তানসেন আৰু হৰিদাস
প্ৰশ্ন ১। তলত দিয়া প্ৰশ্নবোৰৰ শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিয়াই সঠিক বৃত্তটো পূৰ কৰা।
(i) “মোৰ আদেশ পালেও নাহিবনে?” — এই বাক্যশাৰীত সম্ৰাট আকবৰৰ কি মনোভাব প্ৰকাশ পাইছে?
(ক) অহংকাৰী ভাব
(খ) কৰ্তৃত্বৰ ভাব
(গ) বিনয়ৰ ভাব
(ঘ) ক আৰু খ দুয়োটাই
উত্তৰঃ (ঘ) ক আৰু খ দুয়োটাই।
(ii) আকবৰ আৰু তানসেনে আশ্ৰমৰ পৰ্ণকুটীৰলৈ খোজকাঢ়ি কিয় গৈছিল বুলি তুমি ভাবা?
(ক) হৰিদাসৰ আশ্ৰমত ঘোঁৰাৰ প্ৰৱেশ নিষেধ বাবে।
(খ) ঘোঁৰাৰ ভাগৰ লগা বাবে।
(গ) ঘোঁৰাত উঠি যাব পৰাকৈ পথ সুচল নাছিল বাবে।
(ঘ) হৰিদাসৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শনৰ বাবে।
উত্তৰঃ (ঘ) হৰিদাসৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শনৰ বাবে।
(iii) হৰিদাসে ৰাজধানীৰ পৰা আঁতৰত এটি পৰ্ণকুটীৰত বাস কৰিছিল। কাৰণ—
(ক) ৰাজধানীখন তেওঁৰ পছন্দ নাছিল।
(খ) তেওঁৰ সমাজত খ্যাতি পাবলৈ হাবিলাস নাছিল।
(গ) আকবৰলৈ তেওঁ ভয় কৰিছিল।
(ঘ) ওপৰৰ এটাও নহয়।
উত্তৰঃ (খ) তেওঁৰ সমাজত খ্যাতি পাবলৈ হাবিলাস নাছিল।
প্ৰশ্ন ২। তলত দিয়া প্ৰশ্নকেইটাৰ চমু উত্তৰ দিয়া।
(ক) তানসেন কোন আছিল?
উত্তৰঃ তানসেন আছিল সম্ৰাট আকবৰৰ ৰাজসভাৰ ৰাজগায়ক আৰু ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ এগৰাকী বিশিষ্ট ওজা।
(খ) তানসেনৰ গুৰুৰ নাম কি?
উত্তৰঃ তানসেনৰ গুৰুৰ নাম আছিল স্বামী হৰিদাস।
(গ) পাঠটোত কাৰ প্ৰতি হৰিদাসৰ আত্মসমৰ্পণৰ ভাব প্ৰকাশ পাইছে?
উত্তৰঃ পাঠটোত ঈশ্বৰৰ প্ৰতি হৰিদাসৰ আত্মসমৰ্পণৰ ভাব প্ৰকাশ পাইছে।
(ঘ) কি শাস্ত্ৰ মহাসাগৰৰ নিচিনা?
উত্তৰঃ সংগীত-শাস্ত্ৰ মহাসাগৰৰ নিচিনা।
(ঙ) হৰিদাসৰ সাক্ষাৎ পাবলৈ তানসেন আৰু আকবৰ কেনেকৈ গৈছিল?
উত্তৰঃ হৰিদাসৰ সাক্ষাৎ পাবলৈ সম্ৰাট আকবৰ আৰু তানসেন দুয়ো ঘোঁৰাত উঠি আশ্ৰমৰ ফালে গৈছিল। আশ্ৰমৰ ওচৰ পাই তেওঁলোকে ঘোঁৰাৰ পৰা নামি খোজকাঢ়ি পৰ্ণকুটীৰত উপস্থিত হৈছিল।
(চ) সম্ৰাট আকবৰে নিজে কিয় হৰিদাসক বিচাৰি গৈছিল?
উত্তৰঃ স্বামী হৰিদাস আছিল এজন মহান সংগীত সাধক। তেওঁ খ্যাতি বা ৰাজসম্মানৰ লোভ নকৰি কেৱল ঈশ্বৰৰ ভক্তিত নিমগ্ন হৈ গান গাইছিল। তানসেনৰ মুখে হৰিদাসৰ অসাধাৰণ সংগীত প্ৰতিভাৰ কথা শুনি সম্ৰাট আকবৰৰ তেওঁৰ গান শুনিবলৈ আগ্ৰহ জন্মিছিল। সেইবাবে সম্ৰাট আকবৰে নিজে হৰিদাসক বিচাৰি গৈছিল।
প্ৰশ্ন ৩। তলত দিয়া প্ৰশ্নকেইটাৰ উত্তৰ লিখা।
(ক) “মোৰ আদেশ পালেও নাহিবনে?” — কথাষাৰ কোনে, কাক আৰু কি প্ৰসংগত কৈছিল?
উত্তৰঃ এই কথাষাৰ সম্ৰাট আকবৰে তেওঁৰ ৰাজগায়ক তানসেনক কৈছিল। তানসেনৰ সুমধুৰ গান শুনি আকবৰ সন্তুষ্ট হৈছিল আৰু তেওঁৰ তুলনাত ভাল গায়ক আন কোনোবা আছে নেকি বুলি সুধিছিল। তেতিয়া তানসেনে নিজৰ গুৰু স্বামী হৰিদাসৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। হৰিদাসে কাৰো আদেশত ৰাজদৰবাৰলৈ নাযায় বুলি জানিব পাৰি আকবৰে আচৰিত হৈ এই কথাষাৰ কৈছিল।
(খ) তানসেনৰ গানত সন্তুষ্ট হৈ আকবৰে কি সুধিছিল? উত্তৰত তানসেনে কি কৈছিল?
উত্তৰঃ তানসেনৰ গানত সন্তুষ্ট হৈ সম্ৰাট আকবৰে সুধিছিল যে এই জগতত তানসেনতকৈও ভাল গান গাব পৰা মানুহ আছে নেকি। ইয়াৰ উত্তৰত তানসেনে কৈছিল যে সংগীত-শাস্ত্ৰ মহাসাগৰৰ নিচিনা আৰু তেওঁতকৈও ভাল গায়ক আছে। তেওঁ নিজৰ গুৰু স্বামী হৰিদাসক নিজৰ তুলনাত শ্ৰেষ্ঠ গায়ক বুলি উল্লেখ কৰিছিল।
(গ) “তানসেন, মই ইমানদিনে যি ভাবি আছিলোঁ, সেয়া আজি ভুল প্ৰমাণিত হ’ল।” — আকবৰে ইমানদিনে কি ভাবি আছিল? সেয়া কেনেকৈ ভুল বুলি প্ৰমাণিত হ’ল?
উত্তৰঃ সম্ৰাট আকবৰে ইমানদিনে ভাবি আছিল যে তানসেনেই পৃথিৱীৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ গায়ক। কিন্তু স্বামী হৰিদাসৰ সুমধুৰ গান শুনাৰ পিছত তেওঁৰ সেই ধাৰণা সলনি হ’ল। হৰিদাসৰ সংগীতত ভক্তি, শান্তি আৰু অপূৰ্ব মাধুৰ্য প্ৰকাশ পাইছিল। তেতিয়া আকবৰে বুজি পালে যে তানসেনতকৈও শ্ৰেষ্ঠ গায়ক আছে। এইদৰেই তেওঁৰ আগৰ ধাৰণা ভুল বুলি প্ৰমাণিত হ’ল।
প্ৰশ্ন ৪। ভাবা আৰু লিখা।
(ক) ‘তেওঁ হেনো গান গাই গাই বৰষুণ দিয়াব পাৰিছিল, জুই জ্বলাবও পাৰিছিল’ — এই কথাষাৰৰ অৰ্থ কি হ’ব পাৰে?
উত্তৰঃ এই কথাষাৰৰ জৰিয়তে তানসেনৰ সংগীতৰ অসাধাৰণ শক্তি আৰু প্ৰভাৱৰ কথা বুজোৱা হৈছে। তেওঁৰ সংগীত ইমানেই শক্তিশালী আৰু মনোমুগ্ধকৰ আছিল যে তেওঁৰ গীতে প্ৰকৃতিকো প্ৰভাৱিত কৰি বৰষুণ নমাব বা জুই জ্বলাব পাৰিছিল বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰিছিল।
(খ) হৰিদাস কেনেধৰণৰ ব্যক্তি আছিল?
উত্তৰঃ স্বামী হৰিদাস এজন সাধাসিধা, শান্ত স্বভাৱৰ আৰু ভক্তিপৰায়ণ ব্যক্তি আছিল। তেওঁ সমাজৰ কোলাহলৰ পৰা আঁতৰত সৰল জীৱন অতিবাহিত কৰিছিল। তেওঁ সংগীতক ঈশ্বৰৰ উপাসনাৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। খ্যাতি বা ধনৰ প্ৰতি তেওঁৰ কোনো মোহ নাছিল।
(গ) সংগীতজ্ঞ হিচাপে হৰিদাস আৰু তানসেনৰ মাজত তুলনা কৰা।
উত্তৰঃ সংগীতজ্ঞ হিচাপে তানসেন আৰু হৰিদাসৰ মাজত পাৰ্থক্য আছিল। তানসেন সম্ৰাট আকবৰৰ ৰাজসভাৰ ৰাজগায়ক আছিল আৰু ৰাজদৰবাৰত গান গাই খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। আনহাতে, হৰিদাস আছিল তানসেনৰ গুৰু। তেওঁ খ্যাতিৰ প্ৰতি কোনো মোহ নৰখাকৈ সমাজৰ পৰা আঁতৰত নিৰলে সাধনা কৰিছিল আৰু কেৱল ঈশ্বৰৰ উপাসনাৰ বাবেহে গান গাইছিল।
(ঘ) “ঈশ্বৰে হৃদয়ত থাকি তেওঁক যি কৰিবলৈ কয় তেওঁ তাকেহে কৰে। আন কাৰো আদেশলৈ কৰ্ণপাত নকৰে।” — এই কথাষাৰ কোনে কাক কিয় কৈছিল? লিখা।
উত্তৰঃ এই কথাষাৰ তানসেনে সম্ৰাট আকবৰক কৈছিল। আকবৰে হৰিদাসক ৰাজদৰবাৰলৈ আনিবলৈ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰাত তানসেনে তেওঁক বুজাইছিল যে হৰিদাসে কেৱল ঈশ্বৰৰ নিৰ্দেশ অনুসৰিহে কাম কৰে আৰু আন কাৰো আদেশলৈ কৰ্ণপাত নকৰে।
প্ৰশ্ন ৫। তলত দিয়া শব্দকেইটা বৰ্ণক্ৰমত সজোৱা আৰু অভিধান চাই অৰ্থ বিচাৰি লিখা।
শব্দসমূহ: তাৰকা, মৰ্যাদা, মগ্ন, পৰ্ণকুটীৰ, কৰ্ণপাত, দৰবাৰ, ভজনা, সমকক্ষ।
উত্তৰঃ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| কৰ্ণপাত | মনোযোগ দিয়া বা শুনা। |
| তাৰকা | তৰা বা বিখ্যাত ব্যক্তি। |
| দৰবাৰ | ৰাজসভা। |
| পৰ্ণকুটীৰ | গছৰ পাত বা খেৰেৰে সজা জুপুৰি ঘৰ। |
| ভজনা | উপাসনা, স্তুতি বা ঈশ্বৰৰ নাম-কীৰ্তন। |
| মগ্ন | কোনো কামত গভীৰভাৱে ডুবি থকা। |
| মৰ্যাদা | সন্মান বা গৌৰৱ। |
| সমকক্ষ | সমান যোগ্যতা থকা ব্যক্তি। |
প্ৰশ্ন ৬। তলৰ বাক্যাংশকেইটা একোটা শব্দত লিখা।
উত্তৰঃ
- যিয়ে নৃত্য কৰে — নৰ্তক।
- যিয়ে ঘোষণা কৰে — ঘোষক।
- যিয়ে পালন কৰে — পালক।
- যিয়ে সংহাৰ কৰে — সংহাৰক।
- যিয়ে সাধনা কৰে — সাধক।
- যিয়ে বিবেচনা কৰে — বিবেচক।
- যিয়ে উপাসনা কৰে — উপাসক।
প্ৰশ্ন ৭। তলৰ শব্দকেইটা ব্যৱহাৰ কৰি বাক্য ৰচনা কৰা।
(i) উদ্দীপনা: তানসেনৰ সুমধুৰ সংগীত শুনি শ্ৰোতাসকলে নতুন উদ্দীপনা লাভ কৰিছিল।
(ii) হাবিলাস: স্বামী হৰিদাসৰ মনত নাম-যশ বা খ্যাতি অৰ্জন কৰাৰ কোনো হাবিলাস নাছিল।
(iii) মোহিত: তানসেনৰ মিঠা কণ্ঠৰ গান শুনি সম্ৰাট আকবৰ গভীৰভাৱে মোহিত হৈছিল।
(iv) কৰ্ণপাত: স্বামী হৰিদাসে ঈশ্বৰৰ বাহিৰে আন কাৰো আদেশলৈ কৰ্ণপাত নকৰিছিল।
(v) মধুৰ: তানসেনৰ গীতসমূহ অতি মধুৰ আৰু মনোমুগ্ধকৰ আছিল।
ভাষা অধ্যয়ন
প্ৰশ্ন ৮। তলত দিয়া বাক্যবোৰত উল্লেখ কৰা পদবোৰত কি শব্দ বিভক্তি যোগ হৈছে লিখা।
| পদ | বিভক্তি |
|---|---|
| (ক) হৰিদাসে | এ — প্ৰথমা বিভক্তি |
| (খ) সমাগমৰ পৰা | ৰ — ষষ্ঠী বিভক্তি |
| (গ) তানসেনে | এ — প্ৰথমা বিভক্তি |
| (ঘ) ৰাজধানীৰ পৰা | পৰা — পঞ্চমী বিভক্তি |
| (ঙ) গুৰুৰ | ৰ — ষষ্ঠী বিভক্তি |
| (চ) আকবৰক | ক — দ্বিতীয়া বিভক্তি |
অতিৰিক্তভাৱে দিয়া পদসমূহৰ বিভক্তি:
| পদ | বিভক্তি |
|---|---|
| ঈশ্বৰৰ | ৰ — ষষ্ঠী বিভক্তি |
| হৰিদাসৰ | ৰ — ষষ্ঠী বিভক্তি |
| আকবৰক | ক — দ্বিতীয়া বিভক্তি |
| পৰ্ণকুটীৰত | ত — সপ্তমী বিভক্তি |
| ওচৰলৈ | লৈ — চতুৰ্থী বিভক্তি |
| ইংগিতেৰে | এৰে — তৃতীয়া বিভক্তি |
শ্ন ৯। তলত দিয়া বাক্যকেইটাত উপযুক্ত শব্দ বিভক্তি যোগ কৰি শুদ্ধকৈ লিখা।
(ক) তানসেন আকবৰ ৰাজসভাৰ গায়ক আছিল।
উত্তৰঃ তানসেন আকবৰৰ ৰাজসভাৰ গায়ক আছিল।
(খ) মই আজি সোণাপুৰ যাম।
উত্তৰঃ মই আজি সোণাপুৰলৈ যাম।
(গ) গীতা চোলাটো নতুন নহয়।
উত্তৰঃ গীতাৰ চোলাটো নতুন নহয়।
(ঘ) ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বাছ যাম।
উত্তৰঃ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বাছেৰে যাম।
(ঙ) মোৰ বন্ধু ৰুবুলৰ ঘৰ শিৱসাগৰ।
উত্তৰঃ মোৰ বন্ধু ৰুবুলৰ ঘৰ শিৱসাগৰত।
প্ৰশ্ন ১০। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ পৰা তৎসম, অৰ্ধতৎসম আৰু তদ্ভৱ শব্দবোৰ বাছি উলিয়াই লিখা।
শব্দসমূহ: পত্ৰ, সাত, ষষ্ঠ, বৰ্ণ, স্বৰ্ণ, কৰম, ধৰম, মিতিৰ, কাণ, ভক্তি, স্নেহ, আঠ।
উত্তৰঃ
| তৎসম | অৰ্ধতৎসম | তদ্ভৱ |
|---|---|---|
| পত্ৰ | ষষ্ঠ | সাত |
| বৰ্ণ | ধৰম | আঠ |
| ভক্তি | কৰম | কাণ |
| স্বৰ্ণ | মিতিৰ | |
| স্নেহ |
প্ৰশ্ন ১১। ওপৰৰ আৰ্হি অনুকৰণ কৰি তলত দিয়া শব্দবোৰ অৰ্ধতৎসম শব্দলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটো দেখুওৱা।
| তৎসম শব্দ | সৰলীকৰণ প্ৰক্ৰিয়া | অৰ্ধতৎসম |
|---|---|---|
| জন্ম | জন্ম → জন্ + ম → জন + অ + ম | জনম |
| কৰ্ম | কৰ্ম → কৰ্ + ম → কৰ + অ + ম | কৰম |
| যত্ন | যত্ন → যত্ + ন → যত + অ + ন | যতন |
| মিত্ৰ | মিত্ৰ → মিত্ + ৰ → মিত + ই + ৰ | মিতিৰ |
| মুক্তি | মুক্তি → মুক্ + তি → মুক্ + উ + তি | মুকুতি |
| স্মৰণ | স্মৰণ → স্ + মৰণ → স্ + উ + ম + ৰ + ণ | সুমৰণ |
প্ৰশ্ন ১২। ওপৰৰ আৰ্হি অনুকৰণ কৰি তলত দিয়া তৎসম শব্দবোৰ তদ্ভৱ শব্দলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটো দেখুওৱা।
| তৎসম শব্দ | সৰলীকৰণ প্ৰক্ৰিয়া | তদ্ভৱ |
|---|---|---|
| সৰ্প | সৰ্প → সৰ্ + প → স + আ + প | সাপ |
| কৰ্ম | কৰ্ম → কৰ্ + ম → ক + আ + ম | কাম |
| হস্ত | হস্ত → হস্ + ত → হ + আ + ত | হাত |
| দন্ত | দন্ত → দন্ + ত → দ + আঁ + ত | দাঁত |
জ্ঞান-সম্প্ৰসাৰণ
প্ৰশ্ন ১৩।
(ক) তলৰ স্তৱকটো পঢ়া।
‘সাধনা নহ’লে জানো পূৰাব পাৰিবা
জীৱনৰ যত অভিলাষ?
সাধনাই আনি দিয়ে শত সফলতা
প্ৰাপ্তিৰ সুখ আৰু আশ।
জীৱনলৈ আহে বহু বাধাৰ ধুমুহা
মনটিও নৰয় থিৰেৰে,
বটবৃক্ষ হৈ সাধনা কৰিলে
বাধাবোৰ নিজেই আঁতৰে।’
(খ) ওপৰৰ স্তৱকটো পঢ়ি তাৰ ভাব বহলাই লিখা।
উত্তৰঃ ওপৰৰ স্তৱকটোৰ মূল ভাব হৈছে— মানুহে জীৱনত উন্নতি আৰু সফলতা লাভ কৰিবলৈ একাগ্ৰ সাধনা আৰু কঠোৰ পৰিশ্ৰমৰ প্ৰয়োজন। নিষ্ঠা আৰু অধ্যৱসায় থাকিলে মানুহে নিজৰ লক্ষ্য পূৰণ কৰিব পাৰে। জীৱনত অহা নানা বাধা আৰু অসুবিধাবোৰো ধৈৰ্য আৰু সাধনাৰ জৰিয়তে অতিক্ৰম কৰা সম্ভৱ। সাধনা অবিহনে জীৱনত প্ৰকৃত সফলতা অৰ্জন কৰা কঠিন।
(গ) এগৰাকী সফল কণ্ঠশিল্পী হ’বলৈ কেনেদৰে সাধনা কৰিব লাগে?
উত্তৰঃ এগৰাকী সফল কণ্ঠশিল্পী হ’বলৈ নিয়মিত পৰিশ্ৰম, ধৈৰ্য, একাগ্ৰতা আৰু সাধনাৰ প্ৰয়োজন। নিজৰ কামত একাগ্ৰতা আৰু মনোযোগ ৰাখি নিয়মিত অভ্যাস কৰিলে এদিন সফলতা লাভ কৰিব পাৰি।
(ঘ) তোমাৰ লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ তুমি কেনেদৰে সাধনা কৰিবা?
উত্তৰঃ মোৰ লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ মই কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিম। মা-দেউতা আৰু শিক্ষকসকলৰ উপদেশ মানি চলিম।
(ঙ) ‘অধ্যৱসায়’ শব্দটোৰ অৰ্থ হ’ল নেৰা-নেপেৰা চেষ্টা।
ছাত্ৰ জীৱনত অধ্যৱসায়ৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছেনে?
উত্তৰঃ হয়, ছাত্ৰ জীৱনত অধ্যৱসায়ৰ যথেষ্ট প্ৰয়োজন আছে। অধ্যৱসায়ে এজন ছাত্ৰক নিয়মিত অধ্যয়ন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। অধ্যৱসায় আৰু কঠোৰ পৰিশ্ৰমৰ জৰিয়তে ছাত্ৰই জীৱনত সফলতা লাভ কৰিব পাৰে।
প্ৰশ্ন ১৪। প্ৰবচনফাঁকিৰ ভাব বহলাই লিখা।
‘অভ্যাসৰ নৰ, কৰ্ণপথে কৰে শৰ।’
উত্তৰঃ ‘অভ্যাসৰ নৰ, কৰ্ণপথে কৰে শৰ’ — এই প্ৰবচনফাঁকিৰ অৰ্থ হ’ল নিয়মিত অভ্যাস আৰু অধ্যৱসায় থাকিলে মানুহে কঠিন কামো সহজে সম্পন্ন কৰিব পাৰে।
মানুহৰ কাণৰ ফুটাটো অতি সৰু আৰু বেঁকা হোৱা সত্ত্বেও এজন দক্ষ ধনুৰ্ধৰে অনবৰতে অভ্যাস কৰাৰ ফলত সেই সৰু পথেৰেও শৰ নিক্ষেপ কৰিব পাৰে। অৰ্থাৎ, অবিৰত চৰ্চা আৰু অভ্যাসে মানুহক নিপুণ কৰি তোলে। এই প্ৰবচনটোৰ জৰিয়তে বুজোৱা হৈছে যে ধৈৰ্য, চেষ্টা আৰু নিয়মিত অভ্যাস থাকিলে মানুহে অসম্ভৱ যেন লগা কামো সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিব পাৰে।
প্ৰশ্ন ১৫। সংগীতৰ লগত জড়িত বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰৰ নাম লিখা আৰু তাৰে দুবিধ বাদ্যযন্ত্ৰৰ বিষয়ে একোটাকৈ টোকা লিখা।
উত্তৰঃ সংগীতৰ লগত জড়িত বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ হ’ল— ঢোল, তবলা, খোল, বাঁহী, পেঁপা, গগনা, নাগাৰা, মৃদংগ, ঢোলক আৰু টোকাৰী আদি। এই বাদ্যযন্ত্ৰসমূহে সংগীতক অধিক মধুৰ আৰু মনোমোহা কৰি তোলে।
ঢোলঃ ঢোল অসমৰ এক অতি জনপ্ৰিয় আৰু প্ৰাচীন লোকবাদ্য। বিশেষকৈ ৰঙালী বিহুত ঢোলৰ ব্যৱহাৰ অধিক হয়। ঢোল সাধাৰণতে কাঠ আৰু জন্তুৰ চামৰাৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। ইয়াক দুয়োফালৰ পৰা বজোৱা হয়। ঢোলৰ মাতে মানুহৰ মনত উৎসাহ, আনন্দ আৰু উদ্দীপনা জগাই তোলে। বিহুৰ উপৰি বিবাহ অনুষ্ঠান, পূজা-পাৰ্বণ আৰু বিভিন্ন সামাজিক উৎসৱতো ঢোল বজোৱা হয়। অসমৰ লোকসংস্কৃতিৰ সৈতে ঢোল গভীৰভাৱে জড়িত।
তবলা: তবলা ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাদ্যযন্ত্ৰ। ই সাধাৰণতে দুটা ভাগেৰে গঠিত— এটা সৰু অংশ আৰু এটা ডাঙৰ অংশ। তবলা হাতেৰে বজোৱা হয় আৰু ইয়াৰ সুৰ অতি মধুৰ। শাস্ত্ৰীয় সংগীত, ভজন, গজল আৰু লোকগীত আদিত তবলাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সংগীতৰ তাল আৰু লয় বজাই ৰখাত তবলাৰ বিশেষ ভূমিকা আছে।
প্ৰশ্ন ১৭। তলত দিয়া প্ৰতিটো অংশৰ পৰা এগৰাকীকৈ মুঠতে তিনিগৰাকী শিল্পীৰ চমু জীৱনী আৰু সংগীতৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখি শ্ৰেণীত পঢ়ি শুনোৱা।
‘ক’ অংশ: প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে, পাৰবীন চুলতানা।
‘খ’ অংশ: ড° ভূপেন হাজৰিকা, লতা মংগেশকাৰ।
‘গ’ অংশ: পণ্ডিত ভীমসেন যোশী, ওস্তাদ বিছমিল্লাহ খান।
উত্তৰঃ
১। প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে
প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে অসমৰ লোকসংগীত জগতৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিল্পী আছিল। ১৯৩৪ চনৰ ৩ অক্টোবৰত কলকাতাত তেখেতৰ জন্ম হৈছিল। তেখেতৰ পিতৃৰ নাম আছিল প্ৰকৃতিশ বৰুৱা। বিখ্যাত চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্ব প্ৰথমেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা আছিল তেখেতৰ খুৰাক।
প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে বিশেষকৈ গোৱালপৰীয়া লোকগীত গাই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। তেখেতৰ কণ্ঠত লোকগীতৰ সৰলতা, মাধুৰ্য আৰু গ্ৰাম্য জীৱনৰ অনুভৱ সুন্দৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছিল। সংগীতৰ প্ৰতি সৰুৰে পৰাই তেখেতৰ গভীৰ আগ্ৰহ আছিল।
১৯৫৬ চনত ড° ভূপেন হাজৰিকা পৰিচালিত ‘এৰা বাটৰ সুৰ’ চলচ্চিত্ৰত গীত গাই তেখেতে সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে। পিছলৈ আকাশবাণী আৰু বিভিন্ন মঞ্চত গীত পৰিৱেশন কৰি শ্ৰোতাসকলৰ হৃদয় জয় কৰে। গোৱালপৰীয়া লোকসংগীতক জাতীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়লৈ নিয়াত তেখেতৰ বিশেষ অৱদান আছে।
সংগীতৰ ক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেখেতে পদ্মশ্ৰী আৰু সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা লাভ কৰে। অসমীয়া লোকসংগীতক সমৃদ্ধ কৰাত তেখেতৰ অৱদান চিৰস্মৰণীয়।
২। ড° ভূপেন হাজৰিকা
ড° ভূপেন হাজৰিকা অসম তথা ভাৰতৰ এগৰাকী বিশ্ববিখ্যাত গায়ক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, সাহিত্যিক আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আছিল। ‘সুধাকণ্ঠ’ নামেৰে পৰিচিত এই মহান শিল্পীগৰাকীৰ জন্ম ১৯২৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত শদিয়াত হৈছিল। তেখেতৰ পিতৃৰ নাম নীলকান্ত হাজৰিকা আৰু মাতৃৰ নাম শান্তিপ্ৰিয়া হাজৰিকা।
সৰু বয়সৰ পৰাই তেখেতে সংগীতৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। তেখেতে জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ সংস্পৰ্শলৈ আহি সংগীত আৰু সংস্কৃতিৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰে। তেখেতে অসমীয়া, বাংলা আৰু হিন্দী ভাষাত অসংখ্য জনপ্ৰিয় গীত ৰচনা আৰু পৰিৱেশন কৰিছিল।
ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতসমূহত সমাজ, মানৱতা, প্ৰেম, দুখ-কষ্ট আৰু জনজীৱনৰ কথা গভীৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছে। তেখেতৰ কিছুমান বিখ্যাত গীত হ’ল—
- সাগৰ সংগমত
- জিলিকাব লুইতৰ পাৰ
- অ’ বিদেশী বন্ধু
- মানুহে মানুহৰ বাবে
- বিস্তীৰ্ণ পাৰৰে।
সংগীতৰ উপৰি তেখেতে চলচ্চিত্ৰ আৰু সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰতো উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। অসমীয়া সংস্কৃতিক বিশ্বদৰবাৰত পৰিচিত কৰোৱাত তেখেতৰ ভূমিকা অসামান্য। তেখেতে পদ্মশ্ৰী, পদ্মভূষণ, পদ্মবিভূষণ আৰু ভাৰত ৰত্নৰ দৰে বহু সন্মান লাভ কৰিছিল।
৩। পণ্ডিত ভীমসেন যোশী
পণ্ডিত ভীমসেন যোশী ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ এগৰাকী কিংবদন্তি কণ্ঠশিল্পী আছিল। ১৯২২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত কৰ্ণাটকৰ গাদাগ নামৰ ঠাইত তেখেতৰ জন্ম হৈছিল। তেখেতৰ পিতৃৰ নাম আছিল গুৰুৰাজ যোশী।
সৰু বয়সৰ পৰাই সংগীতৰ প্ৰতি গভীৰ অনুৰাগ থকা বাবে তেখেতে অতি কম বয়সতে সংগীত শিক্ষা লাভৰ উদ্দেশ্যে ঘৰ এৰি ওলাইছিল। পিছলৈ তেখেতে কিৰানা ঘৰানাৰ অধীনত সংগীত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেখেতৰ কণ্ঠ শক্তিশালী, আবেগপূৰ্ণ আৰু অতি মধুৰ আছিল।
পণ্ডিত ভীমসেন যোশী মূলত হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ খেয়াল গায়ক হিচাপে বিশ্ববিখ্যাত হৈছিল। শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ উপৰি তেখেতে বহু ভজন আৰু অভংগ গাই জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিছিল। তেখেতৰ গায়কীত গভীৰ ভক্তি আৰু সুৰৰ অপূৰ্ব মাধুৰ্য দেখা যায়।
সংগীত জগতলৈ আগবঢ়োৱা বিশেষ অৱদানৰ বাবে তেখেতে পদ্মশ্ৰী, পদ্মভূষণ, পদ্মবিভূষণ আৰু ভাৰত ৰত্নৰ দৰে সন্মান লাভ কৰে। ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত এই মহান শিল্পীগৰাকীৰ মৃত্যু হয়। ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ জগতত তেখেতৰ অৱদান সদায় স্মৰণীয় হৈ থাকিব।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post