উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ সংৰক্ষণ
অনুশীলনী
১। খালী ঠাই পূৰ কৰা।
(ক) প্ৰাণীসমূহক সিহঁতৰ প্ৰাকৃতিক আৱাসস্থলীত সংৰক্ষণ কৰি ৰখা ঠাইক __________ বুলি কোৱা হয়।
উত্তৰঃ প্ৰাণীসমূহক সিহঁতৰ প্ৰাকৃতিক আৱাসস্থলীত সংৰক্ষণ কৰি ৰখা ঠাইক বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য বুলি কোৱা হয়।
(খ) এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত পোৱা প্ৰজাতিক __________ বুলি জনা যায়।
উত্তৰঃ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত পোৱা প্ৰজাতিক থলুৱা প্ৰজাতি বুলি জনা যায়।
(গ) __________ৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে পৰিভ্ৰমী চৰাইবোৰে বহু দূৰণিৰ ঠাইলৈ উৰি যায়।
উত্তৰঃ জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে পৰিভ্ৰমী চৰাইবোৰে বহু দূৰণিৰ ঠাইলৈ উৰি যায়।
২। এটাৰ পৰা আনটোক পৃথক কৰা।
(ক) বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য আৰু জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল
| বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য | জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল |
|---|---|
| মূলত বন্যপ্ৰাণী আৰু সিহঁতৰ প্ৰাকৃতিক আৱাসস্থলী সংৰক্ষণৰ বাবে গঠন কৰা অঞ্চল। | উদ্ভিদ, প্ৰাণী, জীৱবৈচিত্ৰ্য আৰু সম্পূৰ্ণ পৰিৱেশতন্ত্ৰ সংৰক্ষণ কৰা বৃহৎ অঞ্চল। |
| তুলনামূলকভাৱে সৰু এলেকা হ’ব পাৰে। | সাধাৰণতে বৃহৎ ভূ-অঞ্চল সামৰি লয়। |
| বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়। | উদ্ভিদ, প্ৰাণী আৰু স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত জীৱনধাৰাও সংৰক্ষণ কৰা হয়। |
(খ) চিৰিয়াখানা আৰু অভয়াৰণ্য
| চিৰিয়াখানা | অভয়াৰণ্য |
|---|---|
| প্ৰাণীবোৰক মানুহে তৈয়াৰ কৰা কৃত্ৰিম পৰিৱেশত ৰখা হয়। | প্ৰাণীবোৰে নিজৰ প্ৰাকৃতিক আৱাসস্থলীত বাস কৰে। |
| প্ৰাণীৰ চলাচল সীমিত থাকে। | প্ৰাণীয়ে তুলনামূলকভাৱে স্বাধীনভাৱে বিচৰণ কৰিব পাৰে। |
| মানুহৰ দৰ্শন আৰু শিক্ষাৰ বাবেও ব্যৱহৃত হয়। | মূল উদ্দেশ্য বন্যপ্ৰাণীৰ সংৰক্ষণ। |
(গ) বিপন্ন আৰু বিলুপ্ত প্ৰজাতি
বিপন্ন প্ৰজাতিঃ যিবোৰ প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ইমান হ্ৰাস পাইছে যে অদূৰ ভৱিষ্যতে বিলুপ্ত হোৱাৰ আশংকা আছে, সেইবোৰক বিপন্ন প্ৰজাতি বোলা হয়।
বিলুপ্ত প্ৰজাতিঃ যিবোৰ প্ৰজাতিৰ কোনো জীৱিত সদস্য পৃথিৱীত আৰু পোৱা নাযায়, সেইবোৰক বিলুপ্ত প্ৰজাতি বোলা হয়।
(ঘ) উদ্ভিদকুল আৰু প্ৰাণীকুল
উদ্ভিদকুলঃ কোনো নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত পোৱা সকলো ধৰণৰ উদ্ভিদক একেলগে উদ্ভিদকুল বোলা হয়।
প্ৰাণীকুলঃ কোনো নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত পোৱা সকলো ধৰণৰ প্ৰাণীক একেলগে প্ৰাণীকুল বোলা হয়।
৩। বনাঞ্চল ধ্বংসৰ প্ৰভাৱ তলত দিয়াবোৰত কেনেদৰে পৰে আলোচনা কৰা।
(ক) বন্যপ্ৰাণী
উত্তৰঃ বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত—
(i) বন্যপ্ৰাণীৰ প্ৰাকৃতিক আৱাসস্থলী নষ্ট হয়।
(ii) খাদ্য আৰু পানীৰ অভাৱ হয়।
(iii) বন্যপ্ৰাণী মানুহৰ বসতিস্থানলৈ ওলাই আহিব পাৰে।
(iv) মানুহ আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ সংঘাত বৃদ্ধি পায়।
(v) বহু প্ৰজাতিৰ সংখ্যা হ্ৰাস পাই বিলুপ্তিৰ আশংকা সৃষ্টি হয়।
(খ) পৰিৱেশ
উত্তৰঃ বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত—
(i) বায়ুমণ্ডলত কাৰ্বন ডাই-অক্সাইডৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পায়।
(ii) পৃথিৱীৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি পায়।
(iii) বৰষুণৰ ধৰণৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে।
(iv) মাটিৰ খহনীয়া আৰু ভূমিস্খলন বৃদ্ধি পায়।
(v) জলচক্ৰ আৰু প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্য বিঘ্নিত হয়।
(গ) গাঁও বা গ্ৰাম্য অঞ্চল
উত্তৰঃ বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত গ্ৰাম্য অঞ্চলত—
(i) খৰি, কাঠ, পশুখাদ্য আৰু বনজ সম্পদৰ অভাৱ হয়।
(ii) কৃষিভূমিৰ উৰ্বৰতা কমিব পাৰে।
(iii) পানীৰ উৎস শুকাই যাব পাৰে।
(iv) বানপানী আৰু খৰাঙৰ সমস্যা বৃদ্ধি পাব পাৰে।
(v) বনাঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল লোকসকলৰ জীৱিকাত প্ৰভাৱ পৰে।
(ঘ) নগৰ বা নগৰীয়া অঞ্চল
উত্তৰঃ বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত নগৰীয়া অঞ্চলতো—
(i) বায়ু প্ৰদূষণ বৃদ্ধি পাব পাৰে।
(ii) উষ্ণতা বৃদ্ধি পায়।
(iii) জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়।
(iv) বৰষুণৰ ধৰণ সলনি আৰু বানপানীৰ সমস্যা বৃদ্ধি পাব পাৰে।
(v) বিশুদ্ধ বায়ু আৰু পৰিৱেশৰ গুণাগুণ হ্ৰাস পায়।
(ঙ) পৃথিৱী
উত্তৰঃ বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত—
(i) গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি পায়।
(ii) জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তন তীব্ৰ হয়।
(iii) জীৱবৈচিত্ৰ্য হ্ৰাস পায়।
(iv) মৰুভূমিকৰণ বৃদ্ধি পাব পাৰে।
(v) প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্য বিঘ্নিত হয়।
(চ) উত্তৰ প্ৰজন্ম
উত্তৰঃ বনাঞ্চল ধ্বংস অব্যাহত থাকিলে উত্তৰ প্ৰজন্ম—
(i) বিশুদ্ধ বায়ু আৰু সেউজ পৰিৱেশৰ পৰা বঞ্চিত হ’ব।
(ii) বহু মূল্যৱান উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি দেখা নাপাব পাৰে।
(iii) জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু গোলকীয় উষ্ণতাৰ অধিক কুফল ভোগ কৰিব।
(iv) বনজ সম্পদ আৰু বিশুদ্ধ পানীৰ অভাৱৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে।
৪। কি হ’ব পাৰে যদি—
(ক) আমি গছ কাটি গৈ থাকোঁ?
উত্তৰঃ গছ কাটি গৈ থাকিলে—
(i) বনাঞ্চল ধ্বংস হ’ব।
(ii) বায়ুমণ্ডলত কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড বৃদ্ধি পাব।
(iii) পৃথিৱীৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি পাব।
(iv) বৰষুণৰ ধৰণ বিঘ্নিত হ’ব।
(v) মাটিৰ খহনীয়া বৃদ্ধি পাব।
(vi) ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ স্তৰ কমিব পাৰে।
(vii) বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ আৱাসস্থলী নষ্ট হ’ব।
(খ) প্ৰাণীৰ আৱাসস্থলী বিঘ্নিত হয়?
উত্তৰঃ প্ৰাণীৰ আৱাসস্থলী বিঘ্নিত হ’লে—
(i) খাদ্য আৰু আশ্ৰয়ৰ অভাৱ হ’ব।
(ii) প্ৰাণীবোৰ মানুহৰ বসতিস্থানলৈ আহিব পাৰে।
(iii) মানুহ-বন্যপ্ৰাণীৰ সংঘাত বৃদ্ধি পাব।
(iv) প্ৰজনন বাধাগ্ৰস্ত হ’ব।
(v) সংখ্যা হ্ৰাস পাই বহু প্ৰজাতি বিপন্ন বা বিলুপ্ত হ’ব পাৰে।
(গ) মাটিৰ ওপৰৰ স্তৰ মুকলিকৈ থাকে?
উত্তৰঃ মাটিৰ ওপৰৰ স্তৰ উদ্ভিদবিহীনভাৱে মুকলি হৈ থাকিলে—
(i) মাটিৰ খহনীয়া বৃদ্ধি পায়।
(ii) মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পায়।
(iii) পানী ধাৰণ ক্ষমতা কমে।
(iv) বৰষুণৰ পানী মাটিৰ ভিতৰলৈ সোমোৱাৰ পৰিমাণ কমে।
(v) দীৰ্ঘদিন ধৰি এনে অৱস্থা থাকিলে মৰুভূমিকৰণ ঘটিব পাৰে।
৫। চমুকৈ উত্তৰ দিয়া।
(ক) জীৱবৈচিত্ৰ্যক আমি কিয় সংৰক্ষণ কৰিব লাগে?
উত্তৰঃ সকলো জীৱ পৰস্পৰৰ ওপৰত প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে নিৰ্ভৰশীল। কোনো এটা প্ৰজাতি নোহোৱা হ’লে খাদ্যশৃংখল আৰু পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ ভাৰসাম্য বিঘ্নিত হ’ব পাৰে। সেয়েহে জীৱৰ অস্তিত্ব, প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্য আৰু ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ বাবে জীৱবৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণ কৰা উচিত।
(খ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চল বন্যপ্ৰাণীৰ বাবে সম্পূৰ্ণভাৱে সুৰক্ষিত নহয় কিয়?
উত্তৰঃ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলতো চোৰাং চিকাৰ, অবৈধ গছ কটা, কাষৰীয়া মানুহৰ অনুপ্ৰৱেশ, বনজ সম্পদ সংগ্ৰহ, বনজুই আৰু প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আদিৰ বাবে বন্যপ্ৰাণী বিপদৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে। সেয়েহে সংৰক্ষিত বনাঞ্চল বন্যপ্ৰাণীৰ বাবে সদায় সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত নহয়।
(গ) কিছুমান জনজাতি বনাঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, কেনেকৈ?
উত্তৰঃ বহুতো জনজাতিয়ে খাদ্য, ফল-মূল, ঔষধি উদ্ভিদ, পশুখাদ্য, খৰি, ঘৰ নিৰ্মাণৰ সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য বনজ সম্পদৰ বাবে বনাঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। তেওঁলোকৰ জীৱিকা আৰু সংস্কৃতিৰ লগতো বনাঞ্চল গভীৰভাৱে জড়িত।
(ঘ) বনাঞ্চল ধ্বংসৰ কাৰণ আৰু পৰিণতি কি?
উত্তৰঃ
বনাঞ্চল ধ্বংসৰ কাৰণঃ
(i) খেতিৰ বাবে মাটি উলিওৱা।
(ii) ঘৰ, ৰাস্তা আৰু কল-কাৰখানা নিৰ্মাণ।
(iii) কাঠ আৰু খৰিৰ বাবে গছ কটা।
(iv) বনজুই আৰু প্ৰচণ্ড খৰাং।
(v) খনি আৰু উন্নয়নমূলক কাম।
বনাঞ্চল ধ্বংসৰ পৰিণতিঃ
(i) মাটিৰ খহনীয়া।
(ii) জীৱবৈচিত্ৰ্য হ্ৰাস।
(iii) কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড বৃদ্ধি।
(iv) গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি।
(v) বানপানী, খৰাং আৰু ভূমিস্খলনৰ আশংকা বৃদ্ধি।
(vi) মৰুভূমিকৰণ।
(ঙ) ৰেড ডেটা বুক কি?
উত্তৰঃ বিপন্ন আৰু বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতিৰ তথ্য সংৰক্ষণ কৰা সমলক ৰেড ডেটা বুক বোলা হয়।
(চ) পৰিভ্ৰমণ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ কিছুমান চৰাই বা প্ৰাণীয়ে ঋতু, জলবায়ু, খাদ্যৰ উপলব্ধতা বা প্ৰজননৰ সুবিধাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট সময়ত নিজৰ আৱাসস্থলীৰ পৰা আন দূৰৱৰ্তী অঞ্চললৈ যোৱা আৰু পুনৰ ঘূৰি অহা প্ৰক্ৰিয়াক পৰিভ্ৰমণ বোলা হয়।
৬। কাৰখানাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰাবলৈ আৰু আৱাসিক অঞ্চল বৃদ্ধিৰ বাবে অবিৰতভাৱে গছ কটা উচিতনে? আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ কাৰখানা আৰু আৱাসিক অঞ্চল বৃদ্ধিৰ বাবে অবিৰতভাৱে গছ কটা উচিত নহয়। উন্নয়ন প্ৰয়োজনীয় যদিও ই পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰি কৰিব লাগে।
অবিৰতভাৱে গছ কাটিলে—
(i) বায়ুমণ্ডলত কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড বৃদ্ধি পায়।
(ii) গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি পায়।
(iii) বৰষুণৰ ধৰণ বিঘ্নিত হয়।
(iv) মাটিৰ খহনীয়া আৰু ভূমিস্খলন বৃদ্ধি পায়।
(v) বন্যপ্ৰাণীৰ আৱাসস্থলী নষ্ট হয়।
(vi) জীৱবৈচিত্ৰ্য হ্ৰাস পায়।
(vii) বানপানী আৰু খৰাঙৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়।
সেয়েহে প্ৰয়োজন অনুসৰি গছ কাটিলেও তাৰ সলনি পৰ্যাপ্ত সংখ্যক নতুন গছ ৰোপণ আৰু সংৰক্ষণ কৰা অতি প্ৰয়োজনীয়।
৭। নিজৰ অঞ্চলৰ সেউজ সম্পদ প্ৰতিপালন কৰিবলৈ তোমালোকে কি কি বৰঙণি আগবঢ়াবা?
উত্তৰঃ
(i) অধিক গছপুলি ৰোপণ কৰিম আৰু নিয়মীয়াকৈ যত্ন ল’ম।
(ii) অপ্ৰয়োজনীয়ভাৱে গছ নাকাটিম।
(iii) গছ কটাৰ প্ৰয়োজন হ’লে সলনি নতুন গছ ৰোপণ কৰিম।
(iv) বনজুই আৰু অবৈধ গছ কটাৰ বিষয়ে সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষক জনাম।
(v) জনসাধাৰণৰ মাজত গছ আৰু বনাঞ্চলৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি কৰিম।
(vi) কাগজৰ অপচয় কমাম আৰু পুনৰ ব্যৱহাৰ তথা পুনঃপ্ৰক্ৰিয়াকৰণত গুৰুত্ব দিম।
৮। বনাঞ্চল ধ্বংসই কেনেদৰে বৰষুণৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়?
উত্তৰঃ গছ-গছনিয়ে বাষ্পোৎসৰ্গৰ জৰিয়তে বায়ুমণ্ডললৈ জলীয় বাষ্প যোগ কৰে আৰু স্থানীয় জলচক্ৰ ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে। বনাঞ্চল ধ্বংস হ’লে বাষ্পোৎসৰ্গ কমি যায় আৰু বায়ুমণ্ডলত জলীয় বাষ্পৰ যোগান হ্ৰাস পায়।
ইয়াৰ উপৰিও বনাঞ্চল ধ্বংসে জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তন ঘটায়। ফলত কোনো কোনো অঞ্চলত বৰষুণৰ পৰিমাণ কমিব বা অনিয়মিত হ’ব পাৰে আৰু খৰাঙৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাব পাৰে।
৯। অসমত থকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানবোৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ বৰ্তমান অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি ৰাজ্যখনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে। উল্লেখযোগ্য ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহ হ’ল—
(i) কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
(ii) মানাহ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
(iii) নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
(iv) ডিব্ৰু-চৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
(v) ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
(vi) ৰাইমনা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
(vii) দিহিং পাটকাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
(viii) শিখনা জৗহলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান — চৰকাৰী ২০২৫-২৬ৰ তথ্যত অসমত আঠখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান উল্লেখ কৰা হৈছে।
টোকাঃ পুৰণি পাঠ্যপুথিত কেৱল কাজিৰঙা, মানাহ, নামেৰী, ডিব্ৰু-চৈখোৱা আৰু ওৰাং আদি উল্লেখ থাকিব পাৰে। কিন্তু বৰ্তমানৰ উত্তৰ লিখোঁতে নতুন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা ভাল।
১০। কাগজ কিয় বচাব লাগে? কাগজ বচোৱাৰ বিভিন্ন উপায়ৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।
উত্তৰঃ কাগজ তৈয়াৰ কৰিবলৈ কাঠ, পানী, শক্তি আৰু বিভিন্ন ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ প্ৰয়োজন হয়। সেয়েহে কাগজৰ অপচয় কমালে গছ-গছনি সংৰক্ষণৰ লগতে পানী আৰু শক্তিও ৰাহি হয়।
কাগজ বচোৱাৰ উপায়ঃ
(i) কাগজৰ দুয়োফাল ব্যৱহাৰ কৰা।
(ii) অপ্ৰয়োজনীয় প্ৰিণ্ট নকৰা।
(iii) ব্যৱহৃত কাগজ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা।
(iv) কাগজ পুনঃপ্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ বাবে পৃথককৈ সংগ্ৰহ কৰা।
(v) সম্ভৱ হ’লে ডিজিটেল মাধ্যম ব্যৱহাৰ কৰা।
(vi) খাতা আৰু কাগজ অপচয় নকৰা।
(vii) পুনঃপ্ৰক্ৰিয়াকৃত কাগজৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post