অধ্যায় ৪পৰম বন্ধু
শব্দ-টোকা
সম্পদত = সুখৰ সময়ত, ভাল অৱস্থাত।
আপদত = বিপদৰ সময়ত, দুৰ্দশাত।
লাহি = পাতল, কোমল, মিহি।
মহাৰথ = মহাশক্তিশালী যোদ্ধা; পাঠত বিপদত সহায় কৰা শক্তিশালী প্ৰিয়জনৰ অৰ্থত ব্যৱহৃত।
তেনুৱা = তেনেকুৱা।
তেতিক্ষণে = তেতিয়াই, সেই মুহূৰ্ততে।
শোকে = দুখে, বেদনাই।
লভিছে = লাভ কৰিছে, পাইছে।
পৰম বন্ধু = যিজনে সুখ-দুখ, সম্পদ-আপদ সকলো সময়তে নিঃস্বাৰ্থভাৱে বন্ধুৰ কাষত থাকে।
স্বাভাৱিক = স্বভাৱগত, স্বাভাৱিকভাৱে হোৱা।
ক্ৰিয়া-কলাপ
১। চমু উত্তৰ দিয়া
(ক) পৰম বন্ধু কোন?
উত্তৰঃ যিজনে সুখ-দুখ আৰু বিশেষকৈ বিপদৰ সময়ত বন্ধুৰ কাষত থাকি নিঃস্বাৰ্থভাৱে সহায় কৰে, তেৱেঁই পৰম বন্ধু।
(খ) পৰম বন্ধুৰ এটা লক্ষণ লিখা।
উত্তৰঃ পৰম বন্ধুৱে নিজৰ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰি বিপদৰ সময়ত বন্ধুৰ সহায়ত আগবাঢ়ে।
(গ) প্ৰকৃত বন্ধু কেতিয়া চিনিব পাৰি?
উত্তৰঃ বিপদ, দুখ বা ত্যাগৰ সময়ত প্ৰকৃত বন্ধু চিনিব পাৰি।
(ঘ) কেনেকুৱা বন্ধুক কবিয়ে অমূল্য ধন বুলি কৈছে?
উত্তৰঃ বিপদত সহায় কৰা নিঃস্বাৰ্থ আৰু বিশ্বস্ত পৰম বন্ধুক কবিয়ে অমূল্য ধন বুলি কৈছে।
(ঙ) কেতিয়া এজন বন্ধু স্বাভাৱিক নে স্বাৰ্থপৰ তাক বুজিব পাৰি?
উত্তৰঃ যেতিয়া বন্ধুৰ বাবে নিজৰ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰাৰ সময় আহে, তেতিয়াই বুজিব পাৰি বন্ধুজন নিঃস্বাৰ্থ নে স্বাৰ্থপৰ।
(চ) ড° সূৰ্যকুমাৰ ভূঞাৰ একমাত্ৰ কবিতা-পুথিখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ড° সূৰ্যকুমাৰ ভূঞাৰ একমাত্ৰ কবিতা-পুথিখনৰ নাম ‘নিৰ্মালি’।
২। কবিতাটিৰ মূলভাব লিখা।
উত্তৰঃ ড° সূৰ্যকুমাৰ ভূঞাৰ ‘পৰম বন্ধু’ এটি নীতিমূলক কবিতা। কবিতাটোৰ মূল বিষয় হৈছে প্ৰকৃত বন্ধুত্বৰ মূল্য।
জীৱনত সুখৰ সময়ত বহু বন্ধু পোৱা যায়, কিন্তু বিপদৰ সময়ত যিজনে বন্ধুৰ কাষত থাকে, সহায় কৰে আৰু সুখ-দুখৰ সমভাগী হয়, তেৱেঁই প্ৰকৃত বা পৰম বন্ধু।
কবিয়ে স্পষ্ট কৰিছে যে স্বাৰ্থৰ বাবে গঢ়ি উঠা বন্ধুত্ব স্থায়ী নহয়। বিপদ আহিলেই তেনে বন্ধু আঁতৰি যায়। আনহাতে প্ৰকৃত বন্ধু নিজৰ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰিও বন্ধুৰ কল্যাণৰ বাবে আগবাঢ়ে।
সেইবাবে জীৱনত এজন সৎ, নিঃস্বাৰ্থ আৰু বিশ্বস্ত বন্ধু পোৱাটো অমূল্য ধন লাভ কৰাৰ সমান। কবিতাটোৱে আমাক বন্ধুত্বত বিশ্বস্ততা, ত্যাগ, সহানুভূতি আৰু নিঃস্বাৰ্থতাৰ মূল্য বুজাইছে।
৩। “জুখিলেহে জনা যায় লাহি নে গধূৰ”— কথাষাৰৰ তাৎপৰ্য বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ কোনো বস্তু লাহি নে গধূৰ তাক জুখিলেহে নিশ্চিতভাৱে জনা যায়। ঠিক সেইদৰে এজন বন্ধু প্ৰকৃত নে স্বাৰ্থপৰ তাক কেৱল সুখৰ সময়ত চিনিব নোৱাৰি।
বিপদ, দুখ বা ত্যাগৰ সময়ত বন্ধুৰ আচৰণৰ পৰাই তেওঁৰ প্ৰকৃত স্বৰূপ প্ৰকাশ পায়। যিজনে এনে সময়তো বন্ধুৰ কাষত থাকে, সহায় কৰে আৰু স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰে, তেৱেঁই প্ৰকৃত বন্ধু। সেয়েহে কথাষাৰে বন্ধুত্বৰ সত্যতা পৰীক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তা বুজাইছে।
৪। পৰম বন্ধুৰ গুণ সম্পৰ্কে কবিয়ে কি কি কথা কৈছে বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ কবিৰ মতে পৰম বন্ধু সদায় নিঃস্বাৰ্থ, বিশ্বস্ত আৰু সহায়কাৰী হয়। সুখৰ সময়ত বন্ধুত্ব কৰা সহজ, কিন্তু বিপদত সহায় কৰা বন্ধুহে প্ৰকৃত বন্ধু।
পৰম বন্ধুৱে বন্ধুৰ দুখত কাষত থাকে, নিজৰ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰে আৰু বন্ধুৰ কল্যাণৰ বাবে যত্ন লয়। সি বন্ধুৰ সুখত আনন্দিত হয় আৰু দুখত সমভাগী হয়। এনে বন্ধু জীৱনৰ অমূল্য সম্পদ।
৫। প্ৰসংগ-সংগতি দেখুৱাই ব্যাখ্যা কৰা
(ক) “সম্পদত প্ৰিয়বন্ধু অনেক ওলায়,
আপদত তেনে বন্ধু কেনিবা পলায়।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি ড° সূৰ্যকুমাৰ ভূঞা ৰচিত ‘পৰম বন্ধু’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে।
ইয়াত কবিয়ে স্বাৰ্থপৰ আৰু প্ৰকৃত বন্ধুৰ মাজৰ পাৰ্থক্য দেখুৱাইছে। মানুহৰ সুখ আৰু সম্পদৰ সময়ত বহুজন বন্ধু হৈ ওচৰ চাপি আহে। কিন্তু বিপদ বা দুখ আহিলে সেইসকলৰ বহুতেই আঁতৰি যায়।
যিজনে আপদ-বিপদত বন্ধুৰ লগ এৰি নিদিয়ে, সহায় কৰে আৰু দুখৰ সমভাগী হয়, তেৱেঁই প্ৰকৃত বন্ধু। এই কবিতাফাঁকিৰ মাজেৰে কবিয়ে বন্ধুত্বৰ সত্যতা বিপদৰ সময়তহে প্ৰকাশ পায় বুলি কৈছে।
(খ) “মহাৰথ প্ৰিয়জন লভিছে যি জনে,
পাইছে অমূল্য ধন বিচাৰি সিজনে।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি ‘পৰম বন্ধু’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে।
কবিয়ে ইয়াত প্ৰকৃত বন্ধুক অমূল্য ধনৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। জীৱনত বহু বন্ধু পোৱা যায়, কিন্তু বিপদৰ সময়ত যিজনে শক্তিশালী সহায়কৰ দৰে কাষত থাকে, তেৱেঁই পৰম বন্ধু।
এনে বন্ধু লাভ কৰা মানে জীৱনৰ এক অমূল্য সম্পদ লাভ কৰা। ধন-সম্পত্তি হেৰাই যাব পাৰে, কিন্তু সত্যিকাৰ বন্ধুত্ব মানুহৰ জীৱনত সাহস, আশ্বাস আৰু শক্তি যোগায়।
(গ) “কোন বন্ধু স্বাৰ্থপৰ কোন স্বাভাৱিক,
ত্যাগৰ কালত তুমি বুজিবা সঠিক।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি ‘পৰম বন্ধু’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে।
ইয়াত কবিয়ে কৈছে যে কেৱল কথাৰে বন্ধুৰ প্রকৃত স্বৰূপ জনা নাযায়। যেতিয়া বন্ধুৰ বাবে সময়, স্বাৰ্থ, সুবিধা বা ধন ত্যাগ কৰিবলগীয়া হয়, তেতিয়াই বন্ধুত্বৰ সত্যতা প্ৰকাশ পায়।
যিজনে সেই সময়তো কাষত থাকে তেৱেঁই প্ৰকৃত বন্ধু; আৰু যিজনে নিজৰ স্বাৰ্থৰ বাবে আঁতৰি যায়, সি স্বাৰ্থপৰ বন্ধু।
ভাষা-বিচাৰ
১। ‘প্ৰিয়’ শব্দৰে আৰম্ভ হোৱা তিনিটা শব্দ লিখা
উত্তৰঃ প্ৰিয়বন্ধু, প্ৰিয়গ্ৰন্থ, প্ৰিয়ঠাই।
২। বিপৰীত শব্দ লিখা
প্ৰিয় = অপ্ৰিয়।
বন্ধু = শত্ৰু।
লাহি = গধূৰ / ডাঠ।
অমূল্য = মূল্যহীন / সস্তা।
স্বাৰ্থপৰ = নিঃস্বাৰ্থ।
ত্যাগ = গ্ৰহণ।
চিনাকি = অচিনাকি।
সম্পদ = আপদ / বিপদ।
টোপনি = জাগৰণ।
৩। সমাৰ্থক শব্দ লিখা
বিপদ = আপদ, দুৰ্যোগ, সংকট।
মিত্ৰ = বন্ধু, সখা।
পদ = ভৰি, চৰণ।
নিদ্ৰা = টোপনি, শয়ন।
শোক = দুখ, বেদনা, বিষাদ।
৪। তলৰ শব্দবোৰৰ বিভক্তি ভাঙি দেখুওৱা
সম্পদত = সম্পদ + ত।
বন্ধুৰ = বন্ধু + ৰ।
মানুহে = মানুহ + এ।
আজিৰপৰা = আজি + ৰ + পৰা।
প্ৰিয়জনলৈ = প্ৰিয়জন + লৈ।
হাতেৰে = হাত + এৰে / ৰে।
৫। হাইফেন ব্যৱহাৰ হোৱা আৰু নোহোৱা শব্দ লিখা
হাইফেন ব্যৱহাৰ হোৱা শব্দঃ ঘৰ-দুৱাৰ, সুখ-দুখ, দিন-ৰাতি।
হাইফেন ব্যৱহাৰ নোহোৱা দ্বিৰুক্ত শব্দঃ ঘৰে ঘৰে, বনে বনে, মনে মনে।
৬। বাক্য সাজা
আপদে-বিপদে
উত্তৰঃ প্ৰকৃত বন্ধুৱে আপদে-বিপদে সদায় বন্ধুৰ কাষত থাকে।
মহাৰথী
উত্তৰঃ কৰ্ণ মহাভাৰতৰ এজন বিখ্যাত মহাৰথী আছিল।
প্ৰিয়বন্ধু
উত্তৰঃ ৰাহুল মোৰ এজন বিশ্বাসী প্ৰিয়বন্ধু।
স্বাৰ্থপৰ
উত্তৰঃ স্বাৰ্থপৰ বন্ধুৱে নিজৰ লাভ নাথাকিলে সহজে আঁতৰি যায়।
৭। শুদ্ধ শব্দটো বাছি বাক্য পূৰ্ণ কৰা
(ক) কৰ্ণ মহাভাৰতৰ এজন ______ বীৰ আছিল।
(ৰথী / মহাৰথী / সাৰথি)
উত্তৰঃ মহাৰথী।
(খ) কৃষ্ণ অৰ্জুনৰ ৰথৰ ______ আছিল।
(ৰথী / মহাৰথী / সাৰথি)
উত্তৰঃ সাৰথি।
(গ) স্বাৰ্থপৰ বন্ধুৱে সংগ দিয়ে ______ সময়ত।
(সম্পদৰ / বিপদৰ / দুখৰ)
উত্তৰঃ সম্পদৰ।
(ঘ) প্ৰিয়বন্ধু সুখ-দুখৰ ______ হয়।
(সমভাগী / আঁতৰ / অজ্ঞাত)
উত্তৰঃ সমভাগী।
বহুবিকল্পীয় প্ৰশ্ন (MCQ)
১। ‘পৰম বন্ধু’ কবিতাৰ ৰচয়িতা কোন?
A. ড° সূৰ্যকুমাৰ ভূঞা
B. নলিনীবালা দেৱী
C. হেম বৰুৱা
D. যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা
উত্তৰঃ A. ড° সূৰ্যকুমাৰ ভূঞা
২। ড° সূৰ্যকুমাৰ ভূঞাৰ কবিতা-পুথিখনৰ নাম কি?
A. প্ৰতিমা
B. বনফুল
C. নিৰ্মালি
D. সুৰভি
উত্তৰঃ C. নিৰ্মালি
৩। প্ৰকৃত বন্ধু কেতিয়া চিনিব পাৰি?
A. উৎসৱৰ সময়ত
B. ভ্ৰমণৰ সময়ত
C. খেলৰ সময়ত
D. বিপদৰ সময়ত
উত্তৰঃ D. বিপদৰ সময়ত
৪। ‘সম্পদত’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
A. যুদ্ধৰ সময়ত
B. সুখৰ সময়ত
C. বিপদৰ সময়ত
D. ঘৰত
উত্তৰঃ B. সুখৰ সময়ত
৫। ‘আপদত’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
A. বিপদৰ সময়ত
B. খেলৰ সময়ত
C. আনন্দৰ সময়ত
D. বিয়াৰ সময়ত
উত্তৰঃ A. বিপদৰ সময়ত
৬। কবিয়ে প্ৰকৃত বন্ধুক কিহৰ সৈতে তুলনা কৰিছে?
A. ফুল
B. সোণৰ গহনা
C. অমূল্য ধন
D. ৰাজমুকুট
উত্তৰঃ C. অমূল্য ধন
৭। স্বাৰ্থপৰ বন্ধু কেতিয়া আঁতৰি যায়?
A. উৎসৱৰ সময়ত
B. বিপদৰ সময়ত
C. সুখৰ সময়ত
D. খেলৰ সময়ত
উত্তৰঃ B. বিপদৰ সময়ত
৮। ‘লাহি’ৰ বিপৰীত শব্দ কোনটো?
A. কোমল
B. সৰু
C. পাতল
D. গধূৰ
উত্তৰঃ D. গধূৰ
৯। ‘মিত্ৰ’ৰ সমাৰ্থক শব্দ কি?
A. বন্ধু
B. শিক্ষক
C. অতিথি
D. শত্ৰু
উত্তৰঃ A. বন্ধু
১০। ‘শোক’ৰ সমাৰ্থক শব্দ কি?
A. সাহস
B. হাঁহি
C. দুখ
D. আনন্দ
উত্তৰঃ C. দুখ
১১। প্ৰকৃত বন্ধুৰ মুখ্য গুণ কি?
A. ঈৰ্ষা
B. নিঃস্বাৰ্থতা
C. অহংকাৰ
D. স্বাৰ্থপৰতা
উত্তৰঃ B. নিঃস্বাৰ্থতা
১২। ‘ত্যাগ’ৰ বিপৰীত শব্দ কি?
A. সহায়
B. বিসৰ্জন
C. দান
D. গ্ৰহণ
উত্তৰঃ D. গ্ৰহণ
১৩। কৃষ্ণ কাৰ ৰথৰ সাৰথি আছিল?
A. অৰ্জুন
B. কৰ্ণ
C. ভীম
D. যুধিষ্ঠিৰ
উত্তৰঃ A. অৰ্জুন
১৪। কৰ্ণ মহাভাৰতৰ কি আছিল?
A. ঋষি
B. সাৰথি
C. মহাৰথী
D. কবি
উত্তৰঃ C. মহাৰথী
১৫। ‘পৰম বন্ধু’ কবিতাৰ মূল শিক্ষা কি?
A. সকলো বন্ধু স্বাৰ্থপৰ
B. বিপদত প্ৰকৃত বন্ধু চিনিব পাৰি
C. ধনেই সকলো
D. বন্ধুত্ব অপ্রয়োজনীয়
উত্তৰঃ B. বিপদত প্ৰকৃত বন্ধু চিনিব পাৰি
পৰম বন্ধু
শব্দ টোকা
সম্পদত = ভাল বা সুখৰ দিনত।
আপদত = বেয়া দিনত, বিপদৰ সমত।
লাহি = কোমল, পাতল, মিহি বা সসৃণ।
মহাৰথ = ডাঙৰ যুজাঁৰ, পাঠত বিপদৰ সময়ত সহায় কৰাজনক মহাৰথ বা প্ৰিয়জন বুলি কৈছে।
তেনুৱা = তেনেকুৱা।
তেতিক্ষণে = সেই সময়ত, তেতিয়াই।
শোকে = দুখে, বেজাৰে, বেদনাই।
লভিছে = লাভ কৰিছে, পাইছে।
পৰম বন্ধু = প্ৰিয়বন্ধু, যি জনে ভাল দিনত বা বেয়া দিনত নিস্বাৰ্থভাৱে বন্ধুক সহায় কৰে। আপদকালত বা দুৰ্যোগৰ সময়ত যিজনে সহায় কৰে তেৱেই হ’ব পাৰে পৰম বন্ধু
স্বভাৱিক = আপোনা-আপোনি, স্বভাৱত।
ক্ৰিয়া কলাপ
১। চমু উত্তৰ দিয়া
(ক) পৰম বন্ধু কোন?
উত্তৰঃ যিজনে বিপদৰ সময়ত বন্ধুৰ ওচৰত থাকি সুখ-দুখৰ সমভাগী হয় তেৱেঁই পৰম বন্ধু।
(খ) পৰম বন্ধুৰ এটা লক্ষণ লিখা।
উত্তৰঃ বিপদৰ সময়ত নিজৰ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰি বন্ধুৰ কল্যাণৰ বাবে সহায়ৰ হাত আগবঢ়ায়।
(গ) প্রকৃত বন্ধু কেতিয়া চিনিব পাৰি?
উত্তৰঃ প্রকৃত বন্ধু তেওঁৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰতহে চিনিব পাৰি।
(ঘ) কেনেকুৱা বন্ধুক কবিয়ে অমূল্য ধন বুলি কৈছে?
উত্তৰঃ প্ৰকৃত বন্ধুক কবিয়ে অমূল্য ধন বুলি কৈছে।
(ঙ) কেতিয়া এজন বন্ধুক স্বাভাৱিক আৰু স্বার্থপৰ বন্ধু বুলিব পাৰি?
উত্তৰঃ বিপদৰ সময়ত লগ এৰি দিয়া এজন বন্ধুক স্বাভাৱিক আৰু স্বার্থপৰ বন্ধু বুলিব পাৰি।
(চ) ড ° সূর্যকুমাৰ ভূঞাৰ একমাত্র কবিতা পুথিখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ড ° সূর্যকুমাৰ ভূঞাৰ একমাত্র কবিতা পুথিখনৰ নাম হ’ল নিৰ্মালি।
২। কবিতাটিৰ মূলভাব লিখা।
উত্তৰঃ ড° সূৰ্যকুমাৰ ভূঞাৰ ‘পৰম বন্ধু’ এটি নীতিমূলক কবিতা। কবিটিৰ মাজেৰে কবিয়ে সজ বন্ধু আৰু প্ৰিয় বন্ধুৰ লক্ষণ সম্পৰ্কে আমাক এটি ধাৰণা দিব বিচাৰিছে। যিজন বিপদৰ সময়ত বন্ধুৰ ওচৰত থাকি সুখ-দুখৰ সমভাগী হয় তেৱেঁই পৰম বন্ধু। আমাৰ জীৱন যাত্ৰাত অসংখ্য বন্ধু-বান্ধৱ লগ পোৱা যায়। সেইবুলি সকলো বন্ধুৱেই প্ৰিয় বন্ধুৰ স্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। সাধাৰণতে কোনজন প্ৰকৃত বন্ধু তাক কাৰ্যক্ষেত্ৰতহে চিনিব পাৰি। সম্পদ কালৰ বন্ধু ঢেৰ, বিপদত বহুত বন্ধুই দুৰ্গতজনৰ পৰা আঁতৰি ফুৰে। যিজনে বন্ধুৰ বিপদৰ সময়ত নিজৰ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰি বন্ধপৰ কল্যাণৰ বাবে সহায়ৰ হাত আগবঢ়ায় তেওঁহে পৰম বন্ধু। যিজনে নিজৰ স্বাৰ্থ পূৰণৰ বাবে বন্ধুত্ব দেখুৱায় তেনে বন্ধুৰ সংগ এৰাই চলা ভাল।
৩। “জুখিলেহে জনা যায় লাহি নে গধূৰ”— কথাষাৰৰ তাৎপর্য বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ “জুখিলেহে জনা যায় লাহি নে গধূৰ”— সকলোৰে জীৱনত অসংখ্য বন্ধু আহে আৰু যায়। কিন্তু যিজনে বিপদৰ সময়ত বন্ধুৰ ওচৰত থাকি সুখ-দুখৰ সমভাগী হয় তেৱেঁই পৰম বন্ধু। আন কিছুমান বন্ধু আকৌ বিপদৰ সময়ত লগ এৰি দিয়ে। বিপদৰ সময়তহে জনা যায় বন্ধুজন পৰম বন্ধু হয়নে নহয়।
৪। পৰম বন্ধুৰ গুণ সম্পর্কে কবিয়ে কি কি কথা কৈছে বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ পৰম বন্ধুৱে বিপদৰ সময়ত বন্ধুৰ ওচৰত থাকি সুখ-দুখৰ সমভাগী হয় আৰু বন্ধুৰ বিপদৰ সময়ত নিজৰ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰি বন্ধপৰ কল্যাণৰ বাবে সহায়ৰ হাত আগবঢ়ায়। সদায় বন্ধুৰ সুখে-দুখে তেওঁৰ লগ নেৰে।
৫। প্রসংগ সংগতি দর্শাই ব্যাখ্যা কৰা
(ক) সম্পদত প্রিয়বন্ধু অনেক ওলায়,
আপদত তেনে বন্ধু কেনিবা পলায়।উত্তৰঃ উক্ত কবিত ফাকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ভাৰতী সাহিত্য চয়ন পাঠটোৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
পৰিস্থিতি সলনি হ’লে বন্ধু-বান্ধৱ সলনি হয়।
সকলোৰে জীৱনত অসংখ্য বন্ধু-বান্ধৱ আহে। আমি আমাৰ জীৱনত লগ পোৱা সকলো বন্ধুৱেই পৰম বন্ধু নহয়। কিন্তু যিজনে বিপদৰ সময়ত বন্ধুৰ ওচৰত থাকি সুখ-দুখৰ সমভাগী হয় তেৱেঁই পৰম বন্ধু। কিছুমান বন্ধু ধন-সম্পত্তি থকালৈকে থাকে কিন্তু যেতিয়া বিপদ হয়, তেতিয়া বিপদৰ সময়ত সহায়ৰ হাত আগঢ়াবলৈ নাহে। তেতিয়া সেই বন্ধু কেনি যায় কোনেও গমকে নাপায়। (খ) মহাৰথ প্ৰিয়জন লভিছে যি জনে,
পাইছে অমূল্য ধন বিচাৰি সিজনে।উত্তৰঃ উক্ত কবিতা ফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ভাৰতী সাহিত্য চয়ন পাঠটোৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
প্ৰিয় বন্ধু বিচাৰি পোৱা জনে অমূল্য ধন বিচাৰি পায়।
সকলোৰে জীৱনত বহুতো বন্ধু আহে। কিন্তু যিজনে বিপদৰ সময়ত বন্ধুৰ ওচৰত থাকি সুখ-দুখৰ সমভাগী হয় তেৱেঁই পৰম বন্ধু আৰি যিবোৰ বন্ধুৱে সম্পদৰ সময়ত লগ দি বিপদৰ সময়ত লগ এৰি দিয়ে তেওঁলোক হ’ল স্বাৰ্থপৰ বন্ধু। জীৱন সংগ্ৰামত যিয়ে প্ৰিয় বন্ধু বিচাৰি পাইছে তেওঁৱে জীৱনৰ অমূল্য ধন বিচাৰি পাইছে। (গ) কোন বন্ধু স্বাৰ্থপৰ কোন স্বাভাৱিক,
ত্যাগৰ কালত তুমি বুজিবা সঠিক।উত্তৰঃ উক্ত কবিত ফাকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ভাৰতী সাহিত্য চয়ন পাঠটোৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
ত্যাগ কৰাৰ সময়তহে চিনিব পাৰি, কোন পৰম বন্ধু আৰু কোন স্বাৰ্থপৰ বন্ধু।
সকলোৰে জীৱনত বহুতো বন্ধু আহে। আমি আমাৰ জীৱনত লগ পোৱা সকলো বন্ধুৱেই পৰম বন্ধু বা স্বাভাৱিক নহয়। বন্ধুৰ বিপদৰ সময়ত যেতিয়া নিজ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰিব লাগে, তেতিয়াহে চিনিব পাৰি কোন পৰম বন্ধু বা স্বাভাৱিক বন্ধু আৰু কোন স্বাৰ্থপৰ বন্ধু। ভাষা বিচাৰ
১। ‘প্ৰিয়’ শব্দৰে আৰম্ভ হোৱা তিনিটা শব্দ লিখা। (যেনে-প্ৰিয় বন্ধু)
উত্তৰঃ প্ৰিয় খাদ্য, প্ৰিয় গ্ৰন্থ, প্ৰিয় ঠাই।
২। বিপৰীত শব্দ লিখা—
উত্তৰঃ
প্ৰিয় 一 অপ্ৰিয়।
বন্ধু 一 শত্ৰু।
লাহি 一 ডাঠ।
অমূল্য 一 মূল্যবিহীন।
স্বাৰ্থপৰ 一 নিস্বাৰ্থ।
ত্যাগ 一 গ্ৰহন।
চিনাকি 一 অচিনাকি।
সম্পদ 一 অসম্পদ।
টোপনি 一 সাৰে থকা।
৩। সমাৰ্থক শব্দ লিখা—
উত্তৰঃ
বিপদ 一 দুৰ্যোগ।
মিত্ৰ 一 বন্ধু।
পদ 一 ভৰি।
নিদ্ৰা 一 লাজ দিয়া।
শোক 一 দুষ।
৪। তলৰ শব্দবোৰৰ বিভক্তি ভাঙি দেখুৱাই—
উত্তৰঃ
সম্পদত = সম্পদ + ত।
বন্ধুৰ = বন্ধু + ৰ।
মানুহে = মানুহ + এ।
আজিৰপৰা = আজিৰ + পৰা।
প্ৰিয়জনলৈ = প্ৰিয়জন + লৈ।
হাতেৰে = হাত + ৰে।
৫। দিন-ৰাতি (দিন আৰু ৰাতি)— এনেকুৱা সমস্ত পদত হাইফেন (-) ব্যৱহাৰ কৰা হয়; কিন্তু দিৰুক্ত শব্দত হাইফেন ব্যৱহাৰ নহয়। যেনে—মনে মনে, ঘনে ঘনে। তোমালোকে এনেধৰণৰ আন তিনিযোৰ শব্দ (হাইফেন ব্যৱহাৰ হোৱা আৰু হাইফেন ব্যৱহাৰ নোহোৱা) লিখা।
উত্তৰঃ হাইফেন ব্যৱহাৰ হোৱা —
গছ-গছনি, চৰাই-চিৰিকটি, ঘৰ-দুৱাৰ।
হাইফেন ব্যৱহাৰ নোহোৱা — ঘৰে ঘৰে, বনে বনে, গছে গছে।
৬। বাক্য সাজা—
আপদে বিপদেঃ ৰাম এজন বৰ সাধু লোক তেওঁৰ আপদে বিপদে সহায় কৰিবলৈ বহু লোক আগবাঢ়ি আহে।
মহাৰথীঃ কৰ্ণ মহাভাৰতৰ এজন মহাৰথী বীৰ আছিল।
প্ৰিয়বন্ধুঃ প্ৰিয়বন্ধু পৰম বন্ধু নহ’বও পাৰে।
স্বাৰ্থপৰঃ স্বাৰ্থপৰ বন্ধুৱে সংগ দিয়ে সম্পদৰ সময়ত।
৭। শুদ্ধ শব্দটো বাছি উলিয়াই তলৰ বাক্যসমূহ পূৰ্ণ কৰা—
ক) কৰ্ণ মহাভাৰতৰ এজন মহাৰথী বীৰ আছিল। (ৰথী/মহাৰথী/সাৰথি)
খ) অৰ্জুন কৃষ্ণৰ ৰথৰ সাৰথি আছিল। (ৰথী/মহাৰথী/সাৰথি)
গ) স্বাৰ্থপৰ বন্ধুৱে সংগ দিয়ে সম্পদৰ সময়ত। (সম্পদৰ/বিপদৰ/দুখৰ)
ঘ) প্ৰিয়বন্ধু সুখ-দুখৰ সমভাগী হয়। (সমভাগী/আঁতৰ/অজ্ঞাত)
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post