সংবিধান
অনুশীলনী – ১
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) সংবিধান বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় মৌলিক নীতি-নিয়ম, আইন আৰু শাসনব্যৱস্থাৰ সামূহিক ৰূপক সংবিধান বোলা হয়। সংবিধানে চৰকাৰৰ গঠন, ক্ষমতা, দায়িত্ব আৰু নাগৰিকৰ অধিকাৰ আদি নিৰ্ধাৰণ কৰে।
(খ) সংবিধান কেই প্ৰকাৰৰ?
উত্তৰঃ সংবিধান প্ৰধানকৈ দুই প্ৰকাৰৰ—
১। লিখিত সংবিধান
২। অলিখিত সংবিধান
(গ) কোনখন দেশত সৰ্বপ্ৰথম লিখিত সংবিধান প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত সৰ্বপ্ৰথম লিখিত সংবিধান প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল।
(ঘ) অলিখিত সংবিধান থকা দেশ এখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ অলিখিত সংবিধান থকা দেশ এখন হ’ল ইংলেণ্ড বা যুক্তৰাজ্য।
(ঙ) সংবিধানৰ যিকোনো এটা বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ সংবিধান হৈছে ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ আইন।
২। সংবিধানৰ প্ৰয়োজনীয়তা বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ এখন ৰাষ্ট্ৰ সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰিবলৈ সংবিধানৰ বিশেষ প্ৰয়োজন আছে। সংবিধানৰ প্ৰধান প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ হ’ল—
১। ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ নীতি-নিয়ম নিৰ্ধাৰণ কৰে: সংবিধানে দেশখন কিদৰে পৰিচালিত হ’ব তাৰ মৌলিক নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰে।
২। চৰকাৰৰ অংগসমূহৰ ক্ষমতা নিৰ্ধাৰণ কৰে: কাৰ্যপালিকা, বিধানমণ্ডল আৰু ন্যায়পালিকাৰ গঠন, ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী সংবিধানত উল্লেখ থাকে।
৩। নাগৰিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে: সংবিধানে নাগৰিকসকলক বিভিন্ন মৌলিক অধিকাৰ প্ৰদান কৰে আৰু সেই অধিকাৰসমূহৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰে।
৪। ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰ ৰোধ কৰে: চৰকাৰ বা প্ৰশাসনে যাতে নিজৰ ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে, তাৰ বাবে সংবিধানে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে।
৫। নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে: নিৰ্বাচন কিদৰে অনুষ্ঠিত হ’ব আৰু প্ৰতিনিধি কিদৰে নিৰ্বাচিত হ’ব, তাৰ ব্যৱস্থা সংবিধানত থাকে।
৬। ৰাষ্ট্ৰৰ আদৰ্শ আৰু লক্ষ্য প্ৰকাশ কৰে: সংবিধানৰ মাজেৰে দেশখনৰ মূল আদৰ্শ, উদ্দেশ্য আৰু দৰ্শন প্ৰতিফলিত হয়।
৩। চমু টোকা লিখা—
(ক) অলিখিত সংবিধান
উত্তৰঃ যি সংবিধান এখন একক লিখিত গ্ৰন্থত সম্পূৰ্ণৰূপে সংকলিত নাথাকে আৰু দেশৰ ৰীতি-নীতি, পৰম্পৰা, সংসদীয় আইন, ন্যায়িক সিদ্ধান্ত আদি ভিত্তিত গঢ় লৈ উঠে, তাক অলিখিত সংবিধান বোলা হয়।
ইয়াৰ কোনো একক প্ৰণেতা বা নিৰ্দিষ্ট প্ৰণয়নকাল নাথাকে। ইংলেণ্ড বা যুক্তৰাজ্যৰ সংবিধান ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ।
(খ) লিখিত সংবিধান
উত্তৰঃ যি সংবিধানৰ মূল নীতি-নিয়ম আৰু আইনসমূহ লিখিত ৰূপত এটা বা একাধিক আনুষ্ঠানিক নথিত সন্নিৱিষ্ট থাকে, তাক লিখিত সংবিধান বোলা হয়।
লিখিত সংবিধানৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰণয়নকাল আৰু প্ৰণয়নকাৰী সংস্থা থাকে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সংবিধান বিশ্বৰ প্ৰথম আধুনিক লিখিত সংবিধান হিচাপে জনাজাত।
অনুশীলনী – ২
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) ভাৰতৰ সংবিধান সভাৰ সভাপতি কোন আছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ সংবিধান সভাৰ সভাপতি আছিল ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ।
(খ) ভাৰতৰ সংবিধানৰ খচৰা কমিটিত থকা অসমৰ একমাত্ৰ সদস্যজনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ সংবিধানৰ খচৰা কমিটিত থকা অসমৰ একমাত্ৰ সদস্যজন আছিল চৈয়দ মহম্মদ ছাদুল্লা।
(গ) ভাৰতক কিয় ‘অৰ্ধ-যুক্তৰাষ্ট্ৰ’ বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ ভাৰতত কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ মাজত ক্ষমতা বিভাজনৰ দৰে যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় বৈশিষ্ট্য আছে। আনহাতে শক্তিশালী কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ, একক নাগৰিকত্ব আৰু জৰুৰীকালীন ক্ষমতাৰ দৰে একাত্মক বৈশিষ্ট্যও আছে।
যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় আৰু একাত্মক—এই দুয়ো ধৰণৰ বৈশিষ্ট্য একেলগে থকাৰ বাবে ভাৰতক অৰ্ধ-যুক্তৰাষ্ট্ৰ বা Quasi-Federal বুলি কোৱা হয়।
(ঘ) ভাৰতীয় সংবিধানৰ চূড়ান্ত ৰূপত কেইগৰাকী সদস্যই স্বাক্ষৰ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানৰ চূড়ান্ত ৰূপত ২৮৪ গৰাকী সদস্যই স্বাক্ষৰ কৰিছিল।
(ঙ) ভাৰতীয় সংবিধান অনুসৰি জৰুৰী অৱস্থা কেইপ্ৰকাৰৰ?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধান অনুসৰি জৰুৰী অৱস্থা তিনি প্ৰকাৰৰ।
২। কি কি পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হ’লে ভাৰতীয় সংবিধান অনুসৰি দেশত জৰুৰী অৱস্থা ঘোষণা কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানত তিনিধৰণৰ জৰুৰী অৱস্থাৰ ব্যৱস্থা আছে—
(ক) জাতীয় জৰুৰী অৱস্থা
যুদ্ধ, বহিঃআক্ৰমণ বা সশস্ত্ৰ বিদ্ৰোহৰ ফলত ভাৰতৰ সুৰক্ষা বিপদাপন্ন হ’লে সংবিধানৰ ৩৫২ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি জাতীয় জৰুৰী অৱস্থা ঘোষণা কৰিব পাৰি।
(খ) ৰাজ্যিক জৰুৰী অৱস্থা বা ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন
কোনো ৰাজ্যত সংবিধান অনুসৰি চৰকাৰ চলোৱা সম্ভৱ নহ’লে ৩৫৬ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি সেই ৰাজ্যত ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন ঘোষণা কৰিব পাৰি।
(গ) আৰ্থিক জৰুৰী অৱস্থা
ভাৰত বা ইয়াৰ কোনো অংশৰ আৰ্থিক স্থিৰতা বা ঋণ-সামৰ্থ্য বিপদাপন্ন হ’লে ৩৬০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আৰ্থিক জৰুৰী অৱস্থা ঘোষণা কৰিব পাৰি।
৩। ভাৰতীয় সংবিধানৰ যিকোনো তিনিটা বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানৰ তিনিটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হ’ল—
(ক) লিখিত আৰু বিস্তৃত সংবিধান
ভাৰতীয় সংবিধান এখন লিখিত আৰু অতি বিস্তৃত সংবিধান। ইয়াত কেন্দ্ৰ, ৰাজ্য, নাগৰিকৰ অধিকাৰ, নিৰ্বাচন, ন্যায়পালিকা আদি বিভিন্ন বিষয়ৰ সবিশেষ বিধান আছে।
(খ) প্ৰস্তাৱনা
ভাৰতীয় সংবিধানৰ আৰম্ভণিতে এখন প্ৰস্তাৱনা আছে। ইয়াত ভাৰতৰ মূল আদৰ্শ, লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য প্ৰকাশ কৰা হৈছে।
(গ) আংশিক কঠিন আৰু আংশিক নমনীয়
সংবিধানৰ কিছুমান বিধান সহজে সংশোধন কৰিব পাৰি আৰু কিছুমান বিধান সংশোধনৰ বাবে বিশেষ পদ্ধতি অনুসৰণ কৰিব লাগে। সেয়েহে ভাৰতীয় সংবিধানক আংশিক কঠিন আৰু আংশিক নমনীয় বা মিশ্ৰিত সংবিধান বোলা হয়।
৪। ভাৰতৰ সংবিধান প্ৰণয়ন সন্দৰ্ভত অসমৰ অৱদান বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ সংবিধান প্ৰণয়নত অসমৰ বহু বিশিষ্ট ব্যক্তিয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ ভিতৰত গোপীনাথ বৰদলৈ, চৈয়দ মহম্মদ ছাদুল্লা, জে. জে. এম. নিকলছ ৰয়, কুলধৰ চলিহা, ধৰণীধৰ বসুমতাৰী, নিবাৰণ চন্দ্ৰ লস্কৰ, ৰোহিণী কুমাৰ চৌধুৰী আদি উল্লেখযোগ্য।
চৈয়দ মহম্মদ ছাদুল্লা সংবিধানৰ খচৰা কমিটিৰ সদস্য আছিল। গোপীনাথ বৰদলৈয়ে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ জনজাতীয় আৰু পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ বাবে বিশেষ সাংবিধানিক ব্যৱস্থা প্ৰস্তুত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল।
অনুশীলনী – ৩
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) সংবিধানৰ সংশোধন মানে কি বুজা?
উত্তৰঃ সময় আৰু পৰিৱৰ্তিত পৰিস্থিতিৰ লগত খাপ খুৱাবলৈ সংবিধানৰ বিদ্যমান বিধান সলনি কৰা, বাতিল কৰা বা নতুন বিধান সংযোজন কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াক সংবিধান সংশোধন বোলা হয়।
(খ) কোনটো সংশোধনীৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় সংবিধানত বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ ৮৬তম সংবিধান সংশোধনী, ২০০২ৰ জৰিয়তে ৬ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
(গ) ৪২তম সংবিধান সংশোধনীৰ যোগেদি ভাৰতৰ সংবিধানত কি কি বিষয় সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ৪২তম সংবিধান সংশোধনী, ১৯৭৬ৰ জৰিয়তে প্ৰস্তাৱনাত ‘সমাজবাদী’ আৰু ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’ শব্দ দুটা সংযোজন কৰা হয়। লগতে মৌলিক কৰ্তব্যসমূহো সংবিধানত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
২। ভাৰতৰ সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাৰ তিনিটা মূল বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাৰ তিনিটা মূল বৈশিষ্ট্য হ’ল—
১। ই ভাৰতক সাৰ্বভৌম, সমাজবাদী, ধৰ্মনিৰপেক্ষ, গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্য হিচাপে ঘোষণা কৰে।
২। ই সকলো নাগৰিকৰ বাবে ন্যায়, স্বাধীনতা আৰু সমতা নিশ্চিত কৰাৰ লক্ষ্য প্ৰকাশ কৰে।
৩। ই দেশৰ নাগৰিকসকলৰ মাজত ভ্ৰাতৃত্ববোধ, ঐক্য আৰু অখণ্ডতা বজাই ৰখাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে।
৩। অসমৰ বাবে ভাৰতীয় সংবিধানে আগবঢ়োৱা বিশেষ ব্যৱস্থাবোৰৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ অসমৰ জনজাতীয় আৰু পাৰ্বত্য অঞ্চলসমূহৰ বিশেষ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু প্ৰশাসনিক স্বকীয়তা ৰক্ষা কৰিবলৈ ভাৰতীয় সংবিধানে বিশেষ ব্যৱস্থা আগবঢ়াইছে।
১। ষষ্ঠ অনুসূচীৰ জৰিয়তে অসমৰ কিছুমান জনজাতীয় অঞ্চলত স্বায়ত্তশাসিত জিলা পৰিষদ আৰু আঞ্চলিক পৰিষদ গঠনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।
২। সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ ২৪৪(২) আৰু **২৭৫(১)**ৰ অধীনত জনজাতীয় অঞ্চলৰ প্ৰশাসন আৰু উন্নয়নৰ বাবে বিশেষ ব্যৱস্থা আৰু অনুদানৰ বিধান আছে।
৩। অনুচ্ছেদ ৩৭১B অনুসৰি অসমৰ জনজাতীয় অঞ্চলৰ প্ৰতিনিধিসকলক লৈ অসম বিধানসভাত এখন বিশেষ সমিতি গঠন কৰিব পাৰি।
এই ব্যৱস্থাসমূহৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে জনজাতীয় লোকসকলৰ ভূমি, সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু স্বকীয়তা সুৰক্ষিত কৰা আৰু স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন শক্তিশালী কৰা।
Part – 2
তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা—
১। ভাৰতীয় সংবিধানত কেই প্ৰকাৰৰ জৰুৰীকালীন ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা আছে?
(ক) ২
(খ) ৩
(গ) ৪
(ঘ) ৫
উত্তৰঃ (খ) ৩।
২। উক্তি— ভাৰতৰ সংবিধানখন মিশ্ৰিত সংবিধান।
যুক্তি— ভাৰতৰ সংবিধানখনৰ কিছুমান দফা সহজে সংশোধন কৰিব পাৰি আৰু কিছুমান দফা সংশোধনৰ বাবে কঠিন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰিব লাগে।
(ক) উক্তিটো শুদ্ধ কিন্তু যুক্তিটো ভুল।
(খ) উক্তিটো ভুল কিন্তু যুক্তিটো শুদ্ধ।
(গ) উক্তি আৰু যুক্তি দুয়োটাই শুদ্ধ, যুক্তি উক্তিটোৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা।
(ঘ) উক্তি আৰু যুক্তি দুয়োটাই শুদ্ধ, যুক্তি উক্তিটোৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা নহয়।
উত্তৰঃ (গ) উক্তি আৰু যুক্তি দুয়োটাই শুদ্ধ, যুক্তি উক্তিটোৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা।
৩। কোনখন দেশত অলিখিত সংবিধান আছে?
(ক) ইংলেণ্ড
(খ) ৰাছিয়া
(গ) জাপান
(ঘ) ফ্ৰান্স
উত্তৰঃ (ক) ইংলেণ্ড।
৪। সংবিধানৰ খচৰা কমিটিৰ অসমৰ একমাত্ৰ সদস্যগৰাকী কোন আছিল?
(ক) গোপীনাথ বৰদলৈ
(খ) চৈয়দ মহম্মদ ছাদুল্লা
(গ) বিষ্ণুৰাম মেধি
(ঘ) ধৰণীধৰ বসুমতাৰী
উত্তৰঃ (খ) চৈয়দ মহম্মদ ছাদুল্লা।
৫। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৪২তম সংশোধনীৰ যোগেদি প্ৰস্তাৱনাত কোন দুটা আদৰ্শ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে?
(ক) সাৰ্বভৌম আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ
(খ) ধৰ্মনিৰপেক্ষ আৰু সমাজবাদী
(গ) সমাজবাদী আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধ
(ঘ) ভ্ৰাতৃত্ববোধ আৰু সাৰ্বভৌম
উত্তৰঃ (খ) ধৰ্মনিৰপেক্ষ আৰু সমাজবাদী।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post