ধৰ ঝাড়ুুুুুুুুুুুু ধৰ ভাই
ভাব-বিষয়ক
১। অতি চমুকৈ উত্তৰ দিয়া
(ক) অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক কি আখ্যা দিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা দিয়া হৈছিল।
(খ) সাতামপুৰুষীয়া ‘সোণৰ চোতাল-ঘৰ’ কিহেৰে পোত খাই আছে বুলি কবিয়ে কৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে কৈছে যে সাতামপুৰুষীয়া ‘সোণৰ চোতাল-ঘৰ’ যুগ যুগ ধৰি জমা হোৱা ভূঁহু-মলি আৰু আৱৰ্জনাৰে পোত খাই আছে।
(গ) জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ কবিয়ে কি বেশেৰে ঝাড়ু ধৰিবলৈ কৈছে?
উত্তৰঃ জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ কবিয়ে বীৰ বেশেৰে ঝাড়ু ধৰিবলৈ কৈছে।
(ঘ) কবিয়ে চাই থাকোঁতে মুখ কিহেৰে ভৰি পৰিল বুলিছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে চাই থাকোঁতে মুখ কাজল-ছাইৰে ভৰি পৰিল বুলি কৈছে।
২। “হ’ল এৱে তোৰ সময় হ’বৰ / জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ যে ভাই।” — কবিয়ে কিয় ‘জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ’ হোৱাৰ সময় হ’লহি বুলি সকীয়াই দিছে?
উত্তৰঃ কবিতাখন ৰচিত হোৱা সময়ত দেশ পৰাধীন আছিল। বিদেশী শাসনৰ লগতে দেশবাসীৰ মাজত হিংসা, দ্বেষ, ভেদাভেদ, ঘৃণা, স্বাৰ্থপৰতা আৰু অহংকাৰৰ দৰে বহু কু-প্ৰবৃত্তিয়ে জাতিক ভিতৰৰ পৰা দুৰ্বল কৰি তুলিছিল।
ঝাড়ুদাৰে যেনেকৈ ঘৰ-দুৱাৰৰ মলি আঁতৰাই পৰিষ্কাৰ কৰে, তেনেদৰে দেশৰ মানুহেও নিজৰ মন আৰু সমাজৰ পৰা এই কু-ভাৱনাবোৰ দূৰ কৰিব লাগিব। কবিৰ মতে, জাতিক নতুন শক্তি দিবলৈ আৰু স্বাধীনতাৰ যোগ্য কৰি তুলিবলৈ সকলোকে একেলগে আগবাঢ়ি ‘জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ’ হোৱাৰ সময় ইতিমধ্যে আহি পৰিছে। সেইবাবেই কবিয়ে আৰু পলম নকৰি সক্ৰিয় হ’বলৈ দেশবাসীক সকীয়াই দিছে।
৩। “নহ’লে যে বিশ্ব সভাত / নহ’ব তোৰ বহাৰ ঠাই।” — বিশ্ব সভাত বহাৰ ঠাই পাবলৈ কবিয়ে কি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে?
উত্তৰঃ কবিৰ মতে, পৰাধীন আৰু ভিতৰি বিভক্ত জাতিয়ে বিশ্বৰ আগত সন্মানীয় স্থান লাভ কৰিব নোৱাৰে। বিশ্ব সভাত মৰ্যাদাৰে থিয় হ’বলৈ হ’লে প্ৰথমে জাতিৰ ভিতৰত থকা হিংসা-দ্বেষ, ভেদাভেদ, ঘৃণা, স্বাৰ্থপৰতা আৰু অহংকাৰ দূৰ কৰিব লাগিব।
সকলো সংকীৰ্ণতা ত্যাগ কৰি দেশবাসীয়ে একতাৰ শক্তিত সংগঠিত হ’ব লাগিব আৰু পৰাধীনতাৰ শিকলি ছিঙি স্বাধীনতা পুনৰ লাভ কৰিব লাগিব। তেতিয়াহে দেশখনে আত্মমৰ্যাদাৰে বিশ্বৰ আন স্বাধীন জাতিসমূহৰ সমানে স্থান লাভ কৰিব পাৰিব।
৪। ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাটোৰ মূলভাৱ লিখা।
উত্তৰঃ ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাটোৰ মূল সুৰ হৈছে স্বদেশপ্ৰেম, জাতীয় জাগৰণ আৰু আত্মশুদ্ধিৰ আহ্বান।
কবিয়ে দেশ আৰু জাতিক এখন বহুদিন ধৰি চাফা নকৰা ঘৰ-চোতালৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। এই ঘৰখনত জমা হোৱা মলি-মামৰ হৈছে হিংসা, বিদ্বেষ, জাতিভেদ, ঘৃণা, স্বাৰ্থপৰতা, অহংকাৰ আৰু পৰাধীনতাৰ গ্লানি। এই কু-প্ৰবৃত্তিবোৰে মানুহৰ মাজত অনৈক্য সৃষ্টি কৰি জাতিটোক দুৰ্বল কৰি তুলিছে।
সেয়েহে কবিয়ে দেশবাসীক বীৰৰ দৰে ঝাড়ু হাতত লৈ এই মানসিক আৰু সামাজিক আৱৰ্জনাবোৰ আঁতৰাবলৈ আহ্বান জনাইছে। সকলো ভেদাভেদ দূৰ কৰি একতাৰ শক্তিত দেশক পুনৰ স্বাধীন, সুন্দৰ আৰু গৌৰৱময় কৰি তুলিলেহে বিশ্ব দৰবাৰত জাতিটোৱে সন্মানীয় স্থান লাভ কৰিব পাৰিব। এই আহ্বানেই কবিতাটোৰ কেন্দ্ৰীয় ভাব।
৫। ব্যাখ্যা কৰা
(ক)
“হিংসা-দ্বেষৰ, ভেদাভেদৰ,
ঘৃণা-ঘৃণি স্বাৰ্থ ভেমৰ
কত যে কি মলি-মামৰ
ভৰি জাতিৰ জীৱন যায়।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে। ইয়াত কবিয়ে জাতিৰ ভিতৰত জমা হোৱা মানসিক আৰু সামাজিক কু-প্ৰবৃত্তিবোৰৰ ভয়ংকৰ ফলৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছে।
কবিৰ দৃষ্টিত হিংসা, দ্বেষ, উচ্চ-নীচৰ ভেদাভেদ, পৰস্পৰৰ প্ৰতি ঘৃণা, ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ আৰু অহংকাৰ হৈছে জাতিৰ জীৱন কলুষিত কৰা মলি-মামৰ। এইবোৰৰ ফলত মানুহৰ মাজত ঐক্য নষ্ট হয়, শক্তি খণ্ডিত হয় আৰু জাতিৰ সামূহিক উন্নতি বাধাগ্ৰস্ত হয়।
দেশ পৰাধীন হৈ থকাৰ সময়ত এই অনৈক্যই বিদেশী শক্তিক অধিক সুবিধা দিছিল। সেয়েহে কবিয়ে বুজাইছে যে জাতিক ৰক্ষা কৰিবলৈ হ’লে প্ৰথমে এই অন্তৰৰ মলি আঁতৰাই ঐক্য, ভ্ৰাতৃত্ব আৰু নিঃস্বাৰ্থ দেশপ্ৰেম গঢ়ি তুলিব লাগিব।
(খ)
“ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই।
আৰু চাবৰ সময় নাই—
চাই থাকোঁতে মুখত কেৱল
ভৰিল কাজল-ছাই।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে। ইয়াত কবিয়ে দেশবাসীক নিস্ক্ৰিয়তা ত্যাগ কৰি তৎক্ষণাৎ কৰ্মত নামিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
দেশ পৰাধীন হৈ থাকোঁতে বহুদিন হাত সাৱটি চাই থকাৰ ফলত জাতিৰ মুখত অপমান আৰু গোলামিৰ কালিমা লাগিছিল। কবিতাত ‘কাজল-ছাই’ শব্দে সেই পৰাধীনতাৰ কলংক আৰু লাঞ্ছনাক বুজাইছে।
কবিৰ মতে, আৰু নীৰৱ হৈ থকাৰ সময় নাই। দেশ আৰু সমাজৰ ভিতৰত থকা সকলো মলি সাৰি-পুছি আঁতৰাই জাতিক পুনৰ মৰ্যাদাশীল কৰি তুলিবলৈ এতিয়াই কৰ্মত নামিব লাগিব। এই কবিতাফাঁকিত সেই তৎকালীন জাতীয় জাগৰণৰ আহ্বানেই শক্তিশালীভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।
৬। ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাটোৰ মাজেৰে কবি ৰায়চৌধুৰীদেৱৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ ভাব কিদৰে প্ৰকাশ পাইছে?
উত্তৰঃ ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাটো অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গভীৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ উজ্জ্বল প্ৰকাশ। দেশ পৰাধীন হৈ থকা অৱস্থা, জাতিৰ আত্মমৰ্যাদাৰ অৱক্ষয় আৰু মানুহৰ মাজত থকা অনৈক্যই কবিৰ হৃদয়ক গভীৰভাৱে ব্যথিত কৰিছিল।
কবিয়ে উপলব্ধি কৰিছিল যে কেৱল বিদেশী শাসকক দোষ দিলেই দেশৰ মুক্তি সম্ভৱ নহয়। জাতিৰ ভিতৰত থকা হিংসা-দ্বেষ, জাতিভেদ, ঘৃণা, স্বাৰ্থপৰতা আৰু অহংকাৰো স্বাধীনতাৰ পথৰ ডাঙৰ বাধা। সেইবাবেই তেওঁ এই কু-প্ৰবৃত্তিবোৰক ‘মলি-মামৰ’ আৰু ‘জাহি-জাবৰ’ৰ সৈতে তুলনা কৰি সকলোকে সেইবোৰ আঁতৰাবলৈ আহ্বান জনাইছে।
ঝাড়ু ধৰা সাধাৰণ কামটোক কবিয়ে দেশসেৱাৰ এক শক্তিশালী প্ৰতীকালৈ উন্নীত কৰিছে। জাতিৰ প্ৰতিজন মানুহক তেওঁ ‘ঝাড়ুদাৰ’ হৈ নিজৰ মন, সমাজ আৰু দেশ শুদ্ধ কৰিবলৈ কৈছে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল—এটা ঐক্যবদ্ধ, স্বাধীন, আত্মমৰ্যাদাশীল আৰু বিশ্বসভাত সন্মান লাভ কৰা জাতি গঢ়ি তোলা।
দেশৰ এই উন্নত ৰূপ দেখাৰ গভীৰ আকাংক্ষা আৰু তাৰ বাবে দেশবাসীক জাগ্ৰত কৰাৰ চেষ্টা কবিৰ অকৃত্ৰিম স্বদেশপ্ৰেমৰ স্পষ্ট প্ৰমাণ।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
১। ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাৰ মূল বাৰ্তা কি?
উত্তৰঃ কবিতাটোৰ মূল বাৰ্তা হ’ল—জাতিৰ ভিতৰৰ হিংসা, দ্বেষ, ভেদাভেদ, ঘৃণা আৰু স্বাৰ্থপৰতা দূৰ কৰি ঐক্যবদ্ধভাৱে দেশৰ উন্নতি আৰু স্বাধীনতাৰ বাবে আগবাঢ়িব লাগে।
২। কবিতাত ‘ঝাড়ু’ৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰঃ কবিতাত ‘ঝাড়ু’ কেৱল ঘৰ চাফা কৰা সঁজুলি নহয়; ই মানসিক আৰু সামাজিক শুদ্ধিকৰণৰ প্ৰতীক। ইয়াৰ দ্বাৰা কবিয়ে মানুহৰ মনৰ পৰা হিংসা, ঘৃণা, ভেদাভেদ আৰু স্বাৰ্থপৰতা আঁতৰাবলৈ আহ্বান জনাইছে।
৩। কবিতাত ‘সোণৰ চোতাল’ৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰঃ ‘সোণৰ চোতাল’ৰ মাজেৰে কবিয়ে দেশৰ গৌৰৱময় অতীত, ঐতিহ্য আৰু সম্ভাৱনাময় জাতীয় জীৱনক বুজাইছে। মলি আঁতৰালে এই গৌৰৱ পুনৰ উজ্জ্বল হৈ উঠিব পাৰে।
৪। কবিতাত ‘হিংসা-দ্বেষ’ৰ উল্লেখ কিয় কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ হিংসা-দ্বেষে মানুহৰ মাজত অনৈক্য আৰু বিভাজন সৃষ্টি কৰে। কবিয়ে এইবোৰক জাতিৰ উন্নতিৰ বাধা হিচাপে দেখুৱাই সেই কু-ভাৱনাবোৰ ত্যাগ কৰিবলৈ কৈছে।
৫। ‘চুকে-কোণে’ৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ‘চুকে-কোণে’ মানে সকলো ঠাইতে বা প্ৰতিটো অংশত। কবিতাত ইয়াৰ অৰ্থ সমাজ আৰু জাতিৰ সকলো স্তৰত থকা কু-প্ৰবৃত্তিবোৰ সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰোৱা।
৬। কবিতাত স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ প্ৰভাৱ কেনেদৰে দেখা যায়?
উত্তৰঃ কবিতাটোত পৰাধীনতাৰ গ্লানি, জাতীয় জাগৰণ, ঐক্য আৰু আত্মমৰ্যাদাৰ আহ্বান স্পষ্ট। এইবোৰৰ মাজেৰে স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ চেতনা সুস্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।
৭। কবিতাত ‘বিশ্ব-সভা’ৰ উল্লেখ কিয় কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ ‘বিশ্ব-সভা’ শব্দই বিশ্বৰ স্বাধীন আৰু সন্মানীয় জাতিসমূহৰ মাজত নিজৰ দেশৰ মৰ্যাদাপূৰ্ণ স্থানক বুজাইছে। কবিৰ মতে, ঐক্য আৰু স্বাধীনতা লাভ কৰিলেহে সেই স্থান লাভ কৰিব পৰা যাব।
৮। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ জীৱন-অভিজ্ঞতা কবিতাত কেনেদৰে প্ৰতিফলিত হৈছে?
উত্তৰঃ কবিৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম, কাৰাবাস আৰু জাতীয় জীৱনৰ দুৰৱস্থা নিকটৰ পৰা দেখা অভিজ্ঞতাই কবিতাটোৰ ভাষা আৰু আহ্বানক তীব্ৰ কৰি তুলিছে। সেয়ে কবিতাটোত দেশৰ মুক্তি আৰু জাতীয় শুদ্ধিৰ প্ৰতি তেওঁৰ গভীৰ আকুলতা প্ৰকাশ পাইছে।
ভাষা-বিষয়ক
১। তলত দিয়া যুৰীয়া শব্দবোৰেৰে বাক্য ৰচনা কৰা
(ক) হীনে-ঘিণে
উত্তৰঃ আত্মমৰ্যাদা হেৰুৱাই হীনে-ঘিণে জীৱন যাপন কৰা উচিত নহয়।
(খ) ধাৰে-ঋণে
উত্তৰঃ অযথা ধাৰে-ঋণে ডুবি থাকিলে সংসাৰত শান্তি নাথাকে।
(গ) ঘৃণা-ঘৃণি
উত্তৰঃ ঘৃণা-ঘৃণি এৰি মিলাপ্ৰীতিৰে থাকিলেহে সমাজৰ উন্নতি হয়।
(ঘ) জাহি-জাবৰ
উত্তৰঃ বৰষুণৰ পাছত চোতালখন জাহি-জাবৰেৰে ভৰি পৰিছিল।
(ঙ) সাৰি-পুছি
উত্তৰঃ উৎসৱৰ আগদিনা সকলোয়ে মিলি ঘৰখন সাৰি-পুছি পৰিষ্কাৰ কৰিলে।
(চ) মলি-মামৰ
উত্তৰঃ বহুদিন পৰিষ্কাৰ নকৰাৰ বাবে লোহাৰ সঁজুলিবোৰত মলি-মামৰ ধৰিছিল।
২। মূৰ্ধন্য ‘ণ’ হোৱাৰ কাৰণ দৰ্শোৱা
(ক) সোণ
উত্তৰঃ ‘সোণ’ শব্দত স্বাভাৱিকভাৱে মূৰ্ধন্য ‘ণ’ ব্যৱহৃত হৈছে।
(খ) ঘৃণা
উত্তৰঃ ‘ঋ’-ৰ পিছত থকা দন্ত্য ‘ন’ মূৰ্ধন্য **‘ণ’**লৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছে।
(গ) ঋণ
উত্তৰঃ ‘ঋ’-ৰ পাছত থকা ‘ন’ মূৰ্ধন্য ‘ণ’ হৈছে।
৩। বিপৰীত শব্দ লিখা
- ঘৃণা — প্ৰেম
- স্বাৰ্থ — নিঃস্বাৰ্থতা
- জীৱন — মৰণ
- বীৰ — ভীৰু
ভাব-বিষয়কঃ
১। অতি চমুকৈ উত্তৰ দিয়াঃ
(ক) অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক কি আখ্যা দিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ- অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক “অসম কেশৰী” আখ্যা দিয়া হৈছিল।
(খ) সাতামপুৰুষীয়া “সোণৰ চোতাল-ঘৰ” কিহেৰে পোত খাই আছে বুলি কবিয়ে কৈছে?
উত্তৰঃ- সাতামপুৰুষীয়া “সোণৰ চোতাল-ঘৰ” বহু যুগৰ ভূঁহুৰ পৰি পোত খাই আছে বুলি কবিয়ে কৈছে।
(গ) জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ কবিয়ে কি বেশেৰে ঝাড়ু ধৰিবলৈ কৈছে?
উত্তৰঃ- জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ কবিয়ে বীৰ বেশেৰে ঝাড়ু ধৰিবলৈ কৈছে।
(ঘ) কবিয়ে চাই থাকোঁতে মুখ কিহেৰে ভৰি পৰিল বুলিছে?
উত্তৰঃ- কবিয়ে চাই থাকোঁতে মুখ কাজল-ছাইৰে ভৰি পৰিল বুলিছে।
২। “হ’ল এৱে তোৰ সময় হ’বৰ
জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ যে ভাই।
一ইয়াত কবিয়ে কি কাৰণে ‘জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ’ হোৱাৰ সময় হ’লহি বুলি সকীয়াই দিছে?
উত্তৰঃ- পৰাধীন ভাৰতক স্বাধীন কৰিবলৈ মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত যি অহিংস আন্দোলন দেশজুৰি চলিছিল, সেই আন্দোলনৰ কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধাৰী অংশীদাৰ আছিল।ভাৰতবাসীৰ মাজত হিংসা, ভেদা-ভেদ, ঘৃণা-ঘৃণিৰ ভেম ক’ত কি যে মলি-মামৰ পৰি অসমৰ ‘সােণৰ চোতাল’ আনৰ জাৱৰেৰে ভৰি পৰিছিল।
উক্ত কবিতাফাঁকিৰ দ্বাৰা কবিয়ে পৰাধীনতাৰ কলংক আঁতৰাই দেশৰ হেৰুৱা স্বাধীনতা পুনৰ উদ্ধাৰ কৰিবৰ বাবে কবিয়ে ভাৰতবাসীক ঝাড়ু ধৰিবলৈ আহ্বান কৰিছে। যা’তে এইবোৰ সাৰি আঁতৰাই ভাৰতবৰ্ষ তথা অসমক পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ ‘জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ’ হােৱাৰ সময় হ’লহি বুলি কবিয়ে সকলোকে সকীয়াই দিছে। যদি এনে নকৰে তেনেহ’লে, চিৰকাললে ভাৰতবাসী তথা অসমবাসীয়ে গােলামি কৰি দুর্বিষহ জীৱন কটাব লাগিব।
৩। “নহ’লে যে বিশ্ব সভাত
নহ’ব তোৰ বহাৰ ঠাই।
一 বিশ্ব সভাত বহাৰ ঠাই পাবলৈ কবিয়ে কি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে?
উত্তৰঃ- কবিতাটি ৰচনাৰ সময়ত ভাৰতবর্ষ ব্রিটিছৰ অধীনত আছিল। পৰাধীন দেশে কেতিয়াও সু-সভ্য জাতিৰ বিশ্বসভাত বহাৰ সুযােগ নাপায়৷ ভাৰতবাসীয়ে ইমান দিনে পৰৰ অধীনত চলি, পৰৰ গোলামি কৰি, পৰৰ চৰণত পূজা-সেৱা কৰি দিন অতিবাহিত কৰিলে।কিন্তু এতিয়া সকলোৱে “ঝাড়ুদাৰ” হোৱাৰ সময় আহি পৰিল। ঝাড়ুৰে সাৰি-পুছি ঘৰ-দুৱাৰ চিকুণাই তোলাৰ দৰে আমাৰ মাজত থকা মলিস্বৰূপ পৰস্পৰ ভেদা-ভেদ, হিংসা-বিদ্বেষ, ঘৃণা আদি নাইকিয়া কৰি সকলোৱে একগোট হৈ দেশখনৰ হেৰুৱা স্বাধীনতা ঘূৰাই আনিলেহে বিশ্ব সভাত বহাৰ ঠাই পাব বুলি কবিয়ে কৈছে।
৪। “ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই” 一 কবিতাটিৰ মূলভাৱ লিখা।
উত্তৰঃ- সকলো ধৰণৰ হিংসা-আসূয়া, গোলামি, পৰাধীনতাৰ পৰা দেশক স্বাধীন কৰিবলৈ একগোট হোৱাৰ আহ্বানেই “ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই” কবিতাটোৰ মূলভাৱ।
দেশপ্রেমী কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীদেৱৰ ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাটোৰ ৰচনাৰ সময়ত তেওঁ দেশৰ স্বাধনীতাৰ কাৰণে যুঁজাৰ বাবে সশ্রম কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। যুগ যুগ ধৰি অসম তথা ভাৰতবৰ্ষ ইংৰাজৰ অধীনত আছিল। সেই সময়ত অসমৰ নিজস্ব ঐতিহ্য়, গৰিমা কালৰ বুকুত হেৰুওৱাৰ উপক্ৰম হৈছিল। জাতিৰ অস্তিত্ব বিপন্ন হৈ পৰিছিল। তথাপি দেশৰ মানুহৰ জাতীয় চেতনা জাগ্ৰত হোৱা নাছিল। ইংৰাজৰ ভয়ত বহুতে তেওঁলোকৰ তলত গোমালিহে কৰিছিল। সেই সময়ত দেশৰ মানুহৰ মাজত হিংসা, ভেদা-ভেদ, ঘৃণা-ঘৃণিৰ ভাৱ উপচি পৰিছিল। দেশৰ পৰা এই সকলোবোৰ দূৰ কৰি ভাৰতবৰ্ষক পুনৰ আগৰ পৰে স্বধীন ‘সোণৰ অসম’ গঢ়ি তুলিবৰ বাবে কবিয়ে দেশৰ সকলো নাগৰিকক ঝাড়ুদাৰ হ’বৰ বাবে আহ্বান জনাইছিল। ঝাড়ুৰে সাৰি-পুছি ঘৰ-দুৱাৰ চিকুণাই তোলাৰ দৰে আমাৰ মাজত থকা মলিস্বৰূপ পৰস্পৰ ভেদা-ভেদ, হিংসা-বিদ্বেষ, ঘৃণা আদি নাইকিয়া কৰি সকলোৱে একগোট হৈ দেশখনৰ হেৰুৱা স্বাধীনতা ঘূৰাই আনিলেহে বিশ্ব সভাত বহাৰ ঠাই পাব বুলি কবিয়ে কৈছে।
তেতিয়াহে আমাৰ গােলামিৰ শিকলি আঁতৰি যাব আৰু মাতৃভূমি দাসত্বৰ পৰা মুক্ত হৈ স্বাধীন দেশ হিচাপে মূৰ দাঙি থিয় হ’ব পাৰিব। বিশ্বৰ সভাৰ সভ্য জাতিৰ একে শাৰীতে বহাৰ সুযােগ লাভ কৰিব। সেয়ে সকলােকে বীৰ বেশেৰে ইয়াৰ বাবে আগবাঢ়ি আহিবলৈ.কবিয়ে আহ্বান জনাইছে ।
৫। ব্যাখ্যা কৰাঃ
(ক) হিংসা-দ্বেষৰ, ভেদাভেদৰ,
ঘৃণা-ঘৃণি স্বাৰ্থ ভেমৰ
কত যে কি মলি-মামৰ
ভৰি জাতিৰ জীৱন যায়।
উত্তৰঃ- উক্ত কবিতাফাকি আমাৰ পাঠ্য়পুথিৰ অন্তৰ্গত কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত “ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই” কবিতাটোৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
দেশৰ মানুহৰ মাজত হোৱা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ কথা কোৱাৰ প্ৰসংগত উক্তফাকি লিখা হৈছে।
ভাৰতবৰ্ষ তথা অসমত বহু বছৰ ধৰি ইংৰাজসকলে ৰাজত্ব কৰি আহিছিল আৰু দেশখন শাসন কৰিছিল। সেই সময়ত অসম তথা ভাৰতবৰ্ষৰ নিজস্ব ঐতিহ্য়, গৰিমা, কালৰ বুকুত হেৰুওৱাৰ উপক্ৰম হৈছিল। জাতিৰ অস্তিত্ব বিপন্ন হৈ পৰিছিল। তথাপি দেশৰ মানুহৰ জাতীয় চেতনা জাগ্ৰত হোৱা নাছিল। ইংৰাজৰ ভয়ত বহুতে তেওঁলোকৰ তলত গোমালিহে কৰিছিল। ব্য়ক্তিগত লাভৰ বাবে এজন মানুহে আন এজন মানুহক হিংসা কৰিছিল। সেই সময়ত দেশৰ মানুহৰ মাজত হিংসা, ভেদা-ভেদ, ঘৃণা-ঘৃণিৰ ভাৱ উপচি পৰিছিল। দেশৰ জাতি ধ্বংসৰ পঠলৈহে গৈ আছিল। সমাজত পৰস্পৰ মাজত থকা ভেদাভেদ, হিংসা, খিয়লা-খিয়লি আদিবোৰ হৈছে মলি স্বৰূপ। এই মলিবোৰ সমাজত বেছি হৈ যোৱা ফলত এটা জাতিৰ জীৱন যায় বুলি কবিয়ে কৈছে। সেয়ে এই সকলোবোৰ দূৰ কৰি জাতিটোক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ বীৰ বেশেৰে ওলাই আহিবলৈ কবিয়ে সকলােকে আহ্বান জনাইছে।
(খ) ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই।
আৰু চাবৰ সময় নাই 一
চাই থাকোঁতে মুখত কেৱল
ভৰিল কাজল-ছাই।
উত্তৰঃ- উক্ত কবিতাফাকি আমাৰ পাঠ্য়পুথিৰ অন্তৰ্গত কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত “ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই” কবিতাটোৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
পৰাধীনতাৰ কৱলত পৰি হিংসা, ভেদাভেদ আদিৰ মলি-মামৰে ভৰি পৰা দেশখনক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ দেশবাসীক আহ্বান জনাবলৈ গৈ কবিয়ে কবিতাটিৰ আৰম্ভণিতে এনেদৰে উল্লেখ কৰিছে।
যেতিয়া ব্ৰিটিছসকলে আমাৰ ওপৰত অত্যাচাৰ কৰিবলৈ লৈছিল, আমাৰ সমাজ পৰাধীন হৈ থাকিব লগীয়া হৈছিল। সেই সময়ত আমাৰ দেশখন কলীয়া ডাৱৰে আৱৰি ধৰিছিল। তেতিয়া কবিয়ে আমাৰ মাজত থকা ভেদাভেদৰ ভাৱ আঁতৰাই সকলোকে একগোট হৈ দেশ স্বাধীন কৰিবলৈ ওলায় আহিবলৈ আহ্বান জনাইছিল।
৬। “ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই” 一 কবিতাটোৰ মাজেৰে কবি ৰায়চৌধুৰীদেৱৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ ভাৱ কিদৰে প্ৰকাশ পাইছে লিখা।
উত্তৰঃ- “ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই” দেশপ্ৰেমী বিপ্লৱী কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত এটা দেশপ্ৰেমমূলক কবিতা। স্বদেশী আন্দোলনত যোগদান কৰাৰ সময়ত তেওঁ কেইবাবাৰো কাৰাবাস ৰবণ কৰিব লগীয়া হৈছিল। কাৰাগাৰত তেওঁক পায়খানা সাৰি চাফাই কৰা কাম দিয়া হৈছিল। এই কাম কৰোঁতে তেওঁ বাঢ়নী চলোৱাৰ লগে লগে এই কবিতাটি ৰচনা কৰি গাই গৈছিল।
‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাটোৰ মূল সুৰটোৱেই হৈছে স্বদেশপ্রেম। কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী জাতীয়তাবাদী চিন্তাধাৰাৰে পৰিপুষ্ট লোক। এটা সময়ত অসম ইংৰাজৰ শাসনৰ অধীনত আছিল। সেই সময়ত অসম তথা ভাৰতবৰ্ষৰ নিজস্ব ঐতিহ্য়, গৰিমা, কালৰ বুকুত হেৰুওৱাৰ উপক্ৰম হৈছিল। জাতিৰ অস্তিত্ব বিপন্ন হৈ পৰিছিল। তথাপি দেশৰ মানুহৰ জাতীয় চেতনা জাগ্ৰত হোৱা নাছিল। ইংৰাজৰ ভয়ত বহুতে তেওঁলোকৰ তলত গোমালিহে কৰিছিল। স্বাৰ্থপৰতাক প্ৰশ্ৰয় দি ইংৰাজৰ হকে কাম কৰি বহু অসমীয়াই এনে কাৰ্যৰে নিজৰ গাতে কালিমা সানিছিল। কবি ৰায়চৌধুৰীৰ দেশপ্রেমিক মনে এইবোৰ কথা সহিব পৰা নাছিল।
মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত দেশজুৰি চলা স্বাধীনতা আন্দোলনৰ তেওঁ অক্লান্ত বৰ্মী আছিল। আন্দোলন কৰি কাৰাবাস খটাৰ সময়ত ৰচনা কৰা কবিতাটোত সেয়ে তেওঁৰ দেশপ্রেম উজ্বলি উঠিছে। কবিয়ে উদাত্ত কণ্ঠেৰে অসমীয়া জাতিক আহ্বান জনাইছে সকলো বেয়া পৰিহাৰ কৰি দেশৰ স্বাধীনতাৰ হকে যুঁজিবলৈ। ঝাড়ুদাৰে যেনেকৈ ঘৰ-চোতালৰ চুক-কোণ সাৰি-পুছি পৰিষ্কাৰ কৰে, ঠিক সেইদৰে অসমৰ মানুহেও নিজৰ মাজত থকা হিংসা-ভেদাভেদবোৰক দলিয়াই পেলাব লাগে আৰু জাতিৰ অস্তিত্ব ৰক্ষাত আগভাগ ল’ব লাগে। নিজ জাতিটোক এনে আহ্বান কৰিয়ে জনাব পাৰিছিল কেৱল তেওঁৰ স্বদেশপ্রেমিক মনটোৰ বাবে।
সমগ্ৰ কবিতাটো কেৱল স্বদেশপ্ৰেমৰ ভাবেৰেই ঠাহ খাই আছে।
১। তলত দিয়া যুৰীয়া শব্দবোৰেৰে একোটিকৈ বাক্য ৰচনা কৰাঃ
(ক) হীনে-ঘিণে
(খ) ধাৰে-ঋণে
(গ) ঘৃণা-ঘৃণি
(ঘ) জাহি-জাবৰ
(ঙ) সাৰি-পুছি
(চ) মলি-মামৰ
উত্তৰঃ- (ক) হীনে-ঘিণেঃ পৰৰ গোলাম হ’লে হীনে-ঘিণে সকলো কাম কৰিব লগা হয়।
(খ) ধাৰে-ঋণেঃ ব্ৰিটিছ সকলক অসমীয়া সকলে ধাৰে-ঋণে হ’লেও তেওঁলোকৰ চৰণত পূজা দিব লগীয়া হৈছিল।
(গ) ঘৃণা-ঘৃণিঃ আমি এজনে আনজনক ঘৃণা-ঘৃণি ভাৱে চাব নালাগে।
(ঘ) জাহি-জাবৰঃ জাহি-জাবৰ বোৰে ঘৰ লেতেৰা কৰে।
(ঙ) সাৰি-পুছিঃ ঝাড়ুৰে সাৰি-পুছি আমাৰ চাৰিওকাষ চাফ-চিকুন কৰা হয়।
(চ) মলি-মামৰঃ এটা সময়ত আমাৰ সমাজখন মলি-মামৰে ভৰি পৰিছিল।
২। তলৰ শব্দবোৰত মূৰ্ধন্য ‘ণ’ হোৱাৰ কাৰণ দৰ্শোৱাঃ
(ক) সোণ
(খ) ঘৃণা
(গ) ঋণ
উত্তৰঃ- (ক) সোণঃ কিছুমান শব্দত স্বাভাৱিকতে মূৰ্ধন্য ‘ণ’ হয়।
(খ) ঘৃণাঃ একেটা পদতে থকা ‘ঋ’ আৰু ‘ষ’ পাছৰ দন্ত্য ‘ন’ মূৰ্ধন্য ‘ণ’ হয়।
(গ) ঋণঃ একেটা পদতে থকা ‘ঋ’ আৰু ‘ষ’ পাছৰ দন্ত্য ‘ন’ মূৰ্ধন্য ‘ণ’ হয়।
৩। বিপৰীত শব্দ লিখাঃ
(ক) ঘৃণা
(খ) স্বাৰ্থ
(গ) জীৱন
(ঘ) বীৰ।
উত্তৰঃ- (ক) ঘৃণা 一 আদৰ
(খ) স্বাৰ্থ 一 নিস্বাৰ্থ
(গ) জীৱন 一 মৰণ
(ঘ) বীৰ 一 ভীৰু
Additional Questions Answer And Q. Banks Answer
১. “ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই” কবিতাৰ মূল বাৰ্তা কি?
উত্তৰ:”ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই” কবিতাৰ মূল বাৰ্তা হৈছে জাতিৰ ভিতৰতে থকা বেদ-ভেদ, হিংসা আৰু ঘৃণাৰ পৰিস্কাৰ কৰি সকলোৱে একতাৰ সন্মুখীন হ’ব লাগিব। কবিয়ে সৰ্বসাধাৰণক আহ্বান জনাইছে যে, তেওঁলোকৰ মনৰ মল-মুক্তি কৰি একতা আৰু শান্তি স্থাপন কৰিবলৈ যেন মনযোগ কৰে।
২. কবিতাত ‘ঝাড়ু’ৰ কি অৰ্থ আছে?
উত্তৰ:কবিতাত ‘ঝাড়ু’ শব্দৰ ব্যৱহাৰ পৰিস্কাৰ কৰাৰ পৰিসৰে কৰা হৈছে। ইয়াৰ দ্বাৰা কবি সমাজৰ মল-মুক্তি, অর্থাৎ, বিভাজন, হিংসা আৰু ঘৃণা দূৰ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
৩. কবিতাত “সোণৰ চোতাল”ৰ কি অৰ্থ?
উত্তৰ:”সোণৰ চোতাল” হৈছে এক মূল্যবান আৰু ঐতিহ্যপূৰ্ণ ঠাই। কবিতাত এই শব্দৰ দ্বাৰা ভাৰতৰ গৌৰৱময় ঐতিহ্য আৰু মুক্তি প্ৰাপ্ত দেশৰ স্বাৰ্থকে চিহ্নিত কৰা হৈছে।
৪. কবিতাত ‘হিংসা-দ্বেষ’ৰ উল্লেখ কিয় কৰা হৈছে?
উত্তৰ:”হিংসা-দ্বেষ”ৰ উল্লেখ কবিতাত সমাজৰ ভিতৰতে থকা শত্রুতা, ঘৃণা আৰু পৰস্পৰ ভেদাভেদৰ প্ৰতীক হিচাপে কৰা হৈছে। কবি এই সকলো অশান্তি আৰু বিভাজন দূৰ কৰি জাতিক একতাবদ্ধ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
৫. “চুকে-কোণে”ৰ কি অৰ্থ হৈছে?
উত্তৰ:”চুকে-কোণে” অৰ্থাৎ সকলো ঠাইতে, আৰু কবিতাত এই শব্দৰ দ্বাৰা কবি উল্লেখ কৰিছে যে, হিংসা আৰু ভেদাভেদৰ সমস্যা সমাজৰ ভিতৰতে সকলো ঠাইতে পৰিস্কাৰ কৰিব লাগিব।
৬. কবিতাত স্বাধীনতা সংগ্রামৰ কি প্রভাব দেখা গৈছে?
উত্তৰ:কবিতাত স্বাধীনতা সংগ্রামৰ প্ৰভাৱ পৰিস্ফুট হৈছে, য’ত কবি ভাৰতৰ পৰাধীনতাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত হিংসা, বিভাজন আৰু ঘৃণা দূৰ কৰিবলৈ একতা আৰু দেশপ্ৰেমৰ আহ্বান জনাইছে।
৭. কবিতাত “বিশ্ব-সভাত”ৰ উল্লেখ কিয় কৰা হৈছে?
উত্তৰ:”বিশ্ব-সভাত”ৰ উল্লেখৰ মাধ্যমে কবি চাৰা-ফেৰাৰ, ঘৃণা আৰু বিভাজনসমূহ পৰিস্কাৰ কৰি দেশক সমগ্ৰ বিশ্বত এক গৌৰৱময় স্থান লাভৰ আহ্বান জনাইছে।
৮. অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ জীৱন অভিজ্ঞতা কবিতাত কেনেকৈ প্ৰতিফলিত হৈছে?
উত্তৰ:অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ স্বাধীনতা সংগ্রামৰ অভিজ্ঞতা কবিতাত প্ৰতিফলিত হৈছে। তেওঁৰ কাৰাবাসৰ অভিজ্ঞতাৰে কবি দেশৰ মন্নাই আৰু স্বাধীনতা উদ্ধাৰৰ বাবে একতাবদ্ধ কৰাৰ আহ্বান জনাইছে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post