্নতত্ত্ব | পুৰণিকলীয়া বস্তু আৰু সভ্যতাৰ বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন |
| ভগ্নাৱশেষ | ভাঙি নষ্ট হোৱাৰ পাছত অৱশিষ্ট থকা অংশ |
| ভাস্কৰ্য | শিল, ধাতু আদি কাটি বা গঢ়ি মূৰ্তি নিৰ্মাণৰ শিল্প |
| স্তূপ | থূপ বা দ’ম; বিশেষকৈ বৌদ্ধ স্মৃতিচিহ্ন |
| ঐতিহাসিক | ইতিহাস সম্বন্ধীয় |
| উদ্ঘাটন | উন্মোচন; লুকাই থকা বস্তু প্ৰকাশ কৰা |
| ঐতিহ্য | পৰম্পৰাগতভাৱে লাভ কৰা গৌৰৱময় সম্পদ বা প্ৰথা |
| গৌৰৱ | সন্মান, মৰ্যাদা |
৩। চমুটোকা লিখা।
(ক) শ্ৰী শ্ৰী সূৰ্য পাহাৰ
উত্তৰঃ শ্ৰী শ্ৰী সূৰ্য পাহাৰ অসমৰ গোৱালপাৰা জিলাত অৱস্থিত এক ইতিহাসপ্ৰসিদ্ধ আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক দিশৰ পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান। ইয়াত কেইবাবাৰো খনন কাৰ্য চলাই বহু মূল্যৱান প্ৰত্নসম্পদ উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। শিলেৰে নিৰ্মিত বৌদ্ধ স্তূপ, জৈন ধৰ্মৰ নেমিনাথ আৰু ঋষভনাথৰ ভাস্কৰ্য, শিৱলিংগ, গণেশ আদি মূৰ্তিৰ সন্ধান পোৱা গৈছে। এইবোৰে সূৰ্য পাহাৰক বৌদ্ধ, জৈন আৰু হিন্দু ধৰ্মৰ মিলনভূমি হিচাপে চিহ্নিত কৰে।
(খ) মৈদাম
উত্তৰঃ মৈদাম বুলিলে সাধাৰণতে আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ সমাধিক্ষেত্ৰক বুজোৱা হয়। চৰাইদেউত বহুতো ৰাজকীয় মৈদাম আছে। এই মৈদামসমূহ সাধাৰণতে বৃহৎ অৰ্ধগোলাকাৰ আকৃতিৰ। খনন কাৰ্যত শৰাই, সঁফুৰা, হাতীদাঁতৰ সামগ্ৰী, সোণৰ অলংকাৰৰ অৱশেষ আদি উদ্ধাৰ হৈছে। ইয়াৰ স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য বিশেষ আৰু চীন দেশৰ ৰাজকীয় সমাধি-সংস্কৃতিৰ লগত কিছুমান সাদৃশ্য আছে।
(গ) ডুবৰনি
উত্তৰঃ ডুবৰনি গোলাঘাট জিলাৰ বৰপথাৰ অঞ্চলত অৱস্থিত। ই প্ৰাচীন অসমৰ বুৰঞ্জীৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ। ইয়াৰ ওচৰে-পাঁজৰে প্ৰাচীন লিপি, ইটাৰে নিৰ্মিত মন্দিৰৰ ভেটি, শিৱলিংগ আদি উদ্ধাৰ হৈছে। এইবোৰৰ পৰা সেই সময়ৰ সমাজ, ধৰ্ম, সাহিত্য, ৰাজনীতি, ভাস্কৰ্য আৰু স্থাপত্যৰ বিষয়ে বহুতো তথ্য পোৱা যায়।
(ঘ) নটৰাজ
উত্তৰঃ নটৰাজ হৈছে নৃত্যৰত শিৱৰ এক বিশেষ ৰূপ। নটৰাজক নৃত্যৰ অধিপতি বা নৃত্যৰ দেৱতা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। গুৱাহাটীৰ আমবাৰী অঞ্চলৰ খনন কাৰ্যৰ পৰা নটৰাজৰ এক বিৰল মূৰ্তি উদ্ধাৰ হৈছিল। এই মূৰ্তিটো অসমৰ প্ৰাচীন ভাস্কৰ্যকলাৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন।
৪। ব্যাখ্যা কৰা।
(ক) “উত্তৰ ভাৰতৰ গংগা নদীৰ উপত্যকা আৰু অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একে সময়তে সভ্যতা-সংস্কৃতিৰ বিকাশ সাধন হৈছিল।”
উত্তৰঃ উক্ত বাক্যশাৰী ‘অতীতক নাযাবা পাহৰি’ পাঠটোৰ পৰা লোৱা হৈছে।
অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা কিছুমান সামগ্ৰীৰ লগত গংগা উপত্যকাৰ প্ৰাচীন স্থানত উদ্ধাৰ হোৱা সামগ্ৰীৰ মিল দেখা যায়। বিশেষকৈ তেজপুৰৰ ওচৰৰ বৰাচুবুৰী গাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা পোৰা মাটিৰ কুঁৱাৰ অৱশেষৰ সৈতে গংগা উপত্যকাৰ কিছুমান প্ৰাচীন প্ৰত্নস্থলত পোৱা একে ধৰণৰ অৱশেষৰ সাদৃশ্য আছে।
এই মিলৰ পৰা বুজিব পাৰি যে গংগা উপত্যকা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা দুয়ো ঠাইতেই প্ৰায় একে সময়তে নগৰায়ণ, স্থাপত্য, শিল্প-সংস্কৃতি আৰু সামাজিক জীৱনৰ বিকাশ ঘটিছিল। সেয়েহে লেখকে এই দুয়োটা অঞ্চলত একে সময়তে সভ্যতা-সংস্কৃতিৰ বিকাশ সাধন হৈছিল বুলি কৈছে।
৫। তলৰ শব্দবোৰৰ বিপৰীতাৰ্থক শব্দ লিখা।
উপস্থিত — অনুপস্থিত।
চিনাকি — অচিনাকি।
প্ৰাচীন — নবীন।
পৰিকল্পিত — অপৰিকল্পিত।
ধ্বংস — সৃষ্টি।
নবীন — প্ৰাচীন।
দুৰ্বল — শক্তিশালী।
বৈসাদৃশ্য — সাদৃশ্য।
৬। বাক্য ৰচনা কৰা।
ভগ্নাৱশেষ — পুৰণি ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ভগ্নাৱশেষ আজিও দেখা যায়।
ইতিহাস — শিৱসাগৰ অসমৰ ইতিহাসপ্ৰসিদ্ধ নগৰ।
উদ্ঘাটন — খনন কাৰ্যত বহু অজানা তথ্যৰ উদ্ঘাটন হৈছে।
উদ্ধাৰ — মাটিৰ তলৰ পৰা বহুতো প্ৰাচীন মুদ্ৰা উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল।
খনন — প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে অঞ্চলটোত খনন কাৰ্য চলাইছে।
নিৰ্মাণ — নতুন বিদ্যালয়খনৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য চলি আছে।
ঐতিহ্য — চৰাইদেউ অসমৰ গৌৰৱময় ঐতিহ্যৰ প্ৰতীক।
আপুৰুগীয়া — এশিঙীয়া গঁড় অসমৰ এক আপুৰুগীয়া জন্তু।
৭। এটা শব্দত প্ৰকাশ কৰা।
(ক) কোনো বস্তুৰ ভগা-ছিগা অৱশিষ্ট অংশ — ভগ্নাৱশেষ।
(খ) প্ৰাচীন যুগৰ সম্পদসমূহৰ বিষয়ে কৰা অধ্যয়ন — প্ৰত্নতত্ত্ব।
(গ) প্ৰাচীন সম্পদ সংৰক্ষণ কৰি ৰখা স্থান — সংগ্ৰহালয়।
(ঘ) শিলত কটা শিল্প — ভাস্কৰ্য।
৮। তলৰ প্ৰশ্নকেইটাৰ উত্তৰ দিয়া।
(ক) অ’ভাৰহেড প্ৰজেক্টৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ অ’ভাৰহেড প্ৰজেক্টৰ হৈছে লিখনি বা ছবি ডাঙৰকৈ পৰ্দাত প্ৰক্ষেপণ কৰি দেখুওৱা এবিধ যন্ত্ৰ।
(খ) অ’ভাৰহেড প্ৰজেক্টৰৰ সহায়ত কি কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ অ’ভাৰহেড প্ৰজেক্টৰৰ সহায়ত স্বচ্ছ পাতত লিখা কথা, চিত্ৰ বা নক্সা পৰ্দাত ডাঙৰকৈ দেখুৱাব পাৰি।
(গ) প্ৰত্নতাত্ত্বিক সম্পদৰ সময় নিৰূপণ কৰা ব্যৱস্থাটোক কি বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সম্পদৰ সময় নিৰূপণৰ এক বহুল ব্যৱহৃত পদ্ধতিক কাৰ্বন-১৪ পদ্ধতি বোলা হয়।
(ঘ) প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন কাৰ্য সমাধা হোৱা ঠাই কেইখনমানৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ আমবাৰী, মদন কামদেৱ, দ-পৰ্বতীয়া, ডুবৰনি, শ্ৰী শ্ৰী সূৰ্য পাহাৰ, ন-নাথ আদি স্থানত প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন কাৰ্য সম্পন্ন হৈছে।
(ঙ) লিপিসমূহৰ অধ্যয়নে কি কি তথ্যৰ যোগান ধৰে?
উত্তৰঃ লিপিসমূহৰ অধ্যয়নে প্ৰাচীন সমাজৰ ৰাজনৈতিক, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনৰ বহুতো তথ্যৰ যোগান ধৰে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post