Chapter: 2বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন
শব্দ-টোকা
উদগতি = উন্নতি, শ্ৰীবৃদ্ধি।
সুগম = সহজে যাব পৰা, বাধাহীন।
অধোগতি = অৱনতি, তললৈ যোৱা অৱস্থা।
বিঘিনি = বাধা, আপদ, সংকট।
বিভূতি = ঐশ্বৰ্য, বৈভৱ, বিশেষ শক্তি।
আৰ্জি = অৰ্জন কৰি, আহৰণ কৰি।
ঐশ্বৰ্য = ধন-সম্পদ, বৈভৱ।
দুষ্কৰ = কঠিন, কৰিবলৈ টান।
উজু = সহজ, সৰল।
অথিৰ = অস্থিৰ, চঞ্চল।
দৃষ্টান্ত = উদাহৰণ, আৰ্হি।
অভিলাষ = ইচ্ছা, আকাঙ্ক্ষা।
বিদগ্ধ = নিপুণ, পাৰ্গত, জ্ঞানী।
অবিদিত = অজ্ঞাত, নজনা।
আৰ্চি = দাপোণ, আইনা।
বোৱনী = তাঁত বোৱা মহিলা।
হালোৱা = হাল বোৱা খেতিয়ক।
১। চমু উত্তৰ দিয়া
(ক) কেনে পুথি পঢ়ি সুগম পথ পোৱা যায়?
উত্তৰঃ বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰৰ পুথি পঢ়িলে উদগতিৰ সুগম পথৰ সন্ধান পোৱা যায়।
(খ) উদগতি কৰিবলৈ আদিতে মানুহক কি লাগে?
উত্তৰঃ উদগতি কৰিবলৈ আদিতে মানুহক এটা সুগম পথ লাগে।
(গ) লেখকে উদগতিৰ নিমিত্তে কেনে পুৰুষক ধন্য বুলি কৈছে?
উত্তৰঃ নিজৰ শক্তি, চেষ্টা আৰু পুৰুষাৰ্থৰ বলত যিজনে উন্নতি লাভ কৰি ডাঙৰ মানুহ হয়, লেখকে তেনে পুৰুষক ধন্য বুলি কৈছে।
(ঘ) উদগতি পথৰ নতুন যাত্ৰীক লেখকে কি উপদেশ দিছে?
উত্তৰঃ লেখকে উদগতি পথৰ নতুন যাত্ৰীক বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰ অধ্যয়ন কৰি নিজৰ স্বভাৱ, যোগ্যতা আৰু অৱস্থাৰ লগত খাপ খোৱা পথ বাছি ল’বলৈ উপদেশ দিছে।
(ঙ) উদগতি পথৰ চেষ্টাৰ এটা দৃষ্টান্ত দাঙি ধৰা।
উত্তৰঃ বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰই উদগতিৰ চেষ্টাৰ এক উৎকৃষ্ট দৃষ্টান্ত দাঙি ধৰে।
(চ) কি গুণৰ বলত ডাঙৰ মানুহ হ’ব পাৰি?
উত্তৰঃ বুদ্ধি, অধ্যৱসায়, পুৰুষাৰ্থ আৰু উপযুক্ত গুণৰ বলত মানুহ ডাঙৰ হ’ব পাৰে।
(ছ) উদগতি কৰি ডাঙৰ হ’বলৈ ইচ্ছা কেনেদৰে জন্মে?
উত্তৰঃ মহৎ ব্যক্তিৰ জীৱন, কৰ্ম আৰু সফলতাৰ দৃষ্টান্ত দেখিলে বা পঢ়িলে মানুহৰ মনত তেনে উন্নতি লাভ কৰি ডাঙৰ হ’বলৈ ইচ্ছা জন্মে।
(জ) বুৰঞ্জীত কি থাকে বুলি লেখকে কৈছে?
উত্তৰঃ বুৰঞ্জীত মূলত এটা জাতি বা দেশৰ কাৰ্যকলাপ আৰু তাৰ উদগতি-অধোগতিৰ বিৱৰণ থাকে।
(ঝ) কিহৰ পৰা মানুহৰ স্বভাৱ লক্ষ্য কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ মানুহৰ দৈনন্দিন সৰু-সুৰা কাম-কাজ আৰু আচৰণৰ পৰা তেওঁৰ স্বভাৱ লক্ষ্য কৰিব পাৰি।
২। লেখকে উদগতিৰ বাট ভিন ভিন বুলি কিয় কৈছে? বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ সকলো মানুহৰ স্বভাৱ, যোগ্যতা, অৱস্থা আৰু পৰিস্থিতি একে নহয়। সেয়েহে একেটা পথ সকলো মানুহৰ বাবে সমানে উপযোগী নহয়। যিটো পথ এজনৰ বাবে সহজ আৰু সফলতাৰ উপযোগী, সেই পথ আন এজনৰ বাবে কঠিন হ’ব পাৰে।
বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰ অধ্যয়ন কৰিলে বিভিন্ন ধৰণৰ উন্নতিৰ পথৰ সন্ধান পোৱা যায়। সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা মানুহে নিজৰ স্বভাৱ আৰু অৱস্থাৰ লগত মিল থকা পথটো বাছি ল’ব পাৰে। এই কাৰণেই লেখকে উদগতিৰ বাট ভিন ভিন বুলি কৈছে।
৩। সংসাৰ-যাত্ৰাত উদগতি কৰিবলৈ বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন কিয় প্ৰয়োজন? পাঠৰ আধাৰত বহলাই লিখা।
উত্তৰঃ জীৱনত উন্নতি কৰিব বিচৰা প্ৰতিজন মানুহৰ বাবে সঠিক পথ বাছি লোৱাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। পৃথিৱীত উন্নতিৰ পথ যেনেকৈ আছে, তেনেকৈ অধোগতিৰ পথো বহু আছে। বহু সময়ত মানুহে ভুল পথকেই উন্নতিৰ পথ বুলি ভাবি বিপদত পৰে।
বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰ অধ্যয়ন কৰিলে তেওঁলোকে কেনেকৈ কঠিন পৰিস্থিতি অতিক্ৰম কৰি উন্নতি লাভ কৰিছিল সেই কথা জানিব পাৰি। তেওঁলোকৰ জীৱনত অহা বাধা-বিঘিনি, সেইবোৰ অতিক্ৰম কৰাৰ উপায় আৰু সফলতাৰ প্ৰকৃত কাৰণসমূহৰ পৰা পাঠকে শিক্ষা লাভ কৰে।
সকলো কামৰ আৰম্ভণিতে এজন ভাল শিক্ষকৰ প্ৰয়োজন হয়। সেইদৰে বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰইও শিক্ষকৰ দৰে কাম কৰে। তেওঁলোকৰ কৰ্মই পাঠকৰ বাবে উপদেশ আৰু দৃষ্টান্তৰ ৰূপ লয়।
মহৎ ব্যক্তিৰ আদৰ্শই মানুহৰ মন ডাঙৰ কৰে আৰু ডাঙৰ কাম কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। সেয়েহে সংসাৰ-যাত্ৰাত উদগতি লাভ কৰিবলৈ বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়।
৪। “একে উচালে কোনেও জগতত উদগতিৰ ওখ টিঙত উঠিব নোৱাৰে”—কথাষাৰ বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ কথাষাৰৰ অৰ্থ হ’ল—জীৱনত একেবাৰতে সৰ্বোচ্চ সফলতা লাভ কৰিব নোৱাৰি। উন্নতি ধাপে ধাপে, ধৈৰ্য, চেষ্টা, অধ্যৱসায় আৰু অভিজ্ঞতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰিব লাগে।
উদগতিৰ পথত বিভিন্ন বাধা-বিঘিনি আৰু বিফলতা আহিব পাৰে। সেইবোৰৰ পৰা শিক্ষা লৈ পুনৰ চেষ্টা কৰিলেহে মানুহে ক্ৰমে সফলতাৰ শিখৰত উপনীত হ’ব পাৰে। সেয়েহে উন্নতিৰ বাবে ধৈৰ্য আৰু নিৰন্তৰ পুৰুষাৰ্থ অতি প্ৰয়োজনীয়।
৫। উদগতিৰ সুগম পথ কেনে হোৱা উচিত?
উত্তৰঃ উদগতিৰ সুগম পথ মানুহৰ স্বভাৱ, যোগ্যতা, শক্তি আৰু অৱস্থাৰ সৈতে খাপ খোৱা হ’ব লাগে। একেটা পথ সকলোৰে বাবে সমানে উপযোগী নহয়।
বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰ অধ্যয়ন কৰিলে বহু ধৰণৰ উন্নতিৰ পথৰ সন্ধান পোৱা যায়। সেইবোৰৰ ভিতৰত নিজৰ বাবে উপযুক্ত আৰু সুবিধাজনক পথটো বাছি ল’ব লাগে। নিজৰ সামৰ্থ্যৰ লগত মিল থকা সঠিক পথেই মানুহক সুকলমে উন্নতিৰ দিশে লৈ যায়।
৬। পাঠৰ আধাৰত বুৰঞ্জী আৰু চৰিত্ৰ-পুথিৰ পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ বুৰঞ্জী আৰু চৰিত্ৰ-পুথিৰ মাজত স্পষ্ট পাৰ্থক্য আছে।
বুৰঞ্জীত এটা জাতি, দেশ বা যুগৰ ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু ঐতিহাসিক ঘটনা তথা উদগতি-অধোগতিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।
আনহাতে চৰিত্ৰ-পুথিত এজন বিশেষ ব্যক্তিৰ জীৱন, আচৰণ, অভ্যাস, চিন্তা, দৈনন্দিন কাম-কাজ, সাফল্য-বিফলতা আৰু ব্যক্তিত্বৰ সূক্ষ্ম বিৱৰণ থাকে।
সেয়েহে বুৰঞ্জী সামগ্ৰিক ইতিহাসৰ ছবি, কিন্তু চৰিত্ৰ-পুথি এজন ব্যক্তিৰ জীৱনৰ বিস্তৃত ছবি।
৭। উদগতিৰ বাঞ্ছা কেনে হ’ব লাগে?
উত্তৰঃ উদগতিৰ বাঞ্ছা দৃঢ়, স্থিৰ আৰু শক্তিশালী হ’ব লাগে। বাধা-বিঘিনিত ভাঙি নপৰি লক্ষ্যৰ প্ৰতি অবিচল হৈ আগবাঢ়িব পৰা মনোবল থাকিব লাগে।
৮। প্ৰসংগ-সংগতি দেখুৱাই ব্যাখ্যা কৰা
(ক) “এইবোৰ বিঘিনি পাৰ হৈ উদগতিৰ মোহন মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰা বৰ টান কাম।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত বাক্যটি সত্যনাথ বৰা ৰচিত ‘বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন’ পাঠৰ পৰা লোৱা হৈছে।
ইয়াত লেখকে জীৱনত উন্নতি লাভ কৰাৰ কঠিনতা বুজাইছে। সকলো মানুহে উন্নতি কৰিব বিচাৰে, কিন্তু উন্নতিৰ পথ সদায় সহজ নহয়। এই পথত বহু বাধা-বিঘিনি, বিপদ আৰু বিফলতা আহে।
মানুহে কেতিয়াবা ভুল পথক উন্নতিৰ পথ বুলি ধৰি লয়। আনহাতে সঠিক পথেৰে আগবঢ়িলেও নানা বাধাই আগচি ধৰে। নিজৰ বুদ্ধি, অধ্যৱসায় আৰু পুৰুষাৰ্থেৰে সেইবোৰ অতিক্ৰম কৰিব লাগে।
সেয়েহে লেখকে সফলতাৰ চূড়ান্ত অৱস্থাক ‘উদগতিৰ মোহন মন্দিৰ’ বুলি ৰূপকভাৱে বৰ্ণনা কৰি কৈছে যে তাত উপনীত হোৱাটো সহজ কাম নহয়।
(খ) “এই নিমিত্তে সকলো কামত আদিতে এজন শিক্ষকৰ প্ৰয়োজন।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত বাক্যটি সত্যনাথ বৰা ৰচিত ‘বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন’ পাঠৰ পৰা লোৱা হৈছে।
ইয়াত লেখকে জীৱনৰ আৰম্ভণিতে অভিজ্ঞ মানুহৰ পথ-প্ৰদৰ্শনৰ গুৰুত্ব বুজাইছে। কোনো নতুন কাম আৰম্ভ কৰিলে প্ৰথমতে সেই কাম কঠিন যেন লাগে। কিন্তু অভিজ্ঞ ব্যক্তিয়ে সঠিক নিয়ম দেখুৱাই দিলে কামটো সহজ হৈ পৰে।
ভাত ৰন্ধা, কাপোৰ বোৱা, হাল বোৱা আদি সাধাৰণ কামো মানুহে আনৰ পৰা শিকে। তেনেকৈ জীৱনত উন্নতিৰ পথতো উপযুক্ত শিক্ষক বা পথ-প্ৰদৰ্শকৰ প্ৰয়োজন হয়।
বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰও আমাৰ বাবে শিক্ষকৰ দৰে। তেওঁলোকৰ কৰ্ম আৰু অভিজ্ঞতাৰ পৰা আমি সফলতাৰ পথ শিকিব পাৰোঁ।
(গ) “ডাঙৰ আৰ্হিয়ে মানুহৰ মন ডাঙৰ কৰে আৰু ডাঙৰ পদলৈ অভিলাষ জন্মায়।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত বাক্যটি সত্যনাথ বৰা ৰচিত ‘বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন’ পাঠৰ পৰা লোৱা হৈছে।
ইয়াত লেখকে মহৎ আদৰ্শৰ প্ৰভাৱৰ কথা কৈছে। মানুহে যি ধৰণৰ আদৰ্শ সমুখত ৰাখে, সাধাৰণতে তেওঁৰ চিন্তা আৰু আকাঙ্ক্ষাও সেই অনুসৰি গঢ় লৈ উঠে।
সৰু আদৰ্শ লৈ সন্তুষ্ট হোৱা মানুহে ডাঙৰ সফলতাৰ কথা ভাবিব নোৱাৰে। কিন্তু মহৎ পণ্ডিত, ধনী, সমাজসেৱক বা মহান ব্যক্তিৰ জীৱন-আদৰ্শ দেখিলে মানুহৰ মনত বৃহৎ লক্ষ্যৰ প্ৰতি আকাঙ্ক্ষা জন্মে।
সেয়েহে উদগতি কৰিব বিচৰা মানুহে জীৱনত সদায় এটা উচ্চ আৰু মহৎ আদৰ্শ সমুখত ৰাখিব লাগে।
৯। পুথি এখন পঢ়িবলৈ নিৰ্বাচন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কি কি কথা লক্ষ্য কৰা উচিত আৰু ভাল পুথি এখনে তোমাক কেনেদৰে সহায় কৰিব পাৰে?
উত্তৰঃ পুথি নিৰ্বাচন কৰোঁতে প্ৰথমে পুথিখনৰ বিষয়বস্তু, লেখকৰ যোগ্যতা, ভাষা আৰু ৰচনাশৈলী লক্ষ্য কৰিব লাগে। নিজৰ প্ৰয়োজন, বয়স আৰু বুজিব পৰা ক্ষমতাৰ উপযোগী পুথি বাছি লোৱাটো উচিত।
ভাল পুথিয়ে মানুহৰ জ্ঞান বৃদ্ধি কৰে, চিন্তা-শক্তি উন্নত কৰে আৰু সঠিক জীৱন-পথ দেখুৱায়। সমস্যাৰ সমাধানত সহায় কৰে, মানসিক শক্তি আৰু সাহস বৃদ্ধি কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়িবলৈ প্ৰেৰণা দিয়ে।
সেয়েহে ভাল পুথি এজন নিৰৱ শিক্ষক আৰু বিশ্বস্ত বন্ধুৰ দৰে।
১০। খালী ঠাই পূৰ কৰা
(ক) ________ উদগতিৰ এটা অংগ মাথোন।
উত্তৰঃ ঐশ্বৰ্য-বিভূতি
(খ) উদগতিৰ পথত সুকলমে চলিবলৈ সদায় এজন ভাল ________ৰ প্ৰয়োজন হয়।
উত্তৰঃ শিক্ষক
(গ) বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ ________ চেষ্টাৰ এটা দৃষ্টান্ত।
উত্তৰঃ উদগতি
(ঘ) উদগতি পথৰ প্ৰত্যেক যাত্ৰীয়েই তাৰ মনত এটা ডাঙৰ ________ থিৰ কৰি লোৱা উচিত।
উত্তৰঃ আৰ্হি
(ঙ) চৰিত্ৰ-পুথিত এজন মানুহৰ ________ বহলাই বৰ্ণোৱা হয়।
উত্তৰঃ জীৱনী ।
ভাষা-বিচাৰ
১। বিপৰীত শব্দ লিখা
সুগম — দুৰ্গম।
উদগতি — অধোগতি।
চতুৰ — অজলা / মূৰ্খ।
সুচল — অসুচল / দুৰ্গম।
সূক্ষ্ম — স্থূল।
সন্তুষ্ট — অসন্তুষ্ট।
নিধনী — ধনী।
২। সমাৰ্থক শব্দ লিখা
বাঞ্ছা = ইচ্ছা, আকাঙ্ক্ষা।
উজু = সহজ, সৰল।
বিদগ্ধ = নিপুণ, পাৰ্গত।
উন্নতি = উদগতি, শ্ৰীবৃদ্ধি।
৩। সন্ধি ভাঙা
উদগতি = উদ্ + গতি।
অধোগতি = অধঃ + গতি।
সচ্চৰিত্ৰ = সৎ + চৰিত্ৰ।
পুৰুষাৰ্থ = পুৰুষ + অৰ্থ।
দুৰৱস্থা = দুঃ + অৱস্থা।
৪। বাক্য সাজা
ওখ টিংঃ একে উচালে কোনেও উদগতিৰ ওখ টিঙত উঠিব নোৱাৰে।
সুগমঃ সঠিক পৰিকল্পনাই সফলতাৰ পথ সুগম কৰে।
দুষ্কৰঃ কঠোৰ পৰিশ্ৰম নকৰিলে দুষ্কৰ কামত সফল হোৱা টান।
থকা-খুন্দাঃ জীৱনত বহু থকা-খুন্দা খাইহে মানুহে অভিজ্ঞতা লাভ কৰে।
ঐশ্বৰ্য-বিভূতিঃ কেৱল ঐশ্বৰ্য-বিভূতিয়েই মানুহৰ প্ৰকৃত উন্নতিৰ পৰিচয় নহয়।
ভূ-পোৱাঃ বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ পঢ়িলে উন্নতিৰ বহু পথৰ ভূ-পোৱা যায়।
আদবাটঃ অসুস্থ হোৱাত তেওঁ আদবাটৰ পৰা ঘৰলৈ উভতি আহিল।
শোৱন-খাৱনঃ পৰীক্ষাৰ সময়ত শোৱন-খাৱন পাহৰি পঢ়া-শুনা কৰাটো উচিত নহয়।
বহুবিকল্পীয় প্ৰশ্ন (MCQ)
১। ‘বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন’ পাঠৰ লেখক কোন?
A. লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা
B. সত্যনাথ বৰা
C. হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা
D. পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা
উত্তৰঃ B. সত্যনাথ বৰা
২। ‘উদগতি’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
A. অৱনতি
B. উন্নতি
C. বিপদ
D. বিশ্ৰাম
উত্তৰঃ B. উন্নতি
৩। ‘অধোগতি’ৰ বিপৰীত শব্দ কি?
A. দুৰ্গতি
B. উদগতি
C. বিঘিনি
D. ঐশ্বৰ্য
উত্তৰঃ B. উদগতি
৪। উদগতি কৰিবলৈ আদিতে মানুহক কি লাগে?
A. ধন
B. সুগম পথ
C. খ্যাতি
D. বন্ধু
উত্তৰঃ B. সুগম পথ
৫। উদগতি পথত কিহৰ প্ৰয়োজন হয়?
A. ভাল শিক্ষক
B. ধনী বন্ধু
C. ৰাজনৈতিক শক্তি
D. ভাগ্য
উত্তৰঃ A. ভাল শিক্ষক
৬। বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ কিহৰ দৃষ্টান্ত?
A. অধোগতিৰ
B. উদগতি চেষ্টাৰ
C. ধন-সম্পত্তিৰ
D. বিনোদনৰ
উত্তৰঃ B. উদগতি চেষ্টাৰ
৭। বুৰঞ্জীত মূলত কি বৰ্ণনা থাকে?
A. এজন মানুহৰ শোৱন-খাৱন
B. জাতিৰ কাৰ্যকলাপ আৰু উদগতি-অধোগতি
C. কেৱল ব্যক্তিগত চিঠি
D. কেৱল কবিতা
উত্তৰঃ B. জাতিৰ কাৰ্যকলাপ আৰু উদগতি-অধোগতি
৮। মানুহৰ স্বভাৱ কিহৰ পৰা ভালকৈ লক্ষ্য কৰিব পাৰি?
A. কেৱল কথাৰ পৰা
B. সৰু-সুৰা কাম-কাজৰ পৰা
C. ধন-সম্পত্তিৰ পৰা
D. পোছাকৰ পৰা
উত্তৰঃ B. সৰু-সুৰা কাম-কাজৰ পৰা
৯। ‘দুষ্কৰ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
A. সহজ
B. কঠিন
C. সুন্দৰ
D. সৰল
উত্তৰঃ B. কঠিন
১০। ‘বিদগ্ধ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
A. অজ্ঞান
B. নিপুণ
C. দৰিদ্ৰ
D. অলস
উত্তৰঃ B. নিপুণ
১১। ‘অভিলাষ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
A. ইচ্ছা
B. বাধা
C. ভয়
D. দুখ
উত্তৰঃ A. ইচ্ছা
১২। ‘আৰ্চি’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
A. কিতাপ
B. দাপোণ
C. বস্ত্ৰ
D. ঘৰ
উত্তৰঃ B. দাপোণ
১৩। ডাঙৰ আৰ্হিয়ে মানুহৰ মনত কি জন্মায়?
A. ভয়
B. ডাঙৰ পদলৈ অভিলাষ
C. অলসতা
D. নিৰাশা
উত্তৰঃ B. ডাঙৰ পদলৈ অভিলাষ
১৪। চৰিত্ৰ-পুথিত কি বহলাই বৰ্ণোৱা হয়?
A. এটা দেশৰ ইতিহাস
B. এজন মানুহৰ জীৱন
C. এটা যুদ্ধ
D. এটা কবিতা
উত্তৰঃ B. এজন মানুহৰ জীৱন
১৫। ‘উজু’ৰ সমাৰ্থক শব্দ কি?
A. কঠিন
B. সহজ
C. দুৰ্গম
D. অস্থিৰ
উত্তৰঃ B. সহজ
১৬। ‘সচ্চৰিত্ৰ’ৰ সন্ধি ভাঙিলে কি হয়?
A. সৎ + চৰিত্ৰ
B. সচ + চৰিত্ৰ
C. স + চৰিত্ৰ
D. সত্য + চৰিত্ৰ
উত্তৰঃ A. সৎ + চৰিত্ৰ
১৭। ‘পুৰুষাৰ্থ’ৰ সঠিক সন্ধি বিচ্ছেদ কি?
A. পুৰ + উষাৰ্থ
B. পুৰুষ + অৰ্থ
C. পুৰুষ + আৰ্থ
D. পু + ৰুষাৰ্থ
উত্তৰঃ B. পুৰুষ + অৰ্থ
১৮। ‘দুৰৱস্থা’ৰ সন্ধি বিচ্ছেদ কি?
A. দুৰ + অৱস্থা
B. দুঃ + অৱস্থা
C. দু + ৰৱস্থা
D. দূৰ + অৱস্থা
উত্তৰঃ B. দুঃ + অৱস্থা
১৯। উদগতিৰ পথ কেনে হোৱা উচিত?
A. সকলোৰে বাবে একে
B. নিজৰ স্বভাৱ আৰু অৱস্থাৰ লগত খাপ খোৱা
C. অতি কঠিন
D. কেৱল ধন লাভৰ পথ
উত্তৰঃ B. নিজৰ স্বভাৱ আৰু অৱস্থাৰ লগত খাপ খোৱা
২০। ভাল পুথিক কিহৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি?
A. শত্রু
B. নিৰৱ শিক্ষক
C. খেলনা
D. অলংকাৰ
উত্তৰঃ B. নিৰৱ শিক্ষক
প্ৰশ্নাৱলীঃ
উদগতি = উন্নতি, শ্ৰীবিদ্ধি।
সুগম = কষ্ট নোহোৱাকৈ গতি কৰিবৰ যোগ্য, সুখেৰে যাব পৰা।
অধোগতি = তললৈ বা নৰকলৈ গমন।
বিঘিনি = বাধা, আপদ, সংকট।
বিভূতি = ঐশ্বৰিক শক্তি, কল্যাণ, বৈভৱ, ঐশ্বৰ্য।
আৰ্জি = ঘটা, আহৰিত, সেগৃহীত, আৰ্জন কৰা।
ঐশ্বৰ্য = ঈশ্বৰৰ গুণ, বিপুল ধন-সম্পত্তি।
দুষ্কৰ = কৰিবলৈ টান, দুঃসাধ্য।
উজু = সহজ, ঢিলা, অনায়সে কৰিব বা বুজিব পৰা।
অথিৰ = চঞ্চল, অস্থিৰ, অনিষশ্চয়।
দৃষ্টান্ত = উদাহৰণ, আৰ্হি।
অভিলাষ = ইচ্ছা, বাঞ্চা, আশা।
বিদগ্ধ = পাৰ্গত, বৰ নিপুণ।
অবিদিত = অজ্ঞাত, নজনা, অপ্ৰকাশিত।
আৰ্চি = দাপোণ, মুখ চোৱা আয়ানা।
বোৱনী = তাঁত বোৱা তিৰোতা বা মহিলা।
হালোৱা = হাল বোৱা লোক, খেতিয়ক।
১। চমু উত্তৰ দিয়াঃ
(ক) কেনে পুথি পঢ়ি সুগম পথ পােৱা যায়?
উত্তৰঃ বৰলোকৰ চৰিত্ৰ পুথি পঢ়িলে সুগম পথ পোৱা যায়।
(খ) উদগতি কৰিবলৈ আদিতে মানুহক কি লাগে?
উত্তৰঃ উদগতি কৰিবলৈ আদিতে মানুহক এটা সুগম পথ লাগে।
(গ) লেখকে উদগতিৰ নিমিত্তে কেনে পুৰুষক ধন্য বুলি কৈছে?
উত্তৰঃ লেখকে উদগতিৰ নিমিত্তে নিজৰ বাউসিৰ বলেৰে যি ডাঙৰ হয় সেই পুৰুষকে ধন্য় বুলি কৈছে।
(ঘ) উদগতি পথৰ নতুন যাত্রীক লেখকে কি উপদেশ দিছে?
উত্তৰঃ উদগতিৰ পথৰ নতুন যাত্ৰীয়ে বৰ লোকৰ জীৱন-চৰিত্ৰ পাঠ কৰি তাৰ উপযুক্ত বাট বিচাৰি ল’ব পাৰি। কেইবাজন মানুহৰ চৰিত্ৰ পাঠ কৰিলে কেইবাটাও বাটৰ ভূ-পোৱা যায়, এই বাটবোৰৰ ভিতৰত যিটো সুচল বোধ হয় তাকে যাত্ৰীয়ে লোৱা উচিত।
(ঙ) উদগতি পথৰ চেষ্টাৰ এটা দৃষ্টান্ত দাঙি ধৰা।
উত্তৰঃ উদগতিৰ সুগম পথ বিচাৰি উলিয়াবলৈ বৰ টান।
(চ) কি গুণৰ বলত ডাঙৰ মানুহ হ’ব পাৰি?
উত্তৰঃ বুদ্ধিৰ বলত বা চতুৰালিৰ গুণৰ বলত ডাঙৰ মানুহ হ’ব পাৰি।
(ছ) উতি কৰি ডাঙৰ হ’বলৈ ইচ্ছা কেনেদৰে জন্মে?
উত্তৰঃ নাটকৰ নায়কৰ পুৰুষালি দেখি, পঢ়োঁতাৰ মন উতলা হয়, আৰু তেনেকুৱা পুৰুষালি লাভ কৰিবলৈ ইচ্ছা জন্মে। উদগতি কৰা মানুহৰ চৰিত্ৰ পঢ়িলেও সেইদৰে উদগগতি কৰি ডাঙৰ হবলৈ ইচ্ছা জন্মে।
(জ) বুৰঞ্জীত কি থাকে বুলি লেখকে কৈছে?
উত্তৰঃ বুৰঞ্জীত এটা জাতিৰ কাৰ্যকলাপ আৰু সিহঁতৰ উদগতি-অদোগতিৰ বিৱৰণ মাথোন থাকে।
(ঝ) কিহৰ পৰা মানুহৰ স্বভাৱ লক্ষ্য কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ সৰু সৰি কামৰপৰাহে মানুহৰ স্বভাৱ লক্ষ্য় কৰিব পাৰি।
২। লেখকে উদগতিৰ বাট ভিন ভিন বুলি কিয় কৈছে বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ উদগতিৰ সুগম পথ বিচাৰি উলিয়াবলৈ বৰ টান। উদগতিৰ চেষ্টা নকৰা মানুহ পৃথিৱীত নাই, তেওঁ সৰহভাগ মানুহৰ দুৰ্গতি-দুৰৱস্থাহে দেখা যায়। ইয়াৰ কাৰণ এই যে উদগতি কৰিবলৈ সকলোৱে ভাল পথ বিচাৰি উলিয়াব নোৱাৰে।
৩। সংসাৰ যাত্ৰাত উতি কৰিবলৈ বৰ লােকৰ চৰিত্ৰ অধ্যয়ন কিয় প্রয়ােজন? পাঠৰ আধাৰত বহলাই লিখা।
উত্তৰঃ
৪। “একে উচালে কোনেও জগতত উদগতিৰ ওখ টিঙত উঠিব নােৱাৰে”-কথাষাৰ বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ যে “কোনেও একে বাৰতে উদগতিৰ পথত চলিব নোৱাৰে। কাৰণ উদগতিৰ পথত বহু বাধা বিঘিনি আহে আৰু উদগতিৰ পথত চলাতো সহজ নহয়”।
৫। উদগতিৰ সুগম পথ কেনে হােৱা উচিত?
উত্তৰঃ
৬। পাঠৰ আধাৰত বুৰঞ্জী আৰু চৰিত্ৰ পুথিৰ পার্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ
উত্তৰঃ
৮। প্রসঙ্গ সঙ্গতি দর্শাই ব্যাখ্যা কৰা-
উত্তৰঃ
(ক) এইবােৰ বিঘিনি পাৰ হৈ উদগতিৰ মােহন মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰা বৰ টান কাম।
উত্তৰঃ
(খ) এই নিমিত্তে সকলাে কামত আদিতে এজন শিক্ষকৰ প্রয়ােজন।
উত্তৰঃ
(গ) ডাঙৰ আৰ্হিয়ে মানুহৰ মন ডাঙৰ কৰে আৰু ডাঙৰ পদলৈ অভিলাষ জন্মায়।
উত্তৰঃ
৯। পুথি এখন পঢ়িবলৈ নির্বাচন কৰা ক্ষেত্ৰত কি কি কথা লক্ষ্য কৰা উচিত আৰু ভাল পুথি এখনে তােমাক কেনেদৰে সহায় কৰিব পাৰে বুলি তুমি ভাবা?
উত্তৰঃ
১০। খালী ঠাই পূৰ কৰা-
উত্তৰঃ
(ক) ঐশ্বৰ্য-বিভূতি উদগতিৰ এটা অংগ মাথোন।
(খ) উদগতিৰ পথত সুকলমে চলিবলৈ সদায় এজন ভাল শিক্ষকৰ প্ৰয়োজন হয়।
(গ) বৰ লোকৰ চৰিত্ৰ উদগতি চেষ্টাৰ এটা দৃষ্টান্ত।
(ঘ) উদগতি পথৰ প্ৰত্যেক যাত্ৰীয়েই তাৰ মনত এটা ডাঙৰ আৰ্হি থিৰ কৰি লোৱা উচিত।
(ঙ) চৰিত্ৰ পুথিত এজন মানুহৰ জীৱনী বহলাই বৰ্ণোৱা হয়।
ভাষা বিচাৰঃ
১। বিপৰীত শব্দ লিখা-
উত্তৰঃ
সুগম =
উদগতি = অধোগতি
চতুৰ = মূৰ্খ
সুচল =
সূক্ষ্ম =
সন্তুষ্ট = অসন্তুষ্ট
নিধনী = ধনী
২। সমাৰ্থক শব্দ লিখা-
উত্তৰঃ
বাঞ্ছা = ইচ্ছা
উজু = মুসলমানদেৱ নামাজেৱ পূৰ্ৱে অঙ্গ প্ৰক্ষালণ
বিদগ্ধ = নিপুন
উন্নতি = উচ্চতা
৩। সন্ধি ভাঙা-
উদগতি, অধোগতি, সচ্চৰিত্ৰ, পুৰুষাৰ্থ, দুৰৱস্থা।
উত্তৰঃ
উদগতি = উদ + অগতি
অধোগতি = অধ + ওগতি
সচ্চৰিত্ৰ = সচ + চৰিত্ৰ
পুৰুষাৰ্থ = পুৰ + উষাৰ্থ
দুৰৱস্থা = দুৰ + অৱস্থা
৪। বাক্য সাজা-
ওখ টিং, সুগম, দুষ্কৰ, থকা-খুন্দা, ঐশ্বৰ্য-বিভূতি, ভূ-পোৱা, আদবাট, শোৱন-খাৱন।
উত্তৰঃ ওখ টিং = একে উচালে কোনেও জগতত উদগতিৰ ওখ টিঙত উঠিব নোৱাৰে
সুগম = উদগতি কৰিবলৈ মানুহক আদিতে এটা সুগম পথ লাগে।
দুষ্কৰ = সকলো কাম আদিতে দুষ্কৰ যেন লাগে।
থকা-খুন্দা = পূৰ্ণ উদগতি বহুত পুৰুষাৰ্থ কৰি, আৰু বহুত থকা-খুন্দা খাইহে লাভ কৰিব পাৰি।
ঐশ্বৰ্য-বিভূতি = ঐশ্বৰ্য-বিভূতি উদগতিৰ এটা অংগ মাথোন।
ভূ-পোৱা = কেইবাজন মানুহৰ চৰিত্ৰ পাঠ কৰিলে কেইবাটাও বাটৰ ভূ-পোৱা যায়।
আদবাট = তেওঁ মৰিগাওঁ বুলি ৰাতিপুৱাই ওলাই গৈ গা বেয়া লগাত আদবাটৰ পৰা ঘূৰি আহিছে ।
শোৱন-খাৱন = যিজন মানুহক তুমি জীৱনৰ আৰ্হি কৰি লোৱা, তেওঁৰ শোৱন-খাৱনৰ ৰীতি-নীতি, আলাপ-অভ্য়ৰ্থনাৰ নিয়ম-প্ৰণালী সকলোবোৰকে জানি ল’ব লাগে।
প্ৰকল্পঃ এজন মহৎ লোকৰ ফটো সংগ্ৰহ কৰি তেওঁৰ জীৱনী লিখা (২০০ শব্দৰ ভিতৰত)।
উত্তৰঃ
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post