Lesson: 21
সংবিধান আৰু ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা
১। উত্তৰ লিখা : (১ নম্বৰৰ বাবে)
(ক) ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ বিধি কি?
উত্তৰঃ সংবিধান হৈছে ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ বিধি বা মৌলিক আইন।
(খ) আং ছান ছ্যুকী ক’ৰ মানুহ?
উত্তৰঃ আং ছান ছ্যুকী ম্যানমাৰ দেশৰ মানুহ।
(গ) নেপালত এতিয়া কেনে শাসন চলিছে?
উত্তৰঃ নেপালত বৰ্তমান সংঘীয় গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্য ব্যৱস্থা প্ৰচলিত আছে।
(ঘ) আমেৰিকাৰ সংবিধান দৃঢ় নে শিথিল?
উত্তৰঃ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সংবিধান এখন দৃঢ় সংবিধান।
২। উত্তৰ লিখা : (৩ নম্বৰৰ বাবে)
(ক) আদৰ্শ সংবিধানৰ তিনিটা গুণ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ এখন আদৰ্শ সংবিধানে ৰাষ্ট্ৰৰ শাসন ব্যৱস্থাক সুশৃংখলভাৱে পৰিচালনা কৰাৰ লগতে নাগৰিকৰ অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰিব লাগে। আদৰ্শ সংবিধানৰ তিনিটা প্ৰধান গুণ হ’ল—
১। ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰয়োজনৰ সৈতে সামঞ্জস্য : সংবিধানখন দেশৰ সামাজিক, ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিস্থিতিৰ সৈতে খাপ খোৱা হ’ব লাগে।
২। নাগৰিকৰ অধিকাৰৰ সুৰক্ষা : সংবিধানত নাগৰিকৰ মৌলিক অধিকাৰ, স্বাধীনতা আৰু সমতাৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰাৰ ব্যৱস্থা থাকিব লাগে।
৩। সংশোধনৰ ব্যৱস্থা : সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে উদ্ভৱ হোৱা নতুন সমস্যা আৰু প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে সংবিধান সংশোধন কৰাৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা থাকিব লাগে।
সুতৰাং, এখন আদৰ্শ সংবিধান বাস্তৱসন্মত, নাগৰিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাকাৰী আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি সংশোধনযোগ্য হোৱাটো উচিত।
(খ) লিখিত সংবিধান থকা তিনিখন ৰাষ্ট্ৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ লিখিত সংবিধান থকা তিনিখন ৰাষ্ট্ৰৰ নাম হ’ল—
১। ভাৰতবৰ্ষ।
২। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ।
৩। চীন।
এই দেশসমূহৰ শাসন ব্যৱস্থাৰ মৌলিক নীতি, চৰকাৰৰ গঠন আৰু ক্ষমতা তথা নাগৰিকৰ অধিকাৰসমূহ লিখিত সাংবিধানিক বিধানৰ জৰিয়তে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।
(গ) লিখিত আৰু অলিখিত সংবিধানৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বিচাৰ কৰা।
উত্তৰঃ সংবিধান হৈছে ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ মৌলিক নীতি আৰু আইনসমূহৰ সমষ্টি। সংবিধানৰ গঠন আৰু বিকাশৰ পদ্ধতি অনুসৰি ইয়াক সাধাৰণতে লিখিত আৰু অলিখিত—এই দুটা ভাগত ভাগ কৰা হয়।
লিখিত আৰু অলিখিত সংবিধানৰ মাজৰ প্ৰধান পাৰ্থক্যসমূহ হ’ল—
১। গঠনৰ ক্ষেত্ৰত : লিখিত সংবিধান সাধাৰণতে কোনো সংবিধান প্ৰণয়নকাৰী সভা বা নিৰ্দিষ্ট কৰ্তৃপক্ষৰ দ্বাৰা পৰিকল্পিতভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয়। আনহাতে, অলিখিত সংবিধান ঐতিহাসিক পৰম্পৰা, প্ৰথা, ন্যায়িক সিদ্ধান্ত আৰু বিভিন্ন আইনৰ জৰিয়তে ক্ৰমে বিকশিত হয়।
২। বিধানৰ ক্ষেত্ৰত : লিখিত সংবিধানৰ মৌলিক বিধানসমূহ সাধাৰণতে এখন সংগঠিত সাংবিধানিক নথিত সন্নিৱিষ্ট থাকে। আনহাতে, অলিখিত সংবিধানৰ সকলো মৌলিক বিধান একেখন নথিত সন্নিৱিষ্ট নাথাকে।
৩। উদাহৰণৰ ক্ষেত্ৰত : ভাৰতবৰ্ষ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সংবিধান লিখিত সংবিধানৰ উদাহৰণ। আনহাতে, ব্ৰিটেইনৰ সংবিধানক অলিখিত বা অসংহত সংবিধানৰ উদাহৰণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
সুতৰাং, লিখিত সংবিধান পৰিকল্পিতভাৱে প্ৰস্তুত কৰা সংগঠিত সাংবিধানিক নথিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠে, আনহাতে অলিখিত সংবিধান বিভিন্ন আইন, প্ৰথা আৰু পৰম্পৰাৰ জৰিয়তে ক্ৰমবিকাশ লাভ কৰে।
(ঘ) সংবিধানৰ সংশোধন কিয় হ’ব লাগে?
উত্তৰঃ সংবিধান হৈছে ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ মৌলিক আইন। এখন ৰাষ্ট্ৰৰ সামাজিক, ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি সময়ৰ লগে লগে পৰিৱৰ্তিত হয়। এই পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে সংবিধানখন খাপ খুৱাই ৰাখিবলৈ ইয়াৰ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন হয়।
সংবিধান সংশোধনৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল—
১। সময়ৰ পৰিৱৰ্তন : সমাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে মানুহৰ প্ৰয়োজন আৰু সমস্যাসমূহো সলনি হয়। নতুন পৰিস্থিতিৰ সৈতে খাপ খুৱাবলৈ সংবিধান সংশোধন কৰিবলগীয়া হয়।
২। নতুন সমস্যা সমাধান : ৰাষ্ট্ৰত উদ্ভৱ হোৱা নতুন সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সমস্যা সমাধান কৰিবলৈ কিছুমান সাংবিধানিক বিধানৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে।
৩। গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাৰ উন্নতি : নাগৰিকৰ অধিকাৰ অধিক সুৰক্ষিত কৰা আৰু শাসন ব্যৱস্থাক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰি তোলাৰ বাবে সংবিধান সংশোধন কৰা প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে।
সুতৰাং, সংবিধানখনক সময়োপযোগী, কাৰ্যকৰী আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰয়োজনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৰি ৰাখিবলৈ সংবিধান সংশোধনৰ ব্যৱস্থা থাকিব লাগে।
৩। অতিৰিক্ত বহুবিকল্পী প্ৰশ্নোত্তৰ (MCQ)
১। ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ বিধি কি?
(ক) সাধাৰণ আইন
(খ) সংবিধান
(গ) চৰকাৰী নিৰ্দেশ
(ঘ) সামাজিক প্ৰথা
উত্তৰঃ (খ) সংবিধান।
২। সংবিধানৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য কি?
(ক) ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ মৌলিক নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা
(খ) কেৱল কৰ সংগ্ৰহ কৰা
(গ) কেৱল নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰা
(ঘ) ব্যৱসায় নিয়ন্ত্ৰণ কৰা
উত্তৰঃ (ক) ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ মৌলিক নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা।
৩। আং ছান ছ্যুকী কোনখন দেশৰ নাগৰিক?
(ক) নেপাল
(খ) ভাৰত
(গ) ম্যানমাৰ
(ঘ) চীন
উত্তৰঃ (গ) ম্যানমাৰ।
৪। নেপালত কোন ধৰণৰ ৰাষ্ট্ৰ ব্যৱস্থা প্ৰচলিত আছে?
(ক) নিৰংকুশ ৰাজতন্ত্ৰ
(খ) সংঘীয় গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্য
(গ) ঔপনিৱেশিক শাসন
(ঘ) সামন্ততান্ত্ৰিক ৰাজতন্ত্ৰ
উত্তৰঃ (খ) সংঘীয় গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্য।
৫। নেপালত ৰাজতন্ত্ৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে কোন চনত বিলুপ্ত কৰা হৈছিল?
(ক) ১৯৯০ চনত
(খ) ২০০১ চনত
(গ) ২০০৮ চনত
(ঘ) ২০১৫ চনত
উত্তৰঃ (গ) ২০০৮ চনত।
৬। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সংবিধান কেনে ধৰণৰ?
(ক) শিথিল
(খ) অলিখিত
(গ) দৃঢ়
(ঘ) অস্থায়ী
উত্তৰঃ (গ) দৃঢ়।
৭। তলৰ কোনখন দেশৰ লিখিত সংবিধান আছে?
(ক) ভাৰত
(খ) ব্ৰিটেইন
(গ) ওপৰৰ দুয়োখন দেশৰ একে ধৰণৰ সংবিধান আছে
(ঘ) কোনোটোৱেই নহয়
উত্তৰঃ (ক) ভাৰত।
৮। ব্ৰিটেইনৰ সংবিধানক সাধাৰণতে কি বুলি কোৱা হয়?
(ক) দৃঢ় লিখিত সংবিধান
(খ) অলিখিত বা অসংহত সংবিধান
(গ) সামৰিক সংবিধান
(ঘ) অস্থায়ী সংবিধান
উত্তৰঃ (খ) অলিখিত বা অসংহত সংবিধান।
৯। লিখিত সংবিধান সাধাৰণতে কেনেদৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়?
(ক) কেৱল সামাজিক প্ৰথাৰ দ্বাৰা
(খ) পৰিকল্পিতভাৱে নিৰ্দিষ্ট প্ৰণয়ন প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে
(গ) কোনো নিয়ম অবিহনে
(ঘ) কেৱল মৌখিক নিৰ্দেশেৰে
উত্তৰঃ (খ) পৰিকল্পিতভাৱে নিৰ্দিষ্ট প্ৰণয়ন প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে।
১০। অলিখিত সংবিধান মূলতঃ কিহৰ জৰিয়তে বিকশিত হয়?
(ক) কেৱল এখন গ্ৰন্থৰ জৰিয়তে
(খ) আইন, প্ৰথা, পৰম্পৰা আৰু ন্যায়িক সিদ্ধান্তৰ জৰিয়তে
(গ) কেৱল নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে
(ঘ) কেৱল ৰাজনৈতিক দলৰ জৰিয়তে
উত্তৰঃ (খ) আইন, প্ৰথা, পৰম্পৰা আৰু ন্যায়িক সিদ্ধান্তৰ জৰিয়তে।
১১। সংবিধানৰ সংশোধন বুলিলে কি বুজায়?
(ক) সংবিধানৰ বিধানত নিৰ্ধাৰিত পদ্ধতিৰে পৰিৱৰ্তন কৰা
(খ) সকলো আইন বাতিল কৰা
(গ) চৰকাৰ ভংগ কৰা
(ঘ) নিৰ্বাচন স্থগিত কৰা
উত্তৰঃ (ক) সংবিধানৰ বিধানত নিৰ্ধাৰিত পদ্ধতিৰে পৰিৱৰ্তন কৰা।
১২। সংবিধান সংশোধনৰ প্ৰধান কাৰণ কি?
(ক) নতুন সমস্যা আৰু পৰিৱৰ্তিত প্ৰয়োজন পূৰণ কৰা
(খ) নাগৰিকৰ অধিকাৰ বিলুপ্ত কৰা
(গ) ৰাষ্ট্ৰৰ সকলো আইন বাতিল কৰা
(ঘ) চৰকাৰী বিভাগ বন্ধ কৰা
উত্তৰঃ (ক) নতুন সমস্যা আৰু পৰিৱৰ্তিত প্ৰয়োজন পূৰণ কৰা।
১৩। এখন আদৰ্শ সংবিধানৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি?
(ক) নাগৰিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা
(খ) সকলো ক্ষমতা এজন ব্যক্তিক দিয়া
(গ) নাগৰিকৰ স্বাধীনতা সীমাহীনভাৱে হৰণ কৰা
(ঘ) আইনৰ শাসন নোহোৱা কৰা
উত্তৰঃ (ক) নাগৰিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা।
১৪। ভাৰতীয় সংবিধান কেতিয়া গ্ৰহণ কৰা হৈছিল?
(ক) ১৫ আগষ্ট, ১৯৪৭
(খ) ২৬ নৱেম্বৰ, ১৯৪৯
(গ) ২৬ জানুৱাৰী, ১৯৫০
(ঘ) ২ অক্টোবৰ, ১৯৫০
উত্তৰঃ (খ) ২৬ নৱেম্বৰ, ১৯৪৯।
১৫। ভাৰতীয় সংবিধান কেতিয়া সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যকৰী হৈছিল?
(ক) ১৫ আগষ্ট, ১৯৪৭
(খ) ২৬ নৱেম্বৰ, ১৯৪৯
(গ) ২৬ জানুৱাৰী, ১৯৫০
(ঘ) ১৫ আগষ্ট, ১৯৫০
উত্তৰঃ (গ) ২৬ জানুৱাৰী, ১৯৫০।
১৬। ভাৰতীয় সংবিধান কোনে প্ৰস্তুত কৰিছিল?
(ক) ভাৰতীয় সংবিধান সভাই
(খ) ব্ৰিটিছ সংসদে
(গ) উচ্চতম ন্যায়ালয়ে
(ঘ) নিৰ্বাচন আয়োগে
উত্তৰঃ (ক) ভাৰতীয় সংবিধান সভাই।
১৭। ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা সমিতিৰ সভাপতি কোন আছিল?
(ক) জৱাহৰলাল নেহৰু
(খ) মহাত্মা গান্ধী
(গ) ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ
(ঘ) সুভাষ চন্দ্ৰ বসু
উত্তৰঃ (গ) ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ।
১৮। ভাৰতীয় সংবিধান সংশোধনৰ প্ৰধান পদ্ধতি কোনটো অনুচ্ছেদত উল্লেখ আছে?
(ক) অনুচ্ছেদ ১৪
(খ) অনুচ্ছেদ ২১
(গ) অনুচ্ছেদ ৩২
(ঘ) অনুচ্ছেদ ৩৬৮
উত্তৰঃ (ঘ) অনুচ্ছেদ ৩৬৮।
১৯। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সংবিধান সংশোধন কৰা তুলনামূলকভাৱে কঠিন কিয়?
(ক) সংশোধনৰ বাবে বিশেষ সাংবিধানিক পদ্ধতি অনুসৰণ কৰিব লাগে
(খ) সংবিধানখন সংশোধন কৰিব নোৱাৰি
(গ) কেৱল ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে সংশোধন কৰিব পাৰে
(ঘ) সাধাৰণ নিৰ্দেশৰ দ্বাৰা সংশোধন হয়
উত্তৰঃ (ক) সংশোধনৰ বাবে বিশেষ সাংবিধানিক পদ্ধতি অনুসৰণ কৰিব লাগে।
২০। সংবিধান এখনৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি?
(ক) ৰাষ্ট্ৰৰ শাসন ব্যৱস্থা সুসংগঠিত কৰা
(খ) চৰকাৰৰ ক্ষমতা আৰু দায়িত্ব নিৰ্ধাৰণ কৰা
(গ) নাগৰিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা
(ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা
উত্তৰঃ (ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা।
সংবিধান আৰু ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা
১। উত্তৰ লিখা : (১ নম্বৰৰ বাবে)
ক) ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ বিধি কি?
উত্তৰঃ সংবিধান।
খ) আং ছান ছ্যুকী ক’ৰ মানুহ?
উত্তৰঃ ম্যানমাৰ।
গ) নেপালত এতিয়া কেনে শাসন চলিছে?
উত্তৰঃ গণতান্ত্রিক।
ঘ) আমেৰিকাৰ সংবিধান দৃঢ় নে শিথিল ?উত্তৰঃ দৃঢ়।
২। (৩ নম্বৰৰ বাবে)
ক) আদর্শ সংবিধানৰ তিনিটা গুণ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ১। সংবিধান ৰাষ্ট্ৰখনৰ বিশেষ প্রয়োজন আৰু পৰিবেশৰ লগত খাপ খোৱা হ’ব লাগে।
২। সংবিধানত নাগৰিকৰ অধিকাৰ সন্নিৱিষ্ট কৰাটো প্রয়োজন।
৩। সংবিধান সংশোধন কৰাৰ ব্যৱস্থা থাকিব লাগে। কাৰণ আজি প্রয়োজনীয় বুলি ভবা নীতি এটা ৫০ বছৰৰ পিছত অপ্রয়োজনীয় হৈ পৰিব পাৰে।
খ) লিখিত সংবিধান থকা তিনিখন ৰাষ্ট্ৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষ, চীনদেশ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ।
গ) লিখিত আৰু অলিখিত সংবিধানৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বিচাৰ কৰা।
উত্তৰঃ সংবিধান এখন যেতিয়া প্রণেতাসকলে পৰিকল্পিত ভাবে প্রস্তুত কৰে, সেই সংবিধানখনক লিখিত সংবিধান বোলে। আনহাতে, আগৰ কালত ৰজাই চলিত প্রথা, পৰম্পৰা, বিচাৰক বা বিজ্ঞজনৰ মতামত আদিৰ সহায়তহে শাসন চলাইছিল। একোখন ৰাষ্ট্ৰত এনেকুৱাকৈ বহুযুগ শাসন চলাৰ পাছত নীতি-নিয়মবোৰৰ, কিছুমান মৌলিক নীতি নিয়ম হিচাপে পৰিগণিত হ’ল। এনেকৈ ক্ৰমবিকাশৰ ফলত গঢ় লৈ উঠা ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ নিয়মৰ সমষ্টিক অলিখিত সংবিধান বোলে।
ঘ) সংবিধানৰ সংশোধন কিয় হ’ব লাগে?
উত্তৰঃ সংবিধান ৰাষ্ট্ৰখনৰ বিশেষ প্রয়োজন আৰু পৰিবেশৰ লগত খাপ খোৱা হ’ব লাগে। আজি প্রয়োজনীয় বুলি ভবা নীতি এটা ৫০ বছৰৰ পিছত অপ্রয়োজনীয় হৈ পৰিব পাৰে। নতুন সমস্যা সমাধানৰ বাবে নতুন নীতিৰ প্ৰয়োজন হয়। সেয়ে সংবিধান সংশোধন কৰাৰ ব্যৱস্থা থাকিব লাগে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post