বন্ধুত্ব, জাতি আৰু শ্ৰেণী
১। কিয় আৰু কাৰ মাজত মহাভাৰত যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰঃ হস্তিনাপুৰৰ সিংহাসনৰ অধিকাৰ লৈ পাণ্ডৱ আৰু কৌৰৱৰ মাজত মহাভাৰত যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল।
২। মহাভাৰতৰ সমালোচনামূলক সংস্কৰণৰ কাম কোনে আৰু কেতিয়া আৰম্ভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ সংস্কৃত পণ্ডিত ভি.এচ. সুকথাঙ্কাৰে ১৯১৯ খ্ৰীষ্টাব্দত এই কাম আৰম্ভ কৰিছিল।
৩। পিতৃপ্ৰধান আৰু মাতৃপ্ৰধান পৰিয়ালৰ বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ
পিতৃপ্ৰধান পৰিয়ালত পিতৃৰ পিছত পুত্ৰ সম্পত্তি আৰু সিংহাসনৰ অধিকাৰী হয়।
মাতৃপ্ৰধান পৰিয়ালত মাতৃৰ ফালৰ বংশৰ গুৰুত্ব অধিক থাকে।
৪। বহুপতি আৰু বহুপত্নী বিবাহ কি?
উত্তৰঃ
এগৰাকী মহিলাই একাধিক পতি গ্ৰহণ কৰিলে বহুপতি বিবাহ।
এজন পুৰুষে একাধিক পত্নী গ্ৰহণ কৰিলে বহুপত্নী বিবাহ।
৫। বিবাহ কেইপ্ৰকাৰৰ?
উত্তৰঃ বিবাহ ৮ প্ৰকাৰৰ— ব্ৰাহ্ম, দৈৱ, অৰ্চ, প্ৰজাপত্য, গন্ধৰ্ব, ৰাক্ষস, অসুৰ আৰু পিশাচ।
৬। গোত্ৰ কেনেকৈ সৃষ্টি হৈছিল?
উত্তৰঃ সমাজত শ্ৰেণী বিভাজনৰ বাবে গোত্ৰ ব্যৱস্থাৰ সৃষ্টি হৈছিল।
৭। গোত্ৰৰ দুটা নিয়ম উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ
১) বিবাহৰ পিছত কন্যাই স্বামীৰ গোত্ৰ গ্ৰহণ কৰে।
২) সমগোত্ৰৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ।
৮। গান্ধাৰী কোন আছিল? তেওঁ কি উপদেশ দিছিল?
উত্তৰঃ গান্ধাৰী ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ পত্নী আছিল। তেওঁ দুৰ্যোধনক যুদ্ধ নকৰিবলৈ উপদেশ দিছিল।
৯। মনুস্মৃতি অনুসৰি সম্পত্তি লাভৰ উপায়সমূহ কি?
উত্তৰঃ উত্তৰাধিকাৰ, ক্ৰয়, জয়, কাম, বিনিয়োগ, সন্ধান আৰু উপহাৰৰ জৰিয়তে সম্পত্তি লাভ কৰিব পাৰি।
১০। দ্ৰোণ আৰু একলব্য কোন আছিল?
উত্তৰঃ দ্ৰোণ আছিল পাণ্ডৱৰ গুৰু আৰু একলব্য আছিল নিষাদ বংশৰ এজন দক্ষ ধনুৰ্বিদ।
১১। ঘটোৎকচ কোন আছিল?
উত্তৰঃ ঘটোৎকচ ভীম আৰু হিড়িম্বাৰ পুত্ৰ আছিল।
১২। মাতঙ্গ কোন আছিল?
উত্তৰঃ মাতঙ্গ এজন নিম্নবৰ্ণত জন্ম লোৱা বোধিসত্ত্ব আছিল।
১৩। চণ্ডালসকলৰ কাম কি আছিল?
উত্তৰঃ মৃতদেহ সৎকাৰ আৰু মৃত জীৱ-জন্তু অপসাৰণ কৰা।
১৪। স্ত্রীধন মানে কি?
উত্তৰঃ বিবাহ সময়ত কন্যাক দিয়া সম্পত্তিক স্ত্রীধন বোলা হয়।
১৫। মহাভাৰতৰ কাহিনীভাগ কেনেদৰে বিভক্ত?
উত্তৰঃ
১) বৰ্ণনাত্মক অংশ
২) নৈতিক আৰু শিক্ষামূলক অংশ
১৬। গোত্ৰ কি? ইয়াৰ দুটা বিধান কি?
উত্তৰঃ গোত্ৰ হৈছে ঋষিৰ নাম অনুসৰি গঠিত বংশব্যৱস্থা।
বিধান—
১) কন্যাই স্বামীৰ গোত্ৰ গ্ৰহণ কৰে।
২) সমগোত্ৰ বিবাহ নিষিদ্ধ।
🔹 বহলাই লিখা
১। পিতৃতান্ত্রিক আদৰ্শ কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল?
উত্তৰঃ পিতৃতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাত পিতৃ পৰিয়ালৰ মুখ্য ব্যক্তি আছিল। সম্পত্তি আৰু সিংহাসন পুত্ৰৰ জৰিয়তে আগবঢ়াই নিয়া হৈছিল। মহাভাৰতৰ কাহিনীয়ে এই আদৰ্শ স্পষ্ট কৰে। পাণ্ডৱৰ জয় পিতৃতান্ত্ৰিক অধিকাৰক দৃঢ় কৰে।
২। প্ৰাৰম্ভিক সময়ত শাসকসকল ক্ষত্ৰিয় কিয় আছিল?
উত্তৰঃ ধৰ্মশাস্ত্ৰ অনুসৰি শাসন কৰাটো ক্ষত্ৰিয়সকলৰ কৰ্তব্য আছিল। তেওঁলোকে যুদ্ধ আৰু ৰাজ্য ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম আছিল। সেয়ে প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকল অধিকাংশ ক্ষেত্ৰত ক্ষত্ৰিয় আছিল।
৩। (সম্পূৰ্ণ কৰা)
দ্ৰোণ, হিড়িম্বা আৰু মাতঙ্গৰ ধৰ্মৰ পাৰ্থক্য
উত্তৰঃ
দ্ৰোণ ব্ৰাহ্মণ হলেও যুদ্ধবিদ্যায় নিপুণ আছিল।
হিড়িম্বা জনজাতীয় সমাজৰ প্ৰতিনিধি আছিল।
মাতঙ্গ নিম্নবৰ্ণত জন্ম লৈও আধ্যাত্মিক উন্নতি লাভ কৰিছিল।
ইয়াৰ পৰা সামাজিক বৈষম্য স্পষ্ট হয়।
৪। মহাভাৰতৰ বিষয়ে মন্তব্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ মহাভাৰতত কেবল যুদ্ধৰ কাহিনী নহয়, সমাজ, নৈতিকতা, ধৰ্ম, ৰাজনীতি আদি বহু দিশ অন্তৰ্ভুক্ত। সেয়ে ই সম্পূৰ্ণ ভাৰতীয় জীৱনৰ প্ৰতিফলন।
৫। মহাভাৰত এজন লিখকৰ দ্বাৰা ৰচনা সম্ভৱ নে?
উত্তৰঃ সম্ভৱ নহয়। এই গ্ৰন্থ বহু শতাব্দী ধৰি মৌখিক আৰু লিখিত ৰূপত বহুজনৰ দ্বাৰা সংকলিত হৈছিল।
৬। লিংগ বৈষম্য কিমান গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল?
উত্তৰঃ পিতৃতান্ত্ৰিক সমাজত পুৰুষৰ আধিপত্য আছিল। নাৰীসকলৰ অধিকাৰ সীমিত আছিল, যদিও কিছুমান ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল।
৭। ব্ৰাহ্মণীয় বিবাহৰ নিয়ম সকলোয়ে মানি চলা নাছিল—ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ যদিও ধৰ্মশাস্ত্ৰত নিয়ম আছিল, বাস্তৱ জীৱনত বহু ধৰণৰ বিবাহ চলিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে গন্ধৰ্ব বিবাহ ব্যক্তিগত পছন্দত হৈছিল।
৮। চীনা তীৰ্থযাত্রীসকলৰ মতে চণ্ডালসকলৰ অৱস্থা কি আছিল?
উত্তৰঃ তেওঁলোকে সামাজিকভাৱে অবহেলিত আছিল আৰু পৃথককৈ বাস কৰিব লগা হৈছিল।
৯। সাহিত্যিক উৎস বিশ্লেষণত ইতিহাসবিদসকলে কি গুৰুত্ব দিয়ে?
উত্তৰঃ ভাষা, সময়, লেখক, উদ্দেশ্য আৰু বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।
১০। বৌদ্ধধৰ্মে বৈষম্যৰ বিষয়ে কি কয়?
উত্তৰঃ বৌদ্ধধৰ্মে সকলো মানুহ সমান বুলি কয় আৰু জাতিভেদ বিৰোধ কৰে।