FYUGP GU BA 1st Sem VAC “Natural Resource Management And Sustainable Development” Chapter 2 “জল আৰু অৰণ্য সম্পদ আৰু ইয়াৰ ব্যৱস্থাপনা (Water and Forest resource and its management)” Solution | BA 1st Sem VAC “Natural Resource Management And Sustainable Development” Chapter 2 “জল আৰু অৰণ্য সম্পদ আৰু ইয়াৰ ব্যৱস্থাপনা (Water and Forest resource and its management)” Question Answer

 Chapter 2 

“জল আৰু অৰণ্য সম্পদ আৰু ইয়াৰ ব্যৱস্থাপনা (Water and Forest resource and its management)”

১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (১৫ টা)

১. প্ৰশ্ন: জাবো (Zabo) শব্দটোৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: জাবো অৰ্থ হৈছে ‘পানী ধৰি ৰখা’ (Impounding Water)।

২. প্ৰশ্ন: অসমত আটাইতকৈ বেছি দেখা পোৱা অৰণ্যৰ প্ৰকাৰ কি?

উত্তৰ: ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী অৰণ্য (Tropical Moist Deciduous Forest)।

৩. প্ৰশ্ন: ভূগৰ্ভস্থ পানী (Groundwater) বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: মাটিৰ তলত শিলাখণ্ড বা মাটিৰ ফাঁকত জমা হৈ থকা পানীকে ভূগৰ্ভস্থ পানী বোলে।

৪. প্ৰশ্ন: ভাৰতৰ সৰ্বাধিক অৰণ্যৰ মাটি থকা ৰাজ্যখনৰ নাম কি?

উত্তৰ: মধ্যপ্ৰদেশ।

৫. প্ৰশ্ন: ‘ডং’ (Dong) ব্যৱস্থা উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ কোনখন ৰাজ্যত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়?

উত্তৰ: অসমত (বিশেষকৈ বাক্সা আৰু উদালগুৰি জিলাত)।

৬. প্ৰশ্ন: পৰ্ণপাতী অৰণ্যৰ গছৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি?

উত্তৰ: শীত বা শুকান ঋতুত গছৰ পাত সৰি পৰে।

৭. প্ৰশ্ন: ভূপৃষ্ঠৰ পানীৰ (Surface Water) এটা প্ৰধান উৎসৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: নদী (বা হ্ৰদ/পুখুৰী)।

৮. প্ৰশ্ন: ভূগৰ্ভস্থ পানী পুনৰ ৰিচাৰ্জ (Recharge) কৰাৰ এটা সহজ উপায় কি?

উত্তৰ: বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণ (Rainwater Harvesting)।

৯. প্ৰশ্ন: ‘চিৰসেউজ অৰণ্য’ (Evergreen Forest) কাক বোলে?

উত্তৰ: যিবোৰ অৰণ্যৰ গছ-গছনিয়ে বছৰৰ কোনো নির্দিষ্ট সময়তে একেলগে পাত নসলানি সদায় সেউজীয়া হৈ থাকে, তাক চিৰসেউজ অৰণ্য বোলে।

১০. প্ৰশ্ন: ‘জাবো’ (Zabo) জল ব্যৱস্থাপনা কৌশল কোনখন ৰাজ্যৰ থলুৱা পদ্ধতি?

উত্তৰ: নাগালেণ্ডৰ।

১১. প্ৰশ্ন: ভাৰতৰ মুঠ ভূখণ্ডৰ কিমান শতাংশ এলেকা অৰণ্যই আৱৰি আছে?

উত্তৰ: প্ৰায় ২৪.৬৭ শতাংশ (প্ৰায় ২৫%)।

১২. প্ৰশ্ন: অসমৰ প্ৰধান নদী ব্যৱস্থা দুটা কি কি?

উত্তৰ: ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক নদী ব্যৱস্থা।

১৩. প্ৰশ্ন: বাঁহৰ বৈজ্ঞানিক বোৱতী জলসিঞ্চন (Bamboo Drip Irrigation) ব্যৱস্থা কোনখন ৰাজ্যত প্ৰধানকৈ দেখা যায়?

উত্তৰ: মেঘালয়ত।

১৪. প্ৰশ্ন: চেন্টিগ্ৰেড হিচাপত পৃথিৱীৰ কিমান শতাংশ পানী লুণীয়া বা ব্যৱহাৰৰ অনুপযোগী?

উত্তৰ: প্ৰায় ৯৭ শতাংশ।

১৫. প্ৰশ্ন: উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ পাহাৰীয়া জিলাসমূহত ব্যৱহৃত বাঁহৰ ড্রিপ জলসিঞ্চনত পানী কেনেকৈ প্ৰৱাহিত কৰা হয়?

উত্তৰ: মধ্যাকৰ্ষণ বলৰ (Gravity flow) সহায়ত।

২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (১৫ টা)

(প্ৰতিটো উত্তৰ ৫০ টা শব্দৰ ভিতৰত)

১. প্ৰশ্ন: ভূপৃষ্ঠৰ পানী আৰু ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ মাজত মূল পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰ: পৃথিৱীৰ উপৰিভাগত নদী, হ্ৰদ, পুখুৰী আদি ঠাইত থকা পানীক ভূপৃষ্ঠৰ পানী বোলে। আনহাতে, মাটিৰ তলত মাটি আৰু শিলৰ ফাঁকত সঞ্চিত হৈ থকা পানীক ভূগৰ্ভস্থ পানী বোলে।

২. প্ৰশ্ন: ডং (Dong) ব্যৱস্থা কি আৰু ই কেনেকৈ কাম কৰে?

উত্তৰ: ডং হৈছে অসমৰ বড়ো জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত এক পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চন পদ্ধতি। পাহাৰৰ নিজৰা বা নদীৰ পানী সৰু নল বা নালাৰ জৰিয়তে খেতিপথাৰলৈ বোৱাই নি জলসিঞ্চনৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

৩. প্ৰশ্ন: নাগালেণ্ডৰ ‘জাবো’ (Zabo) পদ্ধতিৰ বিশেষত্ব কি?

উত্তৰ: জাবো হৈছে নাগালেণ্ডৰ এক পৰম্পৰাগত জল ব্যৱস্থাপনা পদ্ধতি। এই পদ্ধতিত পাহাৰৰ ওপৰত বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি পুখুৰীত জমা কৰা হয়। পিছত সেই পানী পশুপালন আৰু কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

৪. প্ৰশ্ন: বাঁহৰ বৈজ্ঞানিক বোৱতী জলসিঞ্চন (Bamboo Drip Irrigation) বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: বাঁহৰ সৰু সৰু নলী ব্যৱহাৰ কৰি পাহাৰৰ নিজৰা বা উৎসৰ পানী খেতি বা গছৰ গুৰিলৈ টোপ-টোপকৈ যোগান ধৰা জলসিঞ্চন পদ্ধতিকে বাঁহৰ ড্ৰিপ জলসিঞ্চন বোলে। এই পদ্ধতিত পানীৰ অপচয় কম হয়।

৫. প্ৰশ্ন: গোলকীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰা জলসংকটৰ মূল কাৰণসমূহ কি কি?

উত্তৰ: বিশ্বজুৰি জলসংকটৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল জনসংখ্যা বৃদ্ধি, দ্ৰুত উদ্যোগীকৰণ, নগৰীকৰণ, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, পানীৰ অপচয় আৰু জল প্ৰদূষণ। এই কাৰণবোৰে পানীৰ চাহিদা বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে পানীৰ উপলব্ধতা হ্ৰাস কৰিছে।

৬. প্ৰশ্ন: ক্ৰান্তীয় চিৰসেউজ অৰণ্যৰ দুটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰ:
১/ এই অৰণ্যত সাধাৰণতে বছৰি ২০০ ছেমি বা তাতকৈ অধিক বৰষুণ হয়।
২/ গছ-গছনিবোৰ অতি ঘন, ওখ আৰু গোটেই বছৰ সেউজীয়া হৈ থাকে।

৭. প্ৰশ্ন: অৰণ্যই জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণত কেনেকৈ সহায় কৰে?

উত্তৰ: অৰণ্যই কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড শোষণ কৰি অক্সিজেন মুকলি কৰে। লগতে গছৰ পৰা হোৱা বাষ্পীভৱনে বায়ুমণ্ডলৰ আৰ্দ্ৰতা বৃদ্ধি কৰে আৰু স্থানীয় উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণত সহায় কৰে। ইয়াৰ ফলত জলচক্ৰ আৰু বৰষুণৰ ভাৰসাম্য বজাই থাকে।

৮. প্ৰশ্ন: ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ভাৰতৰ অৰণ্যৰ স্থিতি কেনেকুৱা?

উত্তৰ: ভাৰতৰ মুঠ ভৌগোলিক এলেকাৰ প্ৰায় ২৪.৬৭ শতাংশ অৰণ্য আৰু গছ-গছনিয়ে আৱৰি আছে। এই পৰিমাণ ৰাষ্ট্ৰীয় বন নীতিৰ ৩৩ শতাংশ লক্ষ্যতকৈ কম। সেয়ে অৰণ্য সংৰক্ষণ আৰু বৃক্ষৰোপণৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া প্ৰয়োজন।

৯. প্ৰশ্ন: আঞ্চলিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা উত্তৰ-পূব ভাৰতত জলসম্পদৰ সম্ভাৱনা কেমন?

উত্তৰ: উত্তৰ-পূব ভাৰতত প্ৰচুৰ বৰষুণ, নদ-নদী আৰু জলধাৰা থকাৰ বাবে জলসম্পদৰ যথেষ্ট সম্ভাৱনা আছে। এই পানী কৃষি, জলসিঞ্চন, মীন পালন আৰু জলবিদ্যুৎ উৎপাদনত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। সঠিক ব্যৱস্থাপনাৰ জৰিয়তে অঞ্চলটোৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন সাধন কৰিব পাৰি।

১০. প্ৰশ্ন: পাহাৰীয়া অঞ্চলত খহনীয়াত অৰণ্যই কেনেদৰে বাধা প্ৰদান কৰে?

উত্তৰ: অৰণ্যৰ গছৰ শিপাই মাটিক দৃঢ়ভাৱে ধৰি ৰাখে। গছৰ পাত আৰু ডালে বৰষুণৰ পানীৰ গতি কমাই দিয়ে। ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু ভূমিস্খলনৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস পায়।

১১. প্ৰশ্ন: ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী অৰণ্যত পোৱা দুবিধ মূল গছৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী অৰণ্যত পোৱা দুবিধ প্ৰধান গছ হ’ল—শাল (Sal) আৰু চেগুন (Teak)।

১২. প্ৰশ্ন: উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অৰণ্যসমূহৰ বৰ্তমানৰ মূল সমস্যা দুটা কি কি?

উত্তৰ: উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অৰণ্যসমূহৰ দুটা প্ৰধান সমস্যা হ’ল—
১/ ঝুম খেতিৰ ফলত বনাঞ্চল হ্ৰাস পোৱা।
২/ অবৈধভাৱে গছ কটা আৰু বনজ সম্পদৰ অত্যধিক ব্যৱহাৰ।

১৩. প্ৰশ্ন: ভূগৰ্ভস্থ পানী অত্যাধিক ব্যৱহাৰ কৰিলে কি কি বিপদ হ’ব পাৰে?

উত্তৰ: ভূগৰ্ভস্থ পানী অধিক পৰিমাণে উত্তোলন কৰিলে পানীৰ স্তৰ তললৈ নামি যায়। ফলত কুঁৱা আৰু নলকূপত পানীৰ পৰিমাণ কমিব পাৰে আৰু বহু ঠাইত খোৱাপানীৰ সংকট সৃষ্টি হ’ব পাৰে। কিছুমান অঞ্চলত পানীৰ গুণগত মানো বেয়া হ’ব পাৰে।

১৪. প্ৰশ্ন: মেনগ্ৰোভ (Mangrove) বা জলাশয়ীয় অৰণ্যৰ বৈশিষ্ট্য কি?

উত্তৰ: মেনগ্ৰোভ অৰণ্য সাধাৰণতে উপকূলীয় লুণীয়া বা অল্প লুণীয়া পানীৰ অঞ্চলত গঢ় লৈ উঠে। এই অৰণ্যৰ বহু গছৰ বিশেষ শিপা থাকে, যিয়ে কম অক্সিজেনযুক্ত বোকাময় মাটিতো গছক জীয়াই থাকিবলৈ সহায় কৰে। ই উপকূলক ঢৌ, ধুমুহা আৰু খহনীয়াৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়ে।

১৫. প্ৰশ্ন: বহনক্ষম জল ব্যৱস্থাপনা (Sustainable Water Management) বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: বৰ্তমানৰ পানীৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ লগতে ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ বাবেও পানী সংৰক্ষণ কৰি ৰখাৰ পৰিকল্পিত ব্যৱস্থাক বহনক্ষম জল ব্যৱস্থাপনা বোলে। ইয়াত পানীৰ অপচয় ৰোধ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু সংৰক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়।

৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (৫ টা) :

প্ৰশ্ন ১: ভূপৃষ্ঠৰ পানী আৰু ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ ব্যৱস্থাপনাৰ গোলকীয়, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক (উত্তৰ-পূব ভাৰত) পৰিপ্ৰেক্ষিত চমুকৈ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: জলসম্পদ জীৱন আৰু পৰিৱেশৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ভূপৃষ্ঠৰ পানী আৰু ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা বিভিন্ন স্তৰত তলত দিয়া ধৰণে কৰা হয়—

• গোলকীয় পৰিপ্ৰেক্ষিত: পৃথিৱীৰ মুঠ পানীৰ অতি কম অংশহে মিঠা পানী। জনসংখ্যা বৃদ্ধি, নগৰীকৰণ, উদ্যোগীকৰণ আৰু পানীৰ অত্যধিক ব্যৱহাৰৰ ফলত বহু দেশত জলসংকট দেখা দিছে। জলবায়ু পৰিৱৰ্তনেও পানীৰ উৎসসমূহৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছে। সেয়ে বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণ, পানীৰ অপচয় ৰোধ আৰু জলসম্পদৰ সঠিক ব্যৱহাৰ প্ৰয়োজনীয়।
• ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিপ্ৰেক্ষিত (ভাৰতবৰ্ষ): ভাৰতত জনসংখ্যাৰ তুলনাত পানীৰ উপলব্ধতা সীমিত। কৃষি, উদ্যোগ আৰু ঘৰুৱা কামত পানীৰ অধিক ব্যৱহাৰৰ ফলত বহু ঠাইত ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ স্তৰ কমি গৈছে। পানী সংৰক্ষণ আৰু বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ যোগানৰ বাবে চৰকাৰে ‘জল জীৱন মিছন’ আৰু ‘আটল ভূজল যোজনা’ আদি আঁচনি গ্ৰহণ কৰিছে।
• আঞ্চলিক পৰিপ্ৰেক্ষিত (উত্তৰ-পূব ভাৰত): উত্তৰ-পূব ভাৰতত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাকৰ দৰে বৃহৎ নদী আৰু প্ৰচুৰ বৰষুণ আছে। তথাপি বান, খহনীয়া, পানী প্ৰদূষণ আৰু সংৰক্ষণৰ অভাৱৰ বাবে বহু অঞ্চলত বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ সমস্যা দেখা যায়। সেয়ে নদী আৰু বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণৰ লগতে পৰম্পৰাগত জল ব্যৱস্থাপনা পদ্ধতিৰ উন্নয়ন কৰা প্ৰয়োজন।

প্ৰশ্ন ২: উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ পৰম্পৰাগত থলুৱা জল ব্যৱস্থাপনা কৌশল— ‘ডং’, ‘জাবো’ আৰু ‘বাঁহৰ ড্ৰিপ জলসিঞ্চন’ৰ বিষয়ে বিতংভাৱে লিখা।

উত্তৰ: উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে স্থানীয় পৰিৱেশ আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বহু পৰম্পৰাগত জল ব্যৱস্থাপনা পদ্ধতি গঢ়ি তুলিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ডং, জাবো আৰু বাঁহৰ ড্ৰিপ জলসিঞ্চন উল্লেখযোগ্য।

১. ডং (Dong): অসমৰ কিছুমান অঞ্চলত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত এই পদ্ধতিত নিজৰা বা সৰু জলধাৰাৰ পানী সৰু নলাৰ জৰিয়তে কৃষিভূমিলৈ নিয়া হয়। এই ব্যৱস্থাৰ সহায়ত পথাৰত নিয়মিতভাৱে পানী যোগান ধৰিব পাৰি। গাঁৱৰ লোকসকলে মিলি ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে।

২. জাবো (Zabo): নাগালেণ্ডৰ এটা পৰম্পৰাগত জল ব্যৱস্থাপনা পদ্ধতি হৈছে জাবো। এই পদ্ধতিত পাহাৰৰ ওপৰত বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ কৰি পুখুৰীত জমা কৰা হয়। সংগ্ৰহ কৰা পানী পশুপালন আৰু কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াত অৰণ্য, পশুপালন আৰু কৃষিকাৰ্যৰ মাজত সমন্বয় থাকে।

৩. বাঁহৰ ড্ৰিপ জলসিঞ্চন (Bamboo Drip Irrigation): মেঘালয়ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত এই পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বাঁহৰ সৰু নলী তৈয়াৰ কৰি নিজৰা বা পানীৰ উৎসৰ পৰা পানী কৃষিভূমিলৈ নিয়া হয় আৰু গছৰ গুৰিত ধীৰে ধীৰে পানী পৰিবলৈ দিয়া হয়। ইয়াৰ ফলত কম পানীৰে জলসিঞ্চন কৰিব পাৰি আৰু পানীৰ অপচয় কম হয়।

প্ৰশ্ন ৩: অৰণ্যৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ আৰু সিহঁতৰ প্ৰধান বৈশিষ্টাসমূহ বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰ: জলবায়ু, বৰষুণ, উষ্ণতা আৰু মাটিৰ প্ৰকৃতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি অৰণ্যক বিভিন্ন ভাগত ভাগ কৰা হয়। প্ৰধান অৰণ্যসমূহ হ’ল—

• ১. ক্ৰান্তীয় চিৰসেউজ অৰণ্য (Tropical Evergreen Forest): অধিক বৰষুণ হোৱা উষ্ণ অঞ্চলত এই অৰণ্য পোৱা যায়। গছবোৰে বিভিন্ন সময়ত পাত সৰোৱাৰ বাবে অৰণ্য সদায় সেউজীয়া দেখা যায়। হোলোং, মেকাই আদি গছ ইয়াত পোৱা যায়।
• ২. ক্ৰান্তীয় পৰ্ণপাতী অৰণ্য (Tropical Deciduous Forest): মধ্যমীয়া বৰষুণ হোৱা অঞ্চলত এই অৰণ্য দেখা যায়। শুকান ঋতুত পানীৰ অভাৱৰ বাবে গছবোৰে পাত সৰাই দিয়ে। শাল, চেগুন, চিমলু আদি ইয়াৰ উদাহৰণ।
• ৩. পৰ্বতীয়া অৰণ্য (Montane/Temperate Forest): পাহাৰীয়া আৰু অধিক উচ্চতাত এই অৰণ্য পোৱা যায়। উষ্ণতা কম হোৱা বাবে ইয়াত পাইন, ফাৰ, দেৱদাৰু আদি গছ দেখা যায়।
• ৪. মেংগ্ৰোভ বা দলীয় অৰণ্য (Mangrove Forest): নদীৰ মোহনা আৰু উপকূলীয় লুণীয়া বা লোনা পানী থকা অঞ্চলত এই অৰণ্য গজে। ইয়াৰ গছৰ বিশেষ শিপা থাকে, যিয়ে পানী আৰু বোকামাটিৰ পৰিৱেশত গছক জীয়াই থাকিবলৈ সহায় কৰে। সুন্দৰী আৰু গৰান ইয়াৰ উদাহৰণ।

প্ৰশ্ন ৪: ভাৰতবৰ্ষ তথা উত্তৰ-পূব ভাৰতত অৰণ্যৰ বৰ্তমান স্থিতি আৰু বিতৰণৰ এক খতিয়ান দাঙি ধৰা।

উত্তৰ: অৰণ্য পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান। ভাৰত আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতত অৰণ্যৰ বিতৰণ একে নহয়।

• জাতীয়/ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিস্থিতি: ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যত অৰণ্যৰ পৰিমাণ বেলেগ বেলেগ। মধ্যপ্ৰদেশত মুঠ অৰণ্য এলেকাৰ হিচাপত অৰণ্যৰ পৰিমাণ সৰ্বাধিক। আনহাতে, মিজোৰামৰ দৰে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজ্যত মুঠ ভৌগোলিক এলেকাৰ তুলনাত অৰণ্যৰ শতাংশ যথেষ্ট বেছি।
• আঞ্চলিক পৰিস্থিতি (উত্তৰ-পূব ভাৰত): উত্তৰ-পূব ভাৰত জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যত অতি সমৃদ্ধ। অৰুণাচল প্ৰদেশ, মিজোৰাম, মেঘালয়, নাগালেণ্ড আদি ৰাজ্যত বিস্তৃত অৰণ্য পোৱা যায়। এই অঞ্চলত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী বাস কৰে।
• বৰ্তমানৰ সমস্যা: জনসংখ্যা বৃদ্ধি, কৃষিভূমি সম্প্ৰসাৰণ, ঝুম খেতি, নগৰীকৰণ, পথ-নিৰ্মাণ, খনিজ সম্পদ আহৰণ আৰু বেআইনীভাৱে গছ কটাৰ ফলত অৰণ্যৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছে। সেয়ে অৰণ্য সংৰক্ষণ আৰু পুনৰ বনানীকৰণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া প্ৰয়োজন।

প্ৰশ্ন ৫: প্ৰাকৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ আৰু বহনক্ষম বিকাশৰ (Sustainable Development) মাজত থকা সম্পৰ্ক ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰ: প্ৰাকৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ আৰু বহনক্ষম বিকাশৰ মাজত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। প্ৰাকৃতিক সম্পদ সঠিকভাৱে ব্যৱহাৰ আৰু সংৰক্ষণ নকৰিলে ভৱিষ্যতে উন্নয়ন অব্যাহত ৰখা কঠিন হ’ব।

• ধাৰণা: বহনক্ষম বিকাশ বুলিলে এনে উন্নয়নক বুজায়, যিয়ে বৰ্তমান প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ লগতে ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ সুযোগ অক্ষুণ্ণ ৰাখে।
• জল সম্পদ সংৰক্ষণ: খোৱা পানী, কৃষি আৰু উদ্যোগৰ বাবে পানী অতি প্ৰয়োজনীয়। সেয়ে বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণ, পানীৰ অপচয় ৰোধ আৰু ড্ৰিপ জলসিঞ্চনৰ দৰে পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি পানী সংৰক্ষণ কৰিব লাগে।
• বন সম্পদ সংৰক্ষণ: অৰণ্যই জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণ, মাটিৰ খহনীয়া ৰোধ, বায়ু বিশুদ্ধকৰণ আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণত সহায় কৰে। সেয়ে অৰণ্য ধ্বংস ৰোধ কৰি অধিক গছপুলি ৰোপণ কৰা উচিত।
• সম্পদৰ সঠিক ব্যৱহাৰ: প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অপচয় ৰোধ কৰা, পুনৰ ব্যৱহাৰ আৰু পুনঃচক্ৰীকৰণ কৰা আৰু নৱীকৰণযোগ্য সম্পদৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰাটো প্ৰয়োজন।
• সিদ্ধান্ত: গতিকে প্ৰাকৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণৰ জৰিয়তেহে পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য বজাই ৰাখি দীৰ্ঘম্যাদী আৰু বহনক্ষম উন্নয়ন নিশ্চিত কৰিব পাৰি।

*****