বিহুবাদ্যৰ বিভিন্ন ছেও-চাপৰৰ শ্ৰেণীবিভাগ আৰু প্ৰকৃতি
(ক) অতি চমু প্রশ্নোত্তৰ
১। ৰঙালী বিহুৰ মুখ্য বাদ্য কোনবোৰ?
উত্তৰঃ ঢোল, পেঁপা, টকা, গগনা আৰু তাল।
২। ৰঙালী বিহুৰ দুবিধ গৌণ বাদ্যৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ সুতুলি আৰু বীণ।
৩। পালচ কাক বোলে?
উত্তৰঃ হুঁচৰিত ব্যৱহাৰ হোৱা ছেও-চাপৰৰ চুটি-চুটি ছন্দযুক্ত খণ্ডবোৰক পালচ বোলে।
৪। হুঁচৰিত লাস্যভাব কম হোৱা কাৰণ কি?
উত্তৰঃ কেৱল পুৰুষ নাচনিয়ে নচাৰ বাবে।
৫। হুঁচৰিৰ ছেও-চাপৰ কোন ৰসৰ আধাৰত গঢ় লৈ উঠিছে?
উত্তৰঃ বীৰ ৰসৰ আধাৰত।
৬। হুঁচৰিত ৰসৰ বহিঃপ্রকাশ কেনেদৰে ঘটে?
উত্তৰঃ নৃত্যৰ জৰিয়তে।
৭। কিছুমান ঢোলৰ ছেও-চাপৰ নিৰপেক্ষীয় কিয়?
উত্তৰঃ ই হুঁচৰি আৰু মুকলি বিহু দুয়োটাত ব্যৱহাৰ হয়।
৮। খৰা ছেৱৰ প্ৰকৃতি কি?
উত্তৰঃ অতি চুটি আৰু হঠাতে শেষ হোৱা ছন্দযুক্ত।
৯। খৰা ছেও কোন শ্ৰেণীৰ?
উত্তৰঃ নৃত্যধর্মী শ্ৰেণীৰ।
১০। খৰা ছেও ক’ত ব্যৱহাৰ হয়?
উত্তৰঃ কেৱল হুঁচৰিৰ নাচত।
১১। খৰা ছেও কাক বোলে?
উত্তৰঃ চুটি ছন্দেৰে গঠিত ঢোলৰ ছেও।
১২। হুঁচৰিৰ আদি ছেও কি?
উত্তৰঃ বুঢ়া ছেও।
১৩। বুঢ়া ছেৱৰ বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ পালচ-পালচকৈ বজোৱা হয়।
১৪। বুঢ়া ছেৱৰ প্ৰকৃতি আংশিক গীতিধর্মী কিয়?
উত্তৰঃ ইয়াত নৃত্যধর্মী আৰু লহৰীধর্মী অংশ একেলগে থাকে।
১৫। লহৰী গীত কি?
উত্তৰঃ গীত, নৃত্য আৰু বাদ্যৰ সংমিশ্ৰণে গঠিত অনুষ্ঠান।
১৬। লহৰী গীত কিহৰ আধাৰত গোৱা হয়?
উত্তৰঃ ঢোলৰ বিশেষ ছেৱৰ আধাৰত।
১৭। লহৰীৰ ছেও-চাপৰ কি প্ৰকৃতিৰ?
উত্তৰঃ গীতিধর্মী।
১৮। হুৰালি কি?
উত্তৰঃ ঢোল, পেঁপা আৰু গীতৰ সংমিশ্ৰণে গঠিত হুঁচৰিৰ এক আড়ম্বৰপূৰ্ণ অংশ।
১৯। পেঁপাৰ হুৰালি কোন বিভাগৰ?
উত্তৰঃ গীতিধর্মী বিভাগৰ।
২০। কছাৰী ছেও কেতিয়া পৰিৱেশন কৰা হয়?
উত্তৰঃ নাম-পদ শেষ হোৱাৰ পাছত।
২১। কছাৰী ছেওত কোন বাদ্য মুখ্য?
উত্তৰঃ তাল।
২২। কছাৰী ছেও কোন শ্ৰেণীৰ?
উত্তৰঃ নৃত্যধর্মী।
২৩। দুমুনী ছেৱৰ প্ৰকৃতি কি?
উত্তৰঃ নৃত্যধর্মী বা তালাশ্ৰয়ী।
২৪। কাঁহী ঘূৰোৱা ছেওৰ বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ বিহুৱাই কাঁহী লৈ নৃত্য কৰি সাংগীতিক সৌন্দর্য বৃদ্ধি কৰে।
২৫। দীঘলীয়া ছেও কোন শ্ৰেণীৰ?
উত্তৰঃ বাজনাধর্মী।
২৬। হুঁচৰি আৰু মুকলি বিহুৰ মৌলিক বাদ্য কি?
উত্তৰঃ পেঁপা।
২৭। পেঁপাত কেইটা বোলনি থাকে?
উত্তৰঃ চাৰিটা।
২৮। মুকলি বিহু কাৰ?
উত্তৰঃ ডেকা-গাভৰুৰ।
২৯। মুকলি বিহুৰ ছেও কাক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠে?
উত্তৰঃ নাচনীক কেন্দ্ৰ কৰি।
৩০। মুকলি বিহুৰ ছেওক কি বোলে?
উত্তৰঃ নাচনী ছেও।
৩১। নাচনী ছেৱৰ বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ ইয়াত গীত নাথাকে।
৩২। নাচনী ছেৱৰ উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ আনন্দ প্ৰকাশ।
৩৩। নাচনী ওলোৱা ছেও কি?
উত্তৰঃ নাচনীসকলে নৃত্য কৰি প্ৰৱেশ কৰা ছেও।
৩৪। ভাঙনি কাক বোলে?
উত্তৰঃ এটা খণ্ডৰ পৰা আন খণ্ডলৈ পৰিৱর্তন কৰা বোল।
৩৫। পেঁপা বাদনৰ মূল উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ নৃত্যৰ সৌন্দর্য বৃদ্ধি।
৩৬। গাভৰু বিহুৰ মুখ্য বাদ্য কি?
উত্তৰঃ গগনা।
৩৭। গগনাৰ স্কেল কিহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?
উত্তৰঃ বতৰৰ ওপৰত।
৩৮। গাভৰু বিহুত মৌলিক বাদ্য কি?
উত্তৰঃ সুতুলি।
৩৯। গাভৰু বিহুৰ প্ৰধান অলংকাৰ কি?
উত্তৰঃ গীত।
অনুশীলনী প্রশ্নোত্তৰ
১। বিহুবাদ্য বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ ৰঙালী বিহুৰ নৃত্য-গীতত ব্যৱহাৰ হোৱা বাদ্যযন্ত্ৰসমূহক বিহুবাদ্য বোলে।
২। ব’হাগ বিহুত কেই প্ৰকাৰৰ নাচ হয়?
উত্তৰঃ তিনি প্ৰকাৰ—
হুঁচৰি
মুকলি বিহু
গাভৰু বিহু
৩। হুঁচৰিৰ ঢোলৰ ছেও-চাপৰ কেইটা শ্ৰেণীৰ?
উত্তৰঃ চাৰি শ্ৰেণী—
নৃত্যধর্মী
গীতিধর্মী
বাজনাধর্মী
বাদ্যধর্মী
৪। নৃত্যধর্মী আৰু গীতিধর্মী ছেও (সংক্ষেপ ব্যাখ্যা)
নৃত্যধর্মী ছেও:
ঢোলৰ তালে হস্ত-পদচালনা কৰি নৃত্য কৰা হয়। সাধাৰণতে ঢিমা লয়ত আৰম্ভ হয়।
গীতিধর্মী ছেও:
গীত আৰু নাচ একেলগে পৰিৱেশন হয়। লয় ধীৰে ধীৰে বৃদ্ধি পায়।
৫। হুঁচৰিৰ ছেও-চাপৰৰ বৈশিষ্ট্য
কেৱল পুৰুষে পৰিৱেশন কৰে
“পালচ” ৰূপে ছন্দ গঠিত
লাস্য কম, তাণ্ডৱৰ প্ৰভাৱ বেছি
ঢিমা লয়ৰ পৰা মধ্য লয়লৈ গতি
সত্ৰীয়া নৃত্যৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়
কিছুমান ছেও মুকলি বিহুতেও ব্যৱহাৰ হয়
৬। চমুটোকা
(ক) বুঢ়া ছেও
হুঁচৰিৰ আদি ছেও
পালচ-পালচকৈ বজোৱা হয়
মিশ্ৰিত প্ৰকৃতি (নৃত্য + গীতিধর্মী)
ঢিমা লয়ত আৰম্ভ, মধ্য লয়ত শেষ
উদাহৰণ বোল:
ঘেনি চাকো চাক, ঘেনি চাকো চাক
ঘেনি চাকো তাকিঘেনা দিঘেন চাকো চাক…
(খ) কছাৰী ছেও
নাম-পদৰ পাছত পৰিৱেশন
তাল ভিত্তিক নৃত্য
গীত নাথাকে
নৃত্যধর্মী শ্ৰেণীৰ
মৃদু তাণ্ডৱ ৰসযুক্ত
(গ) সুতুলিৰ ছেও-চাপৰ
মুকলি বিহু আৰু গাভৰু বিহুত ব্যৱহাৰ
গীতৰ সুৰ অনুসৰি বজোৱা হয়
স্বৰ সীমিত (৩–৪ টা বিন্ধা)
মধ্যম লয়ত বজোৱা হয়
(ঘ) গাভৰু বিহুবাদ্য
গীত প্ৰধান উপাদান
মুখ্য বাদ্য: টকা, গগনা, সুতুলি
হাত-চাপৰি সহায়ক বাদ্য
গীতিধর্মী আৰু নৃত্যধর্মী প্ৰকৃতি
বিলম্ব, মধ্য আৰু দ্ৰুত লয়ত পৰিৱেশন