Chapter 1
“ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি (Language, Literature & Culture)”
অতি চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ :
প্ৰশ্ন ১: ‘A Few Remarks on the Assamese Language and Vernacular Education in Assam’ পুথিখন কাৰ ৰচনা?
উত্তৰ: এই বিখ্যাত প্ৰস্তাৱনামূলক পুথিখন ১৮৫৫ চনত আনন্দৰাম ঢেকীয়াল ফুকনে ৰচনা কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ২: আনন্দৰাম ঢেকীয়াল ফুকনৰ প্ৰথম আত্মজীবনীকাৰ কোন আছিল?
উত্তৰ: গুণাভিৰাম বৰুৱা (১৮৭১ চনত প্ৰকাশিত ‘আনন্দৰাম ঢেকীয়াল ফুকনৰ জীৱন চৰিত্ৰ’)।
প্ৰশ্ন ৩: সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ আত্মজীৱনীখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: ‘মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ’।
প্ৰশ্ন ৪: ড° বাণীকান্ত কাকতিৰ ভাষাতত্ত্বমূলক গ্ৰন্থ ‘Assamese: Its Formation and Development’ কিমান চনত প্ৰকাশ পাইছিল?
উত্তৰ: ১৯৪১ চনত (মূল গৱেষণা ১৯৩৫ চনত কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়ে PhD ৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে)।
প্ৰশ্ন ৫: প্ৰথম অসমীয়া কথাছবি ‘জয়মতী’ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক কোন আছিল?
উত্তৰ: ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা (১৯৩৫ চন)।
প্ৰশ্ন ৬: বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাক ‘কলাগুৰু’ উপাধি কোনে আৰু ক’ত প্ৰদান কৰিছিল?
উত্তৰ: ১৯৪০ চনত কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ে (BHU) তেওঁৰ নটৰাজ নৃত্য প্ৰদৰ্শনত মুগ্ধ হৈ প্ৰদান কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৭: ড° ভূপেন হাজৰিকাই কাৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা PhD ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল?
উত্তৰ: “Proposals for Preparing India’s Basic Education to use Audio-Visual Aids” শীৰ্ষক বিষয়ত (গণশিক্ষা আৰু দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যম)।
প্ৰশ্ন ৮: অসম ছাত্ৰ সান্মিলনৰ প্ৰথমখন অধিৱেশন ক’ত আৰু কাৰ সভাপতিত্বত অনুষ্ঠিত হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯১৬ চনত গুৱাহাটীত, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ সভাপতিত্বত।
প্ৰশ্ন ৯: ‘দেশভক্ত’ উপাধিয়েৰে কাক সন্মানিত কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: তৰুণ ৰাম ফুকনক।
প্ৰশ্ন ১০: স্বাধীন অসমৰ প্ৰথমগৰাকী মুখ্যমন্ত্ৰী (তেতিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী) আৰু ‘লোকপ্ৰিয়’ উপাধি প্ৰাপ্ত ব্যক্তিজন কৰ নাম কি?
উত্তৰ: লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ।
প্ৰশ্ন ১১: বড়ো সমাজত ‘ব্ৰহ্ম ধৰ্ম’ৰ প্ৰচাৰ কৰি সামাজিক সংস্কাৰ অনা মহান ব্যক্তিজন কোন আছিল?
উত্তৰ: গুৰুদেৱ কালিচৰণ ব্ৰহ্ম।
প্ৰশ্ন ১২: ১৯৩৩ চনত স্থাপিত ‘অসম ট্ৰাইবেল লিগ’ৰ মূল প্ৰতিষ্ঠাপক সাধাৰণ সম্পাদক কৰ আছিল?
উত্তৰ: জননেতা ভীমবৰ দেউৰী।
প্ৰশ্ন ১৩: ১৮৩৬ চনত অসমত আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলে প্ৰথম ক’ত মিছন কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল?
উত্তৰ: শদীয়া ত।
প্ৰশ্ন ১৪: অসম প্ৰদেশ প্ৰাদেশিক মহিলা সমিতিৰ প্ৰথম সংগঠক আৰু সম্পাদিকা কোন আছিল?
উত্তৰ: ‘অগ্নিকন্যা’ চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণী (১৯২৬ চন)।
প্ৰশ্ন ১৫: ‘Three Score Years and Ten: One Life Many Memories’ কাৰ আত্মজীৱনী?
উত্তৰ: অসমৰ বিশিষ্ট শিক্ষাৱিদ তথা সমাজসেৱী ৰাজবালা দাসৰ।
২. চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ (১৫ টা) :
প্ৰশ্ন ১: অসমীয়া ভাষা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ ক্ষেত্ৰত আনন্দৰাম ঢেকীয়াল ফুকনৰ বৰঙণি উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: ১৮৩৬ চনত ইংৰাজ চৰকাৰে অসমৰ পঢ়াশালী আৰু আদালতত অসমীয়া ভাষাৰ সলনি বাংলা ভাষা জাপি দিছিল। আনন্দৰাম ঢেকীয়াল ফুকনে ১৮৫৫ চনত ‘A Few Remarks on the Assamese Language’ প্ৰবন্ধমালাৰ জৰিয়তে যুক্তিনিষ্ঠভাৱে অসমীয়া যে বাংলাতকৈ সুকীয়া আৰু চহকী ভাষা, তাক প্ৰমাণ কৰি ১৮৭৩ চনত অসমীয়া ভাষা পুনৰ সংস্থাপনৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ২: ‘অৰুণোদই’ আৰু ৰোমাণ্টিক যুগৰ যোগসূত্ৰকাৰ হিচাপে লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ ভূমিকা কি আছিল?
উত্তৰ: বেজবৰুৱাই ‘জোনাকী’ কাকতৰ জৰিয়তে আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যত ৰোমাণ্টিক ধাৰাৰ সূচনা কৰিছিল। তেওঁ মিছনাৰী পৰ্বৰ সৰল প্ৰচেষ্টাক ৰূপান্তৰিত কৰি হাস্যৰস, সাধুকথা, দেশপ্ৰেমমূলক কবিতা আৰু নাটকৰ জৰিয়তে স্বকীয় অসমীয়া জাতীয় চেতনা আৰু আধুনিক সাহিত্যিক ঐতিহ্য গঠন কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৩: ড° বাণীকান্ত কাকতিয়ে অসমীয়া ভাষাক কেনেদৰে বৈজ্ঞানিক পৰিচয় দিলে?
উত্তৰ: বাণীকান্ত কাকতিয়ে তেওঁৰ কালজয়ী গ্ৰন্থ ‘Assamese: Its Formation and Development’ত ভাষাবৈজ্ঞানিক আৰু তুলনামূলক বিশ্লেষণৰ জৰিয়তে প্ৰমাণ কৰে যে অসমীয়া ভাষা বাংলাৰ উপভাষা নহয়, বৰঞ্চ ই প্ৰাচীন মাগধী প্ৰাকৃতৰ পৰা স্বাধীনভাৱে আৰু স্বকীয় বৈশিষ্ট্যেৰে বিকশিত হোৱা এক আৰ্য ভাষা।
প্ৰশ্ন ৪: জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ ‘সংস্কৃতিৰ ৰূপান্তৰ’ আৰু জনমুখী দৃষ্টিভংগী কেনেকুৱা আছিল?
উত্তৰ: জ্যোতিপ্ৰসাদে সংস্কৃতিৰ অৰ্থ কেৱল বিলাসী শিল্পকলা বুলি ভবা নাছিল। তেওঁৰ মতে সংস্কৃতিত শ্ৰমজীৱী সমাজৰ সংগ্ৰাম আৰু বিকাশ সোমাই থাকে। তেওঁ ৰূপকোঁৱৰ হৈও গণ-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল আৰু কলাক শ্ৰেণীহীন, শোষণমুক্ত সমাজ গঢ়াৰ হাতিয়াৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৫: ‘বিষ্ণু ৰাভাৰ সশস্ত্ৰ সংগ্ৰাম আৰু সাম্যবাদী আদৰ্শ’ৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা কেৱল শিল্পীয়েই নাছিল, তেওঁ আছিল বিপ্লৱী সাম্যবাদী নেতা (RCPI ৰ সদস্য)। তেওঁ কৃষক-বনুৱাৰ অধিকাৰৰ বাবে আত্মগোপন কৰি সশস্ত্ৰ সংগ্ৰামত জঁপিয়াই পৰিছিল আৰু নিজৰ সমস্ত জমিদাৰী সম্পদ দুখীয়া কৃষকৰ মাজত বিতৰণ কৰি ‘লাঙল যাৰ মাটি তাৰ’ নীতি সমৰ্থন কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৬: ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতত মানৱতা আৰু সমন্বয়ৰ বাণী কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছিল?
উত্তৰ: भूपেন হাজৰিকাৰ সংগীতি আছিল ‘মানৱতাৰ জয়গান’। লুইতৰ দুয়োপাৰৰ ভৌগোলিক, জনগোষ্ঠীয় আৰু সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্যক তেওঁ সমন্বয়ৰ সূতাৰে বান্ধিছিল। তেওঁৰ গীতত বৰ্ণবাদ, সম্প্ৰদায়বাদ আৰু শ্ৰেণী বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে তীব্ৰ প্ৰতিবাদ আৰু বিশ্ব-মানৱতাৰ প্ৰতি গভীৰ দায়বদ্ধতা প্ৰকাশ পাইছিল।
প্ৰশ্ন ৭: অসম ছাত্ৰ সান্মিলনৰ (১৯১৬) মূল উদ্দেশ্য আৰু গঠন কি আছিল?
উত্তৰ: ১৯১৬ চনত গঠিত অসম ছাত্ৰ সান্মিলন আছিল অসমৰ প্ৰথম প্ৰাদেশিক আৰু সুসংগঠিত ছাত্ৰ সংগঠন। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ছাত্ৰসকলৰ বৌদ্ধিক আৰু সাহিত্যিক বিকাশ সাধন কৰা, জাতীয় চেতনা গঠন কৰা আৰু দলীয় ৰাজনীতিৰ উৰ্ধ্বত থাকি অসমৰ শিক্ষা আৰু সমাজৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষা কৰা।
প্ৰশ্ন ৮: ‘অসম এছ’ছিয়েশ্বন’ৰ অৰিহণা অসমৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসত কি আছিল?
উত্তৰ: ১৯০৩ চনত মণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ নেতৃত্বত গঠিত অসম এছ’ছিয়েশ্বনে অসমত প্ৰাক-সংগ্ৰামী ৰাজনৈতিক মঞ্চৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ই ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ ওচৰত সৱলভাৱে নিয়মতান্ত্রিকভাৱে কৰ প্ৰথা, শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ সংস্কাৰ আৰু অসমৰ স্বাৰ্থৰ বাবে স্মাৰকপত্ৰ প্ৰদান কৰি অসমীয়া মধ্যবিত্তক ৰাজনৈতিকভাৱে সচেতন কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৯: স্বৰাজ আন্দোলন আৰু অসমত তৰুণ ৰাম ফুকনৰ ভূমিকা সংক্ষেপে লিখা।
উত্তৰ: ১৯২১ চনত মহাত্মা গান্ধীৰ অসম ভ্ৰমণৰ পিছত তৰুণ ৰাম ফুকনে ওকালতি ত্যাগ কৰি অসমত অসহযোগ আন্দোলনৰ নেতৃত্ব লৈছিল। তেওঁৰ অমায়িক ব্যক্তিত্ব আৰু ভাষণৰ বলত সমগ্ৰ অসমত স্বৰাজ আন্দোলনৰ জুই জ্বলিপৰিছিল আৰু তেওঁ অসম প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটীৰ প্ৰথম সভাপতিকৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ১০: ‘গ্ৰুপিং আঁচনি’ (Grouping Scheme) বিৰোধিতাত গোপীনাথ বৰদলৈৰ স্থান কি আছিল?
উত্তৰ: ১৯৪৬ চনৰ কেবিনেট মিছনৰ গ্ৰুপিং আঁচনি অনুসৰি অসমক মুছলিম সংখ্যাগৰিষ্ঠ বেংগলৰ লগত ‘গ্ৰুপ-চি’ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰ হৈছিল। গোপীনাথ বৰদলৈয়ে মহাত্মা গান্ধীৰ সমৰ্থনত আৰু অসমবাসীৰ ঐক্যৰে ইয়াৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰি অসমক পূব পাকিস্তানৰ অংশ হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
প্ৰশ্ন১১: গুৰুদেৱ কালিচৰণ ব্ৰহ্মই বড়ো সমাজ সংস্কাৰত কেনে ভূমিকা লৈছিল?
উত্তৰ: কালিচৰণ ব্ৰহ্মই বড়ো সমাজৰ পৰা অন্ধবিশ্বাস, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰ আৰু পশু বলি প্ৰথা আঁতৰাবলৈ ‘ব্ৰহ্ম ধৰ্ম’ প্ৰৱৰ্তন কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, শিপিনীসকলৰ পেশাগত উন্নায়ন আৰু ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ ওচৰত বড়োসকলৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ দাবী কৰাত নেতৃত্ব দিছিল।
প্ৰশ্ন ১২: ভীমবৰ দেউৰী আৰু ‘লাইন প্ৰথা’ (Line System) বাতিলৰ সংগ্ৰামৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ভীমবৰ দেউৰী আছিল অ-অসমীয়া পমুৱা মিঞা প্ৰব্ৰজনৰ বিৰুদ্ধে আৰু খিলঞ্জীয়া জনজাতীয় সংৰক্ষণৰ বাবে যুঁজা প্ৰধান নেতা। তেওঁ অসম ট্ৰাইবেল লিগৰ জৰিয়তে পমুৱাক সুৰক্ষা দিয়া আৰু খিলঞ্জীয়াক নিজ মাটিত বেদখলীকৃত কৰা ‘লাইন প্ৰথা’ৰ সঠিক ৰূপায়ণ তথা জনজাতীয় পিঠ সংৰক্ষণত বিশেষ ভূমিকা লৈছিল।
প্ৰশ্ন ১৩: ১৯ শতিকাত মিছনাৰীসকলৰ অসমত নাৰী শিক্ষা প্ৰসাৰৰ প্ৰচেষ্টা কি আছিল?
উত্তৰ: আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকল (যেনে- নাথান ব্ৰাউন, ওৱাটছন, আৰু মিছেছ ব্ৰাউন) অসমত স্ত্ৰীশিক্ষা প্ৰসাৰৰ পথপ্ৰদৰ্শক আছিল। ১৮৪০-৫০ ৰ দশকত তেওঁলোকে শিৱসাগৰ, গুৱাহাটীত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বালিকা বিদ্যালয় স্থাপন কৰি অসমীয়া তিৰোতাসকলক আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ শিক্ষাদান কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ১৪: চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীৰ সামাজিক বিপ্লৱ আৰু নাৰী মুক্তিৰ দৃষ্টিভংগী কি আছিল?
উত্তৰ: চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীয়ে বাল্যবিবাহ, অস্পৃশ্যতা, আৰু তিৰোতাৰ সামাজিক পৰাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিছিল। ১৯২৬ চনত অসম প্ৰদেশ মহিলা সমিতি গঠন কৰি নাৰী শিক্ষা, সূতা কটা আৰু আইনী অধিকাৰৰ বাবে সংগ্ৰাম চলাইছিল। তেওঁ হাজোৰ হায়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰত নাৰীক প্ৰৱেশ কৰোৱাই ঐতিহাসিক দৃষ্টান্ত ডাঙি ধৰিছিল।
প্ৰশ্ন ১৫: আমলপ্ৰভা দাস আৰু ৰাজবালা দাসৰ সমাজিক বৰঙণি কেনেকুৱা আছিল?
উত্তৰ: আমলপ্ৰভা দাসে গান্ধীজীৰ কস্তুৰবা আশ্ৰম (শৰণীয়াত) প্ৰতিষ্ঠা কৰি গ্ৰাম্য নাৰীৰ আত্মনিৰ্ভৰশীলতা, খাদী প্ৰচাৰ আৰু ভূদান আন্দোলন চলাইছিল। আনহাতে, ৰাজবালা দাসে গুৱাহাটীৰ ‘হাণ্ডিক ছোৱালী মহাবিদ্যালয়’ (১৯৩৯) প্ৰতিষ্ঠা কৰি অসমত নাৰী উচ্চ শিক্ষাৰ এক সুদৃঢ় ভেটি গঢ়ি তুলিছিল।
৩. দীঘল প্ৰশ্ন-উত্তৰ (৫ টা):
প্ৰশ্ন ১: ১৯ শতিকাত ‘অসমীয়া ভাষা পুনৰুদ্ধাৰ সংগ্ৰাম’ত আনন্দৰাম ঢেকীয়াল ফুকন আৰু আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলৰ পৰিপূৰক ভূমিকা বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰ: ১৮৩৬ চনত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে অসমৰ পঢ়াশালী আৰু ন্যায়ালয়ত অসমীয়া ভাষা আঁতৰাই বাংলা ভাষা চৰকাৰী ভাষা হিচাপে জাপি দিছিল। ইয়াৰ ফলত অসমীয়া ভাষা-সাহিত্য ৰুদ্ধ হৈ পৰাৰ লগতে জনসাধাৰণৰ শিক্ষা গ্ৰহণত চৰম ব্যাঘাত ঘটিছিল। এই সংকটপূৰ্ণ সময়ছোৱাত অসমীয়া ভাষাক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাত আনন্দৰাম ঢেকীয়াল ফুকন আৰু আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলে একঐতিহাসিক পৰিপূৰক ভূমিকা পালন কৰিছিল।
আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলে (যেনে- নাথান ব্ৰাউন, মাইলছ ব্ৰনছন, ওলীভাৰ কট্টৰ) ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে থলুৱা ভাষাৰ প্ৰয়োজনীয়তা উপলব্ধি কৰিছিল। ১৮৪৬ চনত তেওঁলোকে শিৱসাগৰৰ পৰা ‘অৰুণোদই’ আলোচনী প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে আধুনিক অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰ ভেটি স্থাপন কৰে। ১৮৬৭ চনত ড° মাইলছ ব্ৰনছনে প্ৰথম ‘অসমীয়া-ইংৰাজী অভিধান’ প্ৰকাশ কৰি অসমীয়া যে বাংলাতকৈ এখন সুকীয়া আৰু চহকী ভাষা, তাৰ সাহিত্যিক প্ৰমাণ ডাঙি ধৰে।
ইফালে, আনন্দৰাম ঢেকীয়াল ফুকনে প্রশাসনিক আৰু শৈক্ষিক অৱস্থানৰ পৰা ইয়াৰ বিৰুদ্ধে মাৰ বান্ধি থিয় দিছিল। তেওঁ ১৮৫৫ চনত অত্যন্ত যুক্তিপূৰ্ণভাৱে ‘A Few Remarks on the Assamese Language and Vernacular Education in Assam’ শীৰ্ষক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক তথ্যসহকাৰে দেখুৱাই দিয়ে যে অসমীয়া এটা স্বতন্ত্ৰ ভাষা আৰু নিজ ভাষাত শিক্ষা লাভ নকৰিলে এটা জাতিৰ উন্নতি হ’ব নোৱাৰে। মিছনাৰীসকলৰ ভাষাতাত্ত্বিক উপাদান আৰু আনন্দৰামৰ নীতিগত যুঁজৰ যুটীয়া ফলশ্ৰুতিত অৱশেষত ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে অসমত পুনৰ অসমীয়া ভাষাক চৰকাৰী ভাষা হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ বাধ্য হয়।
প্ৰশ্ন ২: জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ সাংস্কৃতিক দৰ্শন আৰু তেওঁলোকৰ ‘জনমুখী কলা’ৰ মূল বৈশিষ্ট্য আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বিংশ শতিকাৰ অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক ইতিহাসত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা আছিল দুগৰাকী এনে মহান ধৰণী ধৰোঁতা, যিজনে সংস্কৃতিৰ সংজ্ঞা সলাই ‘জনগণৰ সংস্কৃতি’ৰ ৰূপ দিছিল।
জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আছিল এজন ৰূপকোঁৱৰ আৰু নৱজাগৰণৰ স্থপতি। তেওঁ শিল্প আৰু সংস্কৃতিক কেৱল ৰূপচর্চা বা উচ্চবিত্তৰ বিলাসিতা হিচাপে নাচাই, ইয়াক সমাজ ৰূপান্তৰৰ হাতিয়াৰ কৰিব বিচাৰিছিল। ‘জয়মতী’ (১৯৩৫) আৰু ‘ইন্দ্ৰমালতী’ৰ দৰে কথাছবি, ‘শোণিত কুঁৱৰী’, ‘লভিতা’ আদি নাটকৰ যোগেদি তেওঁ অসমীয়া সমাজক আধুনিকতা আৰু প্ৰগতিশীলতাৰ ফালে লৈ গৈছিল। তেওঁ ধাৰণা কৰিছিল যে শিল্পীসকল সমাজৰ বিপ্লৱৰ সেনানী আৰু সংস্কৃতিয়ে সামন্তবাদী সংস্কাৰ ভাঙি শ্ৰমিক-কৃষকৰ সমাজ গঢ়াত সহায় কৰিব লাগে।
আনহাতে, ‘কলাগুৰু’ বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা আছিল সংস্কৃতি আৰু সংগ্ৰামৰ এক বিৰল প্ৰতিভূ। ৰাভাই অসমৰ পাহাৰ-ভৈয়ামৰ বিভাজিত সংস্কৃতিসমূহক একত্ৰিত কৰি ‘বৃহত্তৰ অসমীয়া কৃষ্টি’ গঢ়াৰ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ থলুৱা জনজাতীয় কৃষ্টি, ক্ৰিয়া-কৰ্ম আৰু লোকসংগীতক আধাৰ কৰি সংগীত আৰু নৃত্য ৰচনা কৰিছিল। ৰাভা ৰাজনৈতিকভাৱে মাৰ্ক্সবাদী নীতিৰে প্ৰভাৱিত আছিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে শ্ৰেণীহীন সমাজ প্ৰতিষ্ঠা নোহোৱালৈকে আচল শিল্পীৰ মুক্তি নাই।
দুয়োগৰাকী মহান শিল্পীৰ সংমিশ্ৰণে অসমৰ সংস্কৃতিক কেৱল নান্দনিক শোভাৰ পৰা মুক্ত কৰি জাতীয় চেতনা আৰু গণ-সংগ্ৰামৰ এক সৱল সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিলে।
প্ৰশ্ন ৩: অসমৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম আৰু জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াত গোপীনাথ বৰদলৈ আৰু তৰুণ ৰাম ফুকনৰ নেতৃত্বৰ মূল্যাংকন কৰা।
উত্তৰ: ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু স্বাধীনতা- উত্তৰ অসমৰ সংৰক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াত তৰুণ ৰাম ফুকন আৰু লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈৰ স্থান আছিল আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ।
‘দেশভক্ত’ তৰুণ ৰাম ফুকন আছিল অসমৰ জাতীয় ৰাজনীতিৰ প্ৰথম প্ৰজন্মৰ সৰব নেতা। ১৯২১ চনত মহাত্মা গান্ধীৰ আহ্বাৱানত অসহযোগ আন্দোলনৰ সময়ত তেওঁ লাভজনক ওকালতি এৰি সংগ্ৰামত জাপ দিছিল। ফুকনৰ অমায়িক ব্যক্তিত্ব, সাবলীল বক্তৃতা আৰু সৰ্বভাৰতীয় নেতাসকলৰ সৈতে থকা যোগাযোগৰ বাবে অসম প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটি শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। তেওঁ অসমীয়া সমাজৰ মধ্যবিত্ত আৰু স্থানান্তৰিত শ্ৰেণীক ৰাষ্ট্ৰীয় আন্দোলনৰ ঘাইসূতালৈ আনিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
ইফালে, ‘লোকপ্ৰিয়’ গোপীনাথ বৰদলৈ আছিল স্বাধীন অসমৰ নিৰ্মাতা। ১৯৩৮ চনত প্ৰথমবাৰ আৰু ১৯৪৬ চনত দ্বিতীয়বাৰ অসমৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী (মুখ্যমন্ত্ৰী) হিচাপে ভাৰসাম্যপূৰ্ণ সংগ্ৰাম চলাইছিল। বৰদলৈৰ আটাইতকৈ ঐতিহাসিক কৃতিত্ব আছিল ১৯৪৬ চনৰ கேবিনেট মিছনৰ ‘গ্ৰুপিং আঁচনি’ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ। ব্ৰিটিছ আৰু মুছলিম লিগে অসমক মুছলিম প্ৰধান পূব বেংগলৰ (পিছলৈ পূব পাকিস্তান) অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচাৰিছিল। বৰদলৈয়ে মহাত্মা গান্ধীৰ আশীৰ্বাদ লৈ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰি অসমক পাকিস্তানৰ গ্ৰাসৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
ইয়াৰ উপৰি বৰদলৈৰ দূৰদৰ্শিতাৰ বাবেই গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়, গুৱাহাটী হাইকোৰ্ট, আৰু অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ দৰে মূল শিক্ষানুষ্ঠানসমূহ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। গতিকে, ফুকনে সংগ্ৰামৰ বীজ ৰোপণ কৰিছিল আৰু বৰদলৈয়ে অসমৰ ভৌগোলিক তথা অস্তিত্বৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৪: বড়ো আৰু জনজাতীয় অধিকাৰ পুনৰুদ্ধাৰত গুৰুদেৱ কালিচৰণ ব্ৰহ্ম আৰু জননেতা ভীমবৰ দেউৰীৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক ভূমিকা বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: বিংশ শতিকাৰ অসমত প্ৰান্তীয় জনজাতীয় লোকসকলৰ সামাজিক সংস্কাৰ আৰু ৰাজনৈতিক অধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুদেৱ কালিচৰণ ব্ৰহ্ম আৰু জননেতা ভীমবৰ দেউৰী আছিল দুগৰাকী পথপ্ৰদৰ্শক।
গুৰুদেৱ কালিচৰণ ব্ৰহ্মই (১৮৬০-১৯৩৯) বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ‘ব্ৰহ্ম ধৰ্ম’ প্ৰৱৰ্তন কৰি পিছপৰি থকা বড়ো সমাজৰ পৰা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰ, অন্ধবিশ্বাস আৰু সামাজিক বৈষম্য আঁতৰাইছিল। তেওঁ উপলব্ধি কৰিছিল যে শিক্ষা নহ’লে জাতিৰ উত্থান অসম্ভৱ। সেয়ে তেওঁ ধুবুৰী আৰু কোকৰাঝাৰ অঞ্চলত বহুতো পঢ়াশালী স্থাপন কৰি বড়ো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক আধুনিক শিক্ষাৰ পোহৰ দিছিল। তেওঁ ১৯২৯ চনত ‘সাইমন কমিছন’ৰ (Simon Commission) ওচৰত স্মাৰকপত্ৰ দি বড়োসকলৰ বাবে সুকীয়া ৰাজনৈতিক সংৰক্ষণ আৰু বিধানসভাত প্ৰতিনিধিত্বৰ দাবী উত্থাপন কৰিছিল।
আনহাতে, জননেতা ভীমবৰ দেউৰী (১৯০৩-১৯৪৭) আছিল অ-অসমীয়া পমুৱা ভূমি দখলৰ বিৰুদ্ধে আৰু জনজাতীয় ৰাজনৈতিক স্বাৰ্থৰ ৰক্ষাকৰ্তা। ১৯৩৩ চনত তেওঁৰ উদ্যোগত ‘অসম ট্ৰাইবেল লিগ’ গঠিত হয়। ব্ৰিটিছ চৰকাৰ আৰু মুছলিম লিগ চৰকাৰে যেতিয়া অনিয়ন্ত্ৰিতভাৱে উপত্যকাত পমুৱা সংস্থাপন কৰিছিল, তেতিয়া ভীমবৰ দেউৰীয়ে ‘লাইন প্ৰথা’ (Line System) তীক্ষ্ণভাৱে সংৰক্ষণ কৰিবলৈ আৰু খিলঞ্জীয়াৰ বাবে ‘জনজাতীয় বেল্ট আৰু ব্লক্স’ (Tribal Belts and Blocks) গঠন কৰিবলৈ চৰকাৰক বাধ্য কৰাইছিল।
এইদৰে কালিচৰণ ব্ৰহ্মই সামাজিক-শৈক্ষিক সচেতনতা আনিছিল আৰু ভীমবৰ দেউৰীয়ে ভূমি আৰু ৰাজনৈতিক অধিকাৰৰ আইনী ভেটি নিৰ্মাণ কৰি অসমৰ নৃগোষ্ঠীয় সমতা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৫: ‘অগ্নিকন্যা’ চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীৰ নেতৃত্বত অসমত নাৰী আন্দোলন আৰু সামাজাতিক জাগৰণৰ এক খতিয়ান ডাঙি ধৰা।
উত্তৰ: প্ৰাক-স্বাধীনতা যুগৰ অসমত স্ত্ৰীশিক্ষা, নাৰী মুক্তি আৰু সামাজিক সংস্কাৰৰ ইতিহাস ৰচনা কৰাত ‘অগ্নিকন্যা’ চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণী (১৯০১-১৯৭২) আছিল সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ কাণ্ডাৰী। কূসংস্কাৰচ্ছন্ন আৰু পুৰুষপ্ৰধান সমাজৰ বাধা ভাঙি তেওঁ অসমৰ মহিলাসকলক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংগ্ৰামৰ মূলসুঁতিলৈ আনিছিল।
চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীয়ে অতি কম বয়সলৈ নিজে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি গাঁৱে-গাঁৱে গৈ ছোৱালী শিক্ষাৰ বাবে মানুহক সজাগ কৰিছিল। ১৯২৫ চনত নগাঁৱত অনুষ্ঠিত ‘অসম সাহিত্য সভা’ৰ অধিৱেশনত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ মাজত দিয়া পৰ্দা প্রথা (কানাট) নিজ হাতে ফালি পেলাই তেওঁ ঐতিহাসিক প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিছিল।
১৯২৬ চনত তেওঁৰ বলিষ্ঠ নেতৃত্বত ‘অসম প্ৰদেশ প্ৰদেশ মহিলা সমিতি’ গঠন হয়, যি আছিল অসমৰ নাৰীসকলৰ প্ৰথম সুসংগঠিত মঞ্চ। এই সমিতিৰ জৰিয়তে তেওঁ বাল্যবিবাহ ৰোধ, বিধৱা বিবাহৰ সমৰ্থন, স্ত্ৰীশিক্ষা প্ৰসাৰ, আৰু নাৰীৰ আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ বাবে সূতা কটা আৰু হস্তশিল্পৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰিছিল।
সামাজিক লিঙ্গ বৈষম্যৰ উপৰি তেওঁ জাতিভেদ প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধেও যুঁজিছিল। হাজোৰ ঐতিহাসিক ‘হাযগ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ’ত তথাকথিত নিম্নজাতি আৰু মহিলাৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ থকা প্রথা ভংগ কৰি তেওঁ দল-বলসহ মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিছিল। একে সময়তে তেওঁ অসহযোগ আৰু আইন অমান্য আন্দোলনত সক্ৰিয় অংশ লৈ কাৰাবাসো খাটিছিল।
চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণী কেৱল এগৰাকী নাৰীবাদী নেত্ৰীয়েই নাছিল, তেওঁ আছিল সামাজিক ন্যায় আৰু প্ৰগতিশীল অসমৰ নিৰ্মাতা, যিয়ে অসমীয়া নাৰীক নিজৰ অধিকাৰৰ বাবে যুঁজিবলৈ শিক্ষা দিছিল।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post