Chapter 3
“কৃষিৰ সৈতে জৰিত বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থা”
অতি চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :
১. বড়োসকলৰ ‘দং সংগঠন’ (Dong Bandh Committee)-ৰ কাম কি?
উত্তৰ: জলসিঞ্চনৰ বাবে নালা বা বান্ধ নিৰ্মাণ আৰু পানীৰ সুষম বিতৰণ পৰিচালনা কৰা।
২. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত ধানৰ প্ৰধান প্ৰকাৰসমূহ কি কি?
উত্তৰ: মাইছালী (আহু ধান) আৰু মাইগং (শালি ধান)।
৩. বড়োসকলৰ প্ৰধান জীৱিকা কি?
উত্তৰ: বড়োসকলৰ প্ৰধান জীৱিকা হৈছে কৃষি।
৪. বড়োসকলে গুটি বা শস্য সাঁচি ৰখা ব্যৱস্থাক কি বোলে?
উত্তৰ: বাঁহেৰে তৈয়াৰী ‘বাখ্ৰি’ (Bakhri) বা ভঁৰাল ঘৰ।
৫. বড়োসকলৰ কৃষিভিত্তিক প্ৰধান উৎসৱ কি?
উত্তৰ: বৈশাগু (Bwisagu) হৈছে বড়োসকলৰ প্ৰধান কৃষিভিত্তিক বসন্ত উৎসৱ।
৬. বড়োসকলে পথাৰৰ মাটি সমান কৰিবলৈ কি সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰে?
উত্তৰ: মৈ (Mai)।
৭. বড়োসকলে ধান চপোৱাৰ পিছত পালন কৰা উৎসৱটোৰ নাম কি?
উত্তৰ: মাইনাও বুথিনায় বা খেতি চপোৱা উৎসৱ।
৮. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাক কি বুলি জনা যায়?
উত্তৰ: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাক ‘দং’ (Dong) বুলি জনা যায়।
৯. বড়োসকলৰ সামাজিক ব্যৱস্থাত কৃষিকাজত সহায় কৰা ‘হেওৰা’ (Mawra/Hebra) কি?
উত্তৰ: ই হৈছে কৃষিকাজত ইজনে সিজনক বিনামূলীয়াকৈ সহায় কৰা এক পাৰস্পৰিক সহযোগিতামূলক ব্যৱস্থা।
১০. বড়োসকলে মাটি চাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পৰম্পৰাগত সঁজুলিটো কি?
উত্তৰ: নাঙল (Nangal / Gongar)।
১১. খেতিত ব্যৱহৃত ‘জৌথা’ (Jotha) মানে কি?
উত্তৰ: যৌথভাৱে কেইবাটাও পৰিয়ালে মিলি কৃষি প্ৰচেষ্টা চলোৱা পদ্ধতি।
১২. বড়োসকলে কৃষি পথাৰত পানী বোৱাই নিবলৈ খন্দা সৰু নলাক কি বোলে?
উত্তৰ: ইয়াক ‘দং’ বা ‘জান’ (Jan) বুলি কোৱা হয়।
১৩. বড়োসকলৰ ধান্য লক্ষ্মী/কৃষিৰ দেৱী হিচাপে কাক পূজা কৰা হয়?
উত্তৰ: আই মাইনাও (Mainao) দেৱীক।
১৪. বড়োসকলে খেতিত ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ পৰম্পৰাগত সাৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: গোবৰ সাৰ বা পচা জাবৰ-জোঁথৰৰ জৈৱিক সাৰ।
১৫. খেতি পথাৰত পোক-পৰুৱা নিবাৰণৰ বাবে বড়োসকলে কি পৰম্পৰাগত পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে?
উত্তৰ: পথাৰত গছৰ ডাল পোতা (খ্ৰোবনায়) আৰু তিতা-তিয়ঁহ বা নিমজাতীয় গছৰ পাত ব্যৱহাৰ কৰে।
২ নম্বৰীয়া চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :
১. বড়োসকলৰ ‘দং’ (Dong) জলসিঞ্চন প্ৰণালী কি?
উত্তৰ: ‘দং’ হৈছে বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চন ব্যৱস্থা। পাহাৰৰ জুৰি, নৈ বা অন্য জলাশয়ৰ পৰা নলাৰ সহায়ত পানী খেতিপথাৰলৈ বোৱাই অনা হয়। এই ব্যৱস্থাটো সাধাৰণতে গাঁৱৰ লোকসকলে মিলি পৰিচালনা কৰে।
২. আই মাইনাও পূজাৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰ: আই মাইনাওক বড়োসকলে শস্য, ধন-সম্পদ আৰু সমৃদ্ধিৰ প্ৰতীক হিচাপে মানে। ভাল শস্য উৎপাদন আৰু খেতি-বাতি বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যে মাইনাও দেৱীৰ পূজা কৰা হয়।
৩. বড়ো সমাজত কৃষিত ‘হেওৰা’ বা ‘ডাৱৰি’ (Mawra/Daori) সামাজিক প্ৰথাৰ ভূমিকা কি?
উত্তৰ: ‘হেওৰা’ বা ‘ডাৱৰি’ হৈছে বড়ো সমাজৰ এক পাৰস্পৰিক সহযোগিতাৰ পৰম্পৰা। খেতিৰ সময়ত গাঁৱৰ মানুহে ইজনে সিজনক ধান ৰোৱা, কটা, চপোৱা আদি কামত সহায় কৰে। ইয়াৰ ফলত শ্ৰমিকৰ অভাৱ সহজে পূৰণ হয়।
৪. বড়োসকলে শস্য সংৰক্ষণৰ বাবে কি ধৰণৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে?
উত্তৰ: বড়োসকলে শস্য সংৰক্ষণৰ বাবে বাঁহেৰে নিৰ্মিত ‘বাখ্ৰি’ বা ভঁৰাল ব্যৱহাৰ কৰে। শস্য পোক-পৰুৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ নিমপাত, ছাই আদি পৰম্পৰাগত উপাদানো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৫. খেতিৰ সুৰক্ষাৰ বাবে বড়োসকলে কি কি পৰম্পৰাগত জৈৱিক উপায় অৱলম্বন কৰে?
উত্তৰ: বড়োসকলে খেতিৰ পোক-পৰুৱা নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে বিভিন্ন পৰম্পৰাগত জৈৱিক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে। পথাৰত গছৰ ডাল পুতি চৰাইৰ সহায়ত পোক ধ্বংস কৰা আৰু নিম, তুলসী আদি উদ্ভিদৰ ৰস ব্যৱহাৰ কৰা ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য।
৬. বড়োসকলৰ কৃষি ব্যৱস্থাত ঋতু বা বতৰৰ মূল্যাংকন কেনেদৰে কৰা হয়?
উত্তৰ: বড়োসকলে প্ৰকৃতিৰ বিভিন্ন লক্ষণ লক্ষ্য কৰি বতৰৰ বিষয়ে অনুমান কৰে। পিঁপৰাৰ চলন, চৰাইৰ মাত, গছ-গছনিৰ ফুল-পাতৰ পৰিৱৰ্তন আদি লক্ষ্য কৰি বৰষুণৰ সময় আৰু খেতিৰ উপযুক্ত সময় নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।
৭. ‘খ্ৰোবনায়’ (Khrobnay) প্রথা কি?
উত্তৰ: ‘খ্ৰোবনায়’ হৈছে বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত খেতি সুৰক্ষাৰ এক পদ্ধতি। খেতিপথাৰত পোক-পৰুৱাৰ আক্ৰমণ আৰু অশুভ শক্তিৰ পৰা শস্যক ৰক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যে পথাৰৰ বিভিন্ন স্থানত বাঁহৰ কামী বা গছৰ ডাল পুতি থোৱা হয়।
৮. বড়ো সমাজত পৰম্পৰাগত খেতিৰ সঁজুলিসমূহ কি কি?
উত্তৰ: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি সঁজুলিৰ ভিতৰত নাঙল (Gongar), মৈ (Mai), কোৰ (Khanai), কাঁচি (Khasi) আদি উল্লেখযোগ্য। এই সঁজুলিবোৰেৰে মাটি চহোৱা, সমান কৰা, ঘাঁহ-বন আঁতৰোৱা আৰু ধান কটা আদি কাম কৰা হয়।
৯. ‘বৈশাগু’ উৎসৱ আৰু কৃষিৰ সম্পৰ্ক কি?
উত্তৰ: বৈশাগু বড়োসকলৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বসন্তকালীন উৎসৱ আৰু ইয়াৰ সৈতে কৃষিৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। এই উৎসৱৰ সময়ত গৰুক সন্মান কৰা হয় আৰু নতুন কৃষিবছৰ ভালদৰে আৰম্ভ হোৱা তথা ভাল শস্য লাভৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।
১০. বড়োসকলৰ ঝুম খেতি (Shift Cultivation) সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: ঝুম খেতি বড়োসকলৰ এক পুৰণি পৰম্পৰাগত কৃষি পদ্ধতি। পাহাৰৰ হাবি-জংঘল পৰিষ্কাৰ কৰি মাটিত বিভিন্ন শস্যৰ বীজ সিঁচি খেতি কৰা হৈছিল। পিছত মাটিৰ উৰ্বৰতা কমিলে আন ঠাইলৈ গৈ পুনৰ খেতি কৰা হৈছিল।
১১. বড়োসকলৰ ‘মাইসালি’ আৰু ‘মাইগং’ ধানৰ পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰ: ‘মাইসালি’ হৈছে আহু শ্ৰেণীৰ ধান, যি তুলনামূলকভাৱে কম পানীত উৎপাদন কৰিব পাৰি। আনহাতে, ‘মাইগং’ হৈছে শালি শ্ৰেণীৰ ধান, যাৰ বাবে অধিক পানী আৰু বাৰিষাকালৰ উপযোগী পৰিৱেশৰ প্ৰয়োজন হয়।
১২. ‘কাতি গাসাই’ বা কাতি বিহু বড়ো কৃষিসংস্কৃতিত কেনেকৈ পালন কৰা হয়?
উত্তৰ: কাতি মাহত বড়োসকলে ‘কাতি গাসাই’ পালন কৰে। এই উপলক্ষে পথাৰত বা তুলসী তলত চাকি জ্বলাই ভাল শস্য উৎপাদন আৰু ধানখেতিক বিভিন্ন বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।
১৩. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি পদ্ধতি কি?
উত্তৰ: বড়োসকলে মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ গোবৰ, ছাই আৰু পচা গছ-পাত আদি জৈৱিক উপাদান ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ উপৰি শস্য পৰিৱৰ্তনৰ জৰিয়তেও মাটিৰ গুণাগুণ বজাই ৰখাৰ চেষ্টা কৰা হয়।
১৪. ‘দং বন্ধ সমিতি’ৰ গঠন আৰু কাৰ্যৱলী কি?
উত্তৰ: ‘দং বন্ধ সমিতি’ গাঁৱৰ লোকসকলৰ সহযোগত গঠন কৰা হয় আৰু ই দং জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাৰ পৰিচালনা কৰে। সমিতিয়ে নলা বা বান্ধৰ মেৰামতি আৰু নিৰ্মাণৰ লগতে কৃষকসকলৰ মাজত পানী সমভাৱে বিতৰণৰ ব্যৱস্থা কৰে।
১৫. বড়োসকলৰ কৃষিত নাৰীৰ ভূমিকা কেনেকুৱা?
উত্তৰ: বড়ো সমাজৰ কৃষিকাৰ্যত নাৰীসকলৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। নাৰীসকলে বীজ সিঁচা, কঠিয়া তোলা, ধান ৰোৱা, ধান কটা আৰু শস্য সংগ্ৰহ আদি বিভিন্ন কৃষিকাৰ্যত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে।
৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (বিতং প্ৰশ্ন আৰু স্পষ্ট উত্তৰ) :
প্ৰশ্ন ১: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত ‘দং’ (Dong) জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাৰ গঠন, পৰিচালনা আৰু গুৰুত্ব বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰক।
উত্তৰ: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি ব্যৱস্থাত ‘দং’ জলসিঞ্চন প্ৰণালীৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। পানীৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰি খেতিপথাৰত নিয়মীয়াকৈ পানী যোগান ধৰাৰ বাবে বড়োসকলে বহুদিনৰ পৰা এই ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে।
- গঠন আৰু কাৰ্যপ্ৰণালী:
জুৰি, জান বা নদীৰ পানী মাটি, বাঁহ, কাঠ আদি ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্মাণ কৰা বান্ধৰ সহায়ত ৰখা হয়। তাৰ পৰা সৰু-বৰ নলা বা ‘জান’ খান্দি পানী খেতিপথাৰলৈ বোৱাই নিয়া হয়। এনেদৰে দূৰৱৰ্তী পথাৰতো পানী যোগান ধৰা হয়। - সামাজিক পৰিচালনা:
‘দং’ ব্যৱস্থা গাঁৱৰ লোকসকলে মিলি পৰিচালনা কৰে। ইয়াৰ বাবে ‘দং বন্ধ কমিটি’ গঠন কৰা হয়। পানী ব্যৱহাৰ কৰা পৰিয়ালসমূহে দং পৰিষ্কাৰ, মেৰামতি আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ কামত শ্ৰমদান কৰে। - গুৰুত্ব:
১. খেতিপথাৰত সময়মতে পানী যোগান ধৰাত সহায় কৰে।
২. কম খৰচত কৃষিকাৰ্য চলাব পৰা যায়।
৩. ই পৰিৱেশৰ প্ৰতি অনুকূল এক পৰম্পৰাগত ব্যৱস্থা।
৪. ইয়াৰ জৰিয়তে গাঁৱৰ লোকসকলৰ মাজত সহযোগিতা আৰু একতাৰ ভাব বৃদ্ধি পায়।
প্ৰশ্ন ২: বড়ো সংস্কৃতি আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে কৃষিৰ সম্পৰ্ক কেনেকুৱা? বিভিন্ন উৎসৱ-পাৰ্বণৰ আধাৰত ব্যাখ্যা কৰক।
উত্তৰ: বড়ো সমাজৰ সংস্কৃতি, ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু কৃষিকাৰ্যৰ মাজত গভীৰ সম্পৰ্ক আছে। কৃষিক বড়োসকলে কেৱল জীৱিকাৰ উপায় হিচাপে নলৈ পৰম্পৰা আৰু বিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্য হিচাপে গণ্য কৰে।
- বৈশাগু (Bwisagu):
বৈশাগু বড়োসকলৰ প্ৰধান উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। এই উৎসৱৰ সময়ত গৰু-গাইৰ যত্ন লোৱা হয় আৰু কৃষিকাৰ্যৰ লগত জড়িত বিভিন্ন পৰম্পৰা পালন কৰা হয়। ভাল খেতি আৰু সমাজৰ মংগলৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। - মাইনাও পূজা (Mainao Puja):
আই মাইনাওক শস্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ভাল শস্য লাভ, ভঁৰাল শস্যৰে পূৰ্ণ হোৱা আৰু কৃষিক বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যে মাইনাও দেৱীক পূজা কৰা হয়। - কাতি গাসাই (Kati Gasai):
কাতি মাহত এই পৰম্পৰা পালন কৰা হয়। ধানখেতি ভাল হোৱা আৰু শস্যক পোক-পৰুৱা তথা অন্যান্য বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ বাবে পথাৰ বা তুলসী তলত চাকি জ্বলোৱা হয়। - মাইনাও বুথিনায় (খেতি চপোৱা উৎসৱ):
নতুন ধান চপাই ঘৰলৈ অনাৰ পিছত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। নতুন শস্যৰ বাবে দেৱ-দেৱীক কৃতজ্ঞতা জনোৱা হয় আৰু পৰিয়াল তথা সমাজৰ মংগল কামনা কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ৩: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত শস্য সুৰক্ষা আৰু কীট-পতংগ নিবাৰণৰ লোকজ্ঞানসমূহ চমুকৈ বৰ্ণনা কৰক।
উত্তৰ: বড়োসকলৰ কৃষিজীৱনত শস্য সুৰক্ষা আৰু কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণৰ বহুতো পৰম্পৰাগত জ্ঞান আছে। এই পদ্ধতিসমূহ স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ প্ৰাকৃতিক সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।
- জৈৱিক গছ-পাতৰ ব্যৱহাৰ:
নিম, তুলসী, তিতাগছ আদি উদ্ভিদৰ পাত বা ৰস ব্যৱহাৰ কৰি পোক-পৰুৱা নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হয়। - খ্ৰোবনায় (Khrobnay) বা ডাল পোতা পদ্ধতি:
পথাৰত বিভিন্ন গছৰ ডাল বা বাঁহৰ কামী পুতি থোৱা হয়। এই ডালত চৰাই বহে আৰু পথাৰৰ ক্ষতিকাৰক পোক-পৰুৱা খাই পেলায়। - ছাই ব্যৱহাৰ (Ash Treatment):
ধানখেতিত পোক-পৰুৱাৰ আক্ৰমণ কমাবলৈ ছাই ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ছাই ব্যৱহাৰে পোক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ লগতে মাটিৰ গুণাগুণ উন্নত কৰাতো সহায় কৰে। - শস্য সংৰক্ষণৰ লোকজ্ঞান:
চপোৱা ধান বা বীজ বাঁহেৰে তৈয়াৰী বাখ্ৰি বা ভঁৰালত সংৰক্ষণ কৰা হয়। শস্যক পোক-পৰুৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ নিমপাত আৰু শুকান পাত আদি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ৪: বড়ো সমাজৰ পাৰস্পৰিক সহযোগিতাৰ প্রথা ‘হেওৰা’ (Mawra) আৰু ‘জৌথা’ (Jotha)-ই কৃষি উৎপাদনত কেনেদৰে সহায় কৰে?
উত্তৰ: বড়ো সমাজত কৃষিকাৰ্য সমূহীয়া সহযোগিতাৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰশীল। ‘হেওৰা’ আৰু ‘জৌথা’ হৈছে এনে দুটা পৰম্পৰাগত ব্যৱস্থা, যিয়ে কৃষিকাৰ্য সহজ কৰি তোলে।
- হেওৰা / মাওৰা (Mawra / Hebra) প্ৰথা:
খেতিৰ ব্যস্ত সময়ত গাঁৱৰ লোকসকলে ইজনে সিজনক কৃষিকাৰ্যত সহায় কৰে। ধান ৰোৱা, কটা, চপোৱা আদি কামত পাৰস্পৰিকভাৱে শ্ৰমদান কৰা হয়। সাধাৰণতে ইয়াৰ বাবে নগদ মজুৰি দিয়া নহয়। - জৌথা (Jotha) পদ্ধতি:
কেইবাটাও পৰিয়ালে একেলগে সহযোগিতাৰে কৃষিকাৰ্য সম্পন্ন কৰা পদ্ধতিকে জৌথা বুলি কোৱা হয়। মাটি, গৰু-মহ, কৃষি সঁজুলি আৰু শ্ৰম একেলগে ব্যৱহাৰ কৰি খেতি কৰা হয়। - সামাজিক প্ৰভাৱ:
এই প্ৰথাসমূহে কৃষিকাৰ্যত শ্ৰমিকৰ অভাৱ পূৰণ কৰে, কামৰ সময় কমায় আৰু উৎপাদন বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে। লগতে সমাজত পাৰস্পৰিক সহায়, একতা আৰু ভাতৃত্ববোধ শক্তিশালী কৰে।
প্ৰশ্ন ৫: বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি ব্যৱস্থা আৰু সঁজুলিসমূহৰ ওপৰত আধুনিকতাই পেলোৱা প্ৰভাৱ মূল্যাংকন কৰক।
উত্তৰ: আধুনিকীকৰণে বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি ব্যৱস্থা আৰু কৃষি সঁজুলিৰ ওপৰত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছে। আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰে কৃষিকাৰ্য সহজ আৰু দ্ৰুত কৰিছে যদিও কিছুমান পৰম্পৰাগত পদ্ধতি ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পাইছে।
- পৰম্পৰাগত সঁজুলি আৰু আধুনিক যন্ত্ৰপাতি:
আগতে নাঙল, মৈ, কাঁচি আদি সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান ট্ৰেক্টৰ, পাৱাৰ টিলাৰ আৰু ধান কটা যন্ত্ৰ আদি ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ফলত সময় আৰু শ্ৰম দুয়োটাই ৰাহি হয়। - দং ব্যৱস্থা আৰু আধুনিক জলসিঞ্চন:
আগতে ‘দং’ ব্যৱস্থাৰে পথাৰত পানী যোগান ধৰা হৈছিল। বৰ্তমান নলীনাদ, পানীৰ পাম্প আৰু অন্যান্য আধুনিক জলসিঞ্চন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ হোৱাৰ ফলত দং ব্যৱস্থাৰ ব্যৱহাৰ বহু ঠাইত কমি আহিছে। - জৈৱিক সাৰ বনাম ৰাসায়নিক সাৰ:
পৰম্পৰাগতভাৱে গোবৰ, ছাই আৰু পচা গছ-পাত আদি জৈৱিক সাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান অধিক উৎপাদনৰ বাবে ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশকৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছে। - সামাজিক সম্পৰ্কৰ পৰিৱৰ্তন:
আধুনিক যন্ত্ৰপাতিৰ ব্যৱহাৰৰ ফলত ‘হেওৰা’ আদি পাৰস্পৰিক শ্ৰমদানৰ প্ৰথা কিছু পৰিমাণে কমি আহিছে। বহু ক্ষেত্ৰত মানুহে পাৰস্পৰিক শ্ৰমৰ সলনি মজুৰি দি শ্ৰমিক নিয়োগ কৰে।
সামগ্ৰিকভাৱে, আধুনিক কৃষি পদ্ধতিয়ে উৎপাদন আৰু দক্ষতা বৃদ্ধি কৰিছে যদিও বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষিজ্ঞান, সঁজুলি আৰু সামূহিক কৃষি সংস্কৃতি সংৰক্ষণ কৰাটোও অতি প্ৰয়োজনীয়।
*****
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post