ৰাষ্ট্ৰীয় আয় আৰু ইয়াৰ জোখ-মাখ
► চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। মুদ্ৰাগত আয় আৰু প্ৰকৃত আয়ৰ পাৰ্থক্য উলিওৱা।
উত্তৰঃ মুদ্ৰাৰ পৰিমাণে প্ৰকাশ কৰা আয়ক মুদ্ৰাগত আয় বা Money Income বুলি কোৱা হয়। আনহাতে, সেই মুদ্ৰাগত আয়েৰে যি পৰিমাণৰ দ্ৰব্য আৰু সেৱা ক্ৰয় কৰিব পাৰি, তাক প্ৰকৃত আয় বা Real Income বুলি কোৱা হয়।
অৰ্থাৎ—
মুদ্ৰাগত আয় = টকাৰ ৰূপত পোৱা আয়
প্ৰকৃত আয় = সেই আয়েৰে ক্ৰয় কৰিব পৰা দ্ৰব্য আৰু সেৱাৰ পৰিমাণ
মূল্যস্তৰ বৃদ্ধি পালে একে মুদ্ৰাগত আয়েৰে কম দ্ৰব্য আৰু সেৱা কিনিব পাৰি; ফলত প্ৰকৃত আয় হ্ৰাস পায়।
২। চলিত মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয় আৰু স্থিৰ মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ মাজত পাৰ্থক্য উলিওৱা।
উত্তৰঃ চলিত মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয় আৰু স্থিৰ মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ মাজৰ মূল পাৰ্থক্য হৈছে মূল্যস্তৰৰ প্ৰভাৱ।
চলিত মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ঃ যি বছৰৰ উৎপাদন গণনা কৰা হয়, সেই বছৰৰ বজাৰ মূল্য অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰীয় আয় গণনা কৰিলে তাক চলিত মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয় বুলি কোৱা হয়। ইয়াক নামমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আয় বুলিও কোৱা হয়।
স্থিৰ মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ঃ কোনো নিৰ্দিষ্ট ভিত্তিবৰ্ষৰ মূল্য ব্যৱহাৰ কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় আয় গণনা কৰিলে তাক স্থিৰ মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয় বুলি কোৱা হয়। ইয়াক প্ৰকৃত ৰাষ্ট্ৰীয় আয় বুলিও কোৱা হয়।
মূল পাৰ্থক্যসমূহ হ’ল—
| ভিত্তি | চলিত মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয় | স্থিৰ মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয় |
|---|---|---|
| মূল্য | বৰ্তমান বছৰৰ মূল্য | ভিত্তিবৰ্ষৰ স্থিৰ মূল্য |
| মূল্যস্তৰৰ প্ৰভাৱ | থাকে | আঁতৰোৱা হয় |
| আন নাম | নামমাত্ৰ আয় | প্ৰকৃত আয় |
| ব্যৱহাৰ | বৰ্তমানৰ মুদ্ৰাগত মূল্য জানিবলৈ | প্ৰকৃত উৎপাদন বৃদ্ধিৰ তুলনা কৰিবলৈ |
৩। ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ তথ্য কেনেদৰে বিনিয়োগৰ পৰ্যায় আৰু জীৱন-ধাৰণৰ মানদণ্ড নিৰ্ণয় কৰাত সহায় কৰে?
উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ তথ্য এখন দেশৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থা বুজিবলৈ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াৰ সহায়ত বিনিয়োগৰ ধাৰা আৰু জীৱন-ধাৰণৰ মানদণ্ডৰ বিষয়ে অনুমান কৰিব পাৰি।
(১) বিনিয়োগৰ পৰ্যায় নিৰ্ণয়ঃ ৰাষ্ট্ৰীয় আয় বৃদ্ধি পালে সাধাৰণতে উৎপাদন, চাহিদা আৰু ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ফলত নতুন বিনিয়োগৰ সুযোগ সৃষ্টি হয়। ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ তথ্যৰ সহায়ত চৰকাৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলে কোন খণ্ডত বিনিয়োগ বৃদ্ধি কৰিব লাগে সেই বিষয়ে সিদ্ধান্ত ল’ব পাৰে।
(২) জীৱন-ধাৰণৰ মানদণ্ড নিৰ্ণয়ঃ জনমূৰি আয়ৰ তথ্যৰ সহায়ত দেশৰ লোকসকলৰ গড় অৰ্থনৈতিক অৱস্থা সম্পর্কে ধাৰণা লাভ কৰিব পাৰি। জনমূৰি প্ৰকৃত আয় বৃদ্ধি পালে সাধাৰণতে খাদ্য, শিক্ষা, স্বাস্থ্য, বাসস্থান আৰু অন্যান্য সুবিধা লাভৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি পায়।
অৱশ্যে কেৱল ৰাষ্ট্ৰীয় আয় বৃদ্ধি হ’লেই সকলো লোকৰ জীৱন-ধাৰণৰ মান উন্নত হয় বুলি ক’ব নোৱাৰি। আয়ৰ বিতৰণ, মূল্যস্তৰ, শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু সামাজিক সুবিধাৰ ওপৰতো জীৱন-মান নিৰ্ভৰ কৰে।
৪। মুদ্ৰাস্ফীতি কাক কয়? মুদ্ৰাস্ফীতি নিয়ন্ত্ৰণৰ মূল পদ্ধতিসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ অৰ্থনীতিত সাধাৰণ মূল্যস্তৰ ধাৰাবাহিকভাৱে বৃদ্ধি পোৱা আৰু ফলত মুদ্ৰাৰ ক্ৰয়ক্ষমতা হ্ৰাস পোৱা অৱস্থাক মুদ্ৰাস্ফীতি বা Inflation বুলি কোৱা হয়।
মুদ্ৰাস্ফীতি নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰধান পদ্ধতিসমূহ হ’ল—
(১) মুদ্ৰানীতি: কেন্দ্ৰীয় বেংকে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি, ঋণ কঠোৰ কৰা আৰু ধনৰ যোগান নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে সামগ্ৰিক চাহিদা হ্ৰাস কৰিব পাৰে।
(২) ৰাজকোষীয় নীতি: চৰকাৰে অপ্রয়োজনীয় ব্যয় হ্ৰাস, কৰ বৃদ্ধি বা বাজেট ঘাটতি নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে মুদ্ৰাস্ফীতি কমাব পাৰে।
(৩) উৎপাদন বৃদ্ধি: খাদ্য, শিল্পজাত সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য প্ৰয়োজনীয় দ্ৰব্যৰ উৎপাদন বৃদ্ধি কৰিলে যোগান বৃদ্ধি পায় আৰু দামৰ ওপৰত চাপ কমে।
(৪) মজুতদাৰী আৰু ক’লা বজাৰ নিয়ন্ত্ৰণ: কৃত্ৰিম অভাৱ সৃষ্টি কৰা মজুতদাৰী, ক’লা বজাৰ আৰু অসাধু ব্যৱসায় ৰোধ কৰিলে মূল্যবৃদ্ধি নিয়ন্ত্ৰণত সহায় হয়।
(৫) আমদানি বৃদ্ধি: দেশীয় বজাৰত যিবোৰ অত্যাৱশ্যকীয় দ্ৰব্যৰ অভাৱ থাকে, সেইবোৰৰ আমদানি বৃদ্ধি কৰিলে যোগান বৃদ্ধি পায় আৰু দাম হ্ৰাস পোৱাত সহায় হয়।
(৬) বিতৰণ ব্যৱস্থা উন্নত কৰা: অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰী সঠিকভাৱে বজাৰলৈ যোগান ধৰিবলৈ উন্নত পৰিবহণ, সংৰক্ষণ আৰু বিতৰণ ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা উচিত।
৫। নিবনুৱা সমস্যা কাক বোলে? ইয়াৰ প্ৰকাৰ কি কি?
উত্তৰঃ কৰ্মক্ষম আৰু কাম কৰিবলৈ ইচ্ছুক ব্যক্তি প্ৰচলিত মজুৰিত কাম বিচাৰিও কৰ্মসংস্থাপন নাপালে সেই অৱস্থাক নিবনুৱা সমস্যা বা Unemployment বুলি কোৱা হয়।
নিবনুৱাৰ প্ৰধান প্ৰকাৰসমূহ হ’ল—
(১) চক্ৰীয় নিবনুৱা: অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থাৰ ফলত চাহিদা, উৎপাদন আৰু চাকৰি হ্ৰাস পালে যি নিবনুৱা সৃষ্টি হয়।
(২) গাঁথনিগত নিবনুৱা: অৰ্থনীতিৰ গাঁথনি, প্ৰযুক্তি বা উদ্যোগৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত ব্যক্তিৰ দক্ষতা আৰু চাকৰিৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত অমিল সৃষ্টি হ’লে হোৱা নিবনুৱা।
(৩) ঋতুভিত্তিক নিবনুৱা: বছৰৰ কিছুমান নিৰ্দিষ্ট ঋতুতহে কাম পোৱা আৰু বাকী সময় কাম নথকা অৱস্থা। কৃষিক্ষেত্ৰত ইয়াৰ উদাহৰণ দেখা যায়।
(৪) ঘৰ্ষণীয় নিবনুৱা: চাকৰি সলনি কৰা, নতুন চাকৰি বিচৰা বা শ্ৰমবজাৰত নতুনকৈ প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়ত সৃষ্টি হোৱা সাময়িক নিবনুৱা।
(৫) গোপন নিবনুৱা: প্ৰয়োজনতকৈ অধিক লোক কোনো কামত নিয়োজিত থাকিলে আৰু কিছুমান লোক আঁতৰিলেও উৎপাদনত বিশেষ হ্ৰাস নঘটিলে তাক গোপন নিবনুৱা বুলি কোৱা হয়।
(৬) শিক্ষিত নিবনুৱা: শিক্ষা আৰু যোগ্যতা থকা সত্ত্বেও উপযুক্ত কৰ্মসংস্থাপন নোপোৱা অৱস্থা।
৬। দৰিদ্ৰতা কাক বোলে? শ্ৰেণীবিভাজন কৰি ভাৰতত দৰিদ্ৰতাৰ কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ দৰিদ্ৰতা হৈছে এনে এক আৰ্থ-সামাজিক অৱস্থা য’ত ব্যক্তি বা পৰিয়ালে খাদ্য, বস্ত্ৰ, বাসস্থান, শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু অন্যান্য মৌলিক প্ৰয়োজনসমূহ উপযুক্তভাৱে পূৰণ কৰিব নোৱাৰে।
দৰিদ্ৰতা কেৱল আয়ৰ অভাৱ নহয়; শিক্ষা, স্বাস্থ্য, পুষ্টি, নিৰাপদ বাসস্থান আৰু সামাজিক সুযোগৰ অভাৱো ইয়াৰ অন্তৰ্গত।
দৰিদ্ৰতাৰ প্ৰধান শ্ৰেণীবিভাজন
(১) নিৰপেক্ষ দৰিদ্ৰতা: জীৱনৰ মৌলিক প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় ন্যূনতম আয় বা সম্পদৰ অভাৱ থকা অৱস্থা।
(২) আপেক্ষিক দৰিদ্ৰতা: সমাজৰ অন্যান্য ব্যক্তিৰ তুলনাত কোনো ব্যক্তি বা গোষ্ঠীৰ আয় আৰু জীৱন-মান উল্লেখযোগ্যভাৱে নিম্ন হোৱা অৱস্থা।
ভাৰতত দৰিদ্ৰতাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ
(১) নিবনুৱা আৰু অপূৰ্ণ নিয়োগঃ উপযুক্ত কৰ্মসংস্থাপনৰ অভাৱে মানুহৰ আয় কম কৰি ৰাখে।
(২) আয় আৰু সম্পদৰ অসম বিতৰণঃ সম্পদ কিছুমান লোকৰ হাতত কেন্দ্ৰীভূত থাকিলে সমাজৰ বৃহৎ অংশ বঞ্চিত হৈ থাকে।
(৩) শিক্ষাৰ অভাৱঃ শিক্ষা আৰু দক্ষতাৰ অভাৱে উন্নত চাকৰি আৰু আয়ৰ সুযোগ কমায়।
(৪) জনসংখ্যাৰ চাপঃ সম্পদ আৰু কৰ্মসংস্থাপনৰ তুলনাত জনসংখ্যা দ্রুত বৃদ্ধি পালে দৰিদ্ৰতা বৃদ্ধি পাব পাৰে।
(৫) কৃষিক্ষেত্ৰৰ নিম্ন উৎপাদনশীলতাঃ কৃষিৰ ওপৰত অধিক লোক নিৰ্ভৰশীল হোৱা সত্ত্বেও উৎপাদনশীলতা কম থাকিলে আয় কম থাকে।
(৬) প্ৰযুক্তিগত আৰু পুঁজিৰ অভাৱঃ আধুনিক প্ৰযুক্তি, মূলধন আৰু দক্ষতাৰ অভাৱে উৎপাদনশীলতা কমায়।
(৭) স্বাস্থ্য সমস্যা: অসুস্থতা আৰু চিকিৎসাৰ অধিক খৰচে দৰিদ্ৰ পৰিয়ালক অধিক অৰ্থনৈতিক সংকটত পেলাব পাৰে।
(৮) মূল্যবৃদ্ধিঃ অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰীৰ দাম বৃদ্ধি পালে কম আয়ৰ পৰিয়ালৰ বাস্তৱ ক্ৰয়ক্ষমতা হ্ৰাস পায়।
(৯) আঞ্চলিক বৈষম্যঃ সকলো অঞ্চলত সমানভাৱে উদ্যোগ, শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু কৰ্মসংস্থাপনৰ সুবিধা নথকাটোও দৰিদ্ৰতাৰ কাৰণ।
৭। নিবনুৱাৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ নিবনুৱাৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰকাৰসমূহ হ’ল—
(১) চক্ৰীয় নিবনুৱা।
(২) গাঁথনিগত নিবনুৱা।
(৩) ঋতুভিত্তিক নিবনুৱা।
(৪) ঘৰ্ষণীয় নিবনুৱা।
(৫) গোপন নিবনুৱা।
(৬) শিক্ষিত নিবনুৱা।
(৭) প্ৰযুক্তিগত নিবনুৱা।
প্ৰযুক্তিগত নিবনুৱা হৈছে নতুন যন্ত্ৰপাতি বা প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰৰ ফলত কিছুমান শ্ৰমিকৰ চাকৰিৰ প্ৰয়োজন কমি যোৱাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা নিবনুৱা।
৮। দৰিদ্ৰতা কাক বোলে?
উত্তৰঃ ব্যক্তি বা পৰিয়ালে খাদ্য, বস্ত্ৰ, বাসস্থান, শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু অন্যান্য মৌলিক প্ৰয়োজনসমূহ যথোপযুক্তভাৱে পূৰণ কৰিব নোৱাৰা আৰ্থ-সামাজিক অৱস্থাক দৰিদ্ৰতা বুলি কোৱা হয়।
দৰিদ্ৰতা বহুমাত্ৰিক। ইয়াৰ ফলত কেৱল আয় কম নহয়; শিক্ষা লাভৰ সুযোগ, স্বাস্থ্যসেৱা, পুষ্টি, সুৰক্ষিত বাসস্থান আৰু সামাজিক উন্নয়নৰ সুযোগো সীমিত হৈ পৰে।
► MCQ
১। মুদ্ৰাগত আয় মানে কি?
A. দ্ৰব্যৰ পৰিমাণ
B. টকাৰ ৰূপত পোৱা আয়
C. কেৱল সঞ্চয়
D. কেৱল মজুৰি
উত্তৰঃ B. টকাৰ ৰূপত পোৱা আয়
২। প্ৰকৃত আয় কিহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?
A. কেৱল মুদ্ৰাগত আয়
B. মুদ্ৰাগত আয় আৰু মূল্যস্তৰ
C. কেৱল জনসংখ্যা
D. কেৱল সঞ্চয়
উত্তৰঃ B. মুদ্ৰাগত আয় আৰু মূল্যস্তৰ
৩। চলিত মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ক আন কি বুলি কোৱা হয়?
A. প্ৰকৃত আয়
B. নামমাত্ৰ আয়
C. ব্যক্তিগত আয়
D. ব্যয়যোগ্য আয়
উত্তৰঃ B. নামমাত্ৰ আয়
৪। স্থিৰ মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ক কি বুলি কোৱা হয়?
A. নামমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আয়
B. প্ৰকৃত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়
C. ব্যক্তিগত আয়
D. কৰ আয়
উত্তৰঃ B. প্ৰকৃত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়
৫। মূল্যস্তৰ ধাৰাবাহিকভাৱে বৃদ্ধি পোৱা অৱস্থাক কি কোৱা হয়?
A. মন্দাৱস্থা
B. মুদ্ৰাস্ফীতি
C. নিবনুৱা
D. দৰিদ্ৰতা
উত্তৰঃ B. মুদ্ৰাস্ফীতি
৬। মুদ্ৰাস্ফীতিত মুদ্ৰাৰ ক্ৰয়ক্ষমতা সাধাৰণতে—
A. বৃদ্ধি পায়
B. হ্ৰাস পায়
C. অপৰিৱৰ্তিত থাকে
D. দুগুণ হয়
উত্তৰঃ B. হ্ৰাস পায়
৭। কেন্দ্ৰীয় বেংকে মুদ্ৰাস্ফীতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ কি কৰিব পাৰে?
A. সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি
B. ধনৰ যোগান অত্যধিক বৃদ্ধি
C. বিনামূলীয়া ঋণ বৃদ্ধি
D. কোনো ব্যৱস্থা নলয়
উত্তৰঃ A. সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি
৮। অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থাৰ ফলত হোৱা নিবনুৱাক কি কোৱা হয়?
A. ঋতুভিত্তিক নিবনুৱা
B. চক্ৰীয় নিবনুৱা
C. গোপন নিবনুৱা
D. শিক্ষিত নিবনুৱা
উত্তৰঃ B. চক্ৰীয় নিবনুৱা
৯। কৃষিক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে কোন ধৰণৰ নিবনুৱা দেখা যায়?
A. ঋতুভিত্তিক আৰু গোপন নিবনুৱা
B. কেৱল ঘৰ্ষণীয় নিবনুৱা
C. কেৱল চক্ৰীয় নিবনুৱা
D. কোনো নিবনুৱা নাথাকে
উত্তৰঃ A. ঋতুভিত্তিক আৰু গোপন নিবনুৱা
১০। চাকৰি সলনি কৰাৰ মাজৰ সময়ত হোৱা নিবনুৱাক কি কোৱা হয়?
A. গাঁথনিগত নিবনুৱা
B. ঘৰ্ষণীয় নিবনুৱা
C. গোপন নিবনুৱা
D. ঋতুভিত্তিক নিবনুৱা
উত্তৰঃ B. ঘৰ্ষণীয় নিবনুৱা
১১। প্ৰয়োজনতকৈ অধিক লোক কামত নিয়োজিত থাকিলে কোন ধৰণৰ নিবনুৱা সৃষ্টি হয়?
A. গোপন নিবনুৱা
B. চক্ৰীয় নিবনুৱা
C. ঘৰ্ষণীয় নিবনুৱা
D. শিক্ষিত নিবনুৱা
উত্তৰঃ A. গোপন নিবনুৱা
১২। দৰিদ্ৰতাৰ এটা প্ৰধান কাৰণ কি?
A. উচ্চ কৰ্মসংস্থাপন
B. নিবনুৱা সমস্যা
C. অধিক উৎপাদনশীলতা
D. উচ্চ শিক্ষা
উত্তৰঃ B. নিবনুৱা সমস্যা
১৩। দৰিদ্ৰতাৰ প্ৰধান শ্ৰেণীবিভাজন কোনটো?
A. নিৰপেক্ষ আৰু আপেক্ষিক
B. ব্যক্তিগত আৰু বজাৰ
C. স্থিৰ আৰু চলিত
D. মুদ্ৰাগত আৰু প্ৰকৃত
উত্তৰঃ A. নিৰপেক্ষ আৰু আপেক্ষিক
১৪। জনমূৰি আয়ৰ সহায়ত সাধাৰণতে কি বুজিব পাৰি?
A. এজন দেশৰ গড় জীৱন-মানৰ আৰ্থিক ধাৰণা
B. কেৱল চৰকাৰী ব্যয়
C. কেৱল মুদ্ৰাস্ফীতি
D. কেৱল জনসংখ্যা
উত্তৰঃ A. এজন দেশৰ গড় জীৱন-মানৰ আৰ্থিক ধাৰণা
১৫। নতুন প্ৰযুক্তিৰ ফলত কিছুমান চাকৰি হ্ৰাস পালে তাক কি কোৱা হয়?
A. প্ৰযুক্তিগত নিবনুৱা
B. ঋতুভিত্তিক নিবনুৱা
C. ঘৰ্ষণীয় নিবনুৱা
D. চক্ৰীয় নিবনুৱা
উত্তৰঃ A. প্ৰযুক্তিগত নিবনুৱা
Teacher Generate Question Answer
ৰাষ্ট্ৰীয় আয় আৰু ইয়াৰ জোখ-মাখ
1. মুদ্রাগত আয় আৰু প্ৰকৃত আয়ৰ পাৰ্থক্য উলিওৱা।
উত্তৰঃ কোনো এটা বৰ্ষত জনসাধাৰণে পোৱা আয়েই হ’ল মুদ্রাগত আয়। আনহাতে প্রকৃত আয় হ’ল মুদ্রাগত আয়েৰে ক্ৰয় কৰিব পৰা দ্রব্য আৰু সেৱাসমূহ।
2. চলিত মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয় আৰু স্থিৰ মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ মাজত পাৰ্থক্য উলিওৱা।
উত্তৰঃ বৰ্তমানৰ মূল্যত নামমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আয় আৰু স্থিৰ মূল্যত প্ৰকৃত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ মাজত মূল পাৰ্থক্য হ’ল মূল্যৰ স্তৰ।
১) বৰ্তমানৰ মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয় সামগ্ৰিক উৎপাদনৰ মূল্য, যিটো সেই বিশেষ সময়ত বৰ্তমানৰ মূল্যত গণনা কৰা হয়। এই আয় মূল্যৰ স্তৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে সলনি হয়, অৰ্থাৎ মূৰত যিকোনো বজাৰ মূল্যৰ ভিত্তিত গণনা কৰা হয়।
২) স্থিৰ মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয় হ’ল ৰাষ্ট্ৰীয় আয়, যিটো স্থিৰ (বা সঠিক) মূল্যত গণনা কৰা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে মূল্যৰ স্তৰৰ প্ৰভাৱ আঁতৰোৱা, যেনে মহামাৰী বা মুদ্ৰাস্ফীতিৰ সময়ত, প্ৰকৃত অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ব্যাখ্যা।
এই দুয়োটা আয়ৰ পৰিসংখ্যা অৰ্থনীতিত গুৰুত্বপূৰ্ণ যদিও স্থিৰ মূল্যত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ে মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ সঠিক দিশ প্ৰদান কৰে, যিয়ে অৰ্থনৈতিক পৰিৱেশৰ স্থিৰতা ব্যাখ্যা কৰাত সহায় কৰে।
3. ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ তথ্য কেনেদৰে কোনো এখন দেশত বিনিয়োগৰ পৰ্যায় আৰু জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ড নিৰ্ণয় কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয় ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ দেশ এখনত বিনিয়োগৰ স্তৰ আৰু জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ড নিৰ্ণয় কৰাত ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ তথ্য গুৰুত্বপূৰ্ণ।
১/ বিনিয়োগৰ পৰ্যায়: ৰাষ্ট্ৰীয় আয় বৃদ্ধি বা হ্ৰাসে বিনিয়োগৰ সিদ্ধান্তত প্ৰভাৱ পেলায়। উচ্চ ৰাষ্ট্ৰীয় আয় সূচকাংকই এখন দেশৰ অৰ্থনৈতিক স্থিতিশীলতা আৰু বৃদ্ধিৰ সম্ভাৱনাক সূচায়, যিয়ে ব্যৱসায়ীসকলক অধিক বিনিয়োগ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে।
২) জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ড: ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ তথ্যই পৰিয়ালৰ স্বচ্ছতা, শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু অন্যান্য সুবিধাৰ স্তৰৰ আকৰ্ষণীয়তা ব্যাখ্যা কৰাত সহায় কৰে। উচ্চ আয় হৈছে উচ্চ জীৱন ধাৰণৰ প্ৰতিফলন, অৰ্থাৎ উপযুক্ত খাদ্য, স্বাস্থ্যসেৱা, আৰু শিক্ষাৰ সুযোগ উপলব্ধ।
এইদৰে ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ তথ্যই দেশৰ অৰ্থনৈতিক স্বাস্থ্য আৰু ইয়াৰ নাগৰিকসকলৰ জীৱনৰ মানদণ্ডৰ মূল্যায়নত এক মৌলিক সূচক হিচাপে কাম কৰে।
4. মুদ্রাস্ফীতি কাক কয়? মুদ্রাস্ফীতি নিয়ন্ত্ৰণৰ মূল পদ্ধতিসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ মুদ্ৰাস্ফীতি হৈছে এনে এক অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি য’ত সামগ্ৰিকভাৱে সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ মূল্য বৃদ্ধি পায়। এই পৰিস্থিতিত মুদ্ৰাৰ মূল্য কমি যায়, আৰু মানুহৰ দক্ষতাৰ ক্ৰয় শক্তি কমি যায়। মুদ্ৰাস্ফীতি নিয়ন্ত্ৰণৰ মূল পদ্ধতিসমূহ: ১/ চৰকাৰী নীতি: চৰকাৰে মুদ্ৰাস্ফীতি নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ব্যয় আৰু ঋণৰ পৰিকল্পনা আঁকিব পাৰে। বাজেটত ব্যয় হ্ৰাস কৰি চাহিদা হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। ২) কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ নীতিঃ কেন্দ্ৰীয় বেংকে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি বা হ্ৰাস কৰি মুদ্ৰাস্ফীতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। অধিক সুতৰ হাৰে ঋণ লোৱাৰ খৰচ বৃদ্ধি কৰে, যাৰ ফলত বিনিয়োগ আৰু ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পায়। ৩) মুদ্ৰা নিয়ন্ত্ৰণঃ কেন্দ্ৰীয় বেংকে ধনৰ যোগান নিয়ন্ত্ৰণ কৰি মুদ্ৰাস্ফীতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। অধিক ধনৰ যোগানৰ ফলত দাম বৃদ্ধি পায়। ৪) বাণিজ্য নীতিঃ চৰকাৰ বা কেন্দ্ৰীয় বেংকে দেশৰ বাণিজ্য নীতিৰ জৰিয়তে আমদানি বিৰোধী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি কটাৰীৰ দাম নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব পাৰে।
এই পদ্ধতিসমূহে একেলগে মুদ্ৰাস্ফীতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে, যাতে অৰ্থনৈতিক স্থিতিশীলতা নিশ্চিত হয়।
5. নিবনুৱা সমস্যা কাক বোলে? ইয়াৰ প্ৰকাৰ কি কি?
উত্তৰঃ নিবনুৱা সমস্যা হ’ল এনে এক পৰিস্থিতি য’ত কৰ্মৰত মানুহে চাকৰি বিচাৰিলেও নাপায়। এই সমস্যা অৰ্থনীতিৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো ই কেৱল ব্যক্তিগত সমস্যা নহয়, ই সামূহিক অৰ্থনৈতিক স্বাস্থ্যৰ সূচক। নিবনুৱাৰ প্ৰকাৰ: ১) চক্ৰীয় নিবনুৱা সমস্যা : অৰ্থনীতিৰ চক্ৰীয় অৱনতি ঘটাৰ ফলত চাকৰি হেৰুৱাবলগীয়া হোৱা। সাধাৰণতে অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থাৰ সময়ত এই ধৰণৰ নিবনুৱা সমস্যা বৃদ্ধি পায়। ২) গাঁথনিগত নিবনুৱা সমস্যা: উদ্যোগৰ পৰিৱৰ্তন, প্ৰযুক্তিৰ উন্নতি বা ব্যৱসায়িক চাহিদাৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত নিৰ্দিষ্ট দক্ষতা থকা লোকৰ চাকৰি হেৰুৱাই পেলোৱা। ৩) ঋতুভিত্তিক নিবনুৱা সমস্যা : কিছুমান কাম বা উদ্যোগৰ ঋতুভিত্তিক প্ৰকৃতিৰ ফলত হোৱা নিবনুৱা সমস্যা। যেনে, কৃষি বা পৰ্যটনৰ চাকৰি। ৪) ঘৰ্ষণীয় নিবনুৱা সমস্যা : মানুহে চাকৰি সলনি কৰিলে অস্থায়ী নিবনুৱা সমস্যা। এই সকলোবোৰ ধৰণৰ নিবনুৱা সমস্যাৰ বাবে অৰ্থনীতিৰ সঠিক ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ বাবে নিৰীক্ষণ আৰু খাদ্যৰ প্ৰয়োজন।
6. দৰিদ্ৰতা কাক বোলে? শ্রেণীবিভাজন কৰি ভাৰতত দৰিদ্ৰতা বৃদ্ধিৰ কাৰকসমূহ বিচাৰ কৰা?
উত্তৰঃ দৰিদ্ৰতা হৈছে এনে এক অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি য’ত ব্যক্তি বা পৰিয়ালৰ মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তা (যেনে খাদ্য, কাপোৰ, বাসস্থান, শিক্ষা, আৰু স্বাস্থ্যসেৱা) পূৰণ কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত আয় নাথাকে। দৰিদ্ৰতাৰ শ্ৰেণীবিভাজন: ১/ নিৰপেক্ষ দৰিদ্ৰতা: য’ত ব্যক্তিয়ে আয় আৰু সম্পদৰ অভাৱত মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিব নোৱাৰে। ইয়াৰ পৰিসৰত বিশেষভাৱে ১.৯ ডলাৰৰ তলৰ আয়ৰ লোকসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ২) আপেক্ষিক দৰিদ্ৰতা: এখন সমাজৰ সম্পৰ্কত দৰিদ্ৰতাৰ অৱস্থা। উদাহৰণস্বৰূপে, যদি কোনো ব্যক্তিৰ আয় সমাজৰ গড় আয়তকৈ যথেষ্ট কম হয়, তেন্তে তেওঁ আপেক্ষিক দৰিদ্ৰতাৰ অন্তৰ্গত। ভাৰতত দৰিদ্ৰতা বৃদ্ধি কৰা কাৰকসমূহঃ ১) অৰ্থনৈতিক বৈষম্য: আয়ৰ বিতৰণত অযথা বৈষম্য, যিয়ে কিছুমান বিশেষ শ্ৰেণীৰ ব্যক্তিক অধিক সুবিধা প্ৰদান কৰে। ২) শিক্ষাৰ অভাৱঃ শিক্ষা আৰু দক্ষতাৰ অভাৱৰ ফলত চাকৰি পোৱাৰ সুযোগ কমি যায়। ৩) প্ৰযুক্তিৰ অভাৱঃ আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ অভাৱত উৎপাদনশীলতা কম হয়, যাৰ ফলত মানুহৰ আয় হ্ৰাস পায়। ৪) নিবনুৱা সমস্যা : বিশেষকৈ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত চাকৰিৰ অভাৱ। ৫) অস্বাস্থ্যকৰ পৰিস্থিতিঃ স্বাস্থ্য সেৱাৰ অভাৱ আৰু দৰিদ্ৰতাই দৰিদ্ৰতা বৃদ্ধি কৰে। এই সকলোবোৰ কাৰক মিলি ভাৰতত দৰিদ্ৰতাৰ বৃদ্ধি অব্যাহত ৰাখে, যিয়ে সমগ্ৰ সমাজৰ বিকাশত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে।
7. নিবনুৱাৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰসমূহ কি কি ?উত্তৰঃ নিবনুৱা সমস্যা বিভিন্ন ধৰণৰ হয়, আৰু প্ৰতিটো প্ৰকাৰৰ পৰিণতি আৰু কাৰণ বেলেগ বেলেগ। নিবনুৱা সমস্যাৰ মূল প্ৰকাৰসমূহ হ’ল- ১) চক্ৰীয় নিবনুৱা সমস্যা : অৰ্থনৈতিক চক্ৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা নিবনুৱা সমস্যা। অৰ্থনীতিৰ গতি মন্থৰ হ’লে চৰকাৰী ব্যয় আৰু বিনিয়োগ হ্ৰাস পায়, যাৰ ফলত চাকৰি হেৰুৱাবলগীয়া হয়। ২) গাঁথনিগত নিবনুৱা সমস্যা : উদ্যোগ বা প্ৰযুক্তিৰ গাঁথনিৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত নিবনুৱা সমস্যা। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া কোনো এটা খণ্ডৰ বাবে দক্ষতাৰ অভাৱ হয়। ৩) ঋতুভিত্তিক নিবনুৱা সমস্যা : কিছুমান খণ্ডত কামৰ ঋতুভিত্তিক প্ৰকৃতিৰ বাবে নিবনুৱা সমস্যা। যেনে কৃষি বা পৰ্যটন খণ্ড। ৪) ঘৰ্ষণীয় নিবনুৱা সমস্যা : চাকৰি সলনি কৰাৰ সময়ত অস্থায়ী নিবনুৱা সমস্যা। মানুহে নতুন চাকৰি বিচাৰিছে। ৫) দীৰ্ঘম্যাদী নিবনুৱা সমস্যা : দীৰ্ঘদিন ধৰি কৰ্মসংস্থাপন নোহোৱা চাকৰি প্ৰত্যাশীসকলৰ বাবে। এই সকলো ধৰণৰ নিবনুৱা সমস্যাই প্ৰকৃতিত বিভিন্ন সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে।
8. দৰিদ্ৰতা কাক বোলে?
উত্তৰঃ দৰিদ্ৰতা হ’ল এনে এক অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিস্থিতি য’ত ব্যক্তি বা পৰিয়ালৰ মৌলিক প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে পৰ্যাপ্ত আয় নাথাকে। মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহৰ ভিতৰত খাদ্য, বস্ত্ৰ, বাসস্থান, স্বাস্থ্যসেৱা আৰু শিক্ষা আদি অন্তৰ্ভুক্ত। দৰিদ্ৰতা হৈছে এক বহুমাত্ৰিক সমস্যা যিয়ে মানসিক, শাৰীৰিক আৰু সামাজিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ ফলত মানুহৰ জীৱনৰ মান, শিক্ষাৰ সুযোগ, আৰ্থিক স্থিতিশীলতা যথেষ্ট হ্ৰাস পায়। দৰিদ্ৰতাৰ পৰিসৰ বিভিন্ন পৰিসংখ্যাগত পৰিসৰৰ দ্বাৰা সঠিকভাৱে মূল্যায়ন কৰা হয়, যিয়ে দেশ বা অঞ্চলৰ অৰ্থনৈতিক স্বাস্থ্যৰ বিষয়ে ব্যাখ্যা কৰাত সহায় কৰে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post