বংশগতি আৰু ক্ৰমবিকাশ
প্ৰশ্নাৱলীঃ
1. যদি অযৌন প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াৰে বংশ বিস্তাৰ কৰা কোনো এটা প্ৰজাতিৰ জনসংখ্যাৰ “A” চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যৰ পৰিমাণ 10% আৰু “B” চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যৰ পৰিমাণ 60% হয়, তেন্তে কোনটো আগতে উৎপত্তি হৈছিল?
উত্তৰঃ ‘B’ চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য সম্ভৱতঃ আগতে উৎপত্তি হৈছিল।
2. এটা প্ৰজাতিত সৃষ্টি হোৱা বৈসাদৃশ্যতাৰ চৰিত্ৰবিলাকে কেনেকৈ জীৱই বৰ্তাই ৰাখে?
উত্তৰঃ বৈসাদৃশ্যতাৰ ফলত কিছুমান জীৱে পৰিৱেশৰ সৈতে ভালদৰে খাপ খুৱাব পাৰে। প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে এনে উপযোগী বৈশিষ্ট্য থকা জীৱসমূহ বেছি টিকি থাকে আৰু সেয়া পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ সঞ্চাৰিত হয়।
মেণ্ডেল সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্ন
1. মেণ্ডেলে কেনেকৈ প্ৰভাৱী আৰু অপ্ৰভাৱী লক্ষণ চিনাক্ত কৰিছিল?
উত্তৰঃ মেণ্ডেলে বিশুদ্ধ ওখ (TT) আৰু চাপৰ (tt) মটৰমাহৰ গছৰ সংকৰণ কৰিছিল। F₁ প্ৰজন্মত সকলো গছ ওখ (Tt) হৈছিল। সেয়ে ‘T’ প্ৰভাৱী আৰু ‘t’ অপ্ৰভাৱী বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছিল।
2. চৰিত্ৰসমূহ স্বতন্ত্ৰভাৱে প্ৰবাহিত হয় বুলি কেনেকৈ বুজিছিল?
উত্তৰঃ F₂ প্ৰজন্মত 3:1 অনুপাত পোৱা গ’ল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে চৰিত্ৰসমূহ একে-একে স্বাধীনভাৱে সঞ্চাৰিত হয়।
3. “A” গ্ৰুপ × “O” গ্ৰুপৰ দম্পতীৰ সন্তান “O” হ’লে কোনটো প্ৰভাৱী?
উত্তৰঃ এই তথ্যৰ পৰা নিশ্চিতভাৱে সিদ্ধান্ত ল’ব নোৱাৰি। কাৰণ “A” গ্ৰুপ ব্যক্তি হেটেৰ’জাইগাছ (AO) হ’ব পাৰে।
4. মানুহৰ সন্তানৰ লিংগ কেনেকৈ নিৰ্ধাৰিত হয়?
উত্তৰঃ মাতৃৰ পৰা সদায় X ক্ৰম’জম আহে। পিতৃৰ পৰা X আহিলে ছোৱালী (XX), Y আহিলে ল’ৰা (XY) হয়।
বিবৰ্তন আৰু বৈচিত্ৰ্য
5. কিদৰে কোনো বৈশিষ্ট্য জনসংখ্যাত বাঢ়ে?
উত্তৰঃ
(i) প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে
(ii) জিনীয় পথচ্যুতিৰ ফলত
6. আৰ্জিত চৰিত্ৰ কিয় বংশগত নহয়?
উত্তৰঃ এইবোৰ পৰিৱৰ্তন জনন কোষৰ DNA-ত নাথাকে, সেয়ে সন্তানলৈ সঞ্চাৰিত নহয়।
7. বাঘৰ সংখ্যা হ্ৰাস কিয় চিন্তাৰ বিষয়?
উত্তৰঃ জিনীয় বৈচিত্ৰ্য কমি যায় আৰু প্ৰজাতি বিলুপ্তিৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায়।
প্ৰজাতিকৰণ
1. নতুন প্ৰজাতি কেনেকৈ সৃষ্টি হয়?
উত্তৰঃ
(i) প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন
(ii) জিনীয় পথচ্যুতি
2. স্ব-পৰাগযোগ উদ্ভিদত ভৌগোলিক পৃথকীকৰণ গুৰুত্বপূর্ণনে?
উত্তৰঃ নহয়, কাৰণ সিহঁতে নিজে নিজে প্ৰজনন কৰিব পাৰে।
3. অযৌন জীৱত ভৌগোলিক পৃথকীকৰণ গুৰুত্বপূর্ণনে?
উত্তৰঃ নহয়, কাৰণ দুটা পৃথক লিংগৰ প্ৰয়োজন নাথাকে।
বিৱৰ্তন আৰু জীৱাস্ম
4. বিবৰ্তন বুজিবলৈ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ DNA তুলনা কৰি প্ৰজাতিৰ সম্পৰ্ক জানিব পাৰি।
5. পখিলাৰ পাখি আৰু বাদুলীৰ ডেউকা সমসংস্থ নেকি?
উত্তৰঃ নহয়। ই সমবৃত্তিক অংগ, কাৰণ গঠন বেলেগ কিন্তু কাৰ্য একে।
6. জীৱাস্ম কি?
উত্তৰঃ শিলাস্তৰত সংৰক্ষিত জীৱৰ অৱশেষ বা চিহ্ন। ই বিৱৰ্তনৰ প্ৰমাণ দিয়ে।
সাধাৰণ প্ৰশ্ন
1. মানুহ ভিন্ন হলেও একে প্ৰজাতি কিয়?
উত্তৰঃ কাৰণ সকলো মানুহে পৰস্পৰৰ সৈতে প্ৰজনন কৰিব পাৰে।
2. কোন জীৱ উচ্চ স্তৰৰ? (বেক্টেৰিয়া, মকৰা, মাছ, চিম্পাঞ্জী)
উত্তৰঃ সকলো নিজৰ পৰিৱেশত উপযোগী, সেয়ে আটাইকেইটাও উন্নত বুলি গণ্য।
অনুশীলনী
1. সঠিক উত্তৰ বাছি উলিওৱা
উত্তৰঃ (c) TtWW
2. সমসংস্থ অংগ উদাহৰণ
উত্তৰঃ (d) ওপৰৰ আটাইকেইটা
3. বিবৰ্তনৰ সৈতে জড়িত
উত্তৰঃ (b) চিম্পাঞ্জী
4. চকুৰ পাতল ৰঙ প্ৰভাৱীনে?
উত্তৰঃ নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি (অধিক তথ্য প্ৰয়োজন)।
বিৱৰণমূলক প্ৰশ্ন
5. বিবৰ্তন আৰু শ্ৰেণীবিভাজন
উত্তৰঃ শ্ৰেণীবিভাজন বিৱৰ্তনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।
6. সমসংস্থ বনাম সমবৃত্তিক অংগ
উত্তৰঃ
সমসংস্থ: গঠন একে, কাৰ্য বেলেগ
সমবৃত্তিক: গঠন বেলেগ, কাৰ্য একে
7. কুকুৰৰ ৰঙৰ প্ৰভাৱীতা পৰীক্ষা
উত্তৰঃ ভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰৰ সংকৰণ কৰি প্ৰজন্ম পৰ্যবেক্ষণ কৰা।
8. জীৱাস্মৰ গুৰুত্ব
উত্তৰঃ ই বিৱৰ্তনৰ ইতিহাস প্ৰদৰ্শন কৰে।
9. জীৱ অজৈৱ পদাৰ্থৰ পৰা কেনেকৈ?
উত্তৰঃ শ্ৰেণীবিভাজন আৰু বিৱৰ্তনৰ ধাৰণা এইটো সমৰ্থন কৰে।
10. যৌন প্ৰজননত বেছি বৈচিত্ৰ্য কিয়?
উত্তৰঃ দুটা পৃথক ব্যক্তিৰ জিন মিশ্ৰণ হয়।