Lesson: 20
গ্ৰাহকৰ সুৰক্ষা, সজাগতা আৰু অধিকাৰ
উত্তৰ লিখা :
১। গ্ৰাহক বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ যিজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ বা আনৰ ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰয়োজন পূৰণৰ উদ্দেশ্যে মূল্য পৰিশোধ কৰি কোনো বস্তু বা সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰে অথবা কোনো সেৱা গ্ৰহণ কৰে, তেওঁক গ্ৰাহক বা উপভোক্তা বোলে।
গ্ৰাহক হৈছে অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। কৃষক, শ্ৰমিক, ব্যৱসায়ী, শিক্ষক, উদ্যোগপতি আদি সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহেই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে বিভিন্ন সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰে আৰু সেৱা গ্ৰহণ কৰে। সেই অৰ্থত তেওঁলোক সকলোৱেই গ্ৰাহক হ’ব পাৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে খাদ্যসামগ্ৰী, কাপোৰ, ঔষধ বা অন্যান্য প্ৰয়োজনীয় বস্তু ক্ৰয় কৰিলে তেওঁ গ্ৰাহক হিচাপে বিবেচিত হয়। একেদৰে মূল্য পৰিশোধ কৰি চিকিৎসা, পৰিবহণ বা অন্যান্য সেৱা গ্ৰহণ কৰা ব্যক্তিও গ্ৰাহক।
গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইনৰ অধীনত সাধাৰণতে পুনৰ বিক্ৰীৰ উদ্দেশ্যে বা বাণিজ্যিক ব্যৱহাৰৰ বাবে সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰা ব্যক্তিক গ্ৰাহক হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। অৱশ্যে নিজৰ জীৱিকা নিৰ্বাহৰ বাবে স্ব-নিয়োজনৰ উদ্দেশ্যে সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ ব্যতিক্ৰম আছে।
২। গ্ৰাহক সুৰক্ষাৰ অৰ্থ লিখা।
উত্তৰঃ গ্ৰাহকে সামগ্ৰী ক্ৰয় বা সেৱা গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত যাতে কোনো ধৰণৰ ঠগ-প্ৰৱঞ্চনা, শোষণ, অসৎ ব্যৱসায়িক আচৰণ আৰু অন্যায়ৰ সন্মুখীন নহয়, তাৰ বাবে গ্ৰহণ কৰা আইনগত আৰু সামাজিক ব্যৱস্থাসমূহক গ্ৰাহক সুৰক্ষা বোলে।
বজাৰত বিভিন্ন ধৰণৰ বস্তু আৰু সেৱা বিক্ৰী কৰা হয়। ব্যৱসায়ীসকলে সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰি লাভ অৰ্জন কৰাটো স্বাভাৱিক। কিন্তু কিছুমান অসাধু ব্যৱসায়ীয়ে অধিক লাভৰ আশাত গ্ৰাহকক প্ৰতাৰণা কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, সামগ্ৰীৰ ওজন কমকৈ দিয়া, ভেজাল সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা, নিৰ্ধাৰিত মূল্যতকৈ অধিক দাম লোৱা, নকল বস্তু বিক্ৰী কৰা আৰু সামগ্ৰীৰ গুণগত মান সম্পৰ্কে ভুল তথ্য প্ৰদান কৰা আদি কাৰ্যৰ জৰিয়তে গ্ৰাহকক শোষণ কৰা হয়।
এইধৰণৰ অন্যায় আৰু প্ৰতাৰণাৰ পৰা গ্ৰাহকক ৰক্ষা কৰিবলৈ গ্ৰাহক সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ প্ৰয়োজন হয়।
গ্ৰাহক সুৰক্ষাৰ প্ৰধান উদ্দেশ্যসমূহ হ’ল—
১। গ্ৰাহকক অসৎ ব্যৱসায়িক আচৰণৰ পৰা ৰক্ষা কৰা।
২। সামগ্ৰীৰ সঠিক মূল্য, ওজন, পৰিমাণ আৰু গুণগত মান নিশ্চিত কৰা।
৩। ভেজাল, নকল আৰু ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰীৰ পৰা গ্ৰাহকক সুৰক্ষা দিয়া।
৪। গ্ৰাহকসকলক নিজৰ অধিকাৰ সম্পৰ্কে সচেতন কৰা।
৫। গ্ৰাহকৰ অভিযোগ নিষ্পত্তি আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি ক্ষতিপূৰণ লাভৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা।
সুতৰাং, গ্ৰাহকৰ স্বাৰ্থ, অধিকাৰ আৰু সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰি বজাৰত ন্যায়সংগত ব্যৱসায়িক পৰিৱেশ গঢ়ি তোলাই হৈছে গ্ৰাহক সুৰক্ষাৰ মূল উদ্দেশ্য।
৩। গ্ৰাহকসকলক কিয় সুৰক্ষা দিব লাগে?
উত্তৰঃ গ্ৰাহকসকল হৈছে বজাৰ ব্যৱস্থাৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত বিভিন্ন প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ লগতে বহু ধৰণৰ সেৱা গ্ৰহণ কৰে। কিন্তু কিছুমান অসাধু ব্যৱসায়ীয়ে অধিক লাভ অৰ্জনৰ উদ্দেশ্যে গ্ৰাহকক বিভিন্ন উপায়ে প্ৰতাৰণা কৰে।
গ্ৰাহকসকলক সুৰক্ষা দিয়াৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল—
১। ঠগ-প্ৰৱঞ্চনাৰ পৰা ৰক্ষা কৰা : কিছুমান ব্যৱসায়ীয়ে সামগ্ৰীৰ ওজন কমকৈ দিয়ে, নকল বস্তু বিক্ৰী কৰে বা নিৰ্ধাৰিত মূল্যতকৈ অধিক দাম লয়। এনে প্ৰতাৰণাৰ পৰা গ্ৰাহকক ৰক্ষা কৰিবলৈ সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজন।
২। স্বাস্থ্য আৰু জীৱনৰ সুৰক্ষা : ভেজাল খাদ্য, নকল ঔষধ আৰু নিম্নমানৰ সামগ্ৰীয়ে গ্ৰাহকৰ স্বাস্থ্য আৰু জীৱনৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে। সেয়েহে নিৰাপদ আৰু মানসম্পন্ন সামগ্ৰী লাভ কৰাটো নিশ্চিত কৰিব লাগে।
৩। ন্যায্য মূল্য নিশ্চিত কৰা : গ্ৰাহকে যাতে সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ সময়ত অন্যায়ভাৱে অধিক মূল্য দিবলগীয়া নহয়, তাৰ বাবে সুৰক্ষা প্ৰয়োজন।
৪। গ্ৰাহকৰ অধিকাৰ ৰক্ষা কৰা : গ্ৰাহকে সামগ্ৰীৰ মূল্য, গুণগত মান, পৰিমাণ আৰু ব্যৱহাৰৰ নিয়ম সম্পৰ্কে সঠিক তথ্য লাভ কৰাৰ অধিকাৰ আছে। এই অধিকাৰসমূহ সুৰক্ষিত ৰখাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।
৫। অভিযোগ আৰু ক্ষতিপূৰণৰ সুবিধা : প্ৰতাৰিত গ্ৰাহকে যাতে অভিযোগ দাখিল কৰিব পাৰে আৰু আইন অনুসৰি উপযুক্ত প্ৰতিকাৰ লাভ কৰিব পাৰে, তাৰ বাবে গ্ৰাহক সুৰক্ষা ব্যৱস্থা প্ৰয়োজন।
৬। সামাজিক ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা : গ্ৰাহকক শোষণৰ পৰা ৰক্ষা কৰি বজাৰত সততা, বিশ্বাস আৰু ন্যায়সংগত ব্যৱসায়িক পৰিৱেশ গঢ়ি তোলাৰ বাবে গ্ৰাহক সুৰক্ষা অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়।
সুতৰাং, গ্ৰাহকৰ স্বাস্থ্য, সম্পত্তি, অধিকাৰ আৰু আৰ্থিক স্বাৰ্থ ৰক্ষা কৰাৰ লগতে সমাজত অসৎ ব্যৱসায়িক আচৰণ ৰোধ কৰিবলৈ গ্ৰাহকসকলক সুৰক্ষা দিব লাগে।
৪। গ্ৰাহকসকল কেনেদৰে প্ৰতাৰিত হয়?
উত্তৰঃ বজাৰত সামগ্ৰী ক্ৰয় বা সেৱা গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত গ্ৰাহকসকল বিভিন্ন ধৰণৰ ঠগ-প্ৰৱঞ্চনাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে। কিছুমান অসাধু ব্যৱসায়ীয়ে অধিক লাভৰ আশাত সামগ্ৰীৰ মূল্য, ওজন, গুণগত মান আৰু অন্যান্য তথ্যৰ ক্ষেত্ৰত অনিয়ম কৰে।
গ্ৰাহকসকল সাধাৰণতে তলত দিয়া ধৰণে প্ৰতাৰিত হয়—
১। ওজন আৰু জোখ-মাখত প্ৰতাৰণা : কিছুমান বিক্ৰেতাই সঠিক ওজন বা পৰিমাণতকৈ কম সামগ্ৰী প্ৰদান কৰি গ্ৰাহকক ঠগে।
২। ভেজাল সামগ্ৰী বিক্ৰী : খাদ্যসামগ্ৰী, তেল, মছলা আৰু অন্যান্য বস্তুত নিম্নমানৰ বা অনুপযুক্ত পদাৰ্থ মিহলাই বিক্ৰী কৰাৰ ফলত গ্ৰাহক প্ৰতাৰিত হয়।
৩। নকল সামগ্ৰী বিক্ৰী : বিখ্যাত কোম্পানীৰ সামগ্ৰীৰ নাম, আকাৰ বা পেকেটৰ অনুকৰণ কৰি নকল সামগ্ৰী প্ৰকৃত সামগ্ৰী বুলি বিক্ৰী কৰা হয়।
৪। অধিক মূল্য আদায় : পেকেটত উল্লেখ থকা সৰ্বাধিক খুচুৰা মূল্যতকৈ অধিক দাম লোৱা বা মিছা মূল্য উল্লেখ কৰি গ্ৰাহকক প্ৰতাৰণা কৰা হয়।
৫। ম্যাদ উকলি যোৱা সামগ্ৰী বিক্ৰী : কিছুমান বিক্ৰেতাই ব্যৱহাৰৰ সময়সীমা পাৰ হোৱা খাদ্যসামগ্ৰী, ঔষধ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰে। ইয়াৰ ফলত গ্ৰাহকৰ স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি হ’ব পাৰে।
৬। ভুল বা অসম্পূৰ্ণ তথ্য প্ৰদান : সামগ্ৰীৰ উৎপাদনৰ তাৰিখ, ওজন, উপাদান, গুণগত মান আৰু ব্যৱহাৰৰ নিয়ম সম্পৰ্কে ভুল তথ্য দিয়া বা প্ৰয়োজনীয় তথ্য গোপন কৰা হয়।
৭। ক্ৰয়ৰ ৰচিদ প্ৰদান নকৰা : সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰাৰ পিছত উপযুক্ত বিল বা ৰচিদ নিদিলে গ্ৰাহকে পৰৱৰ্তী সময়ত অভিযোগ বা ৱাৰেণ্টি সম্পৰ্কীয় সুবিধা লাভ কৰাত অসুবিধাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে।
৮। মিছা বিজ্ঞাপনৰ জৰিয়তে প্ৰতাৰণা : কিছুমান ব্যৱসায়ীয়ে সামগ্ৰীৰ গুণাগুণ বা ফলাফল সম্পৰ্কে অতিৰঞ্জিত অথবা মিছা বিজ্ঞাপন প্ৰচাৰ কৰি গ্ৰাহকক আকৰ্ষণ কৰে।
৯। ভুৱা গুণগত মানৰ চিহ্ন ব্যৱহাৰ : কিছুমান সামগ্ৰীত নকল ISI চিহ্ন, AGMARK বা Hallmark ব্যৱহাৰ কৰি সামগ্ৰীটো মানসম্পন্ন বুলি গ্ৰাহকক ভুল ধাৰণা দিয়া হয়।
সুতৰাং, গ্ৰাহকসকলে সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ সময়ত মূল্য, ওজন, বিশুদ্ধতা, গুণগত মান আৰু প্ৰয়োজনীয় তথ্য পৰীক্ষা কৰি সজাগ থাকিব লাগে।
৫। গ্ৰাহকসকল কিয় সজাগ হ’ব লাগে?
উত্তৰঃ গ্ৰাহকসকলে নিজৰ দৈনন্দিন প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে বজাৰৰ পৰা বিভিন্ন বস্তু আৰু সেৱা ক্ৰয় কৰে। কিন্তু সকলো বিক্ৰেতাই সদায় ন্যায়সংগত পদ্ধতিত ব্যৱসায় নচলাবও পাৰে। কিছুমান অসাধু বিক্ৰেতাই অধিক লাভৰ আশাত গ্ৰাহকক ভুল তথ্য দিয়ে, নিম্নমানৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰে অথবা সামগ্ৰীৰ মূল্য আৰু ওজনৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতাৰণা কৰে।
সেয়েহে গ্ৰাহকসকলে নিজৰ অধিকাৰ আৰু কৰ্তব্য সম্পৰ্কে সচেতন হোৱা অতি প্ৰয়োজনীয়।
গ্ৰাহকসকল সজাগ হোৱাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল—
১। প্ৰতাৰণাৰ পৰা সুৰক্ষা লাভ : গ্ৰাহক সজাগ হ’লে নকল, ভেজাল আৰু নিম্নমানৰ সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ সম্ভাৱনা কমে।
২। সঠিক মূল্যত সামগ্ৰী ক্ৰয় : সামগ্ৰীৰ সৰ্বাধিক খুচুৰা মূল্য আৰু বজাৰ মূল্যৰ বিষয়ে জ্ঞান থাকিলে অন্যায়ভাৱে অধিক দাম আদায় কৰাৰ পৰা নিজকে ৰক্ষা কৰিব পাৰি।
৩। স্বাস্থ্যৰ সুৰক্ষা : খাদ্যসামগ্ৰী আৰু ঔষধ ক্ৰয় কৰাৰ সময়ত উৎপাদনৰ তাৰিখ, ম্যাদ আৰু গুণগত মান পৰীক্ষা কৰিলে স্বাস্থ্যৰ ক্ষতিৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস পায়।
৪। নিজৰ অধিকাৰ ৰক্ষা : সচেতন গ্ৰাহকে সামগ্ৰীৰ সঠিক তথ্য লাভ, অভিযোগ দাখিল আৰু অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিকাৰ বিচৰাৰ অধিকাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।
৫। অসাধু ব্যৱসায়িক আচৰণ ৰোধ : গ্ৰাহকসকল সজাগ হ’লে অসাধু বিক্ৰেতাৰ প্ৰতাৰণামূলক কাৰ্য সহজে ধৰা পৰে আৰু ন্যায়সংগত ব্যৱসায়িক পৰিৱেশ গঢ়ি উঠাত সহায় হয়।
সুতৰাং, নিজৰ ধন, স্বাস্থ্য, অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত ৰাখিবলৈ প্ৰতিজন গ্ৰাহক সজাগ আৰু সচেতন হোৱা উচিত।
৬। গ্ৰাহকবোৰ কোনবোৰ ক্ষেত্ৰত সজাগ হ’ব লাগে?
উত্তৰঃ গ্ৰাহকসকলে যিকোনো বস্তু বা সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ সময়ত কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়ৰ প্ৰতি সচেতন থাকিব লাগে। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকে ঠগ-প্ৰৱঞ্চনাৰ পৰা নিজকে ৰক্ষা কৰাৰ লগতে নিজৰ অধিকাৰসমূহ সুৰক্ষিত ৰাখিব পাৰে।
গ্ৰাহকসকলে তলত উল্লেখ কৰা ক্ষেত্ৰসমূহত সজাগ থাকিব লাগে—
১। সামগ্ৰীৰ গুণগত মান পৰীক্ষা : সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ আগতে তাৰ গুণগত মান, বিশুদ্ধতা আৰু ব্যৱহাৰৰ উপযোগিতা পৰীক্ষা কৰিব লাগে।
২। ওজন আৰু জোখ-মাখ পৰীক্ষা : সামগ্ৰীৰ সঠিক ওজন বা পৰিমাণ দিয়া হৈছে নে নাই, সেই বিষয়ে লক্ষ্য ৰাখিব লাগে।
৩। মূল্য পৰীক্ষা : পেকেটত উল্লেখ থকা সৰ্বাধিক খুচুৰা মূল্য বা MRP পৰীক্ষা কৰিব লাগে আৰু তাৰ তুলনাত অধিক মূল্য আদায় কৰা হৈছে নেকি চাব লাগে।
৪। উৎপাদন আৰু ম্যাদ উকলাৰ তাৰিখ : পেকেটজাত খাদ্য, ঔষধ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ সময়ত উৎপাদনৰ তাৰিখ, ম্যাদ উকলাৰ তাৰিখ আৰু ব্যৱহাৰৰ উপযুক্ত সময়সীমা পৰীক্ষা কৰিব লাগে।
৫। গুণগত মানৰ চিহ্ন পৰীক্ষা : প্ৰযোজ্য সামগ্ৰীত ISI চিহ্ন, AGMARK, BIS Hallmark আৰু অন্যান্য স্বীকৃত মানৰ চিহ্ন আছে নে নাই পৰীক্ষা কৰিব লাগে।
৬। বিল বা ৰচিদ সংগ্ৰহ : যিকোনো সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ পিছত তাৰ মূল্য, পৰিমাণ আৰু ক্ৰয়ৰ তাৰিখ উল্লেখ থকা উপযুক্ত বিল বা ৰচিদ সংগ্ৰহ কৰি ৰাখিব লাগে।
৭। গেৰাণ্টি আৰু ৱাৰেণ্টি পৰীক্ষা : বৈদ্যুতিক সঁজুলি, ম’বাইল, কম্পিউটাৰ আৰু অন্যান্য দীৰ্ঘস্থায়ী সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ সময়ত প্ৰযোজ্য গেৰাণ্টি বা ৱাৰেণ্টিৰ চৰ্তসমূহ ভালদৰে বুজি ল’ব লাগে।
৮। বিজ্ঞাপনৰ সত্যতা বিচাৰ : সামগ্ৰীৰ গুণাগুণ সম্পৰ্কে প্ৰচাৰিত বিজ্ঞাপন বা অফাৰৰ ওপৰত অন্ধভাৱে বিশ্বাস নকৰি প্ৰয়োজনীয় তথ্য পৰীক্ষা কৰিব লাগে।
৯। অনলাইন ক্ৰয়ৰ ক্ষেত্ৰত সজাগতা : অনলাইনযোগে সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ সময়ত বিক্ৰেতাৰ বিশ্বাসযোগ্যতা, সামগ্ৰীৰ বিৱৰণ, মূল্য, ডেলিভাৰীৰ চৰ্ত আৰু ঘূৰাই দিয়াৰ নীতি পৰীক্ষা কৰিব লাগে।
১০। অভিযোগ দাখিলৰ অধিকাৰ : কোনো সামগ্ৰী বা সেৱাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতাৰিত হ’লে উপযুক্ত প্ৰমাণসহ অভিযোগ দাখিল কৰাৰ ব্যৱস্থা সম্পৰ্কে জানি ৰাখিব লাগে।
সুতৰাং, সামগ্ৰীৰ মূল্য, গুণগত মান, ওজন, বিশুদ্ধতা, ম্যাদ, বিল আৰু ৱাৰেণ্টিৰ প্ৰতি সজাগ থাকিলে গ্ৰাহকে বিভিন্ন ধৰণৰ ঠগ-প্ৰৱঞ্চনাৰ পৰা নিজকে ৰক্ষা কৰিব পাৰে।
৭। গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইনে দিয়া অধিকাৰবোৰ কি কি?
উত্তৰঃ গ্ৰাহকসকলক অসৎ ব্যৱসায়িক আচৰণ, শোষণ আৰু প্ৰতাৰণাৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যে ভাৰতত গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে। বৰ্তমান ভাৰতত গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইন, ২০১৯ অনুসৰি গ্ৰাহকসকলক ছয়টা প্ৰধান অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হৈছে।
এই অধিকাৰসমূহ তলত আলোচনা কৰা হ’ল—
১। সুৰক্ষাৰ অধিকাৰ : গ্ৰাহকে জীৱন আৰু সম্পত্তিৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ পৰা সুৰক্ষা লাভ কৰাৰ অধিকাৰ আছে। নিম্নমানৰ বৈদ্যুতিক সঁজুলি, ভেজাল খাদ্য আৰু ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰীৰ পৰা গ্ৰাহকক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰাটো এই অধিকাৰৰ মূল উদ্দেশ্য।
২। তথ্য লাভৰ অধিকাৰ : গ্ৰাহকে ক্ৰয় কৰিবলগীয়া সামগ্ৰীৰ মূল্য, গুণগত মান, পৰিমাণ, বিশুদ্ধতা, উপাদান আৰু ব্যৱহাৰৰ নিয়ম সম্পৰ্কে সঠিক তথ্য লাভ কৰাৰ অধিকাৰ আছে।
৩। পছন্দ কৰাৰ অধিকাৰ : গ্ৰাহকে উপলব্ধ বিভিন্ন সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ মাজৰ পৰা নিজৰ প্ৰয়োজন আৰু সামৰ্থ্য অনুসৰি উপযুক্ত সামগ্ৰী বা সেৱা বাছনি কৰাৰ অধিকাৰ আছে।
৪। অভিযোগ শুনানিৰ অধিকাৰ : কোনো সামগ্ৰী বা সেৱাৰ ক্ষেত্ৰত অসুবিধা বা অন্যায়ৰ সন্মুখীন হ’লে গ্ৰাহকে নিজৰ অভিযোগ উপযুক্ত কৰ্তৃপক্ষৰ আগত উত্থাপন কৰাৰ অধিকাৰ আছে। গ্ৰাহকৰ অভিযোগ যথাযথভাৱে বিবেচনা কৰা উচিত।
৫। প্ৰতিকাৰ লাভৰ অধিকাৰ : প্ৰতাৰণা, ত্ৰুটিপূৰ্ণ সামগ্ৰী, নিম্নমানৰ সেৱা বা অসৎ ব্যৱসায়িক আচৰণৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হ’লে গ্ৰাহকে আইন অনুসৰি উপযুক্ত প্ৰতিকাৰ বিচাৰিব পাৰে। পৰিস্থিতি অনুসৰি সামগ্ৰী সলনি, ধন ঘূৰাই দিয়া বা ক্ষতিপূৰণৰ আদেশ লাভ কৰিব পাৰে।
৬। গ্ৰাহক শিক্ষা আৰু সজাগতাৰ অধিকাৰ : গ্ৰাহকে নিজৰ অধিকাৰ, কৰ্তব্য আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থা সম্পৰ্কে শিক্ষা আৰু তথ্য লাভ কৰাৰ অধিকাৰ আছে। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকে সচেতনভাৱে সামগ্ৰী ক্ৰয় আৰু সেৱা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।
এই অধিকাৰসমূহ সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে ভাৰতত জিলা, ৰাজ্যিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত গ্ৰাহক বিবাদ নিষ্পত্তি আয়োগৰ ব্যৱস্থা আছে। গ্ৰাহকে প্ৰয়োজন অনুসৰি উপযুক্ত আয়োগত অভিযোগ দাখিল কৰিব পাৰে।
সুতৰাং, গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইনে গ্ৰাহকৰ স্বাস্থ্য, সম্পত্তি আৰু আৰ্থিক স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত ৰখাৰ লগতে ন্যায়সংগত ব্যৱসায়িক পৰিৱেশ গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
অতিৰিক্ত বহুবিকল্পী প্ৰশ্নোত্তৰ (MCQ)
১। গ্ৰাহক কাক বোলে?
(ক) কেৱল সামগ্ৰী উৎপাদন কৰা ব্যক্তিক
(খ) মূল্য পৰিশোধ কৰি সামগ্ৰী বা সেৱা গ্ৰহণ কৰা ব্যক্তিক
(গ) কেৱল ব্যৱসায়ীক
(ঘ) কেৱল কৃষকক
উত্তৰঃ (খ) মূল্য পৰিশোধ কৰি সামগ্ৰী বা সেৱা গ্ৰহণ কৰা ব্যক্তিক।
২। গ্ৰাহক সুৰক্ষাৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য কি?
(ক) সামগ্ৰীৰ মূল্য বৃদ্ধি কৰা
(খ) ব্যৱসায়ীৰ লাভ বৃদ্ধি কৰা
(গ) গ্ৰাহকক ঠগ-প্ৰৱঞ্চনাৰ পৰা ৰক্ষা কৰা
(ঘ) উৎপাদন বন্ধ কৰা
উত্তৰঃ (গ) গ্ৰাহকক ঠগ-প্ৰৱঞ্চনাৰ পৰা ৰক্ষা কৰা।
৩। তলৰ কোনটো গ্ৰাহকক প্ৰতাৰণা কৰাৰ উদাহৰণ?
(ক) সঠিক ওজনত সামগ্ৰী দিয়া
(খ) নিৰ্ধাৰিত মূল্যত সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা
(গ) ভেজাল সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা
(ঘ) ক্ৰয়ৰ ৰচিদ প্ৰদান কৰা
উত্তৰঃ (গ) ভেজাল সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা।
৪। সামগ্ৰীৰ ওজন কমকৈ দিয়াটো কেনেধৰণৰ কাৰ্য?
(ক) ন্যায়সংগত ব্যৱসায়
(খ) অসৎ ব্যৱসায়িক আচৰণ
(গ) গ্ৰাহক সুৰক্ষা
(ঘ) সামাজিক উন্নয়ন
উত্তৰঃ (খ) অসৎ ব্যৱসায়িক আচৰণ।
৫। MRP-ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ কি?
(ক) Market Retail Price
(খ) Maximum Retail Price
(গ) Minimum Retail Price
(ঘ) Main Retail Price
উত্তৰঃ (খ) Maximum Retail Price।
৬। পেকেটজাত সামগ্ৰীত MRP-য়ে কি বুজায়?
(ক) সৰ্বনিম্ন বিক্ৰয় মূল্য
(খ) উৎপাদনৰ খৰচ
(গ) সৰ্বাধিক খুচুৰা মূল্য
(ঘ) পৰিবহণৰ খৰচ
উত্তৰঃ (গ) সৰ্বাধিক খুচুৰা মূল্য।
৭। গ্ৰাহকে সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ পিছত কি সংগ্ৰহ কৰি ৰাখিব লাগে?
(ক) বিজ্ঞাপন
(খ) বিল বা ৰচিদ
(গ) কেৱল পেকেট
(ঘ) বিক্ৰেতাৰ ফটো
উত্তৰঃ (খ) বিল বা ৰচিদ।
৮। ভেজাল খাদ্যসামগ্ৰীয়ে কিহৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে?
(ক) মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ
(খ) শিক্ষাৰ হাৰৰ
(গ) জনসংখ্যাৰ হিচাপৰ
(ঘ) মুদ্ৰাৰ মূল্যৰ
উত্তৰঃ (ক) মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ।
৯। সামগ্ৰীৰ ম্যাদ উকলাৰ তাৰিখ কিয় পৰীক্ষা কৰিব লাগে?
(ক) সামগ্ৰীৰ ৰং জানিবলৈ
(খ) সামগ্ৰী ব্যৱহাৰৰ উপযোগী নে নহয় জানিবলৈ
(গ) বিক্ৰেতাৰ নাম জানিবলৈ
(ঘ) দোকানৰ ঠিকনা জানিবলৈ
উত্তৰঃ (খ) সামগ্ৰী ব্যৱহাৰৰ উপযোগী নে নহয় জানিবলৈ।
১০। ISI চিহ্ন সাধাৰণতে কিহৰ সৈতে জড়িত?
(ক) সামগ্ৰীৰ মানদণ্ড
(খ) সামগ্ৰীৰ ৰং
(গ) দোকানৰ আকাৰ
(ঘ) বিক্ৰেতাৰ বয়স
উত্তৰঃ (ক) সামগ্ৰীৰ মানদণ্ড।
১১। AGMARK চিহ্ন প্ৰধানকৈ কোন ধৰণৰ সামগ্ৰীৰ সৈতে জড়িত?
(ক) কৃষিজাত সামগ্ৰী
(খ) ম’বাইল ফোন
(গ) মটৰগাড়ী
(ঘ) কম্পিউটাৰ
উত্তৰঃ (ক) কৃষিজাত সামগ্ৰী।
১২। BIS Hallmark কিহৰ বিশুদ্ধতাৰ সৈতে জড়িত?
(ক) খোৱাপানী
(খ) সোণ আৰু ৰূপৰ অলংকাৰ
(গ) চাউল
(ঘ) কাপোৰ
উত্তৰঃ (খ) সোণ আৰু ৰূপৰ অলংকাৰ।
১৩। FPO চিহ্ন ঐতিহাসিকভাৱে কোন ধৰণৰ সামগ্ৰীৰ সৈতে জড়িত?
(ক) ফল-মূলৰ পৰা প্ৰস্তুত খাদ্যসামগ্ৰী
(খ) লোহাৰ সঁজুলি
(গ) মটৰগাড়ী
(ঘ) কম্পিউটাৰ
উত্তৰঃ (ক) ফল-মূলৰ পৰা প্ৰস্তুত খাদ্যসামগ্ৰী।
১৪। ভাৰতত বৰ্তমানৰ প্ৰধান গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইন কোনখন?
(ক) গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইন, ১৯৫০
(খ) গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইন, ১৯৮০
(গ) গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইন, ২০১৯
(ঘ) গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইন, ২০০৫
উত্তৰঃ (গ) গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইন, ২০১৯।
১৫। গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইন, ২০১৯ অনুসৰি গ্ৰাহকৰ প্ৰধান অধিকাৰ কেইটা?
(ক) চাৰিটা
(খ) পাঁচটা
(গ) ছয়টা
(ঘ) আঠটা
উত্তৰঃ (গ) ছয়টা।
১৬। ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰীৰ পৰা ৰক্ষা পোৱাৰ অধিকাৰক কি বোলে?
(ক) পছন্দ কৰাৰ অধিকাৰ
(খ) সুৰক্ষাৰ অধিকাৰ
(গ) তথ্য লাভৰ অধিকাৰ
(ঘ) ভোটদানৰ অধিকাৰ
উত্তৰঃ (খ) সুৰক্ষাৰ অধিকাৰ।
১৭। সামগ্ৰীৰ মূল্য, গুণগত মান আৰু পৰিমাণ জানিব পৰাটো গ্ৰাহকৰ কোনটো অধিকাৰ?
(ক) তথ্য লাভৰ অধিকাৰ
(খ) সম্পত্তিৰ অধিকাৰ
(গ) ৰাজনৈতিক অধিকাৰ
(ঘ) কৰ আৰোপৰ অধিকাৰ
উত্তৰঃ (ক) তথ্য লাভৰ অধিকাৰ।
১৮। বিভিন্ন সামগ্ৰীৰ মাজৰ পৰা নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সামগ্ৰী বাছনি কৰাটো কোনটো অধিকাৰ?
(ক) অভিযোগ শুনানিৰ অধিকাৰ
(খ) পছন্দ কৰাৰ অধিকাৰ
(গ) সুৰক্ষাৰ অধিকাৰ
(ঘ) কৰ আদায়ৰ অধিকাৰ
উত্তৰঃ (খ) পছন্দ কৰাৰ অধিকাৰ।
১৯। ত্ৰুটিপূৰ্ণ সামগ্ৰীৰ বাবে গ্ৰাহকে ক্ষতিপূৰণ বিচৰাটো কোনটো অধিকাৰৰ অন্তৰ্গত?
(ক) প্ৰতিকাৰ লাভৰ অধিকাৰ
(খ) ভোটদানৰ অধিকাৰ
(গ) সম্পত্তি বিক্ৰীৰ অধিকাৰ
(ঘ) শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান স্থাপনৰ অধিকাৰ
উত্তৰঃ (ক) প্ৰতিকাৰ লাভৰ অধিকাৰ।
২০। গ্ৰাহকৰ অভিযোগ নিষ্পত্তিৰ বাবে কোনটো প্ৰতিষ্ঠান আছে?
(ক) নিৰ্বাচন আয়োগ
(খ) গ্ৰাহক বিবাদ নিষ্পত্তি আয়োগ
(গ) বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ
(ঘ) লোকসেৱা আয়োগ
উত্তৰঃ (খ) গ্ৰাহক বিবাদ নিষ্পত্তি আয়োগ।
২১। ভাৰতত গ্ৰাহক বিবাদ নিষ্পত্তি আয়োগৰ ব্যৱস্থা কেইটা স্তৰত আছে?
(ক) এটা
(খ) দুটা
(গ) তিনিটা
(ঘ) চাৰিটা
উত্তৰঃ (গ) তিনিটা।
২২। ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰাহক দিৱস কেতিয়া পালন কৰা হয়?
(ক) ১৫ মাৰ্চ
(খ) ২৪ ডিচেম্বৰ
(গ) ১৫ আগষ্ট
(ঘ) ২৬ জানুৱাৰী
উত্তৰঃ (খ) ২৪ ডিচেম্বৰ।
২৩। বিশ্ব গ্ৰাহক অধিকাৰ দিৱস কেতিয়া পালন কৰা হয়?
(ক) ১৫ মাৰ্চ
(খ) ৫ জুন
(গ) ১৪ নৱেম্বৰ
(ঘ) ২৪ ডিচেম্বৰ
উত্তৰঃ (ক) ১৫ মাৰ্চ।
২৪। গ্ৰাহকসকল সজাগ হোৱাৰ প্ৰধান লাভ কি?
(ক) ঠগ-প্ৰৱঞ্চনাৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস পায়
(খ) সামগ্ৰীৰ ওজন কমে
(গ) নকল সামগ্ৰীৰ বিক্ৰী বৃদ্ধি পায়
(ঘ) অসৎ ব্যৱসায় বৃদ্ধি পায়
উত্তৰঃ (ক) ঠগ-প্ৰৱঞ্চনাৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস পায়।
২৫। গ্ৰাহকসকলে সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ সময়ত কোনটো কাৰ্য কৰা উচিত?
(ক) মূল্য পৰীক্ষা নকৰা
(খ) ম্যাদ উকলাৰ তাৰিখ উপেক্ষা কৰা
(গ) সামগ্ৰীৰ মূল্য, গুণগত মান আৰু ৰচিদ পৰীক্ষা কৰা
(ঘ) বিক্ৰেতাৰ কথাত অন্ধভাৱে বিশ্বাস কৰা
উত্তৰঃ (গ) সামগ্ৰীৰ মূল্য, গুণগত মান আৰু ৰচিদ পৰীক্ষা কৰা।
গ্ৰাহকৰ সুৰক্ষা, সজাগতা আৰু অধিকাৰ
উত্তৰ লিখা :
১। গ্রাহক বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ সাধাৰণতে যিজন মানুহে উপভোগৰ কাৰণে বস্তু সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰে তেওঁকে ক্রেতা বা গ্রাহক বা উপভোক্তা বুলি কোৱা হয়। কিন্তু অৰ্থ বিজ্ঞানৰ মতে উৎপাদনৰ চাৰিওটা উপাদান যেনে- ভূমি, শ্রম, মূলধন আৰু সংগঠনৰ গৰাকী অৰ্থাৎ ভূমিৰ মালিক বা জমিদাৰ সকল, শ্রমিক, পুঁজিপতি আৰু উদ্যোক্তা বা সংগঠক সকলোৱেই গ্রাহকৰ শ্ৰেণীভুক্ত- কাৰণ তেওঁলোক সকলোৱে অভাব বা প্রয়োজন পূৰণাৰ্থে বস্তু-সামগ্রী ক্ৰয় কৰি উপভোগ কৰে, অভাৱ পূৰণ কৰে।
২। গ্রাহক সুৰক্ষাৰ অৰ্থ লিখা।
উত্তৰঃ গ্ৰাহক সুৰক্ষাৰ অৰ্থ একে আষাৰে কোৱা সহজ নহয়। গ্ৰাহকৰ আন নাম উপভোক্তা। অর্থাৎ তেওঁলোকে বিভিন্ন উৎসৰ দ্বাৰা উৎপাদিত সামগ্ৰীবোৰ উপভোগৰ বাবে ক্রয় কৰে। এই ক্রয়-বিক্রয় অৱস্থাটোতে আহি পৰে এটা বিশ্বাস অবিশ্বাস আৰু ঠগ-প্ৰৱঞ্চনাৰ প্ৰশ্ন। বিক্রেতাই সদায় নিজে ক্ৰয় কৰা দামতকৈ অধিক দামত বস্তু বিক্ৰী কৰি লাভ অর্জন কৰে। ব্যৱসায়ত লাভ অৰ্জন কৰাটোৱেই হ’ল ব্যৱসায়ীৰ মূল লক্ষ্য। গতিকে ব্যৱসায়ত সর্বাধিক লাভ অৰ্জন কৰিবলৈ ব্যৱসায়ীয়ে নিশ্চয় চেষ্টা কৰিব। লাভ তেওঁলোকৰ প্ৰাপ্য। কিন্তু তাকে কৰিবলৈ যাওঁতে ব্যৱসায়ী বা বিক্রেতাই অসৎ উপায় অৱলম্বন কৰি গ্রাহকক শোষণ কৰাটো অৰ্মাজনীয়। এনে কার্যই সমাজত অনৈতিক কার্য সংঘটিত হোৱাত অৰিহণা যোগায় আৰু সামাজিক কল্যন সাধন হোৱাত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। সেয়েহে এই প্ৰতাৰণামূলক কাৰ্য বিলাক ৰোধ কৰাৰ বাবে গ্রাহকসকল সজাগ হ’ব লাগিব।
৩। গ্রাহকসকলক কিয় সুৰক্ষা দিব লাগে?
উত্তৰঃ নাগৰিকক সকলো ধৰণৰ সুৰক্ষা দিয়াটো চৰকাৰৰ কৰ্ত্তব্য। গ্রাহকসকলে উপভোগ্য বস্তু সামগ্ৰী ক্রয় কৰোতে অসাধু বিক্রেতাৰ হাতত পদে পদে ঠগ প্ৰৱঞ্চনাৰ সম্মুখীন হোৱাটো ডাঙৰ কথা নহয়। সেয়ে এনে অসামাজিক কাৰ্য ৰোধ কৰাৰ স্বাৰ্থত আৰু গ্রাহক নাগৰিক সকলক অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিব দিয়াৰ স্বাৰ্থত গ্রাহক সকলক সুৰক্ষা দিব লাগে।
৪। গ্ৰাহকসকল কেনেদৰে প্ৰতাৰিত হয়?উত্তৰঃ সাধাৰণতে তলত দিয়া ধৰণে ক্রেতা বা গ্রাহকসকল প্রতাৰিত হ’ব পাৰে।ওজনত কমকৈ দিয়া অর্থাৎ জোখ-মাখৰ ক্ষেত্ৰত ঠগোৱা। বিভিন্ন উপায়ে সামগ্রী ভেজাল কৰা আৰু ভেজাল সামগ্রী বিক্ৰী কৰা। বিক্ৰী কৰা সামগ্ৰীৰ পেকেটত/বটল আদিত প্রকৃত ওজন, প্ৰস্তুত কৰা দিনৰ তাৰিখ, ব্যৱহাৰৰ সময়সীমা নির্দেশ কৰা, সৰ্বাধিক বিক্রী মূল্য ইত্যাদি উল্লেখ নকৰা বা কেতিয়াবা ওপৰত নতুন লেবেল লগাই মূল্য বৃদ্ধি কৰা অথবা ব্যৱহাৰৰ সময়সীমা পার হৈ যোৱা বস্তুও বিক্ৰী কৰা ইত্যাদি।বিক্ৰী কৰা সামগ্ৰীৰ বাবে পঁকা ৰচিদ নিদিয়া।নকল সামগ্রী অর্থাৎ দেখিবলৈ একেবাৰে একে সস্তীয়া বস্তু আছল বস্তু বুলি সৰহ দামত বিক্ৰী কৰা বিক্ৰী কৰা বস্তু সামগ্ৰীত চৰকাৰৰ দ্বাৰা মনোনীত এগ মার্ক, হল মার্ক ব্যৱহাৰ নকৰা বা দুই নম্বৰী বস্তুৰ জৰিয়তে গ্রাহকক ঠগ-প্ৰৱঞ্চনা কৰা।উপৰিউক্ত কাৰ্যবোৰৰ বাবে সাধাৰণতে গ্রাহকসকল প্ৰতাৰিত হব পাৰে।
৫। গ্রাহকসকল কিয় সজাগ হ’ব লাগে?
উত্তৰঃ গ্রাহক বা ক্রেতাসকলে সদায় বিক্রেতা বা ব্যবসায়ীসকলৰ পৰা ভোগ্য সামগ্রী ক্রয় কৰে। ব্যৱসায়ীসকলৰ মুখ্য উদ্দেশ্যই হ’ল ব্যৱসায়ত ক্রয়-বিক্রয়ৰ জৰিয়তে অধিক লাভ কৰা। কিন্তু লাভৰ খাতিৰত অসাধু ব্যবসায়ীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ কৌশলেৰে গ্ৰাহকক ঠগে বা প্রবঞ্চনা কৰে। সেয়ে গ্রাহক সকল যাতে প্ৰতাৰিত নহয় তাৰ বাবে সদায় সজাগ হ’ব লাগে।
৬। গ্রাহকবোৰ কোনবোৰ ক্ষেত্ৰত সজাগ হ’ব লাগে?উত্তৰঃ গ্রাহকসকলে বস্তু বা সামগ্রী ক্রয় কৰোতে কেইটামান কথাৰ প্ৰতি সততে সজাগ হ’ব লাগে। সামগ্রী বিধ সঠিক হয় নে নহয় অর্থাৎ বিশুদ্ধতা চাই লব লাগে। সঠিক ওজন আছে নে নাই বা জোখ-মাখৰ আহিলা ঠিকে আছে নে নাই নজৰ কৰিব লাগে। যি কোনো বস্তু কিনাৰ পিচত বস্তুৰ বিৱৰণ আৰু মূল্য লিখা থকা ৰচিদ বিচাৰিব লাগে।বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী সমূহৰ বাবে চৰকাৰে নিৰ্ণয় কৰা জ্ঞানসূচক চিহ্নসমূহ যেনে এগ্গ্নার্ক, ISI মার্ক, এফ পি অ’ আদি চিহ্ন ক্ৰয় কৰা সামগ্ৰীবোৰত আছে নে নাই চাই ল’ব লাগে।দীর্ঘস্থায়ী সামগ্ৰীৰ ক্ষেত্ৰত বিক্রেতাৰ পৰা গেৰাণ্টি বা ৱাৰেণ্টি কার্ড ল’ব লাগে।পেকেট যুক্ত বস্তু কিনাৰ ক্ষেত্ৰত উৎপাদনৰ তাৰিখ, ম্যাদ উকলা তাৰিখ ,সর্বোচ্চ খুচুৰা মূল্য আদিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰখা উচিত।
৭। গ্রাহক সুৰক্ষা আইনে দিয়া অধিকাৰবোৰ কি কি?উত্তৰঃ গ্রাহক সুৰক্ষা আইনে উপভোক্তাসকলক দিয়া অধিকাৰ সমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল।যিকোনো বস্তু সামগ্রী ক্ৰয় কৰিবৰ সময়ত গ্রাহকজনৰ বস্তু বিধৰ দাম, ওজন, বিশুদ্ধতা, গুণাগুণ আদি বিচাৰ কৰাৰ অধিকাৰ আছে।গ্রাহকজনে ক্ৰয় কৰা যিকোনো বস্তুৰ দাম, পৰিমাণ আৰু তাৰিখ সম্বলিত কেঁচা বা পঁকা ৰছিদ বিচৰাৰ অধিকাৰ আছে।অতিৰিক্ত মূল্য সংযোজন কৰা সামগ্ৰী বিধৰ ক্ষেত্রত প্রযোজ্য হ’লে গ্রাহকজনক দিয়া ৰছিদত সেই বিষয়ে উল্লেখ থাকিব লাগিব।গ্রাহকসকলৰ, গ্রাহক সুৰক্ষা সমিতি গঠনৰ অধিকাৰ আছে।গ্রাহক সকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ বাবে সুকীয়া আদালত স্থাপন কৰাৰ অধিকাৰ আছে যাতে গ্রাহক সকলে সকলো ধৰণৰ আইনগত ব্যৱস্থাৰ সুবিধা ল’ব পাৰে।গ্রাহকসকলৰ অভাব অভিযোগ আদি লিখিতভাৱে গ্রাহক সুৰক্ষা সমিতি আৰু আদালতত দাখিল কৰাৰ অধিকাৰ আছে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post