Chapter 13 –
হোমি জাহাংগীৰ ভাবা
১। পাঠটো পঢ়ি প্ৰশ্নবোৰৰ চমু উত্তৰ দিয়া।
(ক) টোপনি পাতল ল’ৰাজনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ টোপনি পাতল ল’ৰাজনৰ নাম হোমি জাহাংগীৰ ভাবা।
(খ) ল’ৰাজনৰ টোপনি পাতল হোৱাৰ কাৰণ কি আছিল?
উত্তৰঃ ল’ৰাজন অতিশয় তীক্ষ্ণ বুদ্ধিৰ আছিল আৰু তেওঁৰ মস্তিষ্কত অনবৰতে চিন্তাৰ প্ৰবাহ চলি থকাৰ বাবেই তেওঁৰ টোপনি পাতল আছিল।
(গ) চিকিৎসকক দেখুৱাই অনাৰ পাছত মাক-দেউতাকে ল’ৰাজনৰ বাবে কেনে ব্যৱস্থা ল’লে?
উত্তৰঃ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি মাক-দেউতাকে ল’ৰাজনৰ মন বিজ্ঞানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত কৰিবলৈ ঘৰত বিজ্ঞানৰ নানা কিতাপ-পত্ৰৰ ব্যৱস্থা কৰি এটা গ্ৰন্থাগাৰসদৃশ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰি দিলে।
(ঘ) হোমি জাহাংগীৰ ভাবাৰ কি কি বিষয়ত ৰুচি আছিল?
উত্তৰঃ হোমি জাহাংগীৰ ভাবাৰ পদাৰ্থবিজ্ঞান, গণিত, সংগীত আৰু চিত্ৰকলাৰ প্ৰতি গভীৰ ৰুচি আছিল।
(ঙ) তেখেত কেমব্ৰিজলৈ কিয় গৈছিল?
উত্তৰঃ তেখেত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি ইঞ্জিনিয়াৰিং পঢ়িবলৈ ইংলেণ্ডৰ কেমব্ৰিজলৈ গৈছিল।
(চ) ‘দোৰাবজী টাটা ট্ৰাষ্ট’ৰ সহায়ত তেখেতে কি অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰে?
উত্তৰঃ ‘দোৰাবজী টাটা ট্ৰাষ্ট’ৰ সহায়ত তেখেতে টাটা ইনষ্টিটিউট অৱ ফাণ্ডামেণ্টেল ৰিছাৰ্চ (TIFR) প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
(ছ) স্বাধীনতাৰ পাছত তেখেত কি আয়োগৰ মুৰব্বী হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল?
উত্তৰঃ স্বাধীনতাৰ পাছত তেখেত ভাৰতৰ পৰমাণু শক্তি আয়োগৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল।
(জ) তেখেতৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনাই কি অনুষ্ঠানৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ তেখেতৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনাই ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক গৱেষণা কেন্দ্ৰটোৰ নাম ভাবা পাৰমাণৱিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ (BARC) ৰখা হয়।
২। “লাহে লাহে কিতাপবোৰ ল’ৰাজনৰ সংগী হৈ পৰিল।” — ইয়াত ল’ৰাজন বুলি কাৰ কথা কোৱা হৈছে? কিতাপবোৰ কেনেদৰে তেখেতৰ সংগী হৈ পৰিল?
উত্তৰঃ ইয়াত ল’ৰাজন বুলি হোমি জাহাংগীৰ ভাবাৰ কথা কোৱা হৈছে। শৈশৱত তেওঁৰ টোপনি অতি পাতল আছিল। চিকিৎসকে তেওঁৰ তীক্ষ্ণ বুদ্ধি আৰু সক্ৰিয় চিন্তাশক্তিৰ কথা মাক-দেউতাকক জনোৱাৰ পাছত তেওঁলোকে ল’ৰাজনৰ মন বিজ্ঞানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰিলে। ঘৰত নানা বিজ্ঞানৰ কিতাপ-পত্ৰ সংগ্ৰহ কৰি গ্ৰন্থাগাৰসদৃশ পৰিৱেশ গঢ়ি দিলে। হোমিয়ে সেই কিতাপবোৰ পঢ়ি আনন্দ পাবলৈ ধৰিলে আৰু অধিকাংশ সময় কিতাপৰ মাজতেই কটাবলৈ ল’লে। এনেদৰে লাহে লাহে কিতাপবোৰ তেওঁৰ অন্তৰংগ সংগী হৈ পৰিল।
৩। হোমি জাহাংগীৰ ভাবাৰ সপোন কি আছিল? এই সপোন কিয় সম্পূৰ্ণৰূপে ফলৱতী নহ’ল?
উত্তৰঃ হোমি জাহাংগীৰ ভাবাৰ সপোন আছিল ভাৰতবৰ্ষক পাৰমাণৱিক শক্তি আৰু বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ এখন আগশাৰীৰ দেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা। এই লক্ষ্য পূৰণৰ বাবে তেখেতে বহুতো পৰিকল্পনা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু নিজৰ সকলো পৰিকল্পনা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ আগতেই ১৯৬৬ চনত বিমান দুৰ্ঘটনাত তেখেতৰ মৃত্যু হয়। সেইবাবে তেখেতে নিজে দেখা সকলো সপোন সম্পূৰ্ণৰূপে বাস্তৱায়িত হোৱা দেখা নাপালে।
৪। “হোমি জাহাংগীৰ ভাবাই ভাৰতবৰ্ষক ভাল পাইছিল” — এই কথা পাঠটোত কেনেদৰে প্ৰতিফলিত হৈছে লিখা।
উত্তৰঃ হোমি জাহাংগীৰ ভাবাৰ নিজৰ দেশৰ প্ৰতি গভীৰ ভালপোৱা আৰু দায়বদ্ধতা আছিল। বিদেশত থাকি উচ্চমানৰ গৱেষণামূলক জীৱন যাপন কৰাৰ সুযোগ থকাৰ পিছতো দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ভাৰতলৈ আহি তেওঁ ইয়াতেই থাকি দেশৰ বৈজ্ঞানিক উন্নতিৰ বাবে কাম কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়।
তেখেতে ভাৰতত মৌলিক বিজ্ঞানৰ গৱেষণাৰ বাবে এক উন্নত প্রতিষ্ঠান গঢ়ি তোলাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ কৰিছিল। সেই উদ্দেশ্যে দোৰাবজী টাটা ট্ৰাষ্টৰ সহায়ত টাটা ইনষ্টিটিউট অৱ ফাণ্ডামেণ্টেল ৰিছাৰ্চ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। পিছত তেওঁ ভাৰতৰ পৰমাণু শক্তি কাৰ্যসূচীৰ নেতৃত্ব দিয়ে আৰু দেশখনক পাৰমাণৱিক শক্তিৰ ক্ষেত্ৰত উন্নত কৰি তোলাৰ বাবে জীৱন উৎসৰ্গা কৰে। এই সকলো কাৰ্যৰ মাজেৰে ভাবাৰ গভীৰ দেশপ্ৰেম স্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।
ব্যৱহাৰিক ব্যাকৰণ
৫। ‘হোমি জাহাংগীৰ ভাবা’ পাঠটোত থকা বিভক্তিযুক্ত শব্দবোৰ বাছি উলিয়াই লিখা।
উত্তৰঃ কালত, শিশুসকলৰ, বহুদিনলৈ, দেউতাকক, ল’ৰাজনৰ, চিকিৎসকৰ, বিজ্ঞানৰ, চিত্ৰাংকণৰ, বিদেশত, দেশৰ, সহায়ত, গেলাৰীত আদি।
৬। নিম্নলিখিত শব্দকেইটাৰ পৰা বিভক্তি বাছি উলিয়াই সেইবোৰ কি কাৰকত ব্যৱহাৰ হৈছে লিখা।
| শব্দ | বিভক্তি | কাৰক |
|---|---|---|
| তেখেতে | -এ | কৰ্তা কাৰক |
| শিশুজনক | -ক | কৰ্ম কাৰক |
| কিতাপ-পত্ৰৰে | -ৰে | কৰণ কাৰক |
| ভাৰতলৈ | -লৈ | সম্প্ৰদান/গমনবোধক |
| চিকিৎসকৰ | -ৰ | সম্বন্ধ পদ |
| শৈশৱ কালত | -ত | অধিকৰণ কাৰক |
৭। আঁচ টনা পদবিলাকৰ বিভক্তি নিৰ্ণয় কৰা আৰু কাৰকৰ নাম লিখা।
(১) বেলি ডুবিলত আমি খেল সামৰিলোঁ।
ডুবিল + ত = সপ্তমী বিভক্তি, অধিকৰণ কাৰক।
(২) ৰহিমে কিতাপ পঢ়ে।
কিতাপ = শূন্য বিভক্তি, কৰ্ম কাৰক।
(৩) দুখীয়াৰ প্ৰতি দয়ালু হ’বা।
দুখীয়া + ৰ = ষষ্ঠী বিভক্তি, সম্বন্ধ পদ।
(৪) এইখন মোৰ দেশ।
মই → মোৰ = ষষ্ঠী বিভক্তি, সম্বন্ধ পদ।
(৫) আমাৰ পৰীক্ষালৈ আৰু বেছি দিন নাই।
পৰীক্ষা + লৈ = চতুৰ্থী বিভক্তি, গমন/উদ্দেশ্যবোধক।
(৬) যঁতৰেৰে সূতা কাটিব পাৰি।
যঁতৰ + ৰে = তৃতীয়া বিভক্তি, কৰণ কাৰক।
(৭) শিক্ষাগুৰুক ভক্তি কৰিব লাগে।
শিক্ষাগুৰু + ক = দ্বিতীয়া বিভক্তি, কৰ্ম কাৰক।
(৮) ডাৱৰীয়া বতৰত হিমালয় পৰ্বত নেদেখি।
হিমালয় পৰ্বত = শূন্য বিভক্তি, কৰ্ম কাৰক।
(৯) কোনো মানুহক হিংসা নকৰিবা।
মানুহ + ক = দ্বিতীয়া বিভক্তি, কৰ্ম কাৰক।
৮। বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দ লিখি খালী ঠাই পূৰ কৰা।
পাতল টোপনি — গভীৰ টোপনি।
সফল মাতৃ — বিফল মাতৃ।
তীক্ষ্ণ বুদ্ধি — ভোটা বুদ্ধি।
বিসংগতি — সংগতি।
অন্তৰ্ভুক্ত — বহিৰ্ভুক্ত।
মৃত্যু — জন্ম।
বৃদ্ধি — হ্ৰাস।
৯। বাক্য ৰচনা কৰা।
অৱদান — দেশৰ বিজ্ঞানচৰ্চাৰ বিকাশত হোমি ভাবাৰ অৱদান অপৰিসীম।
ধাউতি — বিজ্ঞানৰ প্ৰতি তেওঁৰ সৰুৰে পৰা বিশেষ ধাউতি আছিল।
জাকত-জিলিকা — অধ্যৱসায়ে এজন শিক্ষাৰ্থীক সমাজত জাকত-জিলিকা কৰি তুলিব পাৰে।
আশ্বাস — শিক্ষকজনে ছাত্ৰজনক সকলো সহায় কৰাৰ আশ্বাস দিলে।
গৱেষণা — বিজ্ঞানীজনে পাৰমাণৱিক শক্তিৰ ওপৰত গৱেষণা কৰিছিল।
সিদ্ধান্ত — বহু চিন্তা কৰাৰ পাছত তেওঁ দেশলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে।
১০। যুক্তাক্ষৰ বহুৱাই শব্দটো সম্পূৰ্ণ কৰা।
কণ্টক।
বিশ্ৰুত।
প্ৰতিজ্ঞা।
উপলব্ধি।
বিশেষত্ব।
মৰতত।
নিঃস্ব।
গ্ৰন্থাগাৰ।
ইন্ধন।
১১। তলৰ শব্দবোৰৰ প্ৰতিশব্দ লিখা।
সংগী — লগৰী।
তীক্ষ্ণ — প্ৰখৰ।
প্ৰধান — মুখ্য।
গ্ৰন্থ — কিতাপ।
কিৰণ — ৰশ্মি।
চিকিৎসক — ডাক্তৰ।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post