Lesson: 16
জন্মভূমি
ক্ৰিয়া-কলাপ
১। চমু উত্তৰ দিয়া
(ক) জন্মভূমি কাক বোলে?
উত্তৰঃ যি দেশ বা ঠাইত মানুহৰ জন্ম হয়, সেই দেশ বা ঠাইকে তেওঁৰ জন্মভূমি বোলে।
(খ) লেখকৰ জন্মভূমি কোনখন?
উত্তৰঃ লেখকৰ জন্মভূমি হৈছে অসম।
(গ) লেখকৰ মতে তিৰোতাই কি ভাল পায়?
উত্তৰঃ লেখকৰ মতে তিৰোতাই নিজৰ মূৰৰ চুলি আৰু অলংকাৰ বৰ ভাল পায়।
(ঘ) লিয়নিদাচ কোন আছিল?
উত্তৰঃ লিয়নিদাচ বা লিওনিদাস স্পাৰ্টাৰ ৰজা আৰু এজন বীৰ গ্ৰীক সেনানায়ক আছিল।
(ঙ) পাৰস্য সেনাৰ সংখ্যা কিমান আছিল?
উত্তৰঃ পাঠ্যত পাৰস্য সেনাৰ সংখ্যা প্ৰায় দুই নিযুত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
(চ) পাৰস্যৰ পৰা গ্ৰীচৰ ভিতৰলৈ সোমোৱা পৰ্বতীয়া বাটটোৰ নাম কি আছিল?
উত্তৰঃ সেই পৰ্বতীয়া বাটটোৰ নাম আছিল থাৰ্মপিলি।
(ছ) চুলতান মামুদৰ লগত হিন্দুবিলাকৰ ৰণ লাগোঁতে হিন্দু তিৰোতাই কিদৰে সহায় কৰিছিল?
উত্তৰঃ যুদ্ধৰ খৰচ যোগাবলৈ হিন্দু তিৰোতাসকলে নিজৰ অলংকাৰ বিক্ৰী কৰি ধন আগবঢ়াইছিল।
(জ) কাৰ্থেজৰ তিৰোতাই ধনুৰ ডোল খুৱাবলৈ কি দিছিল?
উত্তৰঃ কাৰ্থেজৰ তিৰোতাসকলে ধনুৰ ডোল তৈয়াৰ কৰিবলৈ নিজৰ মূৰৰ চুলি দিছিল।
২। “ইহঁত অতি অধম লোক”—ইয়াত অধম লোক বুলি কাক, কিয় কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ ইয়াত দেশদ্ৰোহী আৰু বিশ্বাসঘাতক লোকসকলক ‘অধম লোক’ বুলি কোৱা হৈছে।
যিসকলে নিজৰ স্বাৰ্থৰ বাবে স্বদেশৰ শত্ৰুক সহায় কৰে, দেশৰ গোপন কথা প্ৰকাশ কৰে বা দেশৰ ক্ষতি সাধন কৰে, তেওঁলোকে মাতৃভূমিৰ প্ৰতি নিজৰ কৰ্তব্য ভংগ কৰে। এনে লোক নিজৰ দেশবাসীৰ ওচৰতো ঘৃণিত হয় আৰু বিদেশী লোকৰ ওচৰতো বিশ্বাসযোগ্য হৈ থাকিব নোৱাৰে।
সেয়েহে লেখকে দেশদ্ৰোহীসকলক অতি অধম লোক বুলি অভিহিত কৰিছে।
৩। লেখকে দেশদ্ৰোহীসকলৰ পৰিণতি সম্পৰ্কে কি কৈছে?
উত্তৰঃ লেখকৰ মতে দেশদ্ৰোহী লোকৰ পৰিণতি সদায় দুৰ্ভাগ্যজনক। তেওঁলোক নিজ দেশবাসীৰ ওচৰত ঘৃণিত আৰু অবিশ্বাসী হৈ পৰে। আনকি যিসকল বিদেশীৰ স্বাৰ্থত তেওঁলোকে নিজৰ দেশৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰে, সেই বিদেশীসকলেও তেওঁলোকক সম্পূৰ্ণ বিশ্বাস নকৰে।
ফলত দেশদ্ৰোহীয়ে মান-সন্মান হেৰুৱায় আৰু শেষত নিজৰ কুকৰ্মৰ ফল ভোগ কৰিবলগীয়া হয়।
৪। থাৰ্মপিলিৰ যুদ্ধ কাৰ কাৰ মাজত হৈছিল? এই যুদ্ধত কোন জয়ী হৈছিল?
উত্তৰঃ থাৰ্মপিলিৰ যুদ্ধ গ্ৰীক বাহিনী আৰু পাৰস্য বাহিনীৰ মাজত হৈছিল। গ্ৰীক পক্ষৰ অন্যতম নেতা আছিল স্পাৰ্টাৰ ৰজা লিয়নিদাচ আৰু পাৰস্য বাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল জাৰ্ক্সিছ।
এই যুদ্ধত শেষ পৰ্যায়ত পাৰস্য বাহিনীয়ে থাৰ্মপিলিৰ গিৰিপথ দখল কৰিছিল আৰু লিয়নিদাচসহ বহু গ্ৰীক যোদ্ধা বীৰগতি লাভ কৰিছিল। তথাপি তেওঁলোকৰ সাহস আৰু আত্মত্যাগ স্বদেশপ্ৰেমৰ এক অমৰ দৃষ্টান্ত হৈ আছে।
৫। দেশৰ হকে যুঁজ দিয়াৰ বাহিৰেও আন কি প্ৰকাৰে দেশৰ উপকাৰ কৰিব পাৰি? পাঠৰ আধাৰত চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ দেশৰ উপকাৰ কৰিবলৈ কেৱল যুদ্ধ কৰাই একমাত্ৰ উপায় নহয়। সৎ ব্যৱসায় কৰা, দেশীয় উদ্যোগ গঢ়ি তোলা, বাতৰি-কাকত প্ৰকাশ কৰা, মাতৃভাষা আৰু সাহিত্যৰ উন্নতি কৰা, শিক্ষা বিস্তাৰ কৰা আৰু দেশৰ বিভিন্ন অভাৱ দূৰ কৰিবলৈ কাম কৰিও স্বদেশৰ সেৱা কৰিব পাৰি।
দেশৰ অৰ্থনীতি, শিক্ষা, সংস্কৃতি আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে কৰা প্ৰতিটো সৎ কামেই দেশসেৱাৰ অংশ।
৬। পাঠটিত লিয়নিদাচৰ স্বদেশপ্ৰেম কিদৰে প্ৰকাশ পাইছে বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ লিয়নিদাচৰ জীৱনত স্বদেশপ্ৰেমৰ এক উজ্জ্বল নিদৰ্শন দেখা যায়। বিশাল পাৰস্য বাহিনী গ্ৰীচ আক্ৰমণ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি অহাৰ সময়ত তেওঁ অল্পসংখ্যক সৈন্য লৈ থাৰ্মপিলিৰ সংকীৰ্ণ গিৰিপথত শত্ৰুৰ পথ ৰোধ কৰিছিল।
তেওঁ জানিছিল যে শত্ৰু বাহিনীৰ সংখ্যা বহুগুণে বেছি আৰু যুদ্ধত তেওঁৰ মৃত্যু হ’বও পাৰে। তথাপি মাতৃভূমিৰ স্বাধীনতা ৰক্ষাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধক্ষেত্ৰ ত্যাগ কৰা নাছিল।
নিজৰ জীৱনতকৈ জন্মভূমিৰ স্বাধীনতাক অধিক মূল্য দিয়া এই মনোভাৱেই লিয়নিদাচৰ গভীৰ স্বদেশপ্ৰেম প্ৰকাশ কৰে।
৭। “দেশহিতৈষিতাৰ এনেহে বল”—তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ ‘দেশহিতৈষিতা’ মানে দেশৰ মঙ্গল কামনা কৰা আৰু দেশৰ উন্নতিৰ বাবে নিঃস্বাৰ্থভাৱে কাম কৰা মনোভাৱ।
যি মানুহৰ অন্তৰত প্ৰকৃত দেশপ্ৰেম থাকে, তেওঁ ব্যক্তিগত স্বাৰ্থৰ ওপৰত দেশৰ স্বাৰ্থক স্থান দিয়ে। প্ৰয়োজন হ’লে ধন, সময়, শক্তি, বিদ্যা আনকি জীৱনো স্বদেশৰ বাবে উৎসৰ্গ কৰিব পাৰে।
ইতিহাসত বহু দেশপ্ৰেমিকে নিজৰ ত্যাগ আৰু সাহসেৰে দেশ ৰক্ষা কৰিছে। সেয়েহে লেখকে দেশহিতৈষিতাৰ শক্তি অসাধাৰণ বুলি “দেশহিতৈষিতাৰ এনেহে বল” কথাষাৰ কৈছে।
৮। লেখকে এই দেশৰ উন্নতিৰ হকে অসমীয়া জাতিক দিয়া উপদেশখিনি পাঠৰ আধাৰত বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ লেখকে অসমীয়া জাতিক নিজৰ স্বাৰ্থৰ সংকীৰ্ণ গণ্ডীৰ পৰা ওলাই আহি জন্মভূমিৰ উন্নতিৰ বাবে কাম কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
তেওঁ কৈছে—দেশৰ বাবে নিজকে পাহৰিবলৈ শিকা, দেশৰ দুখত কান্দিবলৈ শিকা আৰু দেশৰ উন্নতিৰ বাবে নিজৰ ধন, শক্তি, সময়, বিদ্যা আৰু বুদ্ধি ব্যৱহাৰ কৰা।
কেৱল নিজৰ উন্নতিৰ কথা ভাবিলে জাতিৰ সামগ্ৰিক উন্নতি নহয়। সকলো অসমীয়াই একতাবদ্ধ হৈ মাতৃভাষা, শিক্ষা, বাণিজ্য, উদ্যোগ আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে কাম কৰিব লাগিব। তেতিয়াহে অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰকৃত উন্নতি সম্ভৱ।
৯। লেখকে অসমদেশৰ দুৰৱস্থাৰ হেতু কি বুলি কৈছে?
উত্তৰঃ লেখকৰ মতে অসমদেশৰ দুৰৱস্থাৰ প্ৰধান কাৰণ হৈছে অসমীয়া মানুহৰ মাজত একতা, দেশানুৰাগ আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ অভাৱ।
বহু মানুহে কেৱল নিজৰ ব্যক্তিগত লাভৰ কথা ভাবে, কিন্তু সমাজ আৰু দেশৰ সামগ্ৰিক উন্নতিৰ কথা নাভাবে। নিজৰ মানুহৰ উন্নতি দেখিও সহযোগিতা কৰাৰ সলনি ঈৰ্ষা কৰা আৰু প্ৰায় সকলো কামতে পৰৰ মুখলৈ চাই থকা মনোভাৱেও দেশৰ উন্নতি বাধাগ্ৰস্ত কৰে।
এই উদাসীনতা আৰু জাতীয় চেতনাৰ অভাৱক লেখকে অসমৰ দুৰৱস্থাৰ অন্যতম কাৰণ বুলি কৈছে।
১০। প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা
(ক) “জননী জন্মভূমিশ্চ স্বৰ্গাদপি গৰীয়সী।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত সংস্কৃত কথাষাৰ ‘জন্মভূমি’ পাঠৰ প্ৰসংগত উল্লেখ কৰা হৈছে।
কথাষাৰৰ অৰ্থ হৈছে—জননী আৰু জন্মভূমি স্বৰ্গতকৈও মহান।
মাকে মানুহক জন্ম দিয়ে, পালন-পোষণ কৰে আৰু মৰম-স্নেহেৰে ডাঙৰ কৰে। ঠিক তেনেদৰে জন্মভূমিয়েও মানুহক আশ্ৰয়, পৰিচয়, ভাষা, সংস্কৃতি আৰু জীৱনৰ সুযোগ দিয়ে।
সেয়েহে মাতৃ আৰু মাতৃভূমিৰ ঋণ মানুহে সম্পূৰ্ণৰূপে শোধ কৰিব নোৱাৰে। তেওঁলোকৰ প্ৰতি মৰম, শ্ৰদ্ধা আৰু কৰ্তব্যবোধ ৰখাটো প্ৰতিজন মানুহৰ নৈতিক দায়িত্ব।
(খ) “জন্মভূমিৰ হিত চিন্তা—এটা মহাধৰ্ম।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কথাষাৰ ‘জন্মভূমি’ পাঠৰ পৰা লোৱা হৈছে।
ইয়াত লেখকে দেশসেৱাক মানুহৰ অন্যতম মহান কৰ্তব্য বুলি প্ৰকাশ কৰিছে।
জন্মভূমিয়ে আমাক ভাষা, সংস্কৃতি, পৰিচয় আৰু জীৱনৰ বহু সুবিধা প্ৰদান কৰে। সেয়েহে দেশৰ উন্নতি, শান্তি আৰু কল্যাণৰ কথা চিন্তা কৰা প্ৰতিজন নাগৰিকৰ কৰ্তব্য।
নিজৰ ব্যক্তিগত উন্নতিৰ লগতে দেশৰ সামগ্ৰিক উন্নতিৰ বাবে কাম কৰা, শিক্ষা-সংস্কৃতি উন্নত কৰা আৰু জনসাধাৰণৰ কল্যাণ সাধন কৰাটো মহৎ কৰ্ম। সেইবাবেই জন্মভূমিৰ হিত চিন্তাক লেখকে ‘মহাধৰ্ম’ বুলি কৈছে।
(গ) “জন্মভূমিৰ ঘোৰ দুৰৱস্থা, অসমীয়াৰ ঘোৰ টোপনি।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কথাষাৰ ‘জন্মভূমি’ পাঠৰ পৰা লোৱা হৈছে।
ইয়াত লেখকে অসমদেশৰ দুৰৱস্থা আৰু অসমীয়া মানুহৰ উদাসীনতাৰ প্ৰতি তীব্ৰ আক্ষেপ প্ৰকাশ কৰিছে।
দেশৰ কৃষি, বাণিজ্য, উদ্যোগ আদি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত অসমীয়াৰ পিছপৰা অৱস্থা দেখি লেখক ব্যথিত হৈছে। বহু অসমীয়াই নিজৰ উন্নতি আৰু দেশৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় উদ্যোগ নলয়; আনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি থাকে।
দেশৰ এনে সমস্যাৰ মাজতো যদি জাতি সচেতন নহয়, তেন্তে তাক ঘোৰ টোপনিত থকা মানুহৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি। সেয়েহে লেখকে দেশবাসীক জাগি উঠি একতাৰে জন্মভূমিৰ উন্নতিৰ বাবে কাম কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
১১। “ককাই, তুমি বস্তু গত লগাব নেলাগে, ৰণলৈ যোৱা; বস্তু মই গত লগাম।” — কথাষাৰ কোনে কাক কি প্ৰসংগত কৈছিল?
উত্তৰঃ কথাষাৰ এগৰাকী দেশপ্ৰেমিক ভনীয়েকে নিজৰ ককায়েকক কৈছিল।
দেশৰ স্বাধীনতা ৰক্ষাৰ বাবে যুদ্ধৰ আহ্বান অহাত ককায়েকে ঘৰৰ সম্পদ আৰু অন্যান্য কাম-কাজৰ চিন্তা কৰিছিল। তেতিয়া ভনীয়েকে তাক ঘৰুৱা চিন্তা এৰি দেশৰ বাবে ৰণলৈ যাবলৈ উৎসাহ দিয়ে আৰু ঘৰৰ বস্তু-বাহানি গত লগোৱাৰ দায়িত্ব নিজে ল’ব বুলি কয়।
এই ঘটনাৰ মাজেৰে নাৰীসকলৰ স্বদেশপ্ৰেম, সাহস আৰু ত্যাগৰ মনোভাব প্ৰকাশ পাইছে।
ভাষা-বিচাৰ
১। সমস্তপদবোৰৰ ব্যাসবাক্য লিখি সমাসৰ নাম লিখা
জন্মভূমি = জন্মৰ ভূমি — ষষ্ঠী তৎপুৰুষ সমাস।
দেশদ্ৰোহী = দেশৰ দ্ৰোহী — ষষ্ঠী তৎপুৰুষ সমাস।
দেশহিতৈষী = দেশৰ হিতৈষী — ষষ্ঠী তৎপুৰুষ সমাস।
অকাল = ন কাল / উচিত কাল নহয় যি — নঞ্ তৎপুৰুষ সমাস।
মাতৃভাষা = মাতৃৰ ভাষা — ষষ্ঠী তৎপুৰুষ সমাস।
চিন্তানল = চিন্তাৰূপ অনল — ৰূপক কৰ্মধাৰয় সমাস।
মহাত্মা = মহান যি আত্মা — কৰ্মধাৰয় সমাস।
মহাধৰ্ম = মহান যি ধৰ্ম — কৰ্মধাৰয় সমাস।
২। সন্ধি ভাঙা
কৰ্তব্য = কৃ + তব্য।
দেশাধিপতি = দেশ + অধিপতি।
যাৱজ্জীৱন = যাৱৎ + জীৱন।
দুৰৱস্থা = দুঃ + অৱস্থা।
দুৰ্দশা = দুঃ + দশা।
উন্নতি = উৎ + নতি।
৩। ভাব-সম্প্ৰসাৰণ কৰা
(ক) “ৰাইজে নখ জোকাৰিলে নৈ বয়।”
উত্তৰঃ একতাৰ মাজত অসীম শক্তি নিহিত থাকে। এজন মানুহৰ সামৰ্থ্য সীমিত হ’ব পাৰে, কিন্তু বহু মানুহে একেলগে সৰু সৰু সহযোগিতা আগবঢ়ালে অতি ডাঙৰ কামো সহজে সম্পন্ন কৰিব পাৰি।
এটোপাল-দুটোপাল পানী মিলিয়েই নদী গঠন হোৱাৰ দৰে বহুজনৰ ক্ষুদ্ৰ অৱদান মিলি বৃহৎ শক্তিৰ সৃষ্টি হয়। সমাজৰ উন্নতি, দুৰ্যোগত সহায়, বিদ্যালয় নিৰ্মাণ বা দেশৰ উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰতো সমূহীয়া সহযোগিতাৰ বিশেষ প্ৰয়োজন।
সেয়েহে কোৱা হয়—“ৰাইজে নখ জোকাৰিলে নৈ বয়।”
(খ) “একতাৰ অসাধ্য একো নাই।”
উত্তৰঃ একতা মানুহৰ অন্যতম ডাঙৰ শক্তি। এজন মানুহে যি কাম অকলে কৰিব নোৱাৰে, বহু মানুহে একে উদ্দেশ্যে মিলি চেষ্টা কৰিলে সেই কাম সহজে সম্পন্ন কৰিব পাৰে।
একতাবদ্ধ সমাজে বিপদ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে, শত্ৰুক প্ৰতিহত কৰিব পাৰে আৰু উন্নতিৰ পথত আগবাঢ়িব পাৰে। বিপৰীতে বিভাজন আৰু মতবিৰোধে সমাজক দুৰ্বল কৰে।
সেয়েহে যথাৰ্থভাৱে কোৱা হয়—“একতাৰ অসাধ্য একো নাই।”
(গ) “এশ গৰু খালে বাঘৰো মৰণ।”
উত্তৰঃ অন্যায় আৰু অত্যাচাৰৰো এটা সীমা থাকে। কোনো শক্তিশালী মানুহে দুৰ্বলক বাৰে বাৰে অন্যায় কৰিলে সদায় যে তেওঁ শাস্তিৰ পৰা ৰক্ষা পাব, তেনে নহয়।
বাঘে এটাৰ পাছত এটাকৈ গৰু মাৰিলে এদিন গৃহস্থ বা ৰাইজ একত্ৰিত হৈ বাঘটোকো বধ কৰিব পাৰে। ঠিক তেনেদৰে অত্যাচাৰী বা অন্যায়কাৰীয়েও একদিন নিজৰ কুকৰ্মৰ ফল ভোগ কৰিবলগীয়া হয়।
সেয়েহে কথাষাৰে বুজায় যে অন্যায়ৰ ফল অৱশেষত অন্যায়কাৰীয়েই ভোগ কৰে।
(ঘ) “চেষ্টাৰ অসাধ্য একো নাই।”
উত্তৰঃ সফলতাৰ মূল চাবিকাঠি হৈছে চেষ্টা আৰু অধ্যৱসায়। কোনো কাম প্ৰথমবাৰতে সফল নহ’লেও হতাশ নহৈ পুনৰ চেষ্টা কৰা উচিত।
বাৰে বাৰে চেষ্টা কৰিলে ভুলৰ পৰা শিক্ষা পোৱা যায়, অভিজ্ঞতা বৃদ্ধি পায় আৰু কাম কৰাৰ ক্ষমতাও উন্নত হয়। বহু মহান সফলতাৰ আঁৰত অবিৰত পৰিশ্ৰম আৰু চেষ্টা থাকে।
সেয়েহে দৃঢ় সংকল্প আৰু অধ্যৱসায় থাকিলে কঠিন কামো সম্ভৱ হয়। এই কাৰণেই কোৱা হয়—“চেষ্টাৰ অসাধ্য একো নাই।”
৪। বাক্য সাজা
কাকতি-ফৰিং
উত্তৰঃ কাকতি-ফৰিঙৰ জাকে খেতিপথাৰত নামি শস্যৰ বিস্তৰ ক্ষতি কৰিলে।
মহাত্ৰাস
উত্তৰঃ আকস্মিক ভূমিকম্পই অঞ্চলটোত মহাত্ৰাসৰ সৃষ্টি কৰিলে।
কণা-মুনা
উত্তৰঃ বৃদ্ধ মানুহজনে কণা-মুনাকৈহে বাটটো দেখা পায়।
ঘোৰতৰ
উত্তৰঃ দেশদ্ৰোহিতা এক ঘোৰতৰ অপৰাধ।
অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ
উত্তৰঃ যুদ্ধত সৈন্যসকলে বিভিন্ন অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
যাৱৎ-চন্দ্ৰ-দিবাকৰ
উত্তৰঃ মহান ব্যক্তিৰ কীৰ্তি যাৱৎ-চন্দ্ৰ-দিবাকৰ স্মৰণীয় হৈ থাকিব।
দেশহিতৈষী
উত্তৰঃ এগৰাকী দেশহিতৈষী নাগৰিকে সদায় দেশৰ কল্যাণৰ কথা ভাবে।
মান-অপমান
উত্তৰঃ মান-অপমানৰ কথা নাভাবি তেওঁ সত্যৰ পক্ষত থিয় দিলে।
সুখ-দুখ
উত্তৰঃ জীৱনত সুখ-দুখ দুয়োটাই আহে।
দেশানুৰাগ
উত্তৰঃ প্ৰতিজন নাগৰিকৰ মনত দেশানুৰাগ থকা উচিত।
আকাল-বিকাল
উত্তৰঃ দুৰ্যোগৰ সময়ত অঞ্চলটোত খাদ্যৰ আকাল-বিকাল দেখা দিলে।
বহুবিকল্পীয় প্ৰশ্ন (MCQ)
১। যি দেশত মানুহৰ জন্ম হয় তাক কি বোলে?
A. জন্মভূমি
B. কৰ্মভূমি
C. তীৰ্থভূমি
D. বিদেশ
উত্তৰঃ A. জন্মভূমি
২। লিয়নিদাচ কোন আছিল?
A. পাৰস্যৰ ৰজা
B. স্পাৰ্টাৰ ৰজা আৰু গ্ৰীক সেনানায়ক
C. ৰোমান সম্ৰাট
D. ভাৰতীয় সেনাপতি
উত্তৰঃ B. স্পাৰ্টাৰ ৰজা আৰু গ্ৰীক সেনানায়ক
৩। থাৰ্মপিলি কি?
A. এখন নদী
B. এখন নগৰ
C. এটা পৰ্বতীয়া গিৰিপথ
D. এখন দ্বীপ
উত্তৰঃ C. এটা পৰ্বতীয়া গিৰিপথ
৪। কাৰ্থেজৰ তিৰোতাই দেশৰ বাবে কি দিছিল?
A. সোণ
B. খাদ্য
C. কাপোৰ
D. মূৰৰ চুলি
উত্তৰঃ D. মূৰৰ চুলি
৫। দেশৰ শত্ৰুক সহায় কৰা লোকক কি বুলি কোৱা হয়?
A. দেশদ্ৰোহী
B. দেশহিতৈষী
C. সমাজসেৱক
D. দেশভক্ত
উত্তৰঃ A. দেশদ্ৰোহী
৬। “জননী জন্মভূমিশ্চ স্বৰ্গাদপি গৰীয়সী”ৰ অৰ্থ কি?
A. স্বৰ্গ সকলোতকৈ মহান
B. জননী আৰু জন্মভূমি স্বৰ্গতকৈও মহান
C. ধনেই সকলোতকৈ মহান
D. বিদেশেই শ্ৰেষ্ঠ
উত্তৰঃ B. জননী আৰু জন্মভূমি স্বৰ্গতকৈও মহান
৭। লেখকৰ মতে অসমৰ দুৰৱস্থাৰ এটা প্ৰধান কাৰণ কি?
A. অধিক জনসংখ্যা
B. বৰষুণ
C. একতা আৰু দেশানুৰাগৰ অভাৱ
D. পাহাৰ-পৰ্বত
উত্তৰঃ C. একতা আৰু দেশানুৰাগৰ অভাৱ
৮। হিন্দু তিৰোতাসকলে যুদ্ধত সহায় কৰিবলৈ কি কৰিছিল?
A. ৰণক্ষেত্ৰৰ পৰা পলাইছিল
B. ঘৰ এৰি গৈছিল
C. যুদ্ধ বন্ধ কৰিছিল
D. অলংকাৰ বিক্ৰী কৰি ধন দিছিল
উত্তৰঃ D. অলংকাৰ বিক্ৰী কৰি ধন দিছিল
৯। জন্মভূমিৰ হিত চিন্তাক লেখকে কি বুলি কৈছে?
A. মহাধৰ্ম
B. অপৰাধ
C. দুৰ্বলতা
D. বিলাসিতা
উত্তৰঃ A. মহাধৰ্ম
১০। দেশৰ উপকাৰ কৰাৰ এটা উপায় কি?
A. কেৱল যুদ্ধ কৰা
B. মাতৃভাষা আৰু শিক্ষা উন্নত কৰা
C. বিদেশৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰ কৰা
D. নিজৰ স্বাৰ্থহে দেখা
উত্তৰঃ B. মাতৃভাষা আৰু শিক্ষা উন্নত কৰা
১১। ‘দেশানুৰাগ’ মানে কি?
A. বিদেশলৈ যোৱাৰ ইচ্ছা
B. সম্পদৰ প্ৰতি ভালপোৱা
C. নিজৰ দেশৰ প্ৰতি গভীৰ ভালপোৱা
D. যুদ্ধৰ প্ৰতি ভালপোৱা
উত্তৰঃ C. নিজৰ দেশৰ প্ৰতি গভীৰ ভালপোৱা
১২। থাৰ্মপিলিৰ যুদ্ধত শেষত কি হৈছিল?
A. লিয়নিদাচে পাৰস্য দখল কৰিছিল
B. যুদ্ধ নোহোৱাকৈ শেষ হৈছিল
C. পাৰস্য বাহিনী পলাই গৈছিল
D. পাৰস্য বাহিনীয়ে গিৰিপথ দখল কৰিছিল
উত্তৰঃ D. পাৰস্য বাহিনীয়ে গিৰিপথ দখল কৰিছিল
১৩। ‘মাতৃভাষা’ কোন সমাস?
A. ষষ্ঠী তৎপুৰুষ
B. দ্বন্দ্ব
C. বহুব্ৰীহি
D. দ্বিগু
উত্তৰঃ A. ষষ্ঠী তৎপুৰুষ
১৪। ‘মহাধৰ্ম’ কোন সমাস?
A. বহুব্ৰীহি
B. কৰ্মধাৰয়
C. দ্বন্দ্ব
D. অব্যয়ীভাব
উত্তৰঃ B. কৰ্মধাৰয়
১৫। “একতাৰ অসাধ্য একো নাই” কথাষাৰৰ মূল শিক্ষা কি?
A. একেলগে থাকিলে কাম নষ্ট হয়
B. অকলে কাম কৰাই শ্ৰেষ্ঠ
C. একতাই বৃহৎ শক্তি সৃষ্টি কৰে
D. চেষ্টা নকৰিলেও সফলতা আহে
উত্তৰঃ C. একতাই বৃহৎ শক্তি সৃষ্টি কৰে
১৬। ‘জন্মভূমি’ পাঠৰ মুখ্য শিক্ষা কি?
A. কেৱল নিজৰ উন্নতিৰ কথা ভাবিব লাগে
B. বিদেশক অধিক ভাল পাব লাগে
C. দেশৰ পৰা আঁতৰি থাকিব লাগে
D. জন্মভূমিক ভাল পাই দেশৰ উন্নতিৰ বাবে কাম কৰিব লাগে
উত্তৰঃ D. জন্মভূমিক ভাল পাই দেশৰ উন্নতিৰ বাবে কাম কৰিব লাগে
ক্ৰিয়া কলাপ
১। চমু উত্তৰ দিয়া─
(ক) জন্মভূমি কাক বােলে?
উত্তৰঃ যি দেশত যি মানুহ ওপজে, সেই দেশক মানুহৰ জন্মভূমি বোলে।
(খ) লেখকৰ জন্মভূমি কোনখন?
উত্তৰঃ যি খন দেশত লেখক জন্ম হৈছে সেইখনে লেখকৰ জন্মভূমি।
(গ) লেখকৰ মতে তিৰােতাই কি ভাল পায়?
উত্তৰঃ তিৰোতাই নিজৰ মূৰৰ চুলি আৰু অলংকাৰ ভাল পায়।
(ঘ) লিয়নিদাচ কোন আছিল?
উত্তৰঃ লিয়নিদাচ এজন গ্ৰীক সেনাপতি আছিল।
(ঙ) পাৰস্য সেনাৰ সংখ্যা কিমান আছিল?
উত্তৰঃ পাৰস্য সেনাৰ সংখ্যা দুই নিযুত আছিল।
(চ) পাৰস্যৰ পৰা গ্ৰীচৰ ভিতৰলৈ সােমােৱা পৰ্বতীয়া বাটটোৰ নাম কি আছিল?
উত্তৰঃ থাৰ্মপিলি।
(ছ) চুলতান মামুদৰ লগত হিন্দুবিলাকৰ ৰণ লাগােতে হিন্দু তিৰােতাই কিদৰে সহায় কৰিছিল?
উত্তৰঃ চুলতান মামুদৰ লগত হিন্দু বিলাকৰ ৰণ লাগোতে হিন্দু তিৰোতাই অলংকাৰ বেছি ৰণৰ খৰছ যোগাই সহায় কৰিছিল।
(জ) কার্থেজৰ তিৰােতাই ধনুৰ ডােল খুৱাবলৈ কি দিছিল?
উত্তৰঃ কাৰ্থেজৰ তিৰোতাই ধনুৰ ডোল খুৱাবলৈ নিজৰ মূৰৰ চুলি দিছিল।
২। “ইহঁত অতি অধম লােক”– ইয়াত অধম লােক বুলি কাক, কিয় কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ ইয়াত অধম লোক বুলি দেশদ্ৰোহী আৰু বিশ্বাসঘাতক সকলক কোৱা হৈছে, কাৰণ তেওঁ লোকে দেশৰ শত্ৰুক সাহায্য কৰে।
৩। লেখকে দেশদ্রোহী সকলৰ পৰিণতি সম্পর্কে কি কৈছে?
উত্তৰঃ লেখকে দেশদ্ৰোহী সকলৰ নিজে পাপৰ শাস্তি পাই। সিহত স্বদেশী আৰু বিদেশী দুইৰো ওচৰত ঘৃণিত আৰু অবিশ্বাসী হয় আৰু সিঁহত একেবাৰে সৰ্বনাশ ঘটে বুলি কৈছে।
৪। থার্মপিলিৰ যুদ্ধ কাৰ কাৰ মাজত হৈছিল? এই যুদ্ধত কোন জয়ী হৈছিল?
উত্তৰঃ থাৰ্মপিলিৰ যুদ্ধ গ্ৰীচ আৰু পাৰস্য দেশৰ মাজত হৈছিল। এই যুদ্ধত গ্ৰীকৰ সেনাপতি লিয়নিদাচ জয়ী হৈছিল।
৫। দেশৰ হকে যুঁজ দিয়াৰ বাহিৰেও আন কি প্রকাৰে দেশৰ উপকাৰ কৰিব পাৰি— পাঠৰ আধাৰত চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ দেশৰ হকে যুঁজ দিয়াৰ বাহিৰেও বেপাৰ কৰা, বাতৰি কাকত চপোৱা, মাতৃভাষা উন্নতি কৰা, দেশৰ ডাঙৰ অভাৱ গুচুৱা আদি কামত সহায় কৰি দেশৰ উপকাৰ কৰিব পাৰি।
৬। পাঠটিত লিয়নিদাচৰ স্বদেশ প্রেম কিদৰে প্ৰকাশ পাইছে বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ লিয়নিদাচে নিজৰ লগত সৈন্য লৈ শত্ৰু সৈতে যুঁজ কৰি নিজৰ জন্মভূমি যিদৰে ৰক্ষা কৰিছিল তাতে স্বদেশ প্ৰেম ভাৱ প্ৰকাশ পাইছে।
৭। “দেশহিতৈষিতাৰ এনেহে বল”— তাৎপর্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ দেশহিতৈষিতাৰ সকলৰ কাৰণে কোনো এটা জাতি বা কোনো এখন দেশ ৰক্ষা পৰে। যিসকল লোক দেশদ্ৰোহী সেইসকলক এওঁলোকে দেশৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰিব পাৰে। এনে বল থকাৰ কাৰণে দেশহিতৈষিতাৰ এনেহে বল বুলি কৈছে।
৮। লেখকে এই দেশৰ উন্নতিৰ হকে অসমীয়া জাতিক দিয়া উপদেশখিনি পাঠৰ আধাৰত বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ লেখকে এই দেশৰ উন্নতি হকে অসমীয়া জাতিক দিয়া উপদেশ খিনি হৈছে দেশৰ কাৰণে নিজক পাহৰিব দিছে, দেশৰ নিমিত্তে কান্দিবলৈ শিকিব দিছে, দেশৰ নিমিত্তে নিজৰ অৰ্থ, শক্তি, সময়, বিদ্যা, বুদ্ধি সকলোকে উৎসৰ্গ কৰিবলৈ দিছে।
৯। লেখকে অসমদেশৰ দুৰৱস্থাৰ হেতু কি বুলি কৈছে?
উত্তৰঃ লেখকে অসমদেশৰ দুৰৱস্থা হেতু কাৰণ হৈছে আমাৰ মানুহৰ মাজত একতা আৰু দেশানুৰাগ নাই।
১০। প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰাー
(ক) জননী জন্মভূমিশ্চ স্বৰ্গাদপি গৰয়সী।
উত্তৰঃ উক্ত বাক্যশাৰীৰ ” ভাৰতী সাহিত্য চয়ন” পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত জন্মভূমি পাঠটিৰ পৰা তুলি লোৱা হৈছে।
(খ) জন্মভূমিৰ হিত চিন্তা-এটা মহাধৰ্ম।
উত্তৰঃ উক্ত বাক্যশাৰীৰ ” ভাৰতী সাহিত্য চয়ন” পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত জন্মভূমি পাঠটিৰ পৰা তুলি লোৱা হৈছে।
আমি যিখন দেশত জন্ম হৈছো সেইখনে আমাৰ জন্মভূমি। আমি সদায় নিজৰ জন্মভূমিক ভাল পাওঁ। সেইকাৰণে আমি সকলোৱে আমাৰ দেশৰ উন্নতি কথালৈ মন দিব লাগে। নিজৰ দেশ উন্নতি হলেহে আমি উন্নতি হম। সদায় দেশৰ বা জন্মভূমি হিতৰ কাৰণে চিন্তা কৰিব লাগে। জন্মভূমি হিত চিন্তা কৰা এটা মহা ধৰ্ম।
(গ) জন্মভূমিৰ ঘোৰ দুৰৱস্থা অসমীয়াৰ ঘোৰ টোপনি।
উত্তৰঃ উক্ত বাক্যশাৰীৰ ” ভাৰতী সাহিত্য চয়ন” পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত জন্মভূমি পাঠটিৰ পৰা তুলি লোৱা হৈছে।
আমাৰ জন্মভূমি হৈছে অসম। অসমৰ খেতি, বেপাৰ, বিষয় সকলোৰে সৰহভাগ বিদেশী ভোগ হৈছে আৰু সুখী হৈছে।কিন্তু অসংখ্য অসমীয়াৰ ভাত-কাপোৰ আকাল হৈছে।আমাৰ কিছুমান মানুহৰ মাজত একতা আৰু দেশানুৰাগ নাই। সকলোৱে মিলি দেশৰ উপকাৰ কৰিব লাগে। আমাৰ মনত লৰা-তিৰোতাই সকলো।সকলোৱে কেৱল নিজৰ উন্নতি তোহে জানে। কিন্তু দেশৰ উন্নতি নহলে যে নিজৰো উন্নতি নহয় সেইটো ভালকৈ বুজ নলয়। অসমীয়া মানুহে প্ৰায় সকলে বিষয়তে পৰৰ মুখলৈ চায়। কোনো অসমীয়া উন্নতি হোৱা দেখিলে আমাৰ চকুৰ পোৰে, কিন্তু বিপদ হলে আমাৰ আনন্দ লাগে। সেই কাৰণে কৈছে জন্মভূমি দুৰৱস্থা অসমীয়াৰ ঘোৰ টোপনি।
১১। “ককাই তুমি বস্তু গত লগাব নেলাগে, ৰণলৈ যোৱা, বস্তু মই গত লগাম”一 কথাষাৰ কোনে কাক কি প্ৰসংগত কৈছিল?
উত্তৰঃ উক্ত কথাষাৰ ভনীয়েকে ককায়েকক জন্মভূমি ৰক্ষা প্ৰসংগত কৈছিল।
ভাষা-বিচাৰ
১। তলৰ সমস্তপদবোৰৰ ব্যাসবাক্য লিখি সমাসৰ নাম লিখা।
জন্মভূমি -জন্ম যি ভুমি।
দেশদ্ৰোহী– দেশত যি দ্ৰোহী।
দেশহিতৈষী– দেশত যি হিতৈষী।
অকাল-
মাতৃভাষা– মাতৃ যি ভাষা।
চিন্তানল-
মহাত্মা– মহা যি আত্মা।
মহাধৰ্ম– মহা যি ধৰ্ম।
২। সন্ধি-ভাঙাঃ
কৰ্তব্য, দেশধিপতি, যাৱজ্জীৱন, দুৰৱস্থা, দুৰ্দশা, উন্নতি।
কৰ্তব্য
দেশধিপতি– দেশ+অধিপতি
যাৱজ্জীৱন– যাবত+জীৱন।
দুৰৱস্থা– দুঃ+অৱস্থা
দুৰ্দশা– দুঃ+দশা
উন্নতি
৩। ভাৱ সম্প্ৰাসৰণ কৰাঃ
(ক) ৰাইজে নখ জোকাৰিলে নৈ বয়।
উত্তৰঃ মানুহ হৈছে সমাজপ্ৰিয়। সমাজত বাস কৰা সকলৰ মাজৰে যদি কোনো এটা কাজ অকলে কৰিব নোৱাৰে তেতিয়া ৰাইজৰ সহায় ললে সেই কামটো কৰিবলৈ সক্ষম হয়।
(খ) একতাৰ অসাধ্য একো নাই।
উত্তৰঃ কোনো এটা কাম যদি আমি অকলে নোৱাৰো তেতিয়া আমি সকলোৱে একেলগে কৰিলে কামটো সফল হব পাৰিম।
(গ) এশ গৰু খালে বাঘৰো মৰণ।
উত্তৰঃ বাঘ হল মাংসভোজী প্ৰাণী। সেয়েহে সিহতে বেলেগ জীৱ-জন্তু বধ কৰি খায়। এনেকৈ সিহতে এটি-দুটি কৈ গৰু মাৰোতে মাৰোতে সিহতৰো এদিন মৰণ আহে। সেয়েহে ইয়াৰ পৰা বুজাইছে যে কোনো মানুহে আনক ঠগি থাকোতে এদিন নিজৰো মৰণ আহে।
(ঘ) চেষ্টাৰ অসাধ্য একো নাই।
উত্তৰঃ মানুহে কোনো এটা কাম কৰিলে সেই কামটো যদি এবাৰ কৰোতে সফল হব নোৱাৰে। তেতিয়া বাৰে বাৰে চেষ্টা কৰিব লাগে। বহু চেষ্টাৰ ফলত কামটোত এদিন সফল হব।
৪। বাক্য সাজাঃ
কাকতি-ফৰিঙ, মহাত্ৰাস, কণা-মুনা, ঘোৰতৰশ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, যাৱৎ-চন্দ্ৰ-দিবাকৰ, দেশহিতৈষী, মান-অপমান,সুখ-দুখ, দেশানুৰাগ, আকাল বিকাল।
উত্তৰঃ কাকতি-ফৰিংঃ কাকতি-ফৰিঙে জাক পাতি আহি খেতি নষ্ট কৰে।
মহাত্ৰাসঃ
কণা-মুনাঃ মানুহ বয়সস্থ হৈ আহিলে কণা-মুণা অৱস্থা হয়।
ঘোৰতৰঃ দেশদ্ৰোহী লোক ঘোৰতৰ হয়।
অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰঃ অস্ত্ৰ- শস্ত্ৰ থাকিলেহে যুদ্ধত জয়ী হব পাৰি।
যাৱৎ-চন্দ্ৰ-দিবাকৰঃ
দেশহিতৈষীঃ দেশহিতৈষি মানুহৰ এটা ডাঙৰ ভাব।
মান-অপমানঃ যি সকল লোক দেশদ্ৰোহী সেই সকলে সদায় আনৰ পৰা মান-অপমান পায়।
সুখ-দুখঃ সুখ-দুখ হৈছে মানুহৰ এটা অনুভৱ।
দেশানুৰাগঃ আমাৰ সকলোৰে মাজত দেশানুৰাগ থকা উচিত।
আকাল বিকালঃ এটা সময়ত অসমৰ মানুহৰ ভাত কাপোৰ আকাল বিকাল হৈছিল।
প্ৰকল্প অসমৰ এগৰাকী স্বদেশহিতৈষী লোকৰ বিষয়ে এখন ৰচনা লিখা।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post