ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান

(ক) অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। অসমীয়া সাহিত্যত ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা কাক দিয়া হৈছে?

উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা দিয়া হৈছে।

২। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটিৰ ৰচক কোন?

উত্তৰঃ কবিতাটিৰ ৰচক অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী।

৩। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ প্ৰথম প্ৰকাশিত কবিতাপুথিখনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰকাশিত কবিতাপুথিখনৰ নাম ‘তুমি’।

৪। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ এখন কবিতাপুথিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ তেওঁৰ এখন কবিতাপুথি হ’ল ‘বীণা’।

৫। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ দুখন কবিতাপুথিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ ‘তুমি’ আৰু ‘বীণা’।

৬। সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গ্ৰন্থখনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ ‘বেদনাৰ উল্কা’।

৭। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে কিমান চনত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল?

উত্তৰঃ তেওঁ ১৯৬৬ চনত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।

৮। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গীতৰ পুথিখনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ তেওঁৰ গীতৰ পুথিখনৰ নাম ‘চেতনাৰ কণ্ঠ’।

৯। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সম্পাদনা কৰা এখন আলোচনীৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ তেওঁ সম্পাদনা কৰা এখন আলোচনী হ’ল ‘চেতনা’।

১০। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সম্পাদনা কৰা দুখন পত্ৰ-পত্ৰিকাৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ ‘চেতনা’ আৰু ‘ডেকা অসম’।

১১। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে কিমান চনত অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল?

উত্তৰঃ তেওঁ ১৯৫০ চনত মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনত অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল।

১২। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল?

উত্তৰঃ তেওঁৰ জন্ম ১৮৮৫ চনত হৈছিল।

১৩। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ জন্ম ক’ত হৈছিল?

উত্তৰঃ তেওঁৰ জন্ম বৰপেটাত হৈছিল।

১৪। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটো কোন শ্ৰেণীৰ কবিতা?

উত্তৰঃ ই এটি দেশপ্ৰেমমূলক আৰু বিদ্ৰোহী ভাবধাৰাৰ কবিতা।

১৫। কবিতাটোত মূলতঃ কি ভাব প্ৰকাশ পাইছে?

উত্তৰঃ গভীৰ স্বদেশপ্ৰেম, আত্মবলিদান আৰু পৰাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহৰ ভাব প্ৰকাশ পাইছে।

১৬। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাত প্ৰধানকৈ কি দুটা সুৰ শুনিবলৈ পোৱা যায়?

উত্তৰঃ তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ সুৰ আৰু ৰহস্যবাদী বিশ্বপ্ৰেমৰ সুৰ।

১৭। ‘অগ্নি-বীণাৰ তান’ শব্দটোৱে কি বুজাইছে?

উত্তৰঃ দেশবাসীক জগাই তুলি সংগ্ৰামৰ বাবে উদ্বুদ্ধ কৰা উত্তপ্ত, বিদ্ৰোহী আৰু বিপ্লৱী সুৰ বুজাইছে।

১৮। কবিয়ে কিহক ‘মাতৃ আদেশ’ বুলি কৈছে?

উত্তৰঃ দেশমাতৃৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰয়োজন হ’লে নিজৰ প্ৰাণো বলিদান দিয়াৰ আহ্বানক কবিয়ে ‘মাতৃ আদেশ’ বুলি কৈছে।

১৯। কবিয়ে কি কি ভাব জোকাৰি পেলাবলৈ কৈছে?

উত্তৰঃ হীনতা, নীচতা, ভীৰুতা আৰু দীনতা জোকাৰি পেলাবলৈ কৈছে।

২০। ‘সুধা’ৰ কাৰণে কোনে সিন্ধু মন্থন কৰিছিল?

উত্তৰঃ দেৱতা আৰু দানৱে।

২১। ‘অনল’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ ‘অনল’ মানে জুই।

২২। ‘হলাহল’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ ‘হলাহল’ মানে অতি ভয়ানক বিষ।

২৩। ‘নিনাদ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ ‘নিনাদ’ মানে গম্ভীৰ বা প্ৰচণ্ড ধ্বনি।

২৪। ‘মৰ্দিত’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ ‘মৰ্দিত’ মানে দমন কৰা, চূৰ্ণ কৰা বা পদদলিত কৰা।

২৫। ‘অভিলাষ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ ‘অভিলাষ’ মানে হেঁপাহ বা প্ৰবল ইচ্ছা।

(খ) চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতা আৰু গীতত কি কি সুৰ শুনিবলৈ পোৱা যায়?

উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতা আৰু গীতত মূলতঃ দুটা প্ৰধান সুৰ শুনিবলৈ পোৱা যায়—
(ক) দেশৰ স্বাধীনতা, জাতীয় জাগৰণ আৰু অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদেৰে ভৰা তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ সুৰ।
(খ) প্ৰেম, সৌন্দৰ্য আৰু বিশ্বমানৱৰ সৈতে একাত্মতাৰ অনুভূতি প্ৰকাশ কৰা ৰহস্যবাদী বিশ্বপ্ৰেমৰ সুৰ।

২। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কেইখনমান কবিতাপুথিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য কবিতাপুথিৰ ভিতৰত ‘তুমি’, ‘বীণা’, ‘অনুভূতি’, ‘স্থাপন কৰ, স্থাপন কৰ’ আৰু ‘বেদনাৰ উল্কা’ আদি উল্লেখযোগ্য।

৩। ‘অসম কেশৰী’ কোন? তেওঁ কেতিয়া অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হৈছিল?

উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক ‘অসম কেশৰী’ বুলি জনা যায়। তেওঁ ১৯৫০ চনৰ মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনত অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল।

৪। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটোৰ মূল সুৰ কি?

উত্তৰঃ কবিতাটোৰ মূল সুৰ হৈছে দেশমাতৃৰ মুক্তিৰ বাবে জাগৰণ, সংগ্ৰাম আৰু আত্মবলিদান। কবিয়ে পৰাধীনতাৰ লাঞ্ছনা-অপমান সহ্য কৰি নাথাকি ভয়, দীনতা আৰু হীনমন্যতা ত্যাগ কৰি দেশবাসীক ঐক্যবদ্ধ সংগ্ৰামৰ বাবে আহ্বান জনাইছে।

৫। “ই যে শত অপমান লাঞ্ছনা হানি উজৰা অসীম তাপ”—ইয়াত কিহৰ কথা কোৱা হৈছে?

উত্তৰঃ ইয়াত পৰাধীনতাৰ সময়ত দেশবাসীয়ে সহ্য কৰা অত্যাচাৰ, শোষণ, লাঞ্ছনা, অপমান আৰু গভীৰ মানসিক যন্ত্ৰণাৰ কথা কোৱা হৈছে। দেশ আৰু জাতিৰ এই অপমান কবিয়ে নিজৰ অন্তৰৰ বেদনাৰূপে অনুভৱ কৰিছে।

৬। “ই যে হীনতা-নীচতা, ভীৰুতা-দীনতা জোকাৰি পেলোৱা ভাব”—কবিয়ে কি বুজাব বিচাৰিছে?

উত্তৰঃ কবিয়ে দেশবাসীৰ মনৰ পৰা সকলো প্ৰকাৰৰ ভয়, দুৰ্বলতা, আত্মহীনতা আৰু সংকীৰ্ণতা আঁতৰাই শক্তিশালী জাতীয় চেতনা জগাই তুলিব বিচাৰিছে। স্বাধীনতাৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰিবলৈ প্ৰথমে মানসিক দাসত্বৰ পৰা মুক্ত হোৱাটো প্ৰয়োজন—এই কথাই পংক্তিটোত প্ৰকাশ পাইছে।

৭। “ই যে নৰনাৰায়ণ লাঞ্ছিত হোৱা ভয়াৱহ ইতিহাস”—‘ভয়াৱহ ইতিহাস’ কি?

উত্তৰঃ ‘ভয়াৱহ ইতিহাস’ বুলিলে পৰাধীন দেশৰ সাধাৰণ জনতাই শাসক-শোষকৰ হাতত সহ্য কৰা শোষণ, উৎপীড়ন, অপমান আৰু অধিকাৰহীনতাৰ ইতিহাস বুজোৱা হৈছে। কবিয়ে এই লাঞ্ছনাময় ইতিহাস মচি নতুন গৌৰৱময় ইতিহাস গঢ়িবলৈ আহ্বান জনাইছে।

৮। ‘মানৱতা অৱমাননাকাৰী’ বুলি কাক বুজোৱা হৈছে?

উত্তৰঃ যিসকল শাসক বা শোষকে মানুহৰ স্বাধীনতা, সন্মান, সমতা আৰু অধিকাৰ পদদলিত কৰে, কবিয়ে তেওঁলোকক ‘মানৱতা অৱমাননাকাৰী’ বুলি বুজাইছে।

৯। কবিয়ে কিহৰ বাবে হৃদয়ৰ ৰক্তদান কৰাৰ কথা কৈছে?

উত্তৰঃ কবিয়ে দেশমাতৃৰ মুক্তি, জাতিৰ সন্মান পুনৰুদ্ধাৰ আৰু মানৱীয় অধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে হৃদয়ৰ ৰক্তদান কৰাৰ কথা কৈছে। ইয়াৰ অৰ্থ দেশৰ বাবে সৰ্বস্ব ত্যাগ কৰিবলৈ সাজু হোৱা।

১০। “এইটো নহয় হাঁহি-তামচাৰ ভাগৰ জুৰোৱা গান” বুলি কবিয়ে কিয় কৈছে?

উত্তৰঃ কবিৰ গীত কেৱল মনোৰঞ্জন বা অৱসৰৰ আনন্দৰ বাবে নহয়। এই গান দেশবাসীক জগাই তোলা, ভয় আঁতৰোৱা, পৰাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰামৰ বাবে সাজু কৰা আৰু প্ৰয়োজন হ’লে জীৱন বলিদান দিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰা সংগ্ৰামী গান। সেইবাবেই কবিয়ে ইয়াক ‘অগ্নি-বীণাৰ তান’ বুলি কৈছে।

(গ) দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ

১। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটোত প্ৰকাশ পোৱা দেশপ্ৰেমৰ আভাস দাঙি ধৰা।

উত্তৰঃ ‘অসম কেশৰী’ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটো গভীৰ স্বদেশপ্ৰেম, বিদ্ৰোহী চেতনা আৰু আত্মবলিদানৰ আহ্বানেৰে সমৃদ্ধ।

কবিৰ অন্তৰত বাজি থকা সুৰ কোনো হাঁহি-তামচা বা ভাগৰ জুৰোৱা সাধাৰণ গানৰ সুৰ নহয়। ই হৈছে পৰাধীন দেশৰ অপমান, লাঞ্ছনা আৰু শোষণৰ বিৰুদ্ধে জাগি উঠা এক উত্তপ্ত ‘অগ্নি-বীণাৰ তান’। এই সুৰে মানুহক আৰামৰ জীৱন ত্যাগ কৰি দেশৰ হকে সংগ্ৰাম কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।

কবিয়ে দেশবাসীৰ মনৰ পৰা হীনতা, নীচতা, ভীৰুতা আৰু দীনতা আঁতৰাই ঐক্যবদ্ধ শক্তি গঢ়ি তুলিব বিচাৰিছে। তেওঁৰ মতে, দাসত্বৰ শিকলি ছিঙিবলৈ হ’লে জাতীয় আত্মমৰ্যাদা আৰু সাহস জগাই তুলিব লাগিব।

কবিৰ দেশপ্ৰেম কেৱল আৱেগত সীমাবদ্ধ নহয়। তেওঁ প্ৰয়োজন হ’লে দেশমাতৃৰ চৰণত নিজৰ হৃদয়ৰ ৰক্ত অৰ্পণ কৰিবলৈও সাজু। দেৱ-দানৱে অমৃত লাভৰ বাবে সিন্ধু মন্থন কৰাৰ দৰে দেশৰ স্বাধীনতাৰ বাবেও কঠিন ত্যাগ আৰু সংগ্ৰামৰ প্ৰয়োজন বুলি তেওঁ অনুভৱ কৰিছে।

কবিয়ে দেশবাসীৰ ওপৰত চলা অত্যাচাৰক ‘নৰনাৰায়ণ লাঞ্ছিত হোৱা ভয়াৱহ ইতিহাস’ বুলি অভিহিত কৰিছে। এই অপমানজনক ইতিহাস মচি মানুহৰ ন্যায্য অধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ তেওঁ মানৱতা অৱমাননাকাৰী শক্তিৰ গৰ্ব চূৰ্ণ কৰাৰ আহ্বান জনাইছে।

শেষত কবিয়ে দেশমাতৃৰ সন্তানসকলক মাতৃৰ আদেশ পালন কৰি প্ৰাণ বলিদান দিবলৈও প্ৰস্তুত থাকিবলৈ কৈছে। এই জাগৰণ, ঐক্য, ত্যাগ, আত্মমৰ্যাদা আৰু স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষাৰ মাজতেই কবিৰ প্ৰখৰ স্বদেশপ্ৰেম প্ৰকাশ পাইছে।

২। “ই যে মাতৃ আদেশ, সন্তান-প্ৰাণ দিবলৈকে বলিদান”—কথাষাৰৰ ভিত্তিত কবিতাটিৰ সাৰমৰ্ম বুজাই লিখা।

উত্তৰঃ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটিৰ মূল সাৰমৰ্ম হৈছে—দেশমাতৃৰ মুক্তিৰ বাবে সন্তানসকলে সৰ্বস্ব ত্যাগ কৰি প্ৰয়োজন হ’লে প্ৰাণো উৎসৰ্গা কৰিব লাগিব।

পৰাধীন দেশত শাসক-শোষকৰ অত্যাচাৰ, লাঞ্ছনা আৰু অপমানে দেশবাসীৰ জীৱন দুৰ্বিষহ কৰি তুলিছিল। কবিয়ে এই অৱস্থাক কেৱল দেশৰ অপমান বুলি নহয়, নিজৰ ব্যক্তিগত বেদনাৰূপেও অনুভৱ কৰিছে। সেয়েহে তেওঁৰ অন্তৰত বিদ্ৰোহৰ জুই জ্বলি উঠিছে।

কবিয়ে দেশবাসীক হীনতা, ভীৰুতা আৰু দীনতা ত্যাগ কৰি একে আদৰ্শ আৰু একে লক্ষ্যৰে ঐক্যবদ্ধ হ’বলৈ আহ্বান জনাইছে। দেশৰ মুক্তি সহজে লাভ কৰিব নোৱাৰি; তাৰ বাবে দেৱ-দানৱৰ সিন্ধু মন্থনৰ দৰে কঠোৰ সাধনা আৰু ত্যাগৰ প্ৰয়োজন।

দেশৰ জনতাক লাঞ্ছিত কৰা শক্তিৰ গৰ্ব চূৰ্ণ কৰি মানৱীয় অধিকাৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো প্ৰতিজন দেশপ্ৰেমিকৰ কৰ্তব্য। শত আঘাতে দেশমাতৃৰ বুকুত সৃষ্টি কৰা ৰক্তাক্ত ইতিহাস ধুই পেলাবলৈ এক মহাজাগৰণৰ প্ৰয়োজন।

সেইবাবেই কবিয়ে মাতৃভূমিৰ আহ্বানক ‘মাতৃ আদেশ’ বুলি গণ্য কৰিছে। মাতৃৰ সন্তান হিচাপে দেশবাসীয়ে সেই আদেশ অমান্য কৰিব নোৱাৰে। দেশৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰয়োজন হ’লে নিজৰ জীৱনকো উৎসৰ্গা কৰাটোৱেই সন্তানে মাতৃভূমিৰ প্ৰতি পালন কৰিবলগীয়া সৰ্বোচ্চ কৰ্তব্য।

৩। কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ চমু পৰিচয় দি ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটিৰ মূলভাব লিখা।

উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী অসমীয়া সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি, গীতিকাৰ, সম্পাদক, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু জাতীয়তাবাদী চিন্তাবিদ। তেওঁক ‘অসম কেশৰী’ বুলি জনা যায়। তেওঁৰ ৰচনাত তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেম, জাতীয় আত্মমৰ্যাদা, বিদ্ৰোহী মনোভাব আৰু বিশ্বপ্ৰেমৰ গভীৰ প্ৰকাশ দেখা যায়। ‘তুমি’, ‘বীণা’, ‘অনুভূতি’ আৰু ‘বেদনাৰ উল্কা’ তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য কাব্যগ্ৰন্থ। ‘বেদনাৰ উল্কা’ৰ বাবে তেওঁ ১৯৬৬ চনত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে।

‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটিৰ মূলভাব হৈছে পৰাধীন দেশৰ মুক্তিৰ বাবে দেশবাসীক জগাই তোলা। কবিৰ গীত কোনো আমোদ-প্ৰমোদৰ গান নহয়; ই এক উত্তপ্ত সংগ্ৰামী সুৰ। এই সুৰে মানুহৰ মনৰ ভয়, হীনতা আৰু দীনতা আঁতৰাই দিয়ে আৰু দেশৰ বাবে প্ৰাণপণ সংগ্ৰাম কৰিবলৈ উদ্বুদ্ধ কৰে।

কবিয়ে লাঞ্ছিত দেশবাসীৰ ইতিহাস মচি মানৱীয় অধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ সংকল্প প্ৰকাশ কৰিছে। প্ৰয়োজন হ’লে দেশমাতৃৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰাণ বলিদান দিবলৈও তেওঁ আহ্বান জনাইছে। এইদৰে কবিতাটোত স্বদেশপ্ৰেম, জাতীয় জাগৰণ, আত্মত্যাগ আৰু মুক্তিৰ আকাংক্ষা শক্তিশালী ৰূপত প্ৰকাশ পাইছে।

৪। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটো অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ দেশপ্ৰেমমূলক কবিতাৰ অন্যতম নিদৰ্শন—আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ প্ৰখৰ দেশপ্ৰেমৰ এক উৎকৃষ্ট প্ৰকাশ। কবিতাটোৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই দেশৰ পৰাধীন অৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদী সুৰ শুনিবলৈ পোৱা যায়।

কবিৰ অন্তৰত বাজি থকা বীণাৰ সুৰ সাধাৰণ আনন্দৰ নহয়; ই যেন অগ্নিশিখাৰে দহি থকা মুক্তিৰ গান। এই সুৰে দেশবাসীক নিজস্ব দুৰ্বলতা আঁতৰাই শক্তিশালী আৰু আত্মবিশ্বাসী হ’বলৈ আহ্বান জনায়।

বিদেশী শাসনৰ তলত মানুহৰ সন্মান, স্বাধীনতা আৰু অধিকাৰ পদদলিত হোৱা দেখি কবি ক্ষুব্ধ। সেয়েহে তেওঁ মানৱতা অৱমাননাকাৰী শক্তিক দমন কৰি নৰনাৰায়ণস্বৰূপ সাধাৰণ মানুহৰ অধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ কৈছে।

কবিৰ দেশপ্ৰেমৰ সৰ্বোচ্চ প্ৰকাশ ঘটিছে আত্মবলিদানৰ আদৰ্শত। তেওঁৰ মতে মাতৃভূমিৰ মুক্তিৰ বাবে সন্তানৰ প্ৰাণো যদি দিব লাগে, তাত পিছহুহকা উচিত নহয়। দেশমাতৃৰ আদেশ সন্তানৰ বাবে পৱিত্ৰ কৰ্তব্য।

এইদৰে কবিতাটোৰ প্ৰতিটো স্তৰত দেশৰ প্ৰতি প্ৰেম, স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা, অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ, ঐক্য আৰু আত্মবলিদানৰ আদৰ্শ প্ৰকাশ পাইছে। সেই কাৰণেই কবিতাটো অম্বিকাগিৰীৰ দেশপ্ৰেমমূলক কবিতাৰ এক উজ্জ্বল নিদৰ্শন।

(ঘ) প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা

১।

“এইটো নহয় হাঁহি-তামচাৰ ভাগৰ জুৰোৱা গান,
ই যে জীৱন-মৰণ একাকাৰ কৰা অগ্নি-বীণাৰ তান।”

উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।

কবিয়ে তেওঁৰ অন্তৰত বাজি থকা সংগ্ৰামী আৰু স্বদেশপ্ৰেমমূলক সুৰৰ স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰিবলৈ এই পংক্তিকেইটা ব্যৱহাৰ কৰিছে।

সাধাৰণ গান মানুহৰ মনোৰঞ্জন কৰে, ভাগৰ আঁতৰায় আৰু আনন্দ দিয়ে। কিন্তু কবিৰ গান তেনে আমোদৰ গান নহয়। ই পৰাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহৰ জুই জ্বলাই তোলা এক তীব্ৰ আহ্বান।

‘জীৱন-মৰণ একাকাৰ’ বুলিলে কবিয়ে বুজাইছে যে দেশমাতৃৰ মুক্তিৰ বাবে জীয়াই থকা আৰু প্ৰয়োজন হ’লে মৃত্যুক সাৱটি লোৱা—দুয়োটাই সমান গৌৰৱৰ। এই গান মানুহক মৃত্যুভয় অতিক্ৰম কৰি মাতৃভূমিৰ বাবে সৰ্বস্ব ত্যাগ কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে।

সেয়েহে ‘অগ্নি-বীণাৰ তান’ হৈছে স্বদেশপ্ৰেম, বিদ্ৰোহ, সাহস আৰু আত্মবলিদানৰ উত্তপ্ত সুৰ।

২।

“ই যে হীনতা, নীচতা, ভীৰুতা-দীনতা
জোকাৰি পেলোৱা ভাব,
ই যে এক ৰূপ-ৰসে, একে ৰঙে-চঙে
এক কৰি দিয়া ছাৱ।”

উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।

দেশবাসীৰ মনৰ দুৰ্বলতা আঁতৰাই জাতীয় ঐক্য গঢ়ি তোলাৰ প্ৰসংগত কবিয়ে এই কথাষাৰ কৈছে।

পৰাধীনতাই মানুহৰ মনত ভয়, দীনতা, আত্মবিশ্বাসহীনতা আৰু হীনমন্যতা সৃষ্টি কৰে। এনে মানসিকতা লৈ স্বাধীনতাৰ সংগ্ৰাম আগবঢ়াব নোৱাৰি। সেয়েহে কবিয়ে প্ৰথমে এই সকলো ঋণাত্মক ভাব জোকাৰি পেলাবলৈ আহ্বান জনাইছে।

লগতে সকলো জাতি-শ্ৰেণী আৰু ভেদাভেদ অতিক্ৰম কৰি এক লক্ষ্য, এক চেতনা আৰু এক আদৰ্শৰ অধীনত দেশবাসীক ঐক্যবদ্ধ হ’বলৈ আহ্বান কৰিছে।

এই পংক্তিকেইটাত জাতীয় জাগৰণ আৰু ঐক্যৰ আদৰ্শ সুন্দৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।

৩।

“ই যে শত আঘাতৰ ৰক্ত ধুউৱা
শ্ৰাৱণৰ মহাবান,
ই যে মাতৃ আদেশ, সন্তান-প্ৰাণ
দিবলৈকে বলিদান।”

উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে।

দেশমাতৃৰ মুক্তিৰ বাবে সন্তানসকলৰ সৰ্বোচ্চ ত্যাগৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিবলৈ কবিয়ে এই কথাষাৰ কৈছে।

শাসক-শোষকৰ শত আঘাতে দেশমাতৃ আৰু দেশবাসীৰ বুকু যেন ৰক্তাক্ত কৰি তুলিছে। এই অপমানজনক ইতিহাস মচি পেলাবলৈ শ্ৰাৱণৰ মহাবানৰ দৰে এক প্ৰবল গণজাগৰণ আৰু সংগ্ৰামৰ প্ৰয়োজন।

কবিৰ মতে দেশমাতৃৰ আহ্বান সাধাৰণ অনুৰোধ নহয়—ই সন্তানৰ বাবে এক পৱিত্ৰ ‘মাতৃ আদেশ’। সেই আদেশ পালন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লে সন্তানসকলে নিজৰ প্ৰাণো বলিদান দিব লাগিব।

পংক্তিকেইটাত দেশপ্ৰেম, আত্মত্যাগ আৰু মাতৃভূমিৰ প্ৰতি পৰম কৰ্তব্যবোধ প্ৰকাশ পাইছে।

৪।

“ই যে নৰনাৰায়ণ লাঞ্ছিত হোৱা
ভয়াৱহ ইতিহাস।”

উত্তৰঃ উদ্ধৃত পংক্তিটো ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে।

ইয়াত ‘নৰনাৰায়ণ’ বুলিলে সাধাৰণ মানুহ বা দেশৰ জনসাধাৰণক বুজোৱা হৈছে। পৰাধীনতাৰ সময়ত এই জনতাই অত্যাচাৰ, শোষণ, লাঞ্ছনা আৰু অধিকাৰহীনতাৰ জীৱন কটাবলগীয়া হৈছিল।

মানুহক নাৰায়ণসদৃশ মৰ্যাদা দিয়া উচিত, কিন্তু শাসক-শোষকে সেই মানুহকেই পদদলিত কৰিছিল। এই লাঞ্ছনাময় ঘটনাসমূহক কবিয়ে ‘ভয়াৱহ ইতিহাস’ বুলি অভিহিত কৰিছে।

কবিৰ কামনা হৈছে এই কলংকিত ইতিহাস মচি মানৱমৰ্যাদা আৰু স্বাধীনতা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা।

৫।

“ই যে মানৱতা অৱমাননাকাৰীক
মৰ্দিত কৰা ধ্যান।”

উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে।

কবিয়ে মানুহৰ স্বাধীনতা আৰু অধিকাৰ পদদলিত কৰা শক্তিৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদৰ প্ৰসংগত এই কথা কৈছে।

মানৱতাৰ মূল আদৰ্শ হৈছে স্বাধীনতা, সমতা, সন্মান, মৰম আৰু ভ্ৰাতৃত্ব। যিসকলে মানুহক শোষণ কৰে, স্বাধীনতা কেঢ়াই লয় আৰু সন্মানহানি কৰে, তেওঁলোকেই মানৱতা অৱমাননাকাৰী।

কবিয়ে এনে অন্যায়কাৰী শক্তিক দমন কৰি মানুহৰ ন্যায্য অধিকাৰ আৰু মৰ্যাদা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ সংকল্প প্ৰকাশ কৰিছে।

(ঙ) শব্দাৰ্থ

তান — সুৰৰ বিস্তাৰ
অনল — জুই
সিন্ধু — সাগৰ
সুধা — অমৃত
হলাহল — ভয়ানক বিষ
নিনাদ — গম্ভীৰ ধ্বনি, গৰ্জন
মৰ্দিত — দমন কৰা, চূৰ্ণ কৰা
ৰক্ত — তেজ
শ্ৰাৱণ — শাওণ মাহ
অভিলাষ — হেঁপাহ, আকাংক্ষা
বলিদান — মহান উদ্দেশ্যত কৰা আত্মত্যাগ
লাঞ্ছনা — অপমান, অৱমাননা

(চ) অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ
১। ‘অগ্নি-বীণা’ কিহৰ প্ৰতীক?

উত্তৰঃ বিপ্লৱ, বিদ্ৰোহ আৰু জাতীয় জাগৰণৰ প্ৰতীক।

২। কবিয়ে জীৱনক কিহৰ বাবে উৎসৰ্গা কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে?

উত্তৰঃ দেশমাতৃৰ মুক্তি আৰু মানৱতাৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে।

৩। কবিতাটোত ‘নৰনাৰায়ণ’ বুলি কাক কোৱা হৈছে?

উত্তৰঃ দেশৰ সাধাৰণ জনতাক।

৪। কবিতাত ‘শ্ৰাৱণৰ মহাবান’ কিহৰ প্ৰতীক?

উত্তৰঃ সকলো অপমান আৰু অন্যায় ধুই পেলোৱা প্ৰবল গণজাগৰণ বা বিপ্লৱৰ প্ৰতীক।

৫। কবিয়ে কোনবোৰ বাধা আঁতৰাব বিচাৰিছে?
উত্তৰঃ হীনতা, নীচতা, ভয়, দীনতা, পৰাধীনতা আৰু শোষণ।
৬। কবিয়ে দেশবাসীক কিহৰ বাবে ঐক্যবদ্ধ হ’বলৈ কৈছে?

উত্তৰঃ স্বাধীনতা লাভ আৰু মানৱীয় অধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে।
৭। কবিতাত সিন্ধু মন্থনৰ উল্লেখ কিয় কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ মহৎ ফল লাভ কৰিবলৈ যে কঠোৰ সাধনা, কষ্ট আৰু ত্যাগৰ প্ৰয়োজন, সেই কথা বুজাবলৈ।
৮। কবিৰ মতে দেশমাতৃৰ সন্তানৰ প্ৰধান কৰ্তব্য কি?

উত্তৰঃ মাতৃভূমিৰ স্বাধীনতা, সন্মান আৰু কল্যাণৰ বাবে সৰ্বস্ব ত্যাগ কৰিবলৈ সাজু হোৱা।

৯। ‘জীৱন-মৰণ একাকাৰ’ কথাষাৰে কি বুজাইছে?

উত্তৰঃ দেশৰ বাবে জীৱন যাপন আৰু দেশৰ হকে মৃত্যুবৰণ—দুয়োটাক সমান গৌৰৱেৰে গ্ৰহণ কৰা।

১০। কবিতাটোৰ শেষ লক্ষ্য কি?

উত্তৰঃ দেশমাতৃৰ মুক্তি, মানৱতাৰ বিজয় আৰু স্বাধীনচিতীয়া জাতি গঢ়ি তোলা।

(ছ) MCQ
১। ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা কাক দিয়া হৈছে?

A) অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী
B) লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা
C) চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা
D) হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী

উত্তৰঃ A) অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী
২। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কোন ধৰণৰ কবিতা?

A) হাস্যৰসাত্মক
B) প্ৰকৃতিমূলক
C) দেশপ্ৰেমমূলক
D) শিশু কবিতা

উত্তৰঃ C) দেশপ্ৰেমমূলক
৩। কোনখন গ্ৰন্থৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল?

A) তুমি
B) বেদনাৰ উল্কা
C) অনুভূতি
D) বীণা

উত্তৰঃ B) বেদনাৰ উল্কা
৪। ‘অগ্নি-বীণাৰ তান’ কিহৰ প্ৰতীক?

A) প্রেম
B) বিষাদ
C) বিনোদন
D) বিপ্লৱী জাগৰণ

উত্তৰঃ D) বিপ্লৱী জাগৰণ
৫। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ প্ৰথম প্ৰকাশিত কবিতাপুথি কোনখন?

A) তুমি
B) বীণা
C) অনুভূতি
D) বেদনাৰ উল্কা

উত্তৰঃ A) তুমি
৬। ‘হলাহল’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

A) অমৃত
B) সাগৰ
C) ভয়ানক বিষ
D) তেজ

উত্তৰঃ C) ভয়ানক বিষ
৭। ‘চেতনা’ আলোচনী কোনে সম্পাদনা কৰিছিল?

A) জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা
B) অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী
C) নৱকান্ত বৰুৱা
D) কেশৱ মহন্ত

উত্তৰঃ B) অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী
৮। কবিয়ে কিহক ‘মাতৃ আদেশ’ বুলি কৈছে?

A) গান গোৱাক
B) আনন্দ কৰাক
C) ভ্ৰমণ কৰাক
D) দেশৰ বাবে আত্মবলিদানক

উত্তৰঃ D) দেশৰ বাবে আত্মবলিদানক
৯। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিত্ব কৰা বছৰ কোনটো?

A) ১৯৫০
B) ১৯৪০
C) ১৯৬০
D) ১৯৩০

উত্তৰঃ A) ১৯৫০
১০। ‘নৰনাৰায়ণ’ শব্দৰে কবিয়ে কাক বুজাইছে?

A) দেৱতাক
B) শাসকক
C) সাধাৰণ জনতাক
D) সৈনিকক

উত্তৰঃ C) সাধাৰণ জনতাক
১১। ‘নিনাদ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

A) নীৰৱতা
B) গম্ভীৰ ধ্বনি
C) পোহৰ
D) বতাহ

উত্তৰঃ B) গম্ভীৰ ধ্বনি
১২। কবিৰ মতে অগ্নি-বীণাৰ তান কেনেকুৱা?

A) প্ৰেমৰ গান
B) ভাগৰ জুৰোৱা গান
C) ল’ৰালি ধেমালিৰ গান
D) জীৱন-মৰণ একাকাৰ কৰা গান
উত্তৰঃ D) জীৱন-মৰণ একাকাৰ কৰা গান
১৩। কবিয়ে কি জোকাৰি পেলাবলৈ কৈছে?

A) হীনতা, নীচতা, ভীৰুতা আৰু দীনতা
B) জ্ঞান আৰু সাহস
C) মৰম আৰু সহানুভূতি
D) ঐক্য আৰু শক্তি

উত্তৰঃ A) হীনতা, নীচতা, ভীৰুতা আৰু দীনতা

১৪। ‘সুধা’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

A) তেজ
B) বিষ
C) অমৃত
D) জুই

উত্তৰঃ C) অমৃত

১৫। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গীতৰ পুথি কোনখন?

A) বীণা
B) চেতনাৰ কণ্ঠ
C) তুমি
D) অনুভূতি

উত্তৰঃ B) চেতনাৰ কণ্ঠ

১৬। ‘শ্ৰাৱণৰ মহাবান’ কিহৰ প্ৰতীক?

A) প্ৰেম
B) শান্তি
C) বসন্ত
D) প্ৰবল গণজাগৰণ

উত্তৰঃ D) প্ৰবল গণজাগৰণ

১৭। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ প্ৰধান সুৰৰ এটা কি?

A) তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেম
B) হাস্যৰস
C) প্ৰকৃতিবাদ
D) শিশুমন

উত্তৰঃ A) তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেম
১৮। ‘মানৱতা অৱমাননাকাৰী’ কাক কোৱা হৈছে?

B) কৃষকক
C) মানুহৰ অধিকাৰ পদদলিত কৰা শাসক-শোষকক
D) দেশপ্ৰেমিকক

A) কবিক

উত্তৰঃ C) মানুহৰ অধিকাৰ পদদলিত কৰা শাসক-শোষকক
১৯। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে কেতিয়া?

B) ১৯৬৬
C) ১৯৫০
D) ১৯৫৮

A) ১৯৬৭

উত্তৰঃ B) ১৯৬৬
২০। কবিতাটোৰ চূড়ান্ত আহ্বান কি?

B) গান গোৱা
C) বিশ্ৰাম লোৱা
D) দেশৰ বাবে প্ৰয়োজন হ’লে প্ৰাণ বলিদান দিয়া

A) সুখেৰে জীৱন কটোৱা

উত্তৰঃ D) দেশৰ বাবে প্ৰয়োজন হ’লে প্ৰাণ বলিদান দিয়া

Teacher Generate Question Answer

ই যে অগ্নি- বীণাৰ তান

১। কবিতাটোত প্ৰকাশ পোৱা দেশপ্ৰেমৰ আভাস দাঙি ধৰা। (২০১১, ১৩, ১৫, ১৭)
উত্তৰ: ‘অসম কেশৰী’ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটি স্বদেশপ্ৰেমৰ এক জ্বলাময়ী নিদৰ্শন। ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ পটভূমিত ৰচিত এই কবিতাটোত কবিৰ দেশপ্ৰেমৰ ভাৱ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰকাশ পাইছে:

বিদ্ৰোহী সুৰ: কবিৰ মতে তেওঁৰ অন্তৰত বাজি উঠা সুৰটো কোনো বিলাসী ‘হাঁহি-তামচাৰ’ গান নহয়; এয়া হ’ল পরাধীন দেশৰ লাঞ্ছনা আৰু অপমানৰ বিৰুদ্ধে জাগি উঠা এক ‘অগ্নি-বীণাৰ তান’।

আত্মবলিদানৰ আহ্বান: কবিয়ে দেশমাতৃৰ চৰণত নিজৰ হৃদয়ৰ ৰক্তদান কৰি সকলো দেশবাসীক এক হ’বলৈ আহ্বান জনাইছে। তেওঁৰ মতে, দেশৰ বাবে প্ৰাণ আহুতি দিবলৈ কুণ্ঠাবোধ কৰাটোৱেই হ’ল কাপুৰুষতা।

মানৱতাৰ জয়গান: যিসকল গৰ্বী শক্তিয়ে মানৱতাক ভৰিৰে মোহাৰিছে আৰু দেশবাসীক উৎপীড়ন কৰিছে, তেওঁলোকৰ গৰ্ব চূৰ্ণ কৰি মানৱীয় অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈ কবিয়ে অগ্নি-বীণাৰ তানেৰে সকীয়াই দিছে।

ভীতিহীন যাত্ৰা: মনৰ পৰা সকলো ভয়, শংকা আৰু হীনমন্যতা আঁতৰাই দেশৰ হকে মৰণপণ সংগ্ৰাম কৰিবলৈ কবিয়ে যি বিদ্ৰোহী আহ্বান জনাইছে, তাৰ মাজতেই তেওঁৰ প্ৰখৰ দেশপ্ৰেম প্ৰতিফলিত হৈছে।

২। ‘ই যে মাতৃ আদেশ, সন্তান-প্ৰাণ দিবলৈকে বলিদান’— কথাষাৰৰ ভিত্তিত কবিতাটিৰ সাৰমৰ্ম বুজাই লিখা। (২০০৯, ২০১২)
উত্তৰ: উক্ত কথাফাকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটিৰ মূল উপজীৱ্য। ইয়াৰ জৰিয়তে কবিয়ে দেশপ্ৰেম আৰু সন্তানৰ কৰ্তব্যৰ এক গভীৰ সাৰমৰ্ম দাঙি ধৰিছে:

কবিয়ে অনুভৱ কৰিছে যে পরাধীনতাৰ শিকলিৰে বান্ধ খাই থকা দেশমাতৃয়ে আজি সন্তানসকলক মুক্তিৰ বাবে আহ্বান জনাইছে। এই আহ্বান কেৱল মৌখিক নহয়, এয়া হ’ল এক ‘মাতৃ আদেশ’। এই আদেশ পালন কৰিবলৈ হ’লে সন্তানে নিজৰ প্ৰাণ বলিদান দিবলৈকো প্ৰস্তুত থাকিব লাগিব। কবিয়ে বুজাব খুজিছে যে আমাৰ জীৱনটো কেৱল ব্যক্তিগত সুখ-দুখ বা হাঁহি-তামচাৰ বাবে নহয়। দেশৰ শত লাঞ্ছনা আৰু অপমান আঁতৰ কৰিবলৈ হ’লে বুকুৰ কেঁচা তেজ ঢালি হ’লেও ঐক্যবদ্ধ সংগ্ৰাম কৰিব লাগিব।

যিসকলে মানৱতাক অৱমাননা কৰিছে আৰু উৎপীড়ন চলাইছে, তেওঁলোকক নাশ কৰি দেশত শান্তি আৰু মানৱতা প্ৰতিষ্ঠা কৰাটোৱেই প্ৰতিজন সন্তানৰ পৰম ধৰ্ম। মৃত্যুৰ ভয় নেওচি মাতৃভূমিৰ ঋণ পৰিশোধৰ বাবে প্ৰাণ বিসৰ্জন দিব পৰা মানসিকতা গঢ়ি তোলাটোৱেই এই কবিতাটিৰ মূল সাৰমৰ্ম।

৩। ‘এইটো নহয় হাঁহি-তামচাৰ ভাগৰ জুৰোৱা গান, ই যে জীৱন-মৰণ একাকাৰ কৰা অগ্নিবীণাৰ তান।’ (২০১০)
উত্তৰ: উদ্ধৃত কবিতাফাকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী ৰচিত ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ শীৰ্ষক কবিতাটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে কবিয়ে জীৱনৰ কঠিন বাস্তৱ আৰু দেশপ্ৰেমৰ সংগ্ৰামী চৰিত্ৰটো প্ৰকাশ কৰিছে।

ব্যাখ্যা: কবিৰ মতে, তেওঁৰ কবিতা বা গানবোৰ কেৱল অৱসৰ বিনোদনৰ বাবে নহয়। সাধাৰণতে গানে মানুহৰ ভাগৰুৱা মনক জুৰ পেলায়, কিন্তু কবিৰ এই গানটো হ’ল ‘অগ্নি-বীণাৰ তান’— যিয়ে মানুহৰ অন্তৰত বিদ্ৰোহৰ জুই জ্বলাই দিয়ে। পরাধীন দেশৰ নাগৰিক হিচাপে হাঁহি-তামচা কৰি জীৱনটো অতিবাহিত কৰাটো কবিৰ বাবে অসহ্যকৰ। সেয়ে তেওঁ এনে এক সুৰৰ সৃষ্টি কৰিছে য’ত জীৱন আৰু মৰণৰ কোনো পাৰ্থক্য নাই। অৰ্থাৎ দেশৰ বাবে জীয়াই থকা আৰু দেশৰ বাবে মৰিবলৈ প্ৰস্তুত হোৱা— এই দুয়োটা ভাবক একাকাৰ কৰি কবিয়ে দেশবাসীক জাগ্ৰত কৰিব বিচাৰিছে। এই গান হ’ল সংগ্ৰামৰ গান, যিয়ে মানুহক আৰামৰ শয্যাৰ পৰা উঠাই আনি দেশৰ মুক্তিৰ বাবে উৎসৰ্গিত হ’বলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে।

চমু প্ৰশ্নোত্তৰ:
১/ অসম সাহিত্যত ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা কাক দিয়া হৈছে? (২০১০, ২০১২)
উত্তৰঃ অসম সাহিত্যত ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক দিয়া হৈছে।

২/ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতা পুথিখনৰ নাম লিখা। (২০১৪)
উত্তৰঃ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতা পুথিখনৰ নাম হ’ল— ‘বেদনাৰ উল্কা’।

৩/ অসমৰ সাহিত্য জগতত অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক কি বিশ্লেষণেৰে জনা যায়? (২০১৫)
উত্তৰঃ অসমৰ সাহিত্য জগতত অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক ‘অসম কেশৰী’ আৰু ‘বিপ্লৱী কবি’ হিচাপে জনা যায়। (বি:দ্ৰ: আপুনি লিখা ‘অসম কিশোৰী’টো ভুল টাইপিং আছিল, সেয়া ‘কেশৰী’ হ’ব)।

৪/ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ এখন কবিতা পুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ এখন কবিতাপুথিৰ নাম হ’ল— ‘বীণা’। (আপুনি লিখা ‘বাণা’টো ‘বীণা’ হ’ব)।

৫/ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গীতৰ পুথিখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গীতৰ পুথিখনৰ নাম হ’ল— ‘চেতনাৰ কণ্ঠ’।

৬/ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সম্পাদনা কৰা আলোচনী এখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সম্পাদনা কৰা আলোচনীখনৰ নাম হ’ল— ‘চেতনা’ (আলোচনী) বা ‘ডেকা অসম’ (কাকত)।

৭/ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে কিমান চনৰ অসম সাহিত্য সভাৰ অধিৱেশনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল?
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে ১৯৫০ চনৰ মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনত অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰিছিল।

৮/ মৃত্যুৰ পিছত ৰায়চৌধুৰীয়ে কিহৰ বাবে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে তেওঁৰ কাব্যগ্ৰন্থ ‘বেদনাৰ উল্কা’ৰ বাবে ১৯৬৬ চনত (মৰণোত্তৰভাৱে) সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।

৯/ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাত প্ৰকাশ পোৱা প্ৰধান সুৰ কেইটা আৰু কি কি?
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাত প্ৰধানকৈ দুটা সুৰ পোৱা যায়—
(i) তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ সুৰ।
(ii) ৰহস্যবাদী বিশ্বপ্ৰেমৰ সুৰ।

১০/ ‘অগ্নিবীণাৰ তান’ শব্দটোৱে কিহক বুজাইছে?
উত্তৰঃ ‘অগ্নিবীণাৰ তান’ শব্দটোৱে পরাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে দেশবাসীক জগাই তুলিব পৰা এক বিদ্ৰোহী, উত্তপ্ত আৰু সংগ্ৰামী সুৰক বুজাইছে।

কঠিন শব্দৰ অৰ্থ:
অনল — জুই।

সুধা — অমৃত।

হলাহল — অতি ভয়ানক বিষ (পৌৰাণিক কাহিনী মতে সমুদ্ৰ মন্থনৰ পৰা ওলোৱা বিষ)।

নিনাদ — বিকট শব্দ বা গৰ্জন।

মৰ্দিত — যাক মোহাৰি পেলোৱা হৈছে বা পিহন কৰা হৈছে।

শ্ৰাৱণ — শাওন মাহ।

অৰ্ঘ্য — পূজাৰ উপচাৰ বা সন্মান প্ৰদৰ্শনৰ দ্ৰব্য।

তান — সংগীতৰ সুৰৰ বিস্তাৰ।

অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ (Additional Questions & Previous Paper Solutions)
১। অসমীয়া সাহিত্যত ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা কাক দিয়া হৈছে? [HS ’10, ’12]
উত্তৰঃ অসমীয়া সাহিত্যত ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক দিয়া হৈছে।

২। কোনখন কবিতা পুথিৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল? [HS ’14]
উত্তৰঃ ‘বেদনাৰ উল্কা’ নামৰ কবিতা পুথিখনৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে (মৰণোত্তৰভাৱে) সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।

৩। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ নামৰ কবিতাটিৰ ৰচক কোন?
উত্তৰঃ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটিৰ ৰচক হ’ল বিদ্ৰোহী কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী।

৪। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ প্ৰধান সুৰ কি?
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ প্ৰধান সুৰ হ’ল— তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেম আৰু ৰহস্যবাদী বিশ্বপ্ৰেমৰ সুৰ।

৫। কবি ৰায়চৌধুৰীয়ে কিহক ‘মাতৃ আদেশ’ বুলি কৈছে?
উত্তৰঃ পরাধীন দেশক মুক্ত কৰিবলৈ দেশমাতৃৰ চৰণত সন্তানৰ প্ৰাণ বলিদান দিয়াটোকেই কবিয়ে ‘মাতৃ আদেশ’ বুলি কৈছে।

৬। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটোত কোনটো সুৰ ফুটি উঠিছে?
উত্তৰঃ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটোত গভীৰ স্বদেশপ্ৰেম, বিদ্ৰোহ আৰু মানৱতাৰ সুৰ ফুটি উঠিছে।

অতিৰিক্ত প্ৰয়োজনীয় প্ৰশ্নোত্তৰ
(ক) অতি চমু প্রশ্ন:
১। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ নামৰ কবিতাটিৰ ৰচক কোন?
উত্তৰ: বিদ্ৰোহী কবি তথা অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী।

২। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ প্ৰধান সুৰ কি?
উত্তৰ: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ প্ৰধান সুৰ হ’ল— তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেম আৰু ৰহস্যবাদী বিশ্বপ্ৰেম।

৩। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ এখন কবিতাপুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ এখন কবিতাপুথি হ’ল— ‘বীণা’। (অন্য এখন হ’ল ‘বেদনাৰ উল্কা’)।

৪। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গীতৰ পুথি এখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গীতৰ পুথিখনৰ নাম হ’ল— ‘চেতনাৰ কণ্ঠ’।

৫। কোনখন গ্ৰন্থৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰ: ‘বেদনাৰ উল্কা’ নামৰ কাব্যগ্ৰন্থখনিৰ বাবে (১৯৬৬ চনত)।

৬। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ত কবিৰ কোনটো সুৰ ফুটি উঠিছে?
উত্তৰ: কবিতাটোত কবিৰ গভীৰ স্বদেশপ্ৰেম, মানৱতা আৰু পরাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহী সুৰ ফুটি উঠিছে।

৭। কিহৰ কাৰণে কবি ৰায়চৌধুৰীয়ে বেদীত হৃদয়ৰ ৰক্তদান কৰাৰ কথা কৈছে?
উত্তৰ: পরাধীনতাৰ শিকলি ছিঙি দেশমাতৃৰ মুক্তিৰ পূজা কৰিবলৈ কবিয়ে হৃদয়ৰ ৰক্তদান কৰাৰ কথা কৈছে।

৮। কবি ৰায়চৌধুৰীয়ে কি ভাব জোকাৰি পেলাই দিয়াৰ কথা কৈছে?
উত্তৰ: কবিয়ে মনৰ পৰা হীনতা, ভীৰুতা, দীনতা আৰু সকলো ধৰণৰ শংকা-সংশয় জোকাৰি পেলাই দিয়াৰ কথা কৈছে।

৯। কবি ৰায়চৌধুৰীয়ে কিহক ঘোৰ অপমান বুলি কৈছে?
উত্তৰ: পৰাধীন দেশত দেশবাসীৰ (নৰ-নাৰায়ণৰ) ওপৰত চলা লাঞ্ছনা, গঞ্জনা আৰু মানৱতাৰ অৱমাননাক কবিয়ে ঘোৰ অপমান বুলি কৈছে।

১০। কবি ৰায়চৌধুৰীয়ে কিহক মাতৃ আদেশ বুলি কৈছে?
উত্তৰ: দেশমাতৃৰ চৰণত সন্তানে নিজৰ প্ৰাণ বলিদান দিয়াটোকেই কবিয়ে মাতৃৰ আদেশ বুলি কৈছে।

আপুনি প্ৰস্তুত কৰা এই উত্তৰসমূহৰ মূল ভাববস্তু অতি সুন্দৰ। বিশেষকৈ ৰচনাধৰ্মী প্ৰশ্নকেইটাত আপুনি কবিতাটোৰ সাৰমৰ্ম চমুকৈ অথচ স্পষ্টকৈ লিখিছে। পৰীক্ষাত বহলাই লিখিবলৈ সুবিধা হোৱাকৈ মই উত্তৰসমূহ অলপ পৰিমাৰ্জিত কৰি তলত দিছোঁ:

(খ) চমু প্রশ্ন:
১। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতা আৰু গীতত কি কি সুৰ শুনিবলৈ পোৱা যায়?
উত্তৰ: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যত মূলতঃ দুটা বিপৰীতধৰ্মী সুৰৰ সমন্বয় দেখা যায়— তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ বিদ্ৰোহী সুৰ আৰু বিশ্বপ্ৰেমৰ ৰহস্যবাদী সুৰ।

২। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ প্ৰকাশিত কেইখনমান কবিতা পুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: তেওঁৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য কবিতা পুথি হ’ল— ‘বীণা’, ‘তুমি’, ‘অনুভূতি’, ‘বেদনাৰ উল্কা’, ‘স্থাপন কৰ, স্থাপন কৰ’ আৰু ‘বন্দো কি ছন্দেৰে’।

৩। ‘অসম কেশৰী’ কোন? তেওঁ কিমান চনত অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হৈছিল?
উত্তৰ: ‘অসম কেশৰী’ হ’ল অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী। তেওঁ ১৯৫০ চনৰ মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনত অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হৈছিল।

৪। “ই যে শত অপমান লাঞ্ছনা হানি উজৰা অসীম তাপ…” — ইয়াত কাৰ আৰু কিহৰ কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰ: ইয়াত পরাধীন ভাৰতৰ লাঞ্ছিত দেশবাসীৰ (নৰ-নাৰায়ণৰ) কথা কোৱা হৈছে। বিদেশী শাসকৰ শোষণ, অবিচাৰ আৰু অত্যাচাৰত দেশবাসীয়ে যি অসীম যন্ত্ৰণা আৰু অপমান সহ্য কৰিবলগীয়া হৈছিল, সেই ‘আত্ম-বেদনা’ৰ কথাই ইয়াত প্ৰকাশ পাইছে।

৫। “ই যে হীনতা-নীচতা, ভীৰুতা-দীনতা জোকাৰি পেলোৱা ভাব…” — কবিয়ে ইয়াত কি বুজাব খুজিছে?
উত্তৰ: কবিয়ে বুজাব খুজিছে যে তেওঁৰ এই অগ্নি-বীণাৰ তানে দেশবাসীৰ মনৰ পৰা সকলো ধৰণৰ ভয় (ভীৰুতা), দুৰ্বলতা (দীনতা) আৰু সংকীৰ্ণতা (নীচতা) আঁতৰাই পেলাব। এই সুৰে সকলোকে একতাৰ ডোলেৰে বান্ধি দেশৰ মুক্তিৰ বাবে সাজু কৰি তুলিব।

৬। “ই যে নৰনাৰায়ণ লাঞ্ছিত হোৱা ভয়াৱহ ইতিহাস…” — ইয়াত কিহৰ ইতিহাসৰ কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰ: ইয়াত ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ কালছোৱাত দেশৰ জনসাধাৰণে সহ্য কৰা অত্যাচাৰ আৰু নিৰ্যাতনৰ ইতিহাসৰ কথা কোৱা হৈছে। ‘প্ৰাণভৰা অভিলাষ’ মানে হ’ল দেশমাতৃৰ মুক্তিৰ বাবে হাঁহি হাঁহি মৃত্যুক সাৱটি ল’বলৈ থকা তীব্ৰ ইচ্ছা বা আত্মবলিদানৰ প্ৰেৰণা।

(গ) ৰচনাধৰ্মী প্রশ্ন:
১। কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ চমু পৰিচয় দি ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ নামৰ কবিতাটিৰ মূলভাব লিখা।

পৰিচয়: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী (১৮৮৫-১৯৬৭) অসমীয়া সাহিত্যৰ এগৰাকী প্ৰবল জাতীয়তাবাদী আৰু বিদ্ৰোহী কবি। তেওঁক ‘অসম কেশৰী’ বুলি জনা যায়। তেওঁ কেৱল কবিয়েই নাছিল, এজন নিষ্ঠাবান স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল। তেওঁ ‘চেতনা’ আৰু ‘ডেকা অসম’ৰ দৰে আলোচনী সম্পাদনা কৰি অসমীয়া জাতিক জগাই তুলিছিল।

মূলভাব: ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটিৰ মূল সুৰ হ’ল পরাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ আৰু দেশমাতৃৰ চৰণত আত্মবলিদান। কবিয়ে কৈছে যে তেওঁৰ এই গীত বিলাসী আমোদ-প্ৰমোদৰ বাবে নহয়, বৰঞ্চ এয়া হ’ল দেশৰ লাঞ্ছিত জনতাক জগাই তোলাৰ এক সংগ্ৰামী আহ্বান। কবিতাটোত মানৱতাৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈ আৰু বিদেশী শাসকৰ গৰ্ব চূৰ্ণ কৰিবলৈ সকলোকে একগোট হৈ আগবাঢ়ি আহিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে।

২। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ নামৰ কবিতাটো কবি ৰায়চৌধুৰীৰ দেশপ্ৰেমমূলক কবিতাৰ অন্যতম নিদর্শন— আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: এই কবিতাটো অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন। কবিতাটোৰ প্ৰতিটো শব্দতে এক অগ্নিময় উত্তেজনা আছে। কবিয়ে ইয়াত দেশমাতৃক ‘মুক্তিৰ পূজাৰ বেদী’ হিচাপে কল্পনা কৰিছে, য’ত সন্তানে নিজৰ বুকুৰ তেজ দিবলৈ সাজু হ’ব লাগে।

কবিয়ে ভাৰতীয় জনসাধাৰণৰ ওপৰত চলা লাঞ্ছনা আৰু অপমানক নিজৰ অন্তৰৰ বেদনা বুলি অনুভৱ কৰিছে। তেওঁৰ দেশপ্ৰেম কেৱল আৱেগতে সীমাবদ্ধ নহয়, ইয়াত এক একতাৰ আহ্বান আছে। তেওঁ বিচাৰিছে যে দেশবাসীয়ে হীনমন্যতা ত্যাগ কৰি মানৱতাৰ হকে থিয় দিয়ক। এই কবিতাটোৱে সেই সময়ৰ ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলক অপাৰ শক্তি আৰু অনুপ্ৰেৰণা যোগাইছিল। সেয়েহে ইয়াক এক সাৰ্থক দেশপ্ৰেমমূলক কবিতা বুলি গণ্য কৰা হয়।