Lesson: 24
আমাৰ মৌলিক কৰ্তব্য
১। চমু উত্তৰ দিয়া :
(ক) ভাৰতবৰ্ষৰ নাগৰিকৰ মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ কোন চনৰ কোনটো সংশোধনী মতে প্ৰদান কৰিছে?
উত্তৰঃ ১৯৭৬ চনৰ ৪২তম সংবিধান সংশোধনী আইনৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বাবে মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ সংবিধানত সংযোজন কৰা হৈছিল। প্ৰথমে ১০টা মৌলিক কৰ্তব্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ২০০২ চনৰ ৮৬তম সংবিধান সংশোধনীৰ জৰিয়তে আন এটা কৰ্তব্য সংযোজন কৰা হয়। বৰ্তমান মৌলিক কৰ্তব্যৰ সংখ্যা ১১টা।
(খ) কৰ্তব্য বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ কোনো ব্যক্তি, সমাজ বা ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতি পালন কৰিবলগীয়া দায়িত্ব আৰু কৰণীয় কামক কৰ্তব্য বোলে। প্ৰতিজন নাগৰিকে নিজৰ অধিকাৰ উপভোগ কৰাৰ লগতে দেশৰ আইন মানি চলা, আনৰ অধিকাৰক সন্মান জনোৱা, সমাজত শান্তি-শৃংখলা বজাই ৰখা আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ উন্নয়নত সহযোগিতা আগবঢ়োৱাৰ দায়িত্ব পালন কৰিব লাগে। সেয়েহে অধিকাৰ আৰু কৰ্তব্য পৰস্পৰ পৰিপূৰক।
(গ) ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা, ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত আদিক আমি কিয় সন্মান জনাব লাগে?
উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত এখন দেশৰ স্বাধীনতা, সাৰ্বভৌমত্ব, ঐক্য আৰু জাতীয় মৰ্যাদাৰ প্ৰতীক। এই প্ৰতীকসমূহে দেশৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ আদৰ্শক প্ৰতিফলিত কৰে। সেয়েহে দেশৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা, দেশপ্ৰেম আৰু জাতীয় ঐক্যৰ মনোভাব প্ৰকাশ কৰিবলৈ আমি ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীতক সন্মান জনাব লাগে।
২। সংবিধানত উল্লিখিত ৫ বিধ কৰ্তব্যৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানৰ চতুৰ্থ-ক ভাগৰ ৫১-ক অনুচ্ছেদত নাগৰিকৰ মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ উল্লেখ কৰা হৈছে। বৰ্তমান ভাৰতীয় নাগৰিকৰ মৌলিক কৰ্তব্যৰ সংখ্যা ১১টা। ইয়াৰ ভিতৰত পাঁচটা প্ৰধান কৰ্তব্য তলত আলোচনা কৰা হ’ল—
১। সংবিধান আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকসমূহক সন্মান কৰা : প্ৰতিজন নাগৰিকে ভাৰতীয় সংবিধান মানি চলিব লাগে আৰু ইয়াৰ আদৰ্শ তথা সাংবিধানিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশ কৰিব লাগে। লগতে ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীতক সন্মান জনোৱাটো নাগৰিকৰ মৌলিক কৰ্তব্য।
২। দেশৰ ঐক্য আৰু অখণ্ডতা ৰক্ষা কৰা : ভাৰতৰ সাৰ্বভৌমত্ব, ঐক্য আৰু অখণ্ডতা সুৰক্ষিত ৰখাটো প্ৰতিজন নাগৰিকৰ দায়িত্ব। দেশৰ শান্তি আৰু সংহতি বিঘ্নিত কৰিব পৰা কাৰ্যৰ পৰা সকলো নাগৰিকে বিৰত থাকিব লাগে।
৩। দেশৰ প্ৰতি সেৱা আগবঢ়োৱা : দেশৰ প্ৰতিৰক্ষা কৰা আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰীয় সেৱাত অংশগ্ৰহণ কৰাটো নাগৰিকৰ মৌলিক কৰ্তব্য। দেশৰ সুৰক্ষা আৰু উন্নয়নৰ বাবে সকলো নাগৰিকে নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসৰি সহযোগিতা আগবঢ়াব লাগে।
৪। ভ্ৰাতৃত্ববোধ আৰু সম্প্ৰীতি গঢ়ি তোলা : ধৰ্ম, ভাষা, জাতি আৰু অঞ্চলৰ পাৰ্থক্যৰ ঊৰ্ধ্বত উঠি সকলোৰে মাজত মিলাপ্ৰীতি আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধ গঢ়ি তুলিব লাগে। ইয়াৰ লগতে নাৰীৰ মৰ্যাদাহানিকৰ আচৰণ আৰু প্ৰথাসমূহ পৰিহাৰ কৰাটো নাগৰিকৰ কৰ্তব্য।
৫। সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰা : ভাৰতৰ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ সংস্কৃতি, পৰম্পৰা, ঐতিহাসিক সম্পদ আৰু মূল্যৱান ঐতিহ্যক সন্মান জনোৱা তথা সংৰক্ষণ কৰাটো প্ৰতিজন নাগৰিকৰ দায়িত্ব। ইয়াৰ জৰিয়তে দেশৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয় অক্ষুণ্ণ ৰাখিব পাৰি।
সুতৰাং, মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ পালন কৰিলে দেশত ঐক্য, শান্তি, শৃংখলা আৰু জাতীয় সংহতি শক্তিশালী হয়। এই কৰ্তব্যসমূহে নাগৰিকক দায়িত্বশীল আৰু দেশপ্ৰেমিক ব্যক্তি হিচাপে গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে।
৩। এন.চি.চি. আৰু স্কাউট গাইডৰ দ্বাৰা বিকশিত হ’ব পৰা গুণসমূহৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ এন.চি.চি. (National Cadet Corps) আৰু স্কাউট-গাইড হৈছে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ চৰিত্ৰ গঠন, শৃংখলাবোধ, নেতৃত্বৰ ক্ষমতা আৰু সমাজসেৱাৰ মনোভাব বিকাশৰ বাবে গঢ়ি তোলা দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সংগঠন। এই সংগঠনসমূহৰ বিভিন্ন কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ জৰিয়তে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জীৱনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বহুতো মূল্যৱান গুণ অৰ্জন কৰিব পাৰে।
এন.চি.চি. আৰু স্কাউট-গাইডৰ জৰিয়তে বিকশিত হ’ব পৰা প্ৰধান গুণসমূহ হ’ল—
১। দেশপ্ৰেম : এই সংগঠনসমূহে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ মনত দেশৰ প্ৰতি ভালপোৱা, শ্ৰদ্ধা আৰু সেৱাৰ মনোভাব গঢ়ি তোলে।
২। শৃংখলাবোধ : নিয়মীয়া অনুশীলন, সময়ানুৱৰ্তিতা আৰু নিয়ম-নীতি পালন কৰাৰ অভ্যাসৰ জৰিয়তে শৃংখলাবোধ বৃদ্ধি পায়।
৩। নেতৃত্বৰ গুণ : বিভিন্ন দলীয় কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰশিক্ষণত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ ফলত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ নেতৃত্ব প্ৰদান আৰু দায়িত্ব গ্ৰহণৰ ক্ষমতা বিকশিত হয়।
৪। সহযোগিতা আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধ : দলবদ্ধভাৱে কাম কৰাৰ জৰিয়তে পাৰস্পৰিক সহযোগিতা, বন্ধুত্ব, একতা আৰু সহানুভূতিৰ মনোভাব বৃদ্ধি পায়।
৫। সাহস আৰু আত্মবিশ্বাস : বিভিন্ন প্ৰশিক্ষণ আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ সাহস, ধৈৰ্য আৰু আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি পায়।
৬। সমাজসেৱাৰ মনোভাব : পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা অভিযান, বৃক্ষৰোপণ, দুৰ্যোগৰ সময়ত সহায় আৰু অন্যান্য সমাজকল্যাণমূলক কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰি সমাজৰ প্ৰতি দায়িত্ববোধ গঢ়ি উঠে।
৭। আত্মনিৰ্ভৰশীলতা : বিভিন্ন ব্যৱহাৰিক প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিজৰ সমস্যা সমাধান কৰা আৰু প্ৰয়োজনীয় সময়ত সঠিক সিদ্ধান্ত লোৱাৰ দক্ষতা অৰ্জন কৰে।
সুতৰাং, এন.চি.চি. আৰু স্কাউট-গাইডে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ মাজত দেশপ্ৰেম, শৃংখলা, নেতৃত্ব, সাহস, সহযোগিতা আৰু সমাজসেৱাৰ মনোভাব গঢ়ি তুলি তেওঁলোকক আদৰ্শ নাগৰিক হিচাপে গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে।
৪। প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ ৰক্ষা কৰিবলৈ আমি কি কৰা উচিত?
উত্তৰঃ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ হৈছে মানুহ আৰু অন্যান্য জীৱ-জন্তুৰ অস্তিত্বৰ মূল আধাৰ। বনাঞ্চল, নদ-নদী, হ্ৰদ, পাহাৰ, বায়ু, পানী, মাটি আৰু বিভিন্ন প্ৰাণীৰ সমন্বয়ত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ গঠিত হৈছে। পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য অক্ষুণ্ণ নাথাকিলে মানুহৰ লগতে অন্যান্য জীৱৰ জীৱনো বিপদাপন্ন হৈ পৰে।
ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৫১-ক অনুচ্ছেদ অনুসৰি প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু উন্নত কৰাটো প্ৰতিজন নাগৰিকৰ মৌলিক কৰ্তব্য।
প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ ৰক্ষা কৰিবলৈ আমি তলত দিয়া ব্যৱস্থাসমূহ গ্ৰহণ কৰা উচিত—
১। বৃক্ষৰোপণ আৰু বন সংৰক্ষণ : অধিক পৰিমাণে গছপুলি ৰোপণ কৰিব লাগে আৰু অযথা গছ-গছনি কটা বন্ধ কৰিব লাগে। বনাঞ্চল সংৰক্ষণে বায়ুমণ্ডলৰ ভাৰসাম্য বজাই ৰখা আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান সুৰক্ষিত কৰাত সহায় কৰে।
২। নদ-নদী আৰু জলাশয় সংৰক্ষণ : নদী, বিল, হ্ৰদ আৰু অন্যান্য জলাশয়ত আৱৰ্জনা, প্লাষ্টিক আৰু ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থ পেলোৱা বন্ধ কৰিব লাগে। বিশুদ্ধ পানীৰ উৎসসমূহ সুৰক্ষিত ৰখাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।
৩। বায়ু প্ৰদূষণ ৰোধ : যান-বাহন, উদ্যোগ আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা প্ৰদূষণ হ্ৰাস কৰিবলৈ পৰিৱেশবান্ধৱ প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ আৰু শক্তিৰ অপচয় ৰোধ কৰিব লাগে।
৪। বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ : বন্যপ্ৰাণী হত্যা, অবৈধ চিকাৰ আৰু বনাঞ্চল ধ্বংস কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিব লাগে। জীৱ-জন্তুৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থান সুৰক্ষিত ৰাখিব লাগে।
৫। প্লাষ্টিকৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস : অপ্ৰয়োজনীয় একবাৰ ব্যৱহাৰযোগ্য প্লাষ্টিকৰ ব্যৱহাৰ কমাব লাগে। আৱৰ্জনা পৃথকীকৰণ, পুনৰ্ব্যৱহাৰ আৰু পুনঃচক্ৰায়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে।
৬। পাহাৰ আৰু মাটিৰ সংৰক্ষণ : অপৰিকল্পিতভাৱে পাহাৰ কটা, গছ-গছনি ধ্বংস কৰা আৰু জলাশয় পুতি পেলোৱাৰ দৰে কাৰ্য পৰিহাৰ কৰিব লাগে। এনে কাৰ্যই মাটিৰ খহনীয়া, ভূমিস্খলন আৰু পৰিৱেশৰ ক্ষতি বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
৭। প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ সঠিক ব্যৱহাৰ : পানী, বিদ্যুৎ, বনজ সম্পদ আৰু অন্যান্য প্ৰাকৃতিক সম্পদ অপচয় নকৰাকৈ প্ৰয়োজন অনুসৰি ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
৮। পৰিৱেশ সচেতনতা বৃদ্ধি : বিদ্যালয়, সমাজ আৰু বিভিন্ন সংগঠনৰ জৰিয়তে বৃক্ষৰোপণ, পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষণ সম্পৰ্কীয় সজাগতা অভিযান চলাব লাগে।
সুতৰাং, প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ ৰক্ষা কৰাটো কেৱল চৰকাৰৰ দায়িত্ব নহয়, প্ৰতিজন নাগৰিকৰো মৌলিক কৰ্তব্য। পৰিৱেশ সুৰক্ষিত ৰাখিলেহে মানুহ, জীৱ-জন্তু আৰু ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ বাবে এখন সুস্থ আৰু বাসযোগ্য পৃথিৱী গঢ়ি তুলিব পৰা যাব।
৫। শান্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰিবৰ কাৰণে ৫টা উপায় উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ সমাজত শান্তি, সম্প্ৰীতি আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধ বজাই ৰখাটো প্ৰতিজন নাগৰিকৰ দায়িত্ব। শান্তি প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে জনসাধাৰণৰ মাজত সহযোগিতা, সহনশীলতা আৰু অহিংসাৰ মনোভাব গঢ়ি তোলা অতি প্ৰয়োজনীয়।
শান্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰিবৰ বাবে পাঁচটা উপায় হ’ল—
১। শান্তিৰ প্ৰতীক অংকন কৰা : শান্তি, ঐক্য আৰু সম্প্ৰীতিৰ বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰিবলৈ শান্তিৰ প্ৰতীক আৰু সজাগতামূলক ছবি অংকন কৰিব পাৰি।
২। শান্তিমূলক সাহিত্য সৃষ্টি কৰা : শান্তি, অহিংসা আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধৰ আদৰ্শ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ কবিতা, গীত, গল্প আৰু ৰচনা লিখিব পাৰি।
৩। বাটৰ নাট প্ৰদৰ্শন কৰা : সমাজত হিংসা আৰু সংঘাতৰ কু-প্ৰভাৱ সম্পৰ্কে মানুহক সচেতন কৰিবলৈ শান্তিৰ বিষয়ত বাটৰ নাট প্ৰস্তুত কৰি বিভিন্ন স্থানত প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰি।
৪। শান্তিপূৰ্ণ শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত কৰা : সমাজত ঐক্য, সম্প্ৰীতি আৰু শান্তিৰ বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰিবলৈ শান্তিপূৰ্ণ শোভাযাত্ৰা আৰু সজাগতামূলক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰিব পাৰি।
৫। শান্তিৰ শ্লোগান প্ৰচাৰ কৰা : মানুহৰ মাজত সহযোগিতা, অহিংসা আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধ গঢ়ি তুলিবলৈ শান্তিৰ বাৰ্তা বহন কৰা শ্লোগান আৰু প্ৰচাৰ কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰিব পাৰি।
এই ব্যৱস্থাসমূহৰ লগতে পাৰস্পৰিক সন্মান, আলোচনা আৰু সহনশীলতাৰ জৰিয়তে মতভেদ সমাধান কৰিলেও সমাজত স্থায়ী শান্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় হয়।
৬। খালী ঠাই পূৰ কৰা :
(ক) ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা উত্তোলন কৰোঁতে আমি _______ গাব লাগে।
উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত।
(খ) ১৯৭৬ চনৰ _______ তম সংবিধান সংশোধনৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ নাগৰিকৰ ১০ বিধ মৌলিক কৰ্তব্যৰ কথা উল্লেখ আছে।
উত্তৰঃ ৪২।
(গ) ৬–১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুক _______ লাভৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিব লাগে।
উত্তৰঃ শিক্ষা।
(ঘ) ভাৰতৰ সংবিধানত মুঠ _______ টা নাগৰিকৰ কৰ্তব্য উল্লেখ আছে।
উত্তৰঃ ১১।
৭। শুদ্ধ উত্তৰ বাছি উলিওৱা :
(ক) ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত ৫২ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত শেষ কৰিব লাগে/নালাগে।
উত্তৰঃ লাগে। (ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীতৰ সম্পূৰ্ণ সংস্কৰণ গাবলৈ বা বজাবলৈ সাধাৰণতে প্ৰায় ৫২ ছেকেণ্ড সময় লাগে।)
(খ) গছ-গছনি কাটিলে বানপানী ৰোধ কৰিব পাৰি/নোৱাৰি।
উত্তৰঃ নোৱাৰি।
(গ) শান্তি প্ৰতিষ্ঠাৰ কাৰণে হিংসাত্মক কাৰ্য কৰিব লাগে/নালাগে।
উত্তৰঃ নালাগে।
(ঘ) আমাৰ কৰ্তব্যসমূহ ন্যায়ালয়ৰ ওচৰত সাব্যস্ত কৰিব পাৰি/নোৱাৰি।
উত্তৰঃ নোৱাৰি। (মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ মৌলিক অধিকাৰৰ দৰে পোনপটীয়াকৈ ন্যায়ালয়ৰ জৰিয়তে বলৱৎ কৰিব নোৱাৰি। অৱশ্যে সংশ্লিষ্ট আইন উলংঘন কৰিলে আইনী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিব পাৰি।)
৮। অতিৰিক্ত বহুবিকল্পী প্ৰশ্নোত্তৰ (MCQ)
১। ভাৰতীয় সংবিধানত মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ কোন চনত সংযোজন কৰা হৈছিল?
(ক) ১৯৫০
(খ) ১৯৬২
(গ) ১৯৭৬
(ঘ) ২০০২
উত্তৰঃ (গ) ১৯৭৬।
২। কোনটো সংবিধান সংশোধনীৰ জৰিয়তে মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ সংযোজন কৰা হৈছিল?
(ক) ২৪তম সংশোধনী
(খ) ৪২তম সংশোধনী
(গ) ৪৪তম সংশোধনী
(ঘ) ৬১তম সংশোধনী
উত্তৰঃ (খ) ৪২তম সংশোধনী।
৩। প্ৰথম অৱস্থাত মৌলিক কৰ্তব্যৰ সংখ্যা কিমান আছিল?
(ক) ৮টা
(খ) ১০টা
(গ) ১১টা
(ঘ) ১২টা
উত্তৰঃ (খ) ১০টা।
৪। বৰ্তমান ভাৰতীয় সংবিধানত মৌলিক কৰ্তব্যৰ সংখ্যা কিমান?
(ক) ৮টা
(খ) ১০টা
(গ) ১১টা
(ঘ) ১২টা
উত্তৰঃ (গ) ১১টা।
৫। ভাৰতীয় সংবিধানৰ কোনটো ভাগত মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ উল্লেখ আছে?
(ক) দ্বিতীয় ভাগ
(খ) তৃতীয় ভাগ
(গ) চতুৰ্থ-ক ভাগ
(ঘ) পঞ্চম ভাগ
উত্তৰঃ (গ) চতুৰ্থ-ক ভাগ।
৬। মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ কোনটো অনুচ্ছেদত উল্লেখ আছে?
(ক) অনুচ্ছেদ ২১
(খ) অনুচ্ছেদ ৩২
(গ) অনুচ্ছেদ ৫১-ক
(ঘ) অনুচ্ছেদ ৩৬৮
উত্তৰঃ (গ) অনুচ্ছেদ ৫১-ক।
৭। মৌলিক কৰ্তব্যৰ ধাৰণা ভাৰতীয় সংবিধানত প্ৰধানকৈ কোনখন দেশৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল?
(ক) আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
(খ) ব্ৰিটেইন
(গ) পূৰ্বৰ ছোভিয়েট সংঘ
(ঘ) আয়াৰলেণ্ড
উত্তৰঃ (গ) পূৰ্বৰ ছোভিয়েট সংঘ।
৮। মৌলিক কৰ্তব্য সংযোজনৰ পৰামৰ্শ কোনখন সমিতিয়ে দিছিল?
(ক) স্বৰ্ণ সিং সমিতি
(খ) মণ্ডল সমিতি
(গ) চৰকাৰিয়া আয়োগ
(ঘ) কোঠাৰী আয়োগ
উত্তৰঃ (ক) স্বৰ্ণ সিং সমিতি।
৯। কোনটো সংশোধনীৰ জৰিয়তে একাদশ মৌলিক কৰ্তব্য সংযোজন কৰা হৈছিল?
(ক) ৪২তম সংশোধনী
(খ) ৪৪তম সংশোধনী
(গ) ৭৩তম সংশোধনী
(ঘ) ৮৬তম সংশোধনী
উত্তৰঃ (ঘ) ৮৬তম সংশোধনী।
১০। একাদশ মৌলিক কৰ্তব্য কোন চনৰ সংশোধনীৰ জৰিয়তে সংযোজন কৰা হৈছিল?
(ক) ১৯৭৬
(খ) ১৯৮৬
(গ) ২০০২
(ঘ) ২০১০
উত্তৰঃ (গ) ২০০২।
১১। একাদশ মৌলিক কৰ্তব্যটো কিহৰ সৈতে জড়িত?
(ক) কৰ পৰিশোধ
(খ) শিশুৰ শিক্ষাৰ সুযোগ প্ৰদান
(গ) ভোটদান
(ঘ) ব্যৱসায় পৰিচালনা
উত্তৰঃ (খ) শিশুৰ শিক্ষাৰ সুযোগ প্ৰদান।
১২। পিতৃ-মাতৃ বা অভিভাৱকে কোন বয়সৰ শিশুক শিক্ষাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰিব লাগে?
(ক) ৩–৬ বছৰ
(খ) ৬–১৪ বছৰ
(গ) ১০–১৮ বছৰ
(ঘ) ১৪–২১ বছৰ
উত্তৰঃ (খ) ৬–১৪ বছৰ।
১৩। তলৰ কোনটো মৌলিক কৰ্তব্য?
(ক) ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাক সন্মান জনোৱা
(খ) ৰাজহুৱা সম্পত্তি ধ্বংস কৰা
(গ) হিংসাত্মক কাৰ্যত অংশগ্ৰহণ কৰা
(ঘ) পৰিৱেশ প্ৰদূষিত কৰা
উত্তৰঃ (ক) ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাক সন্মান জনোৱা।
১৪। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত কোনটো?
(ক) বন্দে মাতৰম্
(খ) জন গণ মন
(গ) সাৰে জাহাঁ সে অচ্ছা
(ঘ) ৰঘুপতি ৰাঘৱ ৰাজা ৰাম
উত্তৰঃ (খ) জন গণ মন।
১৫। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীতৰ ৰচয়িতা কোন?
(ক) বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়
(খ) ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ
(গ) মহাত্মা গান্ধী
(ঘ) সুভাষ চন্দ্ৰ বসু
উত্তৰঃ (খ) ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ।
১৬। ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীতৰ সম্পূৰ্ণ সংস্কৰণ গাবলৈ সাধাৰণতে কিমান সময় লাগে?
(ক) ২০ ছেকেণ্ড
(খ) ৩০ ছেকেণ্ড
(গ) ৫২ ছেকেণ্ড
(ঘ) ৬০ ছেকেণ্ড
উত্তৰঃ (গ) ৫২ ছেকেণ্ড।
১৭। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাত কিমানটা ৰং আছে?
(ক) দুটা
(খ) তিনিটা
(গ) চাৰিটা
(ঘ) পাঁচটা
উত্তৰঃ (খ) তিনিটা।
১৮। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাৰ মাজত থকা অশোক চক্ৰত কিমানডাল শলকা আছে?
(ক) ১২ডাল
(খ) ১৮ডাল
(গ) ২৪ডাল
(ঘ) ৩০ডাল
উত্তৰঃ (গ) ২৪ডাল।
১৯। প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ সংৰক্ষণ কৰাটো কাৰ কৰ্তব্য?
(ক) কেৱল চৰকাৰৰ
(খ) কেৱল বন বিভাগৰ
(গ) প্ৰতিজন নাগৰিকৰ
(ঘ) কেৱল কৃষকৰ
উত্তৰঃ (গ) প্ৰতিজন নাগৰিকৰ।
২০। মৌলিক কৰ্তব্য অনুসৰি তলৰ কোনটো সংৰক্ষণ কৰা উচিত?
(ক) বনাঞ্চল
(খ) নদ-নদী
(গ) বন্যপ্ৰাণী
(ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা
উত্তৰঃ (ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা।
২১। তলৰ কোনটো কামে পৰিৱেশ সংৰক্ষণত সহায় কৰে?
(ক) বৃক্ষৰোপণ
(খ) বনাঞ্চল ধ্বংস
(গ) জলাশয়ত আৱৰ্জনা পেলোৱা
(ঘ) বন্যপ্ৰাণী হত্যা
উত্তৰঃ (ক) বৃক্ষৰোপণ।
২২। এন.চি.চি.-ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ কি?
(ক) National Cadet Corps
(খ) National Cultural Council
(গ) National Civil Committee
(ঘ) National Cadet Commission
উত্তৰঃ (ক) National Cadet Corps।
২৩। এন.চি.চি. আৰু স্কাউট-গাইডৰ জৰিয়তে কোনটো গুণ বিকশিত হয়?
(ক) শৃংখলাবোধ
(খ) নেতৃত্বৰ ক্ষমতা
(গ) দেশপ্ৰেম
(ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা
উত্তৰঃ (ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা।
২৪। মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ মৌলিক অধিকাৰৰ দৰে পোনপটীয়াকৈ ন্যায়ালয়ৰ জৰিয়তে বলৱৎ কৰিব পাৰি নে?
(ক) পাৰি
(খ) নোৱাৰি
(গ) কেৱল নিৰ্বাচনৰ সময়ত পাৰি
(ঘ) কেৱল বিদ্যালয়ত পাৰি
উত্তৰঃ (খ) নোৱাৰি।
২৫। ভাৰতীয় সংবিধানত মৌলিক কৰ্তব্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য কি?
(ক) নাগৰিকৰ মাজত দায়িত্ববোধ সৃষ্টি কৰা
(খ) দেশৰ ঐক্য আৰু সংহতি শক্তিশালী কৰা
(গ) গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ আৰু জাতীয় আদৰ্শ সুৰক্ষিত কৰা
(ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা
উত্তৰঃ (ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা।
আমাৰ মৌলিক কৰ্তব্য
১। চমু উত্তৰ দিয়া :
ক) ভাৰতবৰ্ষৰ নাগৰিকৰ মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ কোন চনৰ কোনটো সংশোধনী মতে প্ৰদান কৰিছে?
উত্তৰঃ ১৯৭৬ চনৰ ৪২ তম সংবিধান সংশোধনী আইনৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ নাগৰিকসকলক মৌলিক কৰ্ত্তব্য প্রদান কৰিছে।
খ) কর্তব্য বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ কৰ্ত্তব্যৰ অভিধানিক পৰিপুৰক শব্দ হ’ল কৰণীয় কাম। ভাৰতৰ নাগৰিকৰ ব্যক্তিত্বৰ পূৰ্ণ বিকাশ আৰু সুৰ্খৰ জীৱন-যাপনৰ কাৰণে সংবিধানে কিছুমান অধিকাৰ প্ৰদান কৰিছে। এই অধিকাৰসমূহ উপভোগ কৰাৰ লগে লগে নাগৰিক সকলে ৰাষ্ট্ৰৰ প্রতি কিছুমান দায়িত্ব পালন কৰিব লগীয়া হয়। সেয়েই কৰ্ত্তব্য বা মৌলিক কর্তব্য। প্ৰকৃতাৰ্থত অধিকাৰ আৰু কৰ্ত্তব্য পৰস্পৰে পৰস্পৰৰ পৰিপূৰক।
গ) ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা, ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত আদিক আমি কিয় সন্মান জনাব লাগে।
উত্তৰঃ এখন দেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত হৈছে দেশখনৰ সন্মানৰ মূল আধাৰ। সেয়ে প্রত্যেক দেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীতক সম্মান জনাব লাগে।
২। সংবিধানত উল্লিখিত ৫ বিধ কৰ্তব্যৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃমুঠ এঘাৰটা কৰ্ত্তব্যৰ ভিতৰত তলত ৫বিধ কৰ্ত্তব্যৰ উল্লেখ কৰা হ’ল।
১। সংবিধান মানি চলা, ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় প্রতিকৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনোৱা।
২। ভাৰতৰ ঐক্য আৰু সংহতি ৰক্ষা কৰা।
৩। মাতৃভূমিক ৰক্ষা কৰা আৰু প্ৰয়োজন হ’লে দেশৰ প্ৰতি সেৱা আগবঢ়োৱা।
৪। জনসাধাৰণৰ মাজত ভাতৃত্ববোধ গঢ়ি তোলা, নাৰীৰ মৰ্যাদা হানিকৰ আচৰণ ত্যাগ কৰা।
৫। আমাৰ সংস্কৃতি আৰু মূল্যবান ঐতিহ্যক সম্মান দিয়া আৰু ৰক্ষা কৰা।
৩। এন.চি.চি. আৰু স্কাউট গাইডৰদ্বাৰা বিকশিত হ’ব পৰা গুণসমূহৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ এন. চি. চি আৰু স্কাউট গাইডৰ দ্বাৰা শিশুসকলৰ মনত দেশসেৱাৰ মনোভাৱ গঢ়ি উঠে, দেশ প্রেমৰ ভাব জাগ্রত হয়, শৃঙ্খলাবদ্ধ, ধৈৰ্য আৰু সহানুভূতিৰ দবে মহান গুণ বিলাক বিকশিত হয়।
৪। প্রাকৃতিক পৰিৱেশ ৰক্ষা কৰিবলৈ আমি কি কৰা উচিত?
উত্তৰঃ প্রাকৃতিক পৰিবেশ অক্ষুণ্ণ ৰাখি গোলকীয় উষ্ণতা (Global Warming) বৃদ্ধি ৰোধ কৰা; পাৰিপাৰ্শ্বিক ভাৰসাম্যতা (Ecological Balance) ৰক্ষা কৰা আৰু প্রাকৃতিক সম্পদসমূহ, যেনে-বন, হ্রদ, নদী, জলাশয় আদিৰ ৰক্ষণা-বেক্ষণ দিয়া আৰু তাৰ উন্নয়নৰ ব্যৱস্থা কৰা, জীবিত প্ৰাণীৰ প্ৰতিপালন আৰু সুৰক্ষা দিয়াতোআমাৰ সকলোৰে কৰ্ত্তব্য। আজিকালি প্রায়ে পাহাৰ কাটি, দ পিতনিবোৰ পুতি ঘৰ সজাৰ ফলত বৰষুণ দিলেই ভূমিস্খলন হোৱা দেখা যায়। এনে হোৱাৰ ফলত বহুতো লোকে প্রাণ হেৰুৱায়, বহুতো ঘৰ-দুৱাৰ ধ্বংস হয়। পাহাৰৰ গছ-গছনি কাটি টহিলং কৰাৰ ফলত বহুতো বনৰীয়া জন্তুৱে নিজৰ ঘৰ হেৰুৱাইছে আৰু আহাৰ বিচাৰি আহি জনবসতি অঞ্চলত আতংকৰ সৃষ্টি কৰিছে। ফলত মানুহ, জীৱ-জন্তু সকলোৰে জীৱনলৈ আন্ধাৰ নামি আহিছে। সেয়ে সকলোৰে মঙ্গল কামনাৰে আমি প্রাকৃতিক পৰিবেশ ৰক্ষা কৰা উচিত।
৫। শান্তি প্রতিষ্ঠা কৰিবৰ কাৰণে ৫ টা উপায় উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ শান্তিৰ পৰিবেশ প্রতিষ্ঠা কৰিবৰ বাবে কিছুমান উপায় আছে। তলত ইয়াৰে পাঁচটা উল্লেখ কৰা হ’ল।
১। শান্তিৰ প্রতীক আঁকা।
২। শান্তি বিষয়ক কবিতা, গীত, গল্প আদি লিখা।
৩। শান্তি বিষয়ক বাটৰ নাট প্ৰস্তুত কৰি ঠায়ে ঠায়ে প্ৰদৰ্শন কৰা।
৪। শান্তিৰ শোভাযাত্রা উলিওৱা।
৫। শান্তিৰ বিষয়ত শ্লোগান দিয়া।
৬। খালী ঠাই পূৰ কৰাঃ
ক) ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা উত্তোলন কৰোঁতে আমি_______ গাব লাগে।
উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত
খ) ১৯৭৬ চনৰ _______ তম সংবিধান সংশোধনৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ নাগৰিকৰ ১০ বিধ মৌলিক কৰ্তব্যৰ কথা উল্লেখ আছে।
উত্তৰঃ ৪২তমগ) ৬-১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুক _______লাভৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিব লাগে।
উত্তৰঃ শিক্ষাঘ) ভাৰতৰ সংবিধানত মুঠ_______ টা নাগৰিকৰ কৰ্তব্য উল্লেখ আছে।
উত্তৰঃ ১১ টা
৭। শুদ্ধ উত্তৰ বাছি উলিওৱা :
ক) ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত ৫২ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত শেষ কৰিব লাগে/নালাগে।
উত্তৰঃ লাগে।
খ) গছ-গছনি কাটিলে বানপানী ৰোধ কৰিব পাৰি/নোৱাৰি।
উত্তৰঃ নোৱাৰি।
গ) শান্তি প্রতিষ্ঠাৰ কাৰণে হিংসাত্মক কার্য কৰিব লাগে/নালাগে।
উত্তৰঃ নালাগে।
ঘ) আমাৰ কৰ্তব্যসমূহ ন্যায়ালয়ৰ ওচৰত সাব্যস্ত কৰিব পাৰি/নোৱাৰি।
উত্তৰঃ নোৱাৰি।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post