Chapter 14 –
সংস্কৃতি আৰু আমাৰ জীৱন
১। উত্তৰ দিয়া।
(ক) সংস্কৃতি গঢ়ি উঠিবলৈ কিহৰ প্ৰয়োজন হয়?
উত্তৰঃ সংস্কৃতি গঢ়ি উঠিবলৈ সমাজৰ প্ৰয়োজন হয়।
(খ) সমাজ কাৰ দ্বাৰা গঠিত হয়?
উত্তৰঃ সমাজ মানুহৰ দ্বাৰা গঠিত হয়।
(গ) সংস্কৃতিৰ অন্যতম উপাদান কি?
উত্তৰঃ সংস্কৃতিৰ অন্যতম উপাদান হ’ল আচাৰ-আচৰণ।
(ঘ) কৃষ্টিৰ উৰ্বৰা পথাৰৰ পৰা কি বোটলা হয়?
উত্তৰঃ কৃষ্টিৰ উৰ্বৰা পথাৰৰ পৰা সংস্কৃতিৰ শস্য বোটলা হয়।
(ঙ) সৎ প্ৰবৃত্তিৰ লোক হ’বলৈ কি কৰিব লাগে?
উত্তৰঃ সৎ প্ৰবৃত্তিৰ লোক হ’বলৈ ভাল কাম আৰু সু-চিন্তাৰ কৰ্ষণ কৰিব লাগে।
(চ) সংস্কৃতিৰ ৰূপ দুটা কি কি?
উত্তৰঃ সংস্কৃতিৰ ৰূপ দুটা হ’ল—বাহ্যিক আৰু আভ্যন্তৰীণ।
(ছ) মানুহৰ আবেগ-অনুভূতিৰ মূল উৎস কি?
উত্তৰঃ মানুহৰ আবেগ-অনুভূতিৰ মূল উৎস হ’ল চৌপাশৰ বিনন্দীয়া প্ৰকৃতি।
(জ) কৃষ্টিৰ আধাৰ কি?
উত্তৰঃ কৃষ্টিৰ আধাৰ হ’ল কৃষি।
(ঝ) ‘দখনা’ আৰু ‘চৌবন্দী’ মূলতঃ কোন কোন জনগোষ্ঠীৰ মহিলাৰ পোছাক?
উত্তৰঃ ‘দখনা’ মূলতঃ বড়ো জনগোষ্ঠীৰ আৰু ‘চৌবন্দী’ নেপালী জনগোষ্ঠীৰ মহিলাৰ পোছাক।
২। চমু উত্তৰ দিয়া।
(ক) ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ মতে সংস্কৃতি কি?
উত্তৰঃ ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ মতে, যি কথা, যি কাম বা যি চিন্তাই মানুহক বৰ্বৰ প্ৰকৃতিৰ পৰা তুলি উন্নত আৰু সুন্দৰ জীৱনৰ দিশে আগবঢ়াই নিয়ে, পৃথিৱীখন ধুনীয়া কৰি তোলে আৰু মানুহক জীৱনৰ সম্পূৰ্ণ আনন্দ লাভৰ পথ দেখুৱায়—সেই কথা, চিন্তা আৰু কামেই সংস্কৃতি। অৰ্থাৎ মানৱ জীৱনক সুন্দৰ, শৃংখলিত আৰু মহৎ কৰি তোলা কলা, আচাৰ-আচৰণ আৰু গুণৰাশিয়েই সংস্কৃতিৰ অংশ।
(খ) সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্যৰ কাৰণসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল—জলবায়ুৰ ভিন্নতা, ভৌগোলিক পৰিৱেশ, খাদ্য-ৰীতি, জীৱনশৈলী, ভাষা, ধৰ্ম, সামাজিক আচাৰ-ব্যৱহাৰ আদি।
(গ) খাদ্য-ৰীতিৰ ভিন্নতাই সংস্কৃতিত কিদৰে প্ৰভাৱ পেলায়?
উত্তৰঃ ঠাইভেদে জলবায়ু আৰু উৎপাদিত খাদ্যবস্তু পৃথক হয়। সেই অনুসৰি মানুহৰ খাদ্যাভ্যাসো বেলেগ বেলেগ গঢ় লৈ উঠে। এই ভিন্ন খাদ্য-ৰীতি ধীরে ধীরে সেই সমাজৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ অংশ হৈ পৰে। সেয়েহে খাদ্য-ৰীতিৰ ভিন্নতাই সংস্কৃতিৰ বৈচিত্ৰ্য গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
(ঘ) সামাজিক পৰম্পৰাৰ লগত মানুহৰ জীৱন কেনেকৈ বান্ধ খাই পৰে?
উত্তৰঃ সংস্কৃতিৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান হ’ল আচাৰ-আচৰণ। মানুহে জীৱনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বিভিন্ন ৰীতি-নীতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ, ভাষা, ধৰ্মীয় প্ৰথা আৰু সামাজিক অভ্যাসৰ লগত পৰিচিত হয়। এইবোৰ নিয়মিত অনুশীলনৰ ফলত লাহে লাহে পৰম্পৰাৰ সৈতে মানুহৰ জীৱন গভীৰভাৱে জড়িত হৈ পৰে। পৰম্পৰাই মানুহৰ চিন্তা, আচৰণ, মূল্যবোধ আৰু সামাজিক দায়িত্ববোধ গঢ়ি তোলে।
৩। বুজাই লিখা।
(ক) বাহ্যিক আৰু আভ্যন্তৰীণ সংস্কৃতিৰ প্ৰভেদ।
উত্তৰঃ সংস্কৃতিৰ দুটা ৰূপ আছে—বাহ্যিক আৰু আভ্যন্তৰীণ।
যি ৰূপ বাহিৰৰ পৰা দেখা যায়, তাক বাহ্যিক সংস্কৃতি বোলা হয়। সাজ-পোছাক, নৃত্য, সংগীত, স্থাপত্য, আচাৰ-অনুষ্ঠান আদি বাহ্যিক সংস্কৃতিৰ অন্তৰ্গত। উদাহৰণস্বৰূপে, নৃত্যত ব্যৱহৃত ভংগীমা, সাজ-পোছাক আৰু কলা-কৌশল বাহ্যিক সংস্কৃতিৰ অংশ।
আনহাতে, মানুহৰ অন্তৰত নিহিত মূল্যবোধ, নৈতিকতা, ৰুচিবোধ, সৌন্দৰ্যবোধ, ন্যায়-অন্যায়ৰ বোধ, আন্তৰিক আচৰণ আদি আভ্যন্তৰীণ সংস্কৃতিৰ অন্তৰ্গত। উদাহৰণস্বৰূপে, নৃত্য উপভোগ কৰি লাভ কৰা আনন্দ বা আনৰ প্ৰতি দেখুওৱা আন্তৰিক মৰম আভ্যন্তৰীণ সংস্কৃতিৰ প্ৰকাশ।
সেয়েহে বাহ্যিক সংস্কৃতি চকুৰে দেখা যায়, কিন্তু আভ্যন্তৰীণ সংস্কৃতি মানুহৰ মন, চিন্তা আৰু মূল্যবোধৰ মাজেৰে প্ৰকাশ পায়।
(খ) জলবায়ু আৰু খাদ্য-ৰীতিৰ ভিন্নতাই সংস্কৃতিৰ বিকাশত কেনেধৰণে সহায় কৰে?
উত্তৰঃ জলবায়ু মানুহৰ জীৱন-ধাৰণৰ পদ্ধতি, বাসস্থান, সাজ-পোছাক, কৃষি আৰু খাদ্যাভ্যাসত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। ঠাণ্ডা, গৰম বা বৰষুণপ্ৰধান অঞ্চলভেদে মানুহে সেই জলবায়ুৰ উপযোগী জীৱন-পদ্ধতি গঢ়ি তোলে।
একেদৰে জলবায়ুৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন অঞ্চলত ভিন্ন ভিন্ন শস্য আৰু খাদ্যবস্তু উৎপন্ন হয়। সেই অনুসৰি ঠাইভেদে মানুহৰ খাদ্য-ৰীতিও পৃথক হয়। এই খাদ্যাভ্যাস, জীৱনশৈলী আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰ লাহে লাহে স্থানীয় সংস্কৃতিৰ অংশ হৈ পৰে। সেয়েহে জলবায়ু আৰু খাদ্য-ৰীতিৰ ভিন্নতাই বিভিন্ন অঞ্চলত পৃথক পৃথক সংস্কৃতিৰ বিকাশত সহায় কৰে।
৪। ব্যাখ্যা কৰা।
(ক) “সংস্কৃতি হ’ল জাতীয় জীৱনৰ চালিকা শক্তি।”
উত্তৰঃ উক্ত বাক্যশাৰী আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অংকুৰণ’ৰ অন্তৰ্গত ‘সংস্কৃতি আৰু আমাৰ জীৱন’ নামৰ পাঠটোৰ পৰা লোৱা হৈছে।
আমাৰ জীৱনত সংস্কৃতিৰ গুৰুত্ব আৰু প্ৰভাৱ বুজাবলৈ এই বাক্যশাৰী ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।
সংস্কৃতিৰ অবিহনে কোনো জাতিৰ পূৰ্ণ বিকাশ সম্ভৱ নহয়। নিজস্ব কৃষ্টি, ৰীতি-নীতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ, ভাষা, সাহিত্য, সংগীত, সাজ-পোছাক আৰু সামাজিক মূল্যবোধৰ জৰিয়তেই জাতি এটাই নিজৰ স্বকীয় পৰিচয় গঢ়ি তোলে। সংস্কৃতিয়ে ব্যক্তি আৰু সমাজৰ নান্দনিক চিন্তা, ৰুচি আৰু মূল্যবোধ বিকশিত কৰে। লগতে বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ প্ৰতি সন্মান আৰু শ্ৰদ্ধাৰ মনোভাব গঢ়ি তোলে। জাতীয় জীৱনক আগুৱাই নিয়া, জাতিৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰা আৰু উন্নতিৰ পথ দেখুওৱাৰ ক্ষেত্ৰত সংস্কৃতিয়ে ইন্ধনৰ দৰে কাম কৰে। সেয়েহে সংস্কৃতিক জাতীয় জীৱনৰ চালিকা শক্তি বুলি কোৱা হয়।
(খ) “সকলো সুকুমাৰ চিন্তা, কাম আৰু গুণৰাশিয়েই হ’ল সংস্কৃতিৰ সোপান।”
উত্তৰঃ উক্ত বাক্যশাৰী ‘সংস্কৃতি আৰু আমাৰ জীৱন’ পাঠটোৰ পৰা লোৱা হৈছে।
মানুহৰ জীৱনক সুন্দৰ, মহৎ আৰু উন্নত কৰি তোলা চিন্তা, কাম আৰু গুণসমূহক সংস্কৃতিৰ মূল আধাৰ বুলি বুজাবলৈ এই কথাষাৰ কোৱা হৈছে।
ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ মতে, যি চিন্তা, কথা বা কামে মানুহক বৰ্বৰ প্ৰকৃতিৰ পৰা তুলি উন্নত আৰু সুন্দৰ জীৱনৰ দিশে লৈ যায়, সেইবোৰেই সংস্কৃতিৰ অংশ। সাহিত্য, সংগীত, নৃত্য, চিত্ৰকলা, সদাচাৰ, নৈতিকতা, পৰোপকাৰ, সৌন্দৰ্যবোধ আদি সকলো সুকুমাৰ চিন্তা আৰু গুণে মানুহৰ জীৱনক উন্নত কৰে। এই সকলো সৃষ্টিশীল চিন্তা, কৰ্ম আৰু গুণ একেলগ হৈ সংস্কৃতি গঢ়ি তোলে। সেইবাবেই এইবোৰক সংস্কৃতিৰ সোপান বুলি কোৱা হৈছে।
(গ) “মানুহৰ আবেগ-অনুভূতিৰ মূল উৎস হ’ল চৌপাশৰ বিনন্দীয়া প্ৰকৃতি।”
উত্তৰঃ মানুহৰ মন আৰু সৃষ্টিশীলতাত প্ৰকৃতিৰ গভীৰ প্ৰভাৱ আছে। প্ৰকৃতিৰ ৰূপ-সৌন্দৰ্য, গছ-গছনি, পাহাৰ-পৰ্বত, নদ-নদী, ভৈয়াম আৰু সেউজীয়া পৰিৱেশে মানুহৰ মনত নানা আবেগ-অনুভূতিৰ সৃষ্টি কৰে।
হৰিণ এটিয়ে ছন্দময়ভাৱে জঁপিয়াই যোৱা দৃশ্যই কবি বা শিল্পীৰ মনত নতুন সৃষ্টিৰ প্ৰেৰণা জগাব পাৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকাৰ সেউজীয়া প্ৰকৃতি, গছ-লতা, পাহাৰ-পৰ্বত আদিয়ে আমাৰ জীৱনক সৌন্দৰ্য, আনন্দ আৰু সৃষ্টিৰ খোৰাক দিয়ে। প্ৰকৃতিৰ পৰাই আমি জীৱন-ধাৰণৰ প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীৰ লগতে সাহস, উৎসাহ আৰু কল্পনাশক্তিও লাভ কৰোঁ। সেইবাবেই প্ৰকৃতিক মানুহৰ আবেগ-অনুভূতিৰ মূল উৎস বুলি কোৱা হৈছে।
ব্যৱহাৰিক ব্যাকৰণ
৫। (ক) ‘কৃষ্টি’ আৰু ‘স্তুতি’ শব্দৰ শেষৰ ‘টি/তি’ ধ্বনিৰ লগত মিল থকা শব্দ লিখা।
উত্তৰঃ
কৃষ্টি — দৃষ্টি, সৃষ্টি, বৃষ্টি, পুষ্টি, সন্তুষ্টি।
স্তুতি — নতি, উন্নতি, অৱনতি, গতি, প্ৰতি, ৰতি।
৫। (খ) তলত দিয়া উপসৰ্গৰ সহায়ত পাঁচটাকৈ শব্দ লিখি বাক্য সাজা।
প্ৰতি
প্ৰতিবাদ — অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে ৰাইজে শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিলে।
প্ৰতিকাৰ — ৰোগটোৰ উপযুক্ত প্ৰতিকাৰ বিচাৰি চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ গ’ল।
প্ৰতিশোধ — প্ৰতিশোধৰ মনোভাৱে মানুহৰ শান্তি নষ্ট কৰে।
প্ৰতিশ্ৰুতি — তেওঁ নিজৰ প্ৰতিশ্ৰুতি পালন কৰিলে।
প্ৰতিলিপি — আবেদনপত্ৰৰ এখন প্ৰতিলিপি বিদ্যালয়ত জমা দিলোঁ।
অৱ
অৱলম্বন — বৃদ্ধ মানুহজনে লাখুটিৰ অৱলম্বন লৈ খোজ কাঢ়ে।
অৱকাশ — গৰমৰ বন্ধত ফুৰিবলৈ কিছু অৱকাশ পোৱা যায়।
অৱতৰণ — বিমানখন নিৰাপদে বিমানবন্দৰত অৱতৰণ কৰিলে।
অৱৰোধ — প্ৰতিবাদকাৰীসকলে কিছু সময়ৰ বাবে পথ অৱৰোধ কৰিলে।
অৱতাৰ — নৰসিংহ বিষ্ণুৰ এটা অৱতাৰ।
অনু
অনুৰূপ — নিৰ্দেশনা অনুসৰি অনুৰূপ এখন নক্সা তৈয়াৰ কৰা হ’ল।
অনুৰোধ — মোৰ অনুৰোধ মানি তেওঁ সভালৈ আহিল।
অনুগ্ৰহ — অনুগ্ৰহ কৰি দুৱাৰখন বন্ধ কৰি দিবা।
অনুভৱ — ভ্ৰমণটোৰ অভিজ্ঞতা মোৰ বাবে এক নতুন অনুভৱ আছিল।
অনুশোচনা — ভুলৰ বাবে তেওঁৰ গভীৰ অনুশোচনা হৈছিল।
বি
বিশ্বাস — পৰস্পৰৰ ওপৰত বিশ্বাস থাকিলে সম্পৰ্ক দৃঢ় হয়।
বিশিষ্ট — তেওঁ অসমৰ এজন বিশিষ্ট সাহিত্যিক।
বিশেষ — আজিৰ দিনটো মোৰ বাবে বিশেষ।
বিকাশ — শিক্ষাই দেশৰ সামগ্ৰিক বিকাশত সহায় কৰে।
বিখ্যাত — অসম চাহৰ বাবে বিশ্ববিখ্যাত।
উৎ
উৎকৰ্ষ — শিক্ষাৰ্থীৰ উৎকৰ্ষ সাধনত শিক্ষকসকলৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ।
উৎসৰ্গ — তেওঁ কিতাপখন মাকৰ স্মৃতিত উৎসৰ্গ কৰিলে।
উৎসৱ — বিহু অসমৰ জাতীয় উৎসৱ।
উৎসাহ — ভাল ফলাফল পোৱাত শিক্ষকজনে ছাত্ৰজনক উৎসাহ দিলে।
উৎখাত — সমাজৰ পৰা কু-সংস্কাৰ উৎখাত কৰা উচিত।
৬। পাঠটোত থকা যুৰীয়া শব্দবোৰ বাছি উলিয়াই লিখা।
উত্তৰঃ
চিন্তা-ভাৱনা।
আচাৰ-ব্যৱহাৰ।
খেতি-পথাৰ।
মাটি-বাৰী।
মেখেলা-চাদৰ।
কৃষ্টি-সংস্কৃতি।
কলা-কৌশল।
সাজ-পোছাক।
ন্যায়-অন্যায়।
কৰণীয়-অকৰণীয়।
আবেগ-অনুভূতি।
শিল্পী-সাহিত্যিক।
গছ-লতা।
পশু-পক্ষী।
গীত-মাত।
নাচ-গান।
চিত্ৰ-কলা।
স্থাপত্য-ভাস্কৰ্য।
উৎসৱ-পাৰ্বন।
নীতি-নিৰ্দেশনা।
জীৱন-যাত্ৰা।
৭। অৰ্থ প্ৰকাশ হোৱাকৈ বাক্য ৰচনা কৰা।
আচাৰ-বিচাৰ — সমাজত চলিবলৈ হ’লে সামাজিক আচাৰ-বিচাৰ মানি চলা উচিত।
সাজ-পোছাক — সাজ-পোছাকত এখন সমাজৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয় ফুটি উঠে।
পেট-পূজা — সভাখন আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে সকলোৱে পেট-পূজা কৰি ল’লে।
বিনন্দীয়া — পাহাৰখনৰ বিনন্দীয়া দৃশ্যই সকলোকে মুগ্ধ কৰিলে।
উৎসৱ-পাৰ্বন — উৎসৱ-পাৰ্বনে মানুহৰ মাজত সম্প্ৰীতি আৰু ভাতৃত্ববোধ বৃদ্ধি কৰে।
৮। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া।
(ক) কৃষিভিত্তিক সমাজত প্ৰচলিত আচাৰ-উৎসৱ কেইটামানৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ কৃষিভিত্তিক সমাজত প্ৰচলিত আচাৰ-উৎসৱৰ ভিতৰত গছ লোৱা, ন-খোৱা, লখিমী চপোৱা আদি উল্লেখযোগ্য।
(খ) শিল্পভিত্তিক সমাজ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ যি সমাজৰ অৰ্থনীতি আৰু জীৱনযাত্ৰা প্ৰধানকৈ শিল্প-উদ্যোগ, কল-কাৰখানা আৰু উৎপাদন ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি গঢ়ি উঠে, তেনে সমাজক শিল্পভিত্তিক সমাজ বোলা হয়।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post