এখন সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজধানী — বিজয়নগৰ
ক. অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
উত্তৰঃ হৰিহৰ আৰু বুক্কা নামৰ দুজন ভাতৃয়ে।
২। বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৩৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দত।
৩। ‘বিজয়নগৰ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ‘বিজয়ৰ নগৰ’ বা City of Victory।
৪। বিজয়নগৰৰ ৰাজধানীৰ ধ্বংসাৱশেষ বৰ্তমান কি নামেৰে জনাজাত?
উত্তৰঃ হাম্পী।
৫। ‘হাম্পী’ নামটো ক’ৰ পৰা আহিছে?
উত্তৰঃ স্থানীয় মাতৃদেৱী পম্পাদেৱীৰ নামৰ পৰা।
৬। বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰথম ৰাজবংশ কোনটো?
উত্তৰঃ সংগম বংশ।
৭। বিজয়নগৰ শাসন কৰা চাৰিটা ৰাজবংশৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
১. সংগম
২. চালুভা
৩. তুলুভা
৪. আৰাভিদু
৮। বিজয়নগৰৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত ৰজা কোন আছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণদেৱ ৰায়।
৯। কৃষ্ণদেৱ ৰায় কোন ৰাজবংশৰ আছিল?
উত্তৰঃ তুলুভা বংশৰ।
১০। কৃষ্ণদেৱ ৰায়ৰ ৰাজত্বকাল কিমান আছিল?
উত্তৰঃ ১৫০৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ।
১১। কৃষ্ণদেৱ ৰায়ে ৰচনা কৰা বিখ্যাত গ্ৰন্থখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ আমুক্তমাল্যদা।
১২। কৃষ্ণদেৱ ৰায়ে মাতৃৰ নামেৰে স্থাপন কৰা উপনগৰখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ নাগলাপুৰম।
১৩। বিজয়নগৰৰ ৰজাসকলে নিজকে কি বুলি অভিহিত কৰিছিল?
উত্তৰঃ ৰায়।
১৪। ‘ৰায়’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ৰজা বা শাসক।
১৫। ‘নায়ক’সকল কোন আছিল?
উত্তৰঃ সামৰিক প্ৰধান বা সেনাধ্যক্ষসকল।
১৬। ‘অমৰ-নায়ক’সকল কোন আছিল?
উত্তৰঃ ৰজাৰ পৰা অঞ্চল বা ভূমি লাভ কৰি ৰাজহ সংগ্ৰহ আৰু সামৰিক বাহিনী ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰা নায়কসকল।
১৭। ‘গজপতি’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ হাতীৰ অধিপতি বা স্বামী।
১৮। বিজয়নগৰৰ সময়ত উত্তৰ-পূৰ্ব দাক্ষিণাত্যৰ শক্তিশালী ৰাজ্য কোনটো আছিল?
উত্তৰঃ উৰিষ্যাৰ গজপতি ৰাজ্য।
১৯। বাহমণি সাম্ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৩৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দত।
২০। পৰ্তুগীজসকলে গোৱা কেতিয়া অধিকাৰ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১৫১০ খ্ৰীষ্টাব্দত।
২১। তালিকোটা যুদ্ধ কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৫৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত।
২২। তালিকোটা যুদ্ধৰ আন এটা নাম কি?
উত্তৰঃ ৰাক্ষসী-তাংগাড়ি যুদ্ধ।
২৩। তালিকোটা যুদ্ধৰ পাছত কি হৈছিল?
উত্তৰঃ বিজয়নগৰ ৰাজধানী লুণ্ঠিত আৰু ব্যাপকভাৱে ধ্বংস কৰা হৈছিল।
২৪। বিজয়নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষ প্ৰথমে কোনে পোহৰলৈ আনিছিল?
উত্তৰঃ কৰ্ণেল কলিন মেকেঞ্জীয়ে।
২৫। কলিন মেকেঞ্জীয়ে হাম্পীৰ জৰীপ কেতিয়া কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দত।
২৬। কলিন মেকেঞ্জী কোন আছিল?
উত্তৰঃ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ এজন অভিযন্তা, মানচিত্ৰকৰ আৰু পুৰাতাত্ত্বিক অনুসন্ধানকাৰী।
২৭। হাম্পীৰ স্মৃতিসমূহ UNESCO বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত কেতিয়া অন্তৰ্ভুক্ত হয়?
উত্তৰঃ ১৯৮৬ খ্ৰীষ্টাব্দত।
২৮। বিজয়নগৰ ভ্ৰমণ কৰা এজন ইটালীয় পৰ্যটকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ নিকোলো দে’ কণ্টি।
২৯। বিজয়নগৰ ভ্ৰমণ কৰা পাৰস্যৰ ৰাষ্ট্ৰদূতজনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ আব্দুৰ ৰজ্জাক।
৩০। বিজয়নগৰ ভ্ৰমণ কৰা এজন পৰ্তুগীজ পৰ্যটকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ডমিংগো পেইছ।
৩১। আন এজন পৰ্তুগীজ পৰ্যটকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ফাৰ্নাও নুনিজ।
৩২। বিজয়নগৰৰ পবিত্ৰ কেন্দ্ৰৰ প্ৰধান দেৱতা কোন আছিল?
উত্তৰঃ বিৰুপাক্ষ।
৩৩। বিৰুপাক্ষ কাৰ এটা ৰূপ?
উত্তৰঃ শিৱৰ।
৩৪। পম্পাদেৱী কোন আছিল?
উত্তৰঃ হাম্পী অঞ্চলৰ স্থানীয় মাতৃদেৱী আৰু বিৰুপাক্ষৰ পত্নী হিচাপে পূজিত দেৱী।
৩৫। বিজয়নগৰৰ বিখ্যাত বিষ্ণু মন্দিৰ কোনটো?
উত্তৰঃ বিঠ্ঠল বা ভিট্ঠল মন্দিৰ।
৩৬। বিঠ্ঠল কাৰ এটা ৰূপ?
উত্তৰঃ বিষ্ণুৰ।
৩৭। বিজয়নগৰৰ ৰাজকীয় কেন্দ্ৰৰ বিখ্যাত মঞ্চ কোনটো?
উত্তৰঃ মহানৱমী ডিব্বা।
৩৮। মহানৱমী ডিব্বা কিহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ৰাজকীয় উৎসৱ, শোভাযাত্ৰা, সৈন্য পৰিদৰ্শন আৰু শক্তি প্ৰদৰ্শনৰ বাবে।
৩৯। বিজয়নগৰৰ বিখ্যাত ৰাজকীয় ভৱন এটাৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ কমল মহল (Lotus Mahal)।
৪০। হাজাৰ ৰাম মন্দিৰ ক’ত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ বিজয়নগৰৰ ৰাজকীয় কেন্দ্ৰত।
৪১। হাজাৰ ৰাম মন্দিৰৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ মন্দিৰৰ দেৱালত ৰামায়ণৰ দৃশ্য খোদিত কৰা আছে।
৪২। ‘গোপুৰম’ কি?
উত্তৰঃ দক্ষিণ ভাৰতীয় মন্দিৰৰ বৃহৎ আৰু ওখ প্ৰৱেশদ্বাৰ-তোৰণ।
৪৩। বিজয়নগৰৰ নগৰৰ কাষেৰে কোন নদী বৈ গৈছে?
উত্তৰঃ তুংগভদ্ৰা নদী।
৪৪। বিজয়নগৰৰ এটা বিখ্যাত জলাশয়ৰ নাম কি?
উত্তৰঃ কমলাপুৰম জলাশয়।
৪৫। বিজয়নগৰৰ অৰ্থনীতিৰ মূল ভেটি কি আছিল?
উত্তৰঃ কৃষি আৰু বাণিজ্য।
খ. চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। কোনে আৰু কেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
উত্তৰঃ হৰিহৰ আৰু বুক্কা নামৰ দুজন ভাতৃয়ে ১৩৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দত বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁলোক সংগম বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আছিল।
২। বিজয়নগৰ কেনেকৈ ‘হাম্পী’ নামেৰে জনাজাত হ’ল?
উত্তৰঃ বিজয়নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষ কৃষ্ণা-তুংগভদ্ৰা অঞ্চলৰ স্থানীয় লোকসকলৰ স্মৃতিত ‘হাম্পী’ নামেৰে জীয়াই থাকিল। ‘হাম্পী’ নামটো স্থানীয় দেৱী পম্পাৰ নামৰ পৰা বিকশিত হোৱা বুলি ধৰা হয়।
৩। বিজয়নগৰৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজা কোন আছিল? তেওঁ কোন বংশৰ আছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণদেৱ ৰায় বিজয়নগৰৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত আৰু শক্তিশালী ৰজা আছিল। তেওঁ তুলুভা বংশৰ শাসক আছিল আৰু ১৫০৯-১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।
৪। বিজয়নগৰ শাসন কৰা ৰাজবংশসমূহৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
১. সংগম বংশ
২. চালুভা বংশ
৩. তুলুভা বংশ
৪. আৰাভিদু বংশ
৫। বিজয়নগৰ ভ্ৰমণ কৰা চাৰিজন বিদেশী পৰ্যটকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
১. নিকোলো দে’ কণ্টি
২. আব্দুৰ ৰজ্জাক
৩. ডমিংগো পেইছ
৪. ফাৰ্নাও নুনিজ
৬। বিজয়নগৰৰ ইতিহাস জানিবলৈ দুটা প্ৰধান সমল কি?
উত্তৰঃ
১. পুৰাতাত্ত্বিক সমল—মন্দিৰ, ৰাজপ্ৰাসাদৰ ধ্বংসাৱশেষ, শিলালিপি, ভাস্কৰ্য আদি।
২. সাহিত্যিক সমল—বিদেশী পৰ্যটকৰ বিৱৰণ আৰু তেলুগু, কন্নড়, তামিল, সংস্কৃত আদি ভাষাৰ সাহিত্য।
৭। ৰায় আৰু নায়ক কোন আছিল?
উত্তৰঃ বিজয়নগৰৰ ৰজাসকলে ‘ৰায়’ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল। নায়কসকল আছিল সামৰিক প্ৰধান। তেওঁলোকক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ শাসন, ৰাজহ সংগ্ৰহ আৰু সৈন্যবাহিনী ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল।
৮। অমৰ-নায়কসকলক ৰজাই কেনেদৰে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ
১. বছৰি ৰজাৰ ওচৰত কৰ আৰু উপহাৰ দিব লাগিছিল।
২. প্ৰয়োজন অনুসৰি সৈন্য যোগান ধৰিব লাগিছিল।
৩. তেওঁলোকক সময়ে সময়ে এখন অঞ্চলৰ পৰা আন এখনলৈ বদলি কৰা হৈছিল।
৪. অবাধ্য বা বিদ্ৰোহী নায়কক ৰজাই দমন কৰিছিল।
৯। হাজাৰ ৰাম মন্দিৰৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ
১. মন্দিৰটো ৰাজকীয় কেন্দ্ৰত অৱস্থিত আছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৰাজপৰিয়ালৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত আছিল।
২. ইয়াৰ দেৱালত ৰামায়ণৰ বিভিন্ন দৃশ্যৰ সুন্দৰ ভাস্কৰ্য খোদিত আছে।
১০। বিঠ্ঠল মন্দিৰৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ
১. ই বিষ্ণুৰ বিঠ্ঠল ৰূপৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত।
২. মন্দিৰ প্ৰাঙ্গণত বিখ্যাত পাথৰৰ ৰথ আৰু সুদৃশ্য স্তম্ভযুক্ত মণ্ডপ আছে।
১১। বিৰুপাক্ষ মন্দিৰৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ বিৰুপাক্ষ মন্দিৰ শিৱৰ বিৰুপাক্ষ ৰূপৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ই বিজয়নগৰৰ আগৰ পৰাই পবিত্ৰ স্থান আছিল আৰু বিজয়নগৰৰ শাসকসকলে ইয়াক বিস্তাৰ আৰু অলংকৃত কৰিছিল।
১২। বিজয়নগৰ মন্দিৰ স্থাপত্যৰ দুটা নতুন বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ
১. বৃহৎ আৰু ওখ ৰায় গোপুৰম।
২. বিশাল স্তম্ভযুক্ত মণ্ডপ বা সভাগৃহ।
১৩। মহানৱমী ডিব্বা কি?
উত্তৰঃ মহানৱমী ডিব্বা ৰাজকীয় কেন্দ্ৰত অৱস্থিত এটা বিশাল উচু মঞ্চ। মহানৱমী বা নৱৰাত্ৰি উৎসৱৰ সময়ত ইয়াত ৰাজকীয় অনুষ্ঠান, শোভাযাত্ৰা, সৈন্য পৰিদৰ্শন আৰু ৰাজশক্তিৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।
১৪। বিজয়নগৰৰ সমসাময়িক দুটা শক্তিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
১. বাহমণি সাম্ৰাজ্য তথা পাছৰ দাক্ষিণাত্য চুলতানীসমূহ।
২. উৰিষ্যাৰ গজপতি ৰাজ্য।
গ. মজলীয়া উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। কলিন মেকেঞ্জী কোন আছিল? বিজয়নগৰৰ ইতিহাসলৈ তেওঁৰ অৱদান লিখা।
উত্তৰঃ কলিন মেকেঞ্জী ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ এজন অভিযন্তা, মানচিত্ৰকৰ আৰু পুৰাতাত্ত্বিক অনুসন্ধানকাৰী আছিল। ১৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ হাম্পীৰ ধ্বংসাৱশেষৰ জৰীপ কৰে আৰু সেই স্থানৰ প্ৰথম জৰীপ-মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰে।
তেওঁৰ অৱদানসমূহ হ’ল—
১. হাম্পীৰ ভগ্নাৱশেষক আধুনিক বিদ্বৎ সমাজৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰে।
২. স্থানীয় বিৰুপাক্ষ মন্দিৰৰ পুৰোহিত আৰু পম্পাদেৱীৰ উপাসনাস্থলৰ সৈতে জড়িত লোকসকলৰ মৌখিক পৰম্পৰা সংগ্ৰহ কৰে।
৩. স্মৃতিসৌধ আৰু ধ্বংসাৱশেষৰ তথ্য সংগ্ৰহ কৰে।
৪. বিজয়নগৰৰ ইতিহাস পুনৰ্নিৰ্মাণৰ প্ৰাথমিক ভিত্তি স্থাপন কৰে।
২। হাম্পীৰ ইতিহাস পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰিবলৈ কি কি পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ বিজয়নগৰ আৰু হাম্পীৰ ইতিহাস পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ইতিহাসবিদ আৰু পুৰাতত্ত্ববিদসকলে বহু উৎস ব্যৱহাৰ কৰিছে—
১. ধ্বংসাৱশেষ আৰু স্থাপত্যৰ জৰীপ।
২. শিলালিপি সংগ্ৰহ আৰু পাঠোদ্ধাৰ।
৩. মন্দিৰ আৰু ভাস্কৰ্য অধ্যয়ন।
৪. ফটোগ্ৰাফৰ সহায়ত স্মৃতিসৌধ লিপিবদ্ধকৰণ।
৫. স্থানীয় মৌখিক পৰম্পৰা।
৬. নিকোলো কণ্টি, আব্দুৰ ৰজ্জাক, ডমিংগো পেইছ আৰু নুনিজৰ ভ্ৰমণ বিৱৰণ।
৭. তেলুগু, কন্নড়, তামিল আৰু সংস্কৃত সাহিত্য।
এই সকলো সমল তুলনা কৰি বিজয়নগৰৰ ৰাজনীতি, সমাজ, অৰ্থনীতি আৰু নগৰ পৰিকল্পনাৰ ইতিহাস পুনৰ গঠন কৰা হৈছে।
৩। বিৰুপাক্ষ মন্দিৰৰ ওপৰত এটি টোকা লিখা।
উত্তৰঃ বিৰুপাক্ষ মন্দিৰ হাম্পীৰ পবিত্ৰ কেন্দ্ৰৰ অন্যতম প্ৰধান মন্দিৰ। বিৰুপাক্ষ শিৱৰ এটা ৰূপ। এই অঞ্চল বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য গঢ়ি উঠাৰ আগৰে পৰাই পবিত্ৰ স্থান হিচাপে জনাজাত আছিল।
বিজয়নগৰৰ ৰজাসকলে মন্দিৰটো বিস্তাৰ কৰে। কৃষ্ণদেৱ ৰায়ে তেওঁৰ সিংহাসন আৰোহণ উপলক্ষে মন্দিৰত এটা বৃহৎ মণ্ডপ সংযোজন কৰিছিল। মন্দিৰৰ—
- বৃহৎ গোপুৰম,
- স্তম্ভযুক্ত মণ্ডপ,
- ভাস্কৰ্য,
- বিশাল প্ৰাঙ্গণ
আদি বিজয়নগৰ স্থাপত্যৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।
আজিও এই মন্দিৰত নিয়মিত পূজা-অৰ্চনা চলে।
৪। বিঠ্ঠল মন্দিৰৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ বিঠ্ঠল মন্দিৰ বিজয়নগৰ স্থাপত্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন। বিঠ্ঠল বিষ্ণুৰ এটা ৰূপ।
ইয়াৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য—
১. বিশাল মন্দিৰ প্ৰাঙ্গণ।
২. সুবিশাল গোপুৰম।
৩. স্তম্ভযুক্ত মণ্ডপ।
৪. বিখ্যাত পাথৰৰ ৰথ।
৫. অতি সুন্দৰ ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ।
মন্দিৰটোৱে বিজয়নগৰ যুগৰ শিল্প আৰু স্থাপত্যৰ উচ্চ বিকাশ প্ৰকাশ কৰে।
৫। বিজয়নগৰৰ পবিত্ৰ কেন্দ্ৰৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা।
উত্তৰঃ
১. তুংগভদ্ৰা নদীৰ কাষৰ পবিত্ৰ অঞ্চলত অৱস্থিত।
২. বিৰুপাক্ষ আৰু পম্পাদেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত।
৩. বহুতো মন্দিৰ, তীৰ্থস্থান আৰু পবিত্ৰ স্থাপত্য আছিল।
৪. বিৰুপাক্ষ আৰু বিঠ্ঠল মন্দিৰ ইয়াৰ প্ৰধান স্থাপত্য।
৫. বৃহৎ গোপুৰম আৰু মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।
৬. পূজা-পাঠৰ লগতে মেলা আৰু উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল।
৬। বিজয়নগৰৰ ৰাজকীয় কেন্দ্ৰৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা।
উত্তৰঃ ৰাজকীয় কেন্দ্ৰত ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু প্ৰশাসনিক স্থাপত্যসমূহ আছিল।
ইয়াৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য—
১. মহানৱমী ডিব্বা।
২. হাজাৰ ৰাম মন্দিৰ।
৩. কমল মহল।
৪. হাতীশালা।
৫. সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবে বৃহৎ মণ্ডপ।
৬. পানী যোগানৰ উন্নত ব্যৱস্থা।
৭. ৰাজপৰিয়াল আৰু উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ বাসস্থান।
৭। মহানৱমী ডিব্বাত কি কি অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল?
উত্তৰঃ মহানৱমী বা নৱৰাত্ৰিৰ সময়ত মহানৱমী ডিব্বাত—
১. ৰজাৰ ৰাজকীয় শোভাযাত্ৰা,
২. সেনাবাহিনীৰ পৰিদৰ্শন,
৩. ঘোঁৰা আৰু হাতীৰ প্ৰদৰ্শন,
৪. নৃত্য আৰু সংগীত,
৫. কুস্তি আৰু অন্যান্য খেল,
৬. ৰাজকীয় উপঢৌকন গ্ৰহণ,
৭. ৰজাৰ শক্তি আৰু ঐশ্বৰ্যৰ প্ৰদৰ্শন
আদি অনুষ্ঠিত হৈছিল।
ঘ. ৰচনাধৰ্মী উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। বিজয়নগৰৰ পানীৰ সমস্যা কেনেদৰে সমাধান কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ বিজয়নগৰ শিলাময় আৰু কিছু অংশত শুষ্ক অঞ্চলত অৱস্থিত হ’লেও ইয়াৰ শাসকসকলে উন্নত জলব্যৱস্থাপনা গঢ়ি তুলিছিল।
পানীৰ উৎস
নগৰৰ উত্তৰ-পূব দিশে তুংগভদ্ৰা নদী আছিল। ইয়াৰ উপৰি চাৰিওফালৰ পাহাৰৰ পৰা বৰষুণৰ পানীৰ সোঁত নামি আহিছিল।
জলাশয়
শাসকসকলে পাহাৰৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক উপত্যকাত বান্ধ নিৰ্মাণ কৰি পানী সঞ্চয় কৰিছিল। কমলাপুৰম জলাশয় ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ।
খাল
তুংগভদ্ৰা নদীৰ পৰা খাল কাটি কৃষিক্ষেত্ৰ আৰু নগৰলৈ পানী যোগান ধৰা হৈছিল।
ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ
ৰাজকীয় অঞ্চললৈও সুশৃংখল খাল আৰু পানী-নালীৰ জৰিয়তে পানী অনা হৈছিল।
গুৰুত্ব
এই জলব্যৱস্থাই—
- কৃষি উৎপাদন বৃদ্ধি কৰিছিল,
- নগৰবাসীক পানী যোগান ধৰিছিল,
- উদ্যান আৰু ৰাজকীয় অঞ্চলৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিছিল।
সেয়ে বিজয়নগৰৰ জলব্যৱস্থা সেই যুগৰ উন্নত নগৰ পৰিকল্পনাৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন।
২। বিজয়নগৰৰ প্ৰশাসনত ৰায় আৰু অমৰ-নায়কসকলৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ বিজয়নগৰৰ শাসনব্যৱস্থাত ৰজা বা ‘ৰায়’ আছিল সৰ্বোচ্চ কৰ্তৃপক্ষ। সাম্ৰাজ্যৰ বিস্তৃত অঞ্চল পৰিচালনাৰ বাবে নায়ক আৰু অমৰ-নায়কসকলে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
ৰায়ৰ ভূমিকা
১. সাম্ৰাজ্যৰ সৰ্বোচ্চ শাসক।
২. যুদ্ধ আৰু বৈদেশিক নীতি পৰিচালনা।
৩. উচ্চ বিষয়াসকলক নিযুক্তি।
৪. মন্দিৰ আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ পৃষ্ঠপোষকতা।
অমৰ-নায়কসকলৰ ভূমিকা
১. তেওঁলোক সামৰিক সেনাপতি আছিল।
২. ৰজাই তেওঁলোকক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ ৰাজহ সংগ্ৰহৰ অধিকাৰ দিছিল।
৩. ৰাজহৰ এটা অংশ নিজৰ সৈন্য আৰু ঘোঁৰা ৰক্ষণাবেক্ষণত ব্যয় কৰিছিল।
৪. বাকী অংশ ৰাজকোষলৈ পঠিয়াইছিল।
৫. যুদ্ধৰ সময়ত ৰজাক সৈন্য যোগান ধৰিছিল।
৬. কিছুমান নায়কে মন্দিৰ, জলাশয় আৰু জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাত অনুদান দিছিল।
নিয়ন্ত্ৰণ
ৰজাই নায়কসকলক বদলি কৰি আৰু তেওঁলোকৰ আনুগত্য নিৰীক্ষণ কৰি নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু সাম্ৰাজ্য দুৰ্বল হোৱাৰ লগে লগে বহু নায়ক অধিক স্বাধীন হৈ উঠে।
৩। বিজয়নগৰৰ দুৰ্গ আৰু প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ বিজয়নগৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা অত্যন্ত উন্নত আছিল। বিদেশী পৰ্যটক আব্দুৰ ৰজ্জাকে নগৰখনক কেইবাটাও শাৰী প্ৰাচীৰেৰে ঘেৰা বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।
প্ৰাচীৰ
বৃহৎ শিলৰ টুকুৰা মছলা নোহোৱাকৈ ইটোৰ ওপৰত সিটো সজাই প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।
একাধিক প্ৰতিৰক্ষা বলয়
নগৰখনৰ চাৰিওফালে একাধিক স্তৰৰ দুৰ্গ-প্ৰাচীৰ আছিল। বাহ্যিক প্ৰাচীৰে বৃহৎ এলেকা আগুৰি ৰাখিছিল।
কৃষিভূমি
দুৰ্গৰ ভিতৰত কৃষিভূমিও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল শত্ৰুৱে নগৰ অৱৰোধ কৰিলেও খাদ্য যোগান অব্যাহত ৰখা।
ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ
ৰাজকীয় অঞ্চলক পৃথক প্ৰাচীৰেৰে অধিক সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল।
প্ৰৱেশদ্বাৰ
মুখ্য পথসমূহ শক্তিশালী প্ৰৱেশদ্বাৰৰ মাজেৰে নগৰলৈ সোমাইছিল।
এই ব্যৱস্থাই বিজয়নগৰৰ সামৰিক আৰু নগৰ পৰিকল্পনাৰ উন্নত অৱস্থা প্ৰমাণ কৰে।
৪। কৃষিভূমিক দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰখাৰ সুবিধা কি আছিল?
উত্তৰঃ বিজয়নগৰৰ বাহ্যিক দুৰ্গ-প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত বিস্তৃত কৃষিভূমি আছিল। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল যুদ্ধকালীন খাদ্য-নিৰাপত্তা।
ইয়াৰ সুবিধাসমূহ—
১. শত্ৰুৱে নগৰ অৱৰোধ কৰিলেও খাদ্য উৎপাদন চলি থাকিছিল।
২. শস্য আৰু কৃষকসকল শত্রুৰ আক্ৰমণৰ পৰা সুৰক্ষিত আছিল।
৩. দীৰ্ঘ সময়ৰ যুদ্ধত সেনা আৰু নগৰবাসীৰ খাদ্য যোগান নিশ্চিত হৈছিল।
৪. নগৰৰ অৰ্থনৈতিক ভিত্তি সুৰক্ষিত হৈছিল।
সেয়ে কৃষিভূমিক প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত ৰখাটো বিজয়নগৰৰ সামৰিক কৌশলৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আছিল।
৫। বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ পতনৰ কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অৱনতি একেটা কাৰণত হোৱা নাছিল। বহু ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক কাৰকে ইয়াক দুৰ্বল কৰি তুলিছিল।
১. কৃষ্ণদেৱ ৰায়ৰ পিছত ৰাজনৈতিক দুৰ্বলতা
কৃষ্ণদেৱ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পিছত কেন্দ্ৰীয় শাসন আগৰ দৰে শক্তিশালী নাথাকিল।
২. উত্তৰাধিকাৰ সংঘাত
ৰাজপৰিয়ালৰ ভিতৰত সিংহাসনৰ অধিকাৰ লৈ সংঘাত বৃদ্ধি পায়।
৩. অমৰ-নায়কসকলৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি
বহু নায়কে কেন্দ্ৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা কমাই নিজ নিজ অঞ্চলত শক্তিশালী হৈ উঠে।
৪. দাক্ষিণাত্য চুলতানীসমূহৰ সৈতে সংঘাত
বিজয়নগৰ আৰু বিজাপুৰ, গোলকুণ্ডা, আহমেদনগৰ আদি দাক্ষিণাত্য চুলতানীৰ মাজত সংঘৰ্ষ চলি আছিল।
৫. আলিয়া ৰাম ৰায়ৰ নীতি
ৰাম ৰায়ে দাক্ষিণাত্য চুলতানীসমূহৰ পাৰস্পৰিক সংঘাতত হস্তক্ষেপ কৰিছিল। শেষত চুলতানীসমূহে বিজয়নগৰৰ বিৰুদ্ধে একত্ৰিত হয়।
৬. তালিকোটাৰ যুদ্ধ
১৫৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তালিকোটা বা ৰাক্ষসী-তাংগাড়ি যুদ্ধত বিজয়নগৰ বাহিনী পৰাজিত হয় আৰু ৰাম ৰায় নিহত হয়।
৭. ৰাজধানীৰ লুণ্ঠন
যুদ্ধৰ পাছত বিজয়নগৰ নগৰ বহু মাহ ধৰি লুণ্ঠিত আৰু ধ্বংস কৰা হয়।
অৱশ্যে ১৫৬৫ চনতেই সাম্ৰাজ্য সম্পূৰ্ণ শেষ হোৱা নাছিল। আৰাভিদু বংশৰ অধীনত সাম্ৰাজ্য অন্য ৰাজধানীৰ পৰা কিছু সময়লৈ বৰ্তি আছিল; মূলত বিজয়নগৰ নগৰখনহে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হয়।
৬। কৃষ্ণদেৱ ৰায়ৰ কৃতিত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ কৃষ্ণদেৱ ৰায় তুলুভা বংশৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ ৰাজত্বকাল ১৫০৯-১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দ।
সামৰিক কৃতিত্ব
১. উৰিষ্যাৰ গজপতি শাসকৰ বিৰুদ্ধে সফল অভিযান চলায়।
২. ৰায়চূৰ দোৱাব দখল কৰে।
৩. দাক্ষিণাত্যত বিজয়নগৰৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰে।
প্ৰশাসন
তেওঁ শক্তিশালী কেন্দ্ৰীয় শাসন বজাই ৰাখিছিল আৰু নায়কসকলক নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।
স্থাপত্য
তেওঁ বহু মন্দিৰ আৰু মণ্ডপ নিৰ্মাণ আৰু বিস্তাৰ কৰে। বিৰুপাক্ষ মন্দিৰত উল্লেখযোগ্য সংযোজন কৰিছিল আৰু কৃষ্ণ মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ সৈতে তেওঁৰ নাম জড়িত।
সাহিত্য
তেওঁ তেলুগু ভাষাৰ পৃষ্ঠপোষক আছিল আৰু নিজেও আমুক্তমাল্যদা ৰচনা কৰিছিল।
অৰ্থনীতি
কৃষি, জলসিঞ্চন আৰু বাণিজ্যক উৎসাহিত কৰিছিল।
তেওঁৰ ৰাজত্বকালত বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক শিখৰত উপনীত হৈছিল।
৭। বিজয়নগৰৰ মন্দিৰ স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ বিজয়নগৰ যুগত দক্ষিণ ভাৰতীয় মন্দিৰ স্থাপত্যই নতুন আৰু বৃহৎ ৰূপ লাভ কৰে।
মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ—
১. ৰায় গোপুৰমঃ মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত অতি ওখ আৰু বিশাল গোপুৰম।
২. মণ্ডপঃ বহু খুঁটিযুক্ত বিশাল সভাগৃহ।
৩. দীঘল স্তম্ভযুক্ত কৰিডৰঃ মন্দিৰ চৌহদত বিস্তৃত কৰিডৰ।
৪. ভাস্কৰ্যঃ দেৱ-দেৱী, জীৱ-জন্তু, যোদ্ধা, নৃত্য আদি বিষয়ৰ খোদিত চিত্ৰ।
৫. বিশাল চৌহদঃ মন্দিৰৰ ভিতৰত বহু উপ-মন্দিৰ আৰু অনুষ্ঠানৰ স্থান।
৬. ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতাঃ মন্দিৰ ধৰ্মীয় স্থানৰ লগতে সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ আছিল।
বিৰুপাক্ষ আৰু বিঠ্ঠল মন্দিৰ এই স্থাপত্যৰ শ্ৰেষ্ঠ উদাহৰণ।
ঙ. চমুটোকা
১। মহানৱমী ডিব্বা
ৰাজকীয় কেন্দ্ৰৰ এটা বৃহৎ উচু মঞ্চ। মহানৱমী উৎসৱ, শোভাযাত্ৰা, সৈন্য পৰিদৰ্শন আৰু ৰজাৰ শক্তি প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।
২। কমল মহল
বিজয়নগৰৰ ৰাজকীয় কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত থকা সুন্দৰ দুমহলীয়া স্থাপত্য। ইয়াত ভাৰতীয় আৰু ইছলামিক স্থাপত্য বৈশিষ্ট্যৰ সংমিশ্ৰণ দেখা যায়।
৩। হাজাৰ ৰাম মন্দিৰ
ৰাজকীয় কেন্দ্ৰত অৱস্থিত মন্দিৰ। ইয়াৰ দেৱালত ৰামায়ণৰ দৃশ্যৰ শৃংখলাবদ্ধ ভাস্কৰ্য আছে।
৪। বিঠ্ঠল মন্দিৰ
বিষ্ণুৰ বিঠ্ঠল ৰূপৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত মন্দিৰ। পাথৰৰ ৰথ আৰু অলংকৃত স্তম্ভৰ বাবে বিখ্যাত।
৫। অমৰ-নায়ক ব্যৱস্থা
সামৰিক প্ৰধানসকলক ৰাজহ সংগ্ৰহৰ বাবে ভূমি দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকে ৰাজহৰ এটা অংশে সেনা ৰক্ষা কৰি প্ৰয়োজনত ৰজাক সৈন্য যোগান ধৰিছিল।
৬। পম্পাদেৱী
হাম্পীৰ স্থানীয় মাতৃদেৱী। তেওঁৰ নামৰ পৰাই ‘হাম্পী’ নামৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি ধৰা হয়।
৭। ৰাক্ষসী-তাংগাড়ি যুদ্ধ
১৫৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত বিজয়নগৰ আৰু দাক্ষিণাত্য চুলতানীসমূহৰ মাজত হোৱা যুদ্ধ। ইয়াক তালিকোটা যুদ্ধ বুলিও কোৱা হয়।
চ. শুদ্ধ নে অশুদ্ধ
১। বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য ১৩৩৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
২। বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাতা কৃষ্ণদেৱ ৰায়।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ।
৩। হৰিহৰ আৰু বুক্কা সংগম বংশৰ সৈতে জড়িত আছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৪। কৃষ্ণদেৱ ৰায় তুলুভা বংশৰ ৰজা আছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৫। বিজয়নগৰৰ ৰজাসকলক নায়ক বোলা হৈছিল।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। — ৰায় বোলা হৈছিল।
৬। অমৰ-নায়কসকলে ৰজাক সামৰিক সহায় আগবঢ়াইছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৭। হাম্পীৰ নাম পম্পাদেৱীৰ সৈতে জড়িত।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৮। কলিন মেকেঞ্জীয়ে ১৮০০ চনত হাম্পীৰ ধ্বংসাৱশেষৰ জৰীপ কৰে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৯। তালিকোটাৰ যুদ্ধ ১৫২৬ চনত হৈছিল।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ।
১০। তালিকোটাৰ যুদ্ধ ১৫৬৫ চনত হৈছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
১১। ১৫৬৫ চনতেই বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য সম্পূৰ্ণ বিলুপ্ত হৈছিল।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ।
১২। বিৰুপাক্ষ শিৱৰ এটা ৰূপ।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
১৩। বিঠ্ঠল শিৱৰ এটা ৰূপ।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। — বিষ্ণুৰ ৰূপ।
১৪। গোপুৰম মন্দিৰৰ বৃহৎ প্ৰৱেশদ্বাৰ।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
১৫। মহানৱমী ডিব্বা এটা ৰাজকীয় মঞ্চ আছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
১৬। হাজাৰ ৰাম মন্দিৰৰ দেৱালত ৰামায়ণৰ দৃশ্য আছে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
১৭। হাম্পী ১৯৮৬ চনত UNESCO World Heritage Site হয়।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
১৮। বিজয়নগৰৰ পানীৰ একমাত্ৰ উৎস বৰষুণ আছিল।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ।
১৯। বিজয়নগৰৰ দুৰ্গৰ ভিতৰত কৃষিভূমিও আছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
২০। কৃষ্ণদেৱ ৰায়ে ‘আমুক্তমাল্যদা’ ৰচনা কৰিছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
ছ. খালী ঠাই পূৰণ কৰা
১। বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য ______ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
উত্তৰঃ ১৩৩৬
২। বিজয়নগৰৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আছিল ______ আৰু ______।
উত্তৰঃ হৰিহৰ আৰু বুক্কা
৩। বিজয়নগৰৰ প্ৰথম ৰাজবংশ আছিল ______ বংশ।
উত্তৰঃ সংগম
৪। কৃষ্ণদেৱ ৰায় ______ বংশৰ আছিল।
উত্তৰঃ তুলুভা
৫। কৃষ্ণদেৱ ৰায়ৰ ৰচিত গ্ৰন্থখনৰ নাম ______।
উত্তৰঃ আমুক্তমাল্যদা
৬। বিজয়নগৰৰ ৰজাসকলক ______ বোলা হৈছিল।
উত্তৰঃ ৰায়
৭। সামৰিক প্ৰধানসকলক ______ বোলা হৈছিল।
উত্তৰঃ নায়ক
৮। হাম্পী নামটো ______ দেৱীৰ নামৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।
উত্তৰঃ পম্পা
৯। বিজয়নগৰৰ পবিত্ৰ কেন্দ্ৰৰ প্ৰধান দেৱতা আছিল ______।
উত্তৰঃ বিৰুপাক্ষ
১০। বিৰুপাক্ষ হৈছে ______ৰ এটা ৰূপ।
উত্তৰঃ শিৱ
১১। তালিকোটাৰ যুদ্ধ ______ খ্ৰীষ্টাব্দত হৈছিল।
উত্তৰঃ ১৫৬৫
১২। হাম্পীৰ ধ্বংসাৱশেষৰ প্ৰথম জৰীপ ______এ কৰিছিল।
উত্তৰঃ কলিন মেকেঞ্জী
১৩। কলিন মেকেঞ্জীয়ে হাম্পীৰ জৰীপ ______ চনত কৰিছিল।
উত্তৰঃ ১৮০০
১৪। হাম্পী UNESCO World Heritage Site হয় ______ চনত।
উত্তৰঃ ১৯৮৬
১৫। ৰাজকীয় উৎসৱৰ বিখ্যাত মঞ্চখনৰ নাম ______।
উত্তৰঃ মহানৱমী ডিব্বা
১৬। বিজয়নগৰৰ কাষেৰে ______ নদী বৈ গৈছে।
উত্তৰঃ তুংগভদ্ৰা
১৭। বিঠ্ঠল হৈছে ______ৰ এটা ৰূপ।
উত্তৰঃ বিষ্ণু
১৮। দক্ষিণ ভাৰতীয় মন্দিৰৰ বৃহৎ প্ৰৱেশদ্বাৰক ______ বোলা হয়।
উত্তৰঃ গোপুৰম
জ. MCQ
১। বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাতা কোন?
A) হৰিহৰ আৰু বুক্কা
B) কৃষ্ণদেৱ ৰায় আৰু অচ্যুত ৰায়
C) ৰাম ৰায় আৰু সদাশিৱ ৰায়
D) দেৱৰায় আৰু বুক্কা II
উত্তৰঃ A) হৰিহৰ আৰু বুক্কা
২। বিজয়নগৰ কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
A) 1206
B) 1336
C) 1347
D) 1565
উত্তৰঃ B) 1336
৩। কৃষ্ণদেৱ ৰায় কোন বংশৰ আছিল?
A) সংগম
B) চালুভা
C) তুলুভা
D) আৰাভিদু
উত্তৰঃ C) তুলুভা
৪। তালিকোটাৰ যুদ্ধ কেতিয়া হৈছিল?
A) 1498
B) 1510
C) 1526
D) 1565
উত্তৰঃ D) 1565
৫। ‘হাম্পী’ নামটো কাৰ নামৰ পৰা আহিছে?
A) পম্পাদেৱী
B) লক্ষ্মী
C) দুৰ্গা
D) সীতা
উত্তৰঃ A) পম্পাদেৱী
৬। বিজয়নগৰৰ ৰজাসকলক কি বোলা হৈছিল?
A) সুলতান
B) ৰায়
C) নায়ক
D) গজপতি
উত্তৰঃ B) ৰায়
৭। বিজয়নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ প্ৰথম জৰীপ কোনে কৰিছিল?
A) জন মাৰ্চেল
B) আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহাম
C) কলিন মেকেঞ্জী
D) হুইলাৰ
উত্তৰঃ C) কলিন মেকেঞ্জী
৮। কলিন মেকেঞ্জীয়ে হাম্পীৰ জৰীপ কেতিয়া কৰিছিল?
A) 1757
B) 1784
C) 1856
D) 1800
উত্তৰঃ D) 1800
৯। বিজয়নগৰৰ প্ৰথম ৰাজবংশ কোনটো?
A) সংগম
B) তুলুভা
C) চালুভা
D) আৰাভিদু
উত্তৰঃ A) সংগম
১০। মহানৱমী ডিব্বা কি?
A) জলাশয়
B) ৰাজকীয় মঞ্চ
C) মন্দিৰ
D) বজাৰ
উত্তৰঃ B) ৰাজকীয় মঞ্চ
১১। বিৰুপাক্ষ কাৰ ৰূপ?
A) বিষ্ণু
B) ব্ৰহ্মা
C) শিৱ
D) ইন্দ্ৰ
উত্তৰঃ C) শিৱ
১২। হাম্পী UNESCO World Heritage Site কেতিয়া হৈছিল?
A) 1976
B) 1980
C) 1984
D) 1986
উত্তৰঃ D) 1986
১৩। ‘আমুক্তমাল্যদা’ৰ ৰচক কোন?
A) কৃষ্ণদেৱ ৰায়
B) বুক্কা
C) হৰিহৰ
D) ৰাম ৰায়
উত্তৰঃ A) কৃষ্ণদেৱ ৰায়
১৪। বিজয়নগৰ ভ্ৰমণ কৰা পাৰস্যৰ ৰাষ্ট্ৰদূত কোন?
A) নুনিজ
B) আব্দুৰ ৰজ্জাক
C) পেইছ
D) নিকোলো কণ্টি
উত্তৰঃ B) আব্দুৰ ৰজ্জাক
১৫। বিঠ্ঠল কাৰ ৰূপ?
A) শিৱ
B) সূৰ্য
C) বিষ্ণু
D) গণেশ
উত্তৰঃ C) বিষ্ণু
১৬। ৰাক্ষসী-তাংগাড়ি যুদ্ধৰ আন নাম কি?
A) পানীপথ
B) ৰায়চূৰ
C) হালদিঘাটি
D) তালিকোটা
উত্তৰঃ D) তালিকোটা
১৭। বিজয়নগৰৰ বিখ্যাত জলাশয় কোনটো?
A) কমলাপুৰম জলাশয়
B) সুদৰ্শন হ্ৰদ
C) পুষ্কৰ হ্ৰদ
D) হুছেইন সাগৰ
উত্তৰঃ A) কমলাপুৰম জলাশয়
১৮। মন্দিৰৰ বৃহৎ প্ৰৱেশদ্বাৰক কি বোলা হয়?
A) মণ্ডপ
B) গোপুৰম
C) গৰ্ভগৃহ
D) শিখৰ
উত্তৰঃ B) গোপুৰম
১৯। হাজাৰ ৰাম মন্দিৰৰ দেৱালত কোন কাহিনীৰ দৃশ্য আছে?
A) মহাভাৰত
B) জাতক
C) ৰামায়ণ
D) পঞ্চতন্ত্ৰ
উত্তৰঃ C) ৰামায়ণ
২০। বিজয়নগৰৰ কাষেৰে কোন নদী বৈ গৈছে?
A) গোদাৱৰী
B) কৃষ্ণা
C) কাবেৰী
D) তুংগভদ্ৰা
উত্তৰঃ D) তুংগভদ্ৰা
Teacher Generate Question Answer
এখন সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজধানী বিজয়নগৰ
১। কোনে, কেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্রাজ্য প্রতিষ্ঠা কৰিছিল?
উত্তৰঃ হৰিহৰ আৰু বুক্কাই ১৩৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দত বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
২। বিজয়নগৰ সাম্রাজ্যৰ আটাইতকৈ শ্রেষ্ঠ ৰজাজন কোন আৰু তেওঁ কোন ৰাজবংশৰ আছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণদেৱ ৰায় বিজয়নগৰৰ আটাইতকৈ শ্ৰেষ্ঠ ৰজা আছিল। তেওঁ তুলুভা ৰাজবংশৰ আছিল।
৩। বিজয়নগৰ ‘হাম্পী’ নামেৰে কেনেকৈ জনাজাত হ’ল?
উত্তৰঃ ‘হাম্পী’ নামটো স্থানীয় দেৱী ‘পম্পা’ৰ নামৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।
৪। বিজয়নগৰৰ প্রশাসনত ৰায় আৰু নায়কসকল কোন আছিল?
উত্তৰঃ ৰজাসকলে নিজকে ‘ৰায়’ বুলি ক’ত। নায়কসকল আছিল সেনাধিনায়ক বা সামৰিক প্ৰধান।
৫। বিজয়নগৰৰ ৰজাই অমৰ নায়কসকলক কেনেকৈ নিয়ন্ত্রণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ অমৰ নায়কসকলক প্ৰদেশৰ শাসন দিয়া হৈছিল আৰু তেওঁলোকে ৰজাক সৈন্য আৰু ৰাজহ যোগান ধৰিব লাগিছিল।
৬। কোনে, কেতিয়া বিজয়নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল?
উত্তৰঃ কৰ্ণেল কলিন মেকেঞ্জীয়ে ১৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দত আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
৭। বিজয়নগৰৰ বিষয়ে জানিবলৈ দুটা সমলৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ পুৰাতাত্ত্বিক সমল আৰু সাহিত্যিক সমল।
৮। বিজয়নগৰ ভ্ৰমণ কৰা দুজন বিদেশী পৰ্যটকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ নিকোলো কণ্টি আৰু আব্দুৰ ৰাজ্জাক।
৯। বিজয়নগৰ শাসন কৰা ৰাজবংশসমূহৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ সংগম, চালুভা, তুলুভা আৰু অৰবিন্দ (আৰাভিদু) বংশ।
১০। হাজৰ ৰাম মন্দিৰ ক’ত অৱস্থিত? দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ ই বিজয়নগৰত অৱস্থিত।
(ক) অতি সুন্দৰ মন্দিৰ।
(খ) কেৱল ৰাজপৰিয়ালৰ লোকেই প্ৰৱেশ কৰিব পাৰিছিল।
১১। বিৰুপাক্ষ কোন?
উত্তৰঃ বিৰুপাক্ষ শিৱৰ এটা ৰূপ।
১২। ৰাজকীয় কেন্দ্ৰৰ বিখ্যাত মঞ্চ দুখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ সভামণ্ডপ আৰু মহানৱমী ডিব্বা।
🔹 বহলাই লিখা (Regenerated)
১। হাম্পীৰ ভগ্নাৱশেষ অধ্যয়নৰ পদ্ধতি
উত্তৰঃ
হাম্পীৰ ইতিহাস পুনৰ উদ্ধাৰ কৰিবলৈ ইতিহাসবিদসকলে বিভিন্ন উৎস ব্যৱহাৰ কৰিছে—
পুৰাতাত্ত্বিক অৱশেষ
শিলালিপি
ভাস্কৰ্য
সাহিত্য
বিদেশী পৰ্যটকৰ বিৱৰণ
১৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দত কৰ্ণেল কলিন মেকেঞ্জীয়ে এই স্থান আৱিষ্কাৰ কৰে আৰু জৰীপ কৰে। ১৮৫৬ চনত ফটোগ্ৰাফ সংগ্ৰহ কৰা হয়। এই সকলোবোৰে ইতিহাস পুনৰ গঠনত সহায় কৰে।
২। বিজয়নগৰৰ পানী ব্যৱস্থা
উত্তৰঃ
তুংগভদ্ৰা নদীৰ পানী ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল
পাহাৰৰ পৰা অহা পানী সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল
বান্ধ আৰু জলাশয় নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল
পাইপৰ মাধ্যমে দূৰৰ পৰা পানী অনা হৈছিল
বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা আছিল
৩। বিজয়নগৰৰ পতনৰ কাৰণ
উত্তৰঃ
(ক) কৃষ্ণদেৱ ৰায়ৰ পিছত দুৰ্বল শাসক
(খ) নায়কসকল শক্তিশালী হোৱা
(গ) অভ্যন্তৰীণ সংঘাত
(ঘ) ১৫৬৫ খ্ৰীঃত টেলিকোটাৰ যুদ্ধ
(ঙ) বাহিৰৰ শক্তিৰ আক্ৰমণ
৪। কৃষিভূমি প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত থাকাৰ সুবিধা/অসুবিধা
উত্তৰঃ
সুবিধা:
শত্রুৰ পৰা সুৰক্ষা
খাদ্যৰ যোগান নিশ্চিত
অসুবিধা:
ঠাই সীমিত
উৎপাদন কম হ’ব পাৰে
৫। মহানৱমী ডিব্বাৰ অনুষ্ঠান
উত্তৰঃ
নৱৰাত্ৰি উৎসৱৰ সময়ত উদযাপন
ৰজাৰ শক্তি প্ৰদৰ্শন
শোভাযাত্ৰা, নৃত্য, সংগীত
পশুবলি
সৈন্য পৰিদৰ্শন
৬। পবিত্ৰ স্থানৰ স্থানীয় পৰম্পৰা
উত্তৰঃ
পম্পাদেৱীৰ পূজা
বিৰুপাক্ষ মন্দিৰৰ পূজা-পদ্ধতি
উৎসৱ আৰু মেলা
মৌখিক কাহিনী
৭। বিজয়নগৰৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ
উত্তৰঃ
সাতটা প্ৰাচীৰে ঘেৰি ৰাখিছিল
শিলৰ গাঁথনি (চিমেণ্ট নোহোৱা)
ভিতৰত কৃষিভূমি আছিল
শক্তিশালী সুৰক্ষা ব্যৱস্থা
৮। অমৰ নায়কসকলৰ ভূমিকা
উত্তৰঃ
প্ৰদেশ শাসন কৰিছিল
ৰাজহ সংগ্ৰহ কৰিছিল
সৈন্য যোগান ধৰিছিল
মন্দিৰ আৰু জলসিঞ্চনত সহায় কৰিছিল
৯। নগৰ কেন্দ্ৰ
উত্তৰঃ
ধনী লোক আৰু ব্যৱসায়ীৰ বাস
মুছলমান আৱাস
পানীৰ ব্যৱস্থা (কুঁৱা, পুখুৰী)
ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিমত
১০। ৰায় আৰু নায়কসকলৰ ভূমিকা
উত্তৰঃ
ৰায় = ৰজা
নায়ক = সেনাধিনায়ক
প্ৰদেশ শাসন
সৈন্য আৰু ৰাজহ যোগান
কেতিয়াবা বিদ্ৰোহ
১১। ধর্মকেন্দ্ৰৰ বৈশিষ্ট্য
উত্তৰঃ
মন্দিৰসমূহ
গোপুৰম
পূজা-পাঠ
সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ
১২। আৰ্থ-সামাজিক অৱস্থা
উত্তৰঃ
কৃষি ভিত্তিক অৰ্থনীতি
বাণিজ্য উন্নত
সমাজত বিভিন্ন শ্ৰেণী
মন্দিৰ কেন্দ্ৰিক জীৱন
১৩। কৃষ্ণদেৱ ৰায়
উত্তৰঃ
বিজয়নগৰৰ মহান শাসক
সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল
যুদ্ধত সফল
মন্দিৰ নিৰ্মাতা আৰু শিক্ষাপ্ৰেমী
মৃত্যু: ১৫২৯ খ্ৰীঃ
🔹 অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ (শেষ অংশ)
১। দিল্লী চুলতানী কেতিয়া স্থাপন হৈছিল?
উত্তৰঃ ১২০৬ খ্ৰীষ্টাব্দত।
২। হাম্পী আৱিষ্কাৰ কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দত।
৩। সুন্দৰ মহলটোৰ নাম কি?
উত্তৰঃ কমল মহল।
৪। শিৱৰ এটা ৰূপ?
উত্তৰঃ বিৰুপাক্ষ।
৫। বিষ্ণুৰ এটা ৰূপ?
উত্তৰঃ ভিঠালা।
৬। হাম্পী ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহ্য কেতিয়া ঘোষিত হয়?
উত্তৰঃ ১৯৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দত।
৭। গজপতি ৰাজ্য কেতিয়া?
উত্তৰঃ ১৫শ শতিকাত।
৮। মোগল সাম্ৰাজ্য কেতিয়া?
উত্তৰঃ ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত।
৯। বাহমণি ৰাজ্য কেতিয়া?
উত্তৰঃ ১৩৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দত।
১০। ভিঠালা মন্দিৰৰ বৈশিষ্ট্য?
উত্তৰঃ ৰথ আকৃতিৰ স্থাপত্য।
১১। তথ্য দলিলকৰণ প্ৰকল্প কেতিয়া?
উত্তৰঃ ১৯৮০ খ্ৰীষ্টাব্দত।
১২। ‘সুলতান’ শব্দৰ অৰ্থ?
উত্তৰঃ শক্তিশালী শাসক।
১৩। পাৰস্যৰ ৰাষ্ট্ৰদূত?
উত্তৰঃ আব্দুৰ ৰাজ্জাক।
১৪। শক্তিশালী ৰজা?
উত্তৰঃ কৃষ্ণদেৱ ৰায়।
১৫। সংৰক্ষণ কাৰ্য্য কেতিয়া আৰম্ভ?
উত্তৰঃ ১৯০২ খ্ৰীষ্টাব্দত।
১৬। গোলকুণ্ডা সুলতানী কেতিয়া?
উত্তৰঃ ১৫১৮ খ্ৰীষ্টাব্দত।
১৭। গোৱা অধিকাৰ কেতিয়া?
উত্তৰঃ ১৫১০ খ্ৰীষ্টাব্দত।
১৮। এখন মঞ্চৰ নাম?
উত্তৰঃ মহানৱমী ডিব্বা।
১৯। পূজিত দেৱী?
উত্তৰঃ পম্পাদেৱী।
২০। শাসকৰ উপাধি?
উত্তৰঃ হিন্দু সূৰত্ৰাণ।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post