Lesson: 23
মৌলিক অধিকাৰ
১। চমু উত্তৰ দিয়া :
(ক) মৌলিক অধিকাৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানে ব্যক্তি স্বাধীনতা, সমতা, মৰ্যাদা আৰু ব্যক্তিত্বৰ বিকাশৰ বাবে প্ৰদান কৰা অত্যাৱশ্যকীয় অধিকাৰসমূহক মৌলিক অধিকাৰ বোলে। এই অধিকাৰসমূহ সংবিধানৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত আৰু অধিকাৰ উলংঘন হ’লে নাগৰিকে ন্যায়ালয়ৰ সহায় ল’ব পাৰে।
(খ) সংবিধানৰ কোনটো অধ্যায়ত মৌলিক অধিকাৰৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানৰ তৃতীয় ভাগত (Part III) ১২ নং অনুচ্ছেদৰ পৰা ৩৫ নং অনুচ্ছেদলৈ মৌলিক অধিকাৰসমূহৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে।
(গ) ভাৰতৰ সংবিধানৰ মৌলিক অধিকাৰৰ তালিকাৰ পৰা সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কোনটো সংশোধনী মতে বাতিল কৰা হয়?
উত্তৰঃ ১৯৭৮ চনৰ ৪৪তম সংবিধান সংশোধনী আইনৰ জৰিয়তে সম্পত্তিৰ অধিকাৰক মৌলিক অধিকাৰৰ তালিকাৰ পৰা আঁতৰোৱা হয়। বৰ্তমান সম্পত্তিৰ অধিকাৰ সংবিধানৰ ৩০০-ক অনুচ্ছেদৰ অধীনত এক সাংবিধানিক অধিকাৰ।
(ঘ) সংবিধানৰ কোনটো অনুচ্ছেদ মতে চৰকাৰী শিক্ষানুষ্ঠানত ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদানত বাধা আৰোপ কৰিছে?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানৰ ২৮ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি সম্পূৰ্ণৰূপে চৰকাৰী পুঁজিৰে পৰিচালিত শিক্ষানুষ্ঠানত ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। অৱশ্যে এই অনুচ্ছেদত কিছুমান বিশেষ ব্যতিক্ৰমৰ ব্যৱস্থাও আছে।
(ঙ) কোন চনত শিশু শিক্ষা অধিকাৰ আইন প্ৰণয়ন কৰা হয়?
উত্তৰঃ ভাৰতত ২০০৯ চনত শিশু শিক্ষা অধিকাৰ আইন প্ৰণয়ন কৰা হয়। এই আইনখন ২০১০ চনৰ ১ এপ্ৰিলৰ পৰা কাৰ্যকৰী হয় আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে ৬ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুসকলৰ বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।
২। খালী ঠাই পূৰ কৰা :
(ক) ভাৰতবৰ্ষ এখন ধৰ্ম _______ ৰাষ্ট্ৰ।
উত্তৰঃ নিৰপেক্ষ।
(খ) শিশু শ্ৰমিক নিষিদ্ধ আইন _______ চনত জাৰি কৰা হয়।
উত্তৰঃ ২০০৬ চনত। (পাঠ্যপুথিৰ প্ৰসংগ অনুসৰি। মূল শিশুশ্ৰম নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ আইনখন ১৯৮৬ চনৰ; ২০০৬ চনত শিশুক ঘৰুৱা কাম আৰু কিছুমান সেৱাক্ষেত্ৰত নিয়োগ নিষিদ্ধ কৰাৰ অধিসূচনা জাৰি কৰা হৈছিল।)
(গ) মৌলিক অধিকাৰে নাগৰিকৰ _______ বিকাশত সহায় কৰে।
উত্তৰঃ ব্যক্তিত্বৰ।
(ঘ) ন্যায়ালয় হৈছে মৌলিক অধিকাৰৰ _______।
উত্তৰঃ ৰক্ষক।
৩। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা :
(ক) মৌলিক অধিকাৰৰ পৰা বঞ্চিত হ’লে নাগৰিকে ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপিব পাৰে/নোৱাৰে।
উত্তৰঃ পাৰে।
(খ) দেশৰ জৰুৰী অৱস্থা বাহাল থাকিলে নাগৰিকে সকলোবোৰ মৌলিক অধিকাৰ ভোগ কৰিব পাৰে/নোৱাৰে।
উত্তৰঃ নোৱাৰে। (জৰুৰী অৱস্থাত সংবিধানৰ নিৰ্ধাৰিত চৰ্ত অনুসৰি কিছুমান অধিকাৰৰ প্ৰয়োগ সীমিত হ’ব পাৰে। অৱশ্যে ২০ আৰু ২১ নং অনুচ্ছেদৰ অধিকাৰৰ বলৱৎকৰণ স্থগিত কৰিব নোৱাৰি।)
(গ) আইনৰ চকুত সকলো সমান হয়/নহয়।
উত্তৰঃ হয়।
(ঘ) মৌলিক অধিকাৰ সংবিধানৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হয়/নহয়।
উত্তৰঃ হয়।
(ঙ) আমাৰ দেশৰ নাগৰিকে নিজা নিজা ভাষা, সংস্কৃতি আৰু শিক্ষাৰ সুৰক্ষা লাভ কৰিব পাৰে/নোৱাৰে।
উত্তৰঃ পাৰে।
৪। মৌলিক অধিকাৰসমূহৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ মৌলিক অধিকাৰ হৈছে ভাৰতীয় সংবিধানে প্ৰদান কৰা কিছুমান অত্যাৱশ্যকীয় অধিকাৰ, যিবোৰে ব্যক্তিৰ স্বাধীনতা, সমতা, মৰ্যাদা আৰু ব্যক্তিত্বৰ বিকাশত সহায় কৰে। এখন গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰত নাগৰিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত ৰখাৰ বাবে মৌলিক অধিকাৰসমূহ অতি প্ৰয়োজনীয়।
মৌলিক অধিকাৰসমূহৰ প্ৰধান প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ তলত আলোচনা কৰা হ’ল—
১। ব্যক্তিত্বৰ বিকাশ : মৌলিক অধিকাৰে মানুহক নিজৰ চিন্তা, মতামত আৰু সামৰ্থ্য বিকাশ কৰাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ফলত ব্যক্তিয়ে স্বাধীন আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱন যাপন কৰিব পাৰে।
২। সমতা প্ৰতিষ্ঠা : মৌলিক অধিকাৰে আইনৰ দৃষ্টিত সকলো ব্যক্তিৰ সমতা নিশ্চিত কৰে। ধৰ্ম, জাতি, বৰ্ণ, লিংগ বা জন্মস্থানৰ ভিত্তিত অন্যায় বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।
৩। স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰা : মৌলিক অধিকাৰে নাগৰিকক বাক্স্বাধীনতা, চলা-ফুৰাৰ স্বাধীনতা, সংগঠন গঠনৰ স্বাধীনতা আৰু অন্যান্য সাংবিধানিক স্বাধীনতা উপভোগ কৰাৰ সুযোগ দিয়ে।
৪। শোষণৰ পৰা ৰক্ষা কৰা : মৌলিক অধিকাৰে বলপূৰ্বক শ্ৰম, মানৱ সৰবৰাহ আৰু শিশুৰ বিপজ্জনক কামত নিয়োগৰ দৰে শোষণমূলক কাৰ্যৰ বিৰুদ্ধে সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।
৫। ধৰ্মীয় স্বাধীনতা নিশ্চিত কৰা : মৌলিক অধিকাৰে ব্যক্তিক নিজৰ বিশ্বাস অনুসৰি ধৰ্ম গ্ৰহণ, পালন আৰু প্ৰচাৰ কৰাৰ স্বাধীনতা প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ফলত বিভিন্ন ধৰ্মৰ লোকৰ মাজত সহাৱস্থানৰ পৰিৱেশ গঢ়ি উঠে।
৬। ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ সুৰক্ষা : মৌলিক অধিকাৰে বিভিন্ন ভাষিক আৰু ধৰ্মীয় গোষ্ঠীৰ সাংস্কৃতিক স্বকীয়তা ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে। বিশেষকৈ সংখ্যালঘুসকলৰ শিক্ষা আৰু সংস্কৃতি সম্পৰ্কীয় অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।
৭। স্বেচ্ছাচাৰী শাসন ৰোধ কৰা : মৌলিক অধিকাৰে চৰকাৰৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত সাংবিধানিক সীমা আৰোপ কৰে। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰে ইচ্ছামতে নাগৰিকৰ অধিকাৰ হৰণ কৰিব নোৱাৰে।
৮। ন্যায় লাভৰ সুবিধা : মৌলিক অধিকাৰ উলংঘন হ’লে নাগৰিকে উচ্চতম ন্যায়ালয় বা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপি সাংবিধানিক প্ৰতিকাৰ বিচাৰিব পাৰে।
সুতৰাং, মৌলিক অধিকাৰসমূহে নাগৰিকৰ স্বাধীনতা, সমতা, সুৰক্ষা আৰু ব্যক্তিত্বৰ বিকাশ নিশ্চিত কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ গণতান্ত্ৰিক শাসন ব্যৱস্থাক শক্তিশালী কৰে।
৫। মৌলিক অধিকাৰৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানৰ তৃতীয় ভাগত মৌলিক অধিকাৰসমূহ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই অধিকাৰসমূহে নাগৰিকৰ স্বাধীনতা, সমতা আৰু মৰ্যাদা সুৰক্ষিত কৰি গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাৰ ভেটি শক্তিশালী কৰে।
মৌলিক অধিকাৰৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
১। সংবিধানৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ : মৌলিক অধিকাৰসমূহ ভাৰতীয় সংবিধানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু অবিচ্ছেদ্য অংগ। এই অধিকাৰসমূহ সংবিধানৰ তৃতীয় ভাগত উল্লেখ কৰা হৈছে।
২। ন্যায়ালয়ৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত : মৌলিক অধিকাৰ উলংঘন হ’লে ব্যক্তিয়ে ন্যায়ালয়ৰ সহায় ল’ব পাৰে। উচ্চতম ন্যায়ালয় আৰু উচ্চ ন্যায়ালয়ে এই অধিকাৰসমূহৰ সুৰক্ষাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
৩। সমতাৰ নীতি : মৌলিক অধিকাৰে আইনৰ দৃষ্টিত সমতাৰ আদৰ্শ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু অন্যায় বৈষম্যৰ পৰা ব্যক্তিক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।
৪। স্বেচ্ছাচাৰী শাসনৰ বিৰুদ্ধে সুৰক্ষা : মৌলিক অধিকাৰে চৰকাৰৰ ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰ ৰোধ কৰে আৰু নাগৰিকৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত ৰখাত সহায় কৰে।
৫। ব্যক্তিত্বৰ বিকাশ : মৌলিক অধিকাৰে মানুহৰ চিন্তা, মত প্ৰকাশ, শিক্ষা আৰু অন্যান্য সাংবিধানিক স্বাধীনতাৰ জৰিয়তে ব্যক্তিত্বৰ বিকাশত সহায় কৰে।
৬। সমাজৰ পিছপৰা শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষা : মৌলিক অধিকাৰে অস্পৃশ্যতা বিলোপ, বৈষম্য নিষিদ্ধকৰণ আৰু শোষণৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সামাজিক ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰে।
৭। সকলো অধিকাৰ সীমাহীন নহয় : মৌলিক অধিকাৰসমূহৰ কিছুমানৰ ওপৰত সংবিধান অনুসৰি যুক্তিসংগত বাধা আৰোপ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে ব্যক্তিৰ স্বাধীনতাৰ লগতে সমাজৰ শান্তি, শৃংখলা আৰু সুৰক্ষা বজাই ৰখা।
৮। কিছুমান অধিকাৰ সকলো ব্যক্তিৰ বাবে প্ৰযোজ্য : কিছুমান মৌলিক অধিকাৰ কেৱল ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বাবে, আনহাতে সমতাৰ সুৰক্ষা আৰু জীৱন তথা ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ দৰে কিছুমান অধিকাৰ ভাৰতত থকা সকলো ব্যক্তিৰ বাবে প্ৰযোজ্য।
সুতৰাং, মৌলিক অধিকাৰসমূহ ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য। ই ব্যক্তিৰ স্বাধীনতা আৰু মৰ্যাদা ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ন্যায়, সমতা আৰু গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ শক্তিশালী কৰে।
৬। ভাৰতীয় সংবিধানৰ মৌলিক অধিকাৰসমূহৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানৰ তৃতীয় ভাগত ১২ নং অনুচ্ছেদৰ পৰা ৩৫ নং অনুচ্ছেদলৈ মৌলিক অধিকাৰসমূহ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। বৰ্তমান ভাৰতীয় সংবিধানত ছয় প্ৰকাৰৰ মৌলিক অধিকাৰ আছে।
মৌলিক অধিকাৰসমূহ তলত আলোচনা কৰা হ’ল—
১। সমতাৰ অধিকাৰ (অনুচ্ছেদ ১৪–১৮) : এই অধিকাৰে আইনৰ দৃষ্টিত সকলো ব্যক্তিৰ সমতা নিশ্চিত কৰে। ধৰ্ম, জাতি, বৰ্ণ, লিংগ আৰু জন্মস্থানৰ ভিত্তিত নিৰ্দিষ্ট ধৰণৰ বৈষম্য নিষিদ্ধ কৰাৰ লগতে অস্পৃশ্যতা বিলোপৰ ব্যৱস্থা কৰে।
২। স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ (অনুচ্ছেদ ১৯–২২) : এই অধিকাৰৰ অধীনত নাগৰিকে মত প্ৰকাশ, শান্তিপূৰ্ণভাৱে সমবেত হোৱা, সংগঠন গঠন, চলা-ফুৰা, বসবাস আৰু বৃত্তি গ্ৰহণৰ স্বাধীনতা লাভ কৰে। ইয়াৰ লগতে জীৱন আৰু ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ সুৰক্ষা আৰু ৬ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ শিক্ষাৰ অধিকাৰো অন্তৰ্ভুক্ত।
৩। শোষণৰ বিৰুদ্ধে অধিকাৰ (অনুচ্ছেদ ২৩–২৪) : এই অধিকাৰে মানৱ সৰবৰাহ, বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুক কাৰখানা, খনি বা অন্যান্য বিপজ্জনক কামত নিয়োগ নিষিদ্ধ কৰে।
৪। ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ (অনুচ্ছেদ ২৫–২৮) : এই অধিকাৰে সংবিধানৰ নিৰ্ধাৰিত চৰ্ত অনুসৰি ব্যক্তিক নিজৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাস পালন আৰু প্ৰচাৰ কৰাৰ স্বাধীনতা প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ লগতে ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান পৰিচালনা আৰু ধৰ্মীয় শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান সাংবিধানিক বিধান আছে।
৫। সাংস্কৃতিক আৰু শিক্ষাৰ অধিকাৰ (অনুচ্ছেদ ২৯–৩০) : এই অধিকাৰে নাগৰিকৰ বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ ভাষা, লিপি আৰু সংস্কৃতি সংৰক্ষণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ উপৰি ধৰ্মীয় আৰু ভাষিক সংখ্যালঘুসকলক নিজৰ পছন্দৰ শিক্ষানুষ্ঠান স্থাপন আৰু পৰিচালনাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে।
৬। সাংবিধানিক প্ৰতিকাৰৰ অধিকাৰ (অনুচ্ছেদ ৩২) : কোনো ব্যক্তিৰ মৌলিক অধিকাৰ উলংঘন হ’লে তেওঁ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপিব পাৰে। এই অধিকাৰৰ জৰিয়তে ন্যায়ালয়ে উপযুক্ত সাংবিধানিক আদেশ বা লেখ জাৰি কৰি মৌলিক অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিব পাৰে।
সুতৰাং, মৌলিক অধিকাৰসমূহে ভাৰতীয় নাগৰিক আৰু প্ৰযোজ্য ক্ষেত্ৰত সকলো ব্যক্তিৰ স্বাধীনতা, সমতা, মৰ্যাদা, ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু সাংস্কৃতিক স্বকীয়তা সুৰক্ষিত কৰে। এই অধিকাৰসমূহ ভাৰতৰ গণতান্ত্ৰিক শাসন ব্যৱস্থাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভিত্তি।
৭। অতিৰিক্ত বহুবিকল্পী প্ৰশ্নোত্তৰ (MCQ)
১। ভাৰতীয় সংবিধানৰ কোনটো ভাগত মৌলিক অধিকাৰসমূহ উল্লেখ আছে?
(ক) প্ৰথম ভাগ
(খ) দ্বিতীয় ভাগ
(গ) তৃতীয় ভাগ
(ঘ) চতুৰ্থ ভাগ
উত্তৰঃ (গ) তৃতীয় ভাগ।
২। ভাৰতীয় সংবিধানত বৰ্তমান মৌলিক অধিকাৰ কেইপ্ৰকাৰৰ?
(ক) চাৰি প্ৰকাৰৰ
(খ) পাঁচ প্ৰকাৰৰ
(গ) ছয় প্ৰকাৰৰ
(ঘ) সাত প্ৰকাৰৰ
উত্তৰঃ (গ) ছয় প্ৰকাৰৰ।
৩। ভাৰতীয় সংবিধানৰ কোনবোৰ অনুচ্ছেদত মৌলিক অধিকাৰসমূহ সন্নিৱিষ্ট আছে?
(ক) ১–১১
(খ) ১২–৩৫
(গ) ৩৬–৫১
(ঘ) ৫২–৭৮
উত্তৰঃ (খ) ১২–৩৫।
৪। ভাৰতীয় সংবিধানত মৌলিক অধিকাৰৰ ধাৰণা প্ৰধানকৈ কোনখন দেশৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছে?
(ক) ব্ৰিটেইন
(খ) আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
(গ) আয়াৰলেণ্ড
(ঘ) জাপান
উত্তৰঃ (খ) আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ।
৫। আইনৰ দৃষ্টিত সমতাৰ অধিকাৰ কোনটো অনুচ্ছেদত উল্লেখ আছে?
(ক) অনুচ্ছেদ ১৪
(খ) অনুচ্ছেদ ১৯
(গ) অনুচ্ছেদ ২১
(ঘ) অনুচ্ছেদ ৩২
উত্তৰঃ (ক) অনুচ্ছেদ ১৪।
৬। অস্পৃশ্যতা বিলোপৰ ব্যৱস্থা কোনটো অনুচ্ছেদত আছে?
(ক) অনুচ্ছেদ ১৫
(খ) অনুচ্ছেদ ১৭
(গ) অনুচ্ছেদ ২১
(ঘ) অনুচ্ছেদ ২৫
উত্তৰঃ (খ) অনুচ্ছেদ ১৭।
৭। বাক্স্বাধীনতা আৰু মত প্ৰকাশৰ অধিকাৰ কোনটো অনুচ্ছেদৰ অধীনত আছে?
(ক) অনুচ্ছেদ ১৪
(খ) অনুচ্ছেদ ১৯
(গ) অনুচ্ছেদ ২৩
(ঘ) অনুচ্ছেদ ৩০
উত্তৰঃ (খ) অনুচ্ছেদ ১৯।
৮। জীৱন আৰু ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ সুৰক্ষা কোনটো অনুচ্ছেদত উল্লেখ আছে?
(ক) অনুচ্ছেদ ১৮
(খ) অনুচ্ছেদ ২১
(গ) অনুচ্ছেদ ২৪
(ঘ) অনুচ্ছেদ ২৮
উত্তৰঃ (খ) অনুচ্ছেদ ২১।
৯। শিক্ষাৰ অধিকাৰ কোনটো অনুচ্ছেদত উল্লেখ আছে?
(ক) অনুচ্ছেদ ১৯
(খ) অনুচ্ছেদ ২০
(গ) অনুচ্ছেদ ২১-ক
(ঘ) অনুচ্ছেদ ৩২
উত্তৰঃ (গ) অনুচ্ছেদ ২১-ক।
১০। শিক্ষাৰ অধিকাৰ অনুসৰি কোন বয়সৰ শিশুৱে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা লাভৰ অধিকাৰ পায়?
(ক) ৩ৰ পৰা ১০ বছৰ
(খ) ৬ৰ পৰা ১৪ বছৰ
(গ) ১০ৰ পৰা ১৮ বছৰ
(ঘ) ১৪ৰ পৰা ২১ বছৰ
উত্তৰঃ (খ) ৬ৰ পৰা ১৪ বছৰ।
১১। শিশু শিক্ষা অধিকাৰ আইন কোন চনত প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল?
(ক) ২০০১
(খ) ২০০৫
(গ) ২০০৯
(ঘ) ২০১৫
উত্তৰঃ (গ) ২০০৯।
১২। শিশু শিক্ষা অধিকাৰ আইন কেতিয়াৰ পৰা কাৰ্যকৰী হৈছিল?
(ক) ১ জানুৱাৰী, ২০০৯
(খ) ১ এপ্ৰিল, ২০১০
(গ) ১৫ আগষ্ট, ২০১১
(ঘ) ২৬ জানুৱাৰী, ২০১২
উত্তৰঃ (খ) ১ এপ্ৰিল, ২০১০।
১৩। মানৱ সৰবৰাহ আৰু বলপূৰ্বক শ্ৰম নিষিদ্ধ কৰা অনুচ্ছেদটো কোনটো?
(ক) অনুচ্ছেদ ১৪
(খ) অনুচ্ছেদ ২১
(গ) অনুচ্ছেদ ২৩
(ঘ) অনুচ্ছেদ ২৯
উত্তৰঃ (গ) অনুচ্ছেদ ২৩।
১৪। শিশুক কাৰখানা, খনি আৰু বিপজ্জনক কামত নিয়োগ নিষিদ্ধ কৰাৰ ব্যৱস্থা কোনটো অনুচ্ছেদত আছে?
(ক) অনুচ্ছেদ ১৯
(খ) অনুচ্ছেদ ২৪
(গ) অনুচ্ছেদ ২৮
(ঘ) অনুচ্ছেদ ৩২
উত্তৰঃ (খ) অনুচ্ছেদ ২৪।
১৫। ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ কোনবোৰ অনুচ্ছেদত উল্লেখ আছে?
(ক) ১৪–১৮
(খ) ১৯–২২
(গ) ২৫–২৮
(ঘ) ২৯–৩০
উত্তৰঃ (গ) ২৫–২৮।
১৬। চৰকাৰী পুঁজিৰে সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিচালিত শিক্ষানুষ্ঠানত ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান সম্পৰ্কীয় নিষেধাজ্ঞা কোনটো অনুচ্ছেদত আছে?
(ক) অনুচ্ছেদ ২১
(খ) অনুচ্ছেদ ২৫
(গ) অনুচ্ছেদ ২৮
(ঘ) অনুচ্ছেদ ৩২
উত্তৰঃ (গ) অনুচ্ছেদ ২৮।
১৭। সাংস্কৃতিক আৰু শিক্ষাৰ অধিকাৰ কোনবোৰ অনুচ্ছেদত উল্লেখ আছে?
(ক) ১৪–১৮
(খ) ২৩–২৪
(গ) ২৫–২৮
(ঘ) ২৯–৩০
উত্তৰঃ (ঘ) ২৯–৩০।
১৮। সাংবিধানিক প্ৰতিকাৰৰ অধিকাৰ কোনটো অনুচ্ছেদত উল্লেখ আছে?
(ক) অনুচ্ছেদ ১৯
(খ) অনুচ্ছেদ ২১
(গ) অনুচ্ছেদ ৩০
(ঘ) অনুচ্ছেদ ৩২
উত্তৰঃ (ঘ) অনুচ্ছেদ ৩২।
১৯। মৌলিক অধিকাৰৰ ৰক্ষক হিচাপে কোনে ভূমিকা পালন কৰে?
(ক) ন্যায়ালয়ে
(খ) কেৱল নিৰ্বাচন আয়োগে
(গ) কেৱল ৰাজনৈতিক দলে
(ঘ) কেৱল স্থানীয় প্ৰশাসনে
উত্তৰঃ (ক) ন্যায়ালয়ে।
২০। সম্পত্তিৰ অধিকাৰ মৌলিক অধিকাৰৰ তালিকাৰ পৰা কোনটো সংশোধনীৰ জৰিয়তে আঁতৰোৱা হৈছিল?
(ক) ৪২তম সংশোধনী
(খ) ৪৪তম সংশোধনী
(গ) ৬১তম সংশোধনী
(ঘ) ৭৩তম সংশোধনী
উত্তৰঃ (খ) ৪৪তম সংশোধনী।
২১। ৪৪তম সংবিধান সংশোধনী আইন কোন চনত প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল?
(ক) ১৯৫০
(খ) ১৯৭৬
(গ) ১৯৭৮
(ঘ) ১৯৮৬
উত্তৰঃ (গ) ১৯৭৮।
২২। বৰ্তমান সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কোনটো অনুচ্ছেদৰ অধীনত সুৰক্ষিত?
(ক) অনুচ্ছেদ ১৯
(খ) অনুচ্ছেদ ২১
(গ) অনুচ্ছেদ ৩০০-ক
(ঘ) অনুচ্ছেদ ৩৬৮
উত্তৰঃ (গ) অনুচ্ছেদ ৩০০-ক।
২৩। জৰুৰী অৱস্থাত কোন দুটা অনুচ্ছেদৰ অধিকাৰৰ বলৱৎকৰণ স্থগিত কৰিব নোৱাৰি?
(ক) ১৪ আৰু ১৫
(খ) ১৯ আৰু ২২
(গ) ২০ আৰু ২১
(ঘ) ২৫ আৰু ২৮
উত্তৰঃ (গ) ২০ আৰু ২১।
২৪। মৌলিক অধিকাৰে নাগৰিকৰ কিহৰ বিকাশত বিশেষ সহায় কৰে?
(ক) ব্যক্তিত্বৰ
(খ) কেৱল সম্পত্তিৰ
(গ) কেৱল ৰাজনৈতিক দলৰ
(ঘ) কেৱল ব্যৱসায়ৰ
উত্তৰঃ (ক) ব্যক্তিত্বৰ।
২৫। ভাৰতীয় সংবিধানত মৌলিক অধিকাৰ প্ৰদান কৰাৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য কি?
(ক) নাগৰিকৰ স্বাধীনতা আৰু মৰ্যাদা সুৰক্ষিত কৰা
(খ) সামাজিক ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা কৰা
(গ) গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰা
(ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা
উত্তৰঃ (ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা।
মৌলিক অধিকাৰ
১। চমু উত্তৰ দিয়া :
ক) মৌলিক অধিকাৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ আমাৰ সংবিধানে সমাজত সঠিক ৰূপে বসবাস কৰিবলৈ প্রয়োজন হোৱা কেইটামান অধিকাৰ সকলো নাগৰিককে দিছে। এই অধিকাৰসমূহ উপভোগ কৰাত কোনো ব্যক্তিয়ে কাকো বাধা প্রদান কৰিব নোৱাৰে। সেয়ে ইয়াক মৌলিক অধিকাৰ বুলি কোৱা হয়।
খ) সংবিধানৰ কোনটো অধ্যায়ত মৌলিক অধিকাৰৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে? উত্তৰঃ সংবিধানৰ তৃতীয় অধ্যায়ত মৌলিক অধিকাৰৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে।সংবিধানৰ তৃতীয় অধ্যায়ত মৌলিক অধিকাৰৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে।
গ) ভাৰতৰ সংবিধানৰ মৌলিক অধিকাৰৰ তালিকাৰপৰা সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কোনটো সংশোধনী মতে বাতিল কৰা হয়?উত্তৰঃ মৌলিক অধিকাৰৰ পৰা সম্পত্তিৰ অধিকাৰ ৪৪ তম সংবিধান সংশোধনীৰ জৰিয়তে ১৯৭৮চনত বাতিল কৰা হয়।ঘ) সংবিধানৰ কোনটো অনুচ্ছেদ মতে চৰকাৰী শিক্ষানুষ্ঠানত ধর্মীয় শিক্ষা প্রদানত বাধা আৰোপ কৰিছে?
উত্তৰঃ সংবিধানৰ ২৮ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি চৰকাৰ পৰিচালিত কোনো শিক্ষানুষ্ঠানতে ধর্মীয় শিক্ষা প্রদানত বাধা আৰোপ কৰিছে।
ঙ) কোন চনত শিশু শিক্ষা অধিকাৰ আইন প্রণয়ন কৰা হয়? উত্তৰঃ ২০০৯ চনত শিশু শিক্ষা অধিকাৰ আইন প্রণয়ন কৰা হয়
২। খালী ঠাই পূৰ কৰা :
ক) ভাৰতবৰ্ষ এখন ধর্ম ______ৰাষ্ট্ৰ।উত্তৰঃ নিৰপেক্ষখ) শিশু শ্রমিক নিষিদ্ধ আইন ______চনত জাৰি কৰা হয়।
উত্তৰঃ ২০০৬গ) মৌলিক অধিকাৰে নাগৰিকৰ______ বিকাশত সহায় কৰে।
উত্তৰঃব্যক্তিত্বঘ) ন্যায়ালয় হৈছে মৌলিক অধিকাৰৰ______।উত্তৰঃ ৰক্ষক।
৩। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা :
ক) মৌলিক অধিকাৰৰপৰা বঞ্চিত হ’লে নাগৰিকে ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপিব পাৰে/নোৱাৰে।
উত্তৰঃ পাৰে।
খ) দেশৰ জৰুৰী অৱস্থা বাহাল থাকিলে নাগৰিকে সকলোবোৰ মৌলিক অধিকাৰ ভোগ কৰিব পাৰে/নোৱাৰে।উত্তৰঃ নোৱাৰে।
গ) আইনৰ চকুত সকলো সমান হয়/নহয়।
উত্তৰঃ হয়
ঘ) মৌলিক অধিকাৰ সংবিধানৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হয়/নহয়।
উত্তৰঃ হয়।
ঙ) আমাৰ দেশৰ নাগৰিকে নিজা নিজা ভাষা, সংস্কৃতি আৰু শিক্ষাৰ সুৰক্ষা লাভ কৰিব পাৰে/ নোৱাৰে।
উত্তৰঃ পাৰে।
৪। মৌলিক অধিকাৰসমূহৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে লিখা।উত্তৰঃ মৌলিক অধিকাৰসমূহৰ অবিহনে নাগৰিকৰ ব্যক্তিত্ব বিকাশত বাধাৰ সৃষ্টি হয়।মৌলিক অধিকাৰৰ মাজেদি এখন ৰাষ্ট্ৰৰ পৰিচয় পোৱা যায়।মৌলিক অধিকাৰসমূহ উপভোগ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কোনো বৈষম্য নথকাৰ বাবে জাতি, ধর্ম, ভাষা, বর্ণ নির্বিশেষে নাৰী-পুৰুষ উভয়ে এই অধিকাৰসমূহ সমানে উপভোগ কৰিব পাৰে।
৫। মৌলিক অধিকাৰৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা।
উত্তৰঃ মৌলিক অধিকাৰৰ প্ৰদান বৈশিষ্ট্য সমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল-
1.ন্যয়ালয় হৈছে মৌলিক অধিকাৰৰ ৰক্ষক।
2.মৌলিক অধিকাৰসমূহ বৈষম্য মূলক নহয়।
3.নাগৰিকৰ মৌলিক অধিকাৰে চৰকাৰক স্বেচ্ছাচাৰী শাসন চলোৱাত বাধা প্রদান কৰে।
4. সমাজৰ পিচপৰা লোকক মৌলিক অধিকাৰে সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।
5.মৌলিক অধিকাৰসমূহ সংবিধানৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ।
6.মৌলিক অধিকাৰে নাগৰিকৰ ব্যক্তিত্ব বিকাশত সহায় কৰে।
৬। ভাৰতীয় সংবিধানৰ মৌলিক অধিকাৰসমূহৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ সংবিধানৰ তৃতীয় অধ্যায়ত ১২ অনুচ্ছেদৰ পৰা ৩৫নং অনুচ্ছেদলৈ ৬ প্ৰকাৰৰ মৌলিক অধিকাৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা আছে। আমাৰ মৌলিক অধিকাৰসমূহ এনে ধৰণৰ ১। সমতাৰ অধিকাৰ ২। স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ ৩। শোষণৰ বিৰুদ্ধে অধিকাৰ ৪। শিক্ষা আৰু সংস্কৃতিৰ অধিকাৰ ৫। ধর্মীয় স্বাধীনতাৰ অধিকাৰএই অধিকাৰ সমূহৰ যোগেদি সংবিধান প্রণেতা সকলে ভাৰতৰ জনগণক সকলো ক্ষেত্ৰতে সম অধিকাৰ প্ৰদান কৰিছে, স্বাধীন ভাবে চলা-ফুৰা, ব্যৱসায় বাণিজ্য কৰাৰ অধিকাৰ দিছে, কোনেও যাতে অন্যায় ভাবে শোষণ কৰিব নোৱাৰে তাৰ প্ৰতিবাদ কৰাৰ অধিকাৰ দিছে, শিক্ষা-দীক্ষা লাভ কৰাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰিছে, ইয়াৰোপৰি সকলো ধৰ্মৰ মানুহকে নিজ নিজ ধৰ্ম আচৰণ কৰাৰ অধিকাৰ অৰ্পন কৰা হৈছে
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post