◻️ ১০০–১৫০ শব্দৰ ভিতৰত উত্তৰ
১। ভাৰতৰ সমসাময়িক ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিয়ে সংবিধান ৰচনাত কেনে প্ৰভাৱ পেলাইছিল?
উত্তৰঃ
ভাৰতৰ সমসাময়িক ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিয়ে সংবিধান ৰচনাত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ সময়ত গণতন্ত্র, স্বাধীনতা আৰু সমতাৰ দাবী শক্তিশালী হৈছিল। মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত হোৱা আন্দোলনসমূহে জনসাধাৰণক ৰাজনীতিত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ উদ্বুদ্ধ কৰিছিল। ৰাউলাট আইন, জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ড আৰু অসহযোগ আন্দোলনে ইংৰাজ শাসনৰ বিৰুদ্ধে অসন্তোষ বৃদ্ধি কৰিছিল। ১৯১৯ আৰু ১৯৩৫ চনৰ আইনসমূহে সীমিত স্বায়ত্তশাসনৰ অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰিছিল। এই অভিজ্ঞতা আৰু ৰাজনৈতিক সংগ্ৰামৰ ফলত ভাৰতীয় নেতাসকলে এখন গণতান্ত্ৰিক, ধৰ্মনিৰপেক্ষ আৰু সমতা-ভিত্তিক সংবিধান গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।
২। সংবিধান ৰচনাৰ সমল হিচাপে প্ৰাক্-স্বাধীন কালৰ বৃটিছ পদক্ষেপসমূহ বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰঃ
প্ৰাক্-স্বাধীন কালত বৃটিছ শাসনৰ বিভিন্ন পদক্ষেপ সংবিধান ৰচনাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভিত্তি আছিল। ১৯১৯ আৰু ১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইনসমূহে শাসন ব্যৱস্থা, বিধানসভা আৰু প্ৰশাসনিক গঠন সম্পৰ্কে অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰিছিল। ১৯২৮ চনৰ নেহেৰু প্ৰতিবেদনত সংবিধানৰ খচৰা চিন্তা আগবঢ়োৱা হৈছিল। তাৰ পিছত কেবিনেট মিছন আঁচনিয়ে সংবিধান সভা গঠনৰ পথ সুগম কৰে। ১৯৪৬ চনত সংবিধান সভা গঠন হৈ ৯ ডিচেম্বৰত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। এই সকলো পদক্ষেপে ভাৰতীয় সংবিধানৰ কাঠামো নিৰ্মাণত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল।
৩। সংবিধানৰ লক্ষ্য সম্পৰ্কত নেহেৰুৱে আগবঢ়োৱা বক্তব্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ
জৱাহৰলাল নেহেৰুৱে “Objective Resolution”ৰ জৰিয়তে সংবিধানৰ লক্ষ্য স্পষ্ট কৰিছিল। তেওঁ ভাৰতক স্বাধীন, সাৰ্বভৌম আৰু গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে গঢ়াৰ কথা উল্লেখ কৰে। সকলো নাগৰিকৰ বাবে ন্যায়, সমতা আৰু স্বাধীনতা নিশ্চিত কৰাৰ লক্ষ্য স্থিৰ কৰা হৈছিল। সংখ্যালঘু, জনজাতি আৰু পিছপৰা শ্ৰেণীৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। এই প্ৰস্তাৱে সংবিধানৰ মূল আদৰ্শ নিৰ্ধাৰণ কৰি পিছত প্ৰস্তাৱনাৰ ভিত্তি ৰূপে পৰিগণিত হয়।
৪। পৃথক ভোটাধিকাৰ সম্পৰ্কত সংবিধান সভাত হোৱা আলোচনা পৰ্যালোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
সংবিধান সভাত পৃথক ভোটাধিকাৰ বিষয়টোত তীব্ৰ বিতৰ্ক হৈছিল। কিছুমান সদস্যই সংখ্যালঘুসকলৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে ইয়াক সমৰ্থন কৰিছিল। কিন্তু অধিকাংশ জাতীয়তাবাদী নেতাই ইয়াৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, কাৰণ ই সমাজত বিভাজন সৃষ্টি কৰে বুলি তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰিছিল। ভাৰত বিভাজনৰ তিক্ত অভিজ্ঞতাৰ পিছত পৃথক ভোটাধিকাৰ ব্যৱস্থাক বিপজ্জনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সেয়ে একক নাগৰিকত্ব আৰু সমান ভোটাধিকাৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হয়।
৫। এন. জি. ৰঙ্গই সংখ্যালঘুৰ সংজ্ঞা কেনেদৰে দিছিল?
উত্তৰঃ
এন. জি. ৰঙ্গই সংখ্যালঘুৰ সংজ্ঞা কেৱল ধৰ্মীয় বা ভাষাগত সীমাত সীমাবদ্ধ নাৰাখি অৰ্থনৈতিক দিশতো ব্যাখ্যা কৰিছিল। তেওঁৰ মতে প্ৰকৃত সংখ্যালঘু হৈছে দুখীয়া, শোষিত আৰু বঞ্চিত লোকসকল। এইসকল লোক সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে পিছপৰা হোৱাৰ বাবে নিজৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিব নোৱাৰে। সেয়ে তেওঁ এইসকলৰ বাবে বিশেষ সুৰক্ষা, শিক্ষা আৰু সুযোগ-সুবিধা প্ৰদানৰ প্ৰয়োজনীয়তা উল্লেখ কৰিছিল।
৬। জনজাতিসকলৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষাৰ অৰ্থে কি কি পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল?
উত্তৰঃ
সংবিধান সভাত জনজাতিসকলৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষাৰ বাবে বিভিন্ন পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল। তেওঁলোকৰ ভূমি, সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰা সুৰক্ষাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। শিক্ষাৰ সুবিধা, ৰাজনৈতিক প্ৰতিনিধিত্ব আৰু সামাজিক উন্নয়নৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ কথা কোৱা হৈছিল। সংবিধানত সংৰক্ষণ আৰু বিশেষ অধিকাৰ প্ৰদানৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। এই ব্যৱস্থাবোৰে জনজাতিসকলৰ উন্নয়ন আৰু সমাজৰ মূল ধাৰাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত সহায় কৰিছিল।
৭। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক ক্ষমতাশালী কৰাৰ যুক্তিবোৰ কি আছিল?
উত্তৰঃ
সংবিধান সভাত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক শক্তিশালী কৰাৰ পক্ষে বহু যুক্তি আগবঢ়োৱা হৈছিল। দেশৰ একতা আৰু অখণ্ডতা ৰক্ষা কৰিবলৈ শক্তিশালী কেন্দ্ৰ প্ৰয়োজন বুলি কোৱা হৈছিল। ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ আৰু নেহেৰুৱে মত দিছিল যে দুৰ্বল কেন্দ্ৰই দেশৰ নিৰাপত্তা আৰু শান্তি নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ষেত্ৰতো দেশৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে কেন্দ্ৰ শক্তিশালী হ’ব লাগিব। সেয়ে কেন্দ্ৰীয় তালিকাত অধিক বিষয় অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
৮। প্ৰদেশবিলাকক কিয় সবল কৰিব লাগে বুলি কোৱা হৈছিল?
উত্তৰঃ
কিছুমান নেতাই প্ৰদেশবিলাককো শক্তিশালী কৰাৰ পক্ষে মত প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকে কৈছিল যে সকলো ক্ষমতা কেন্দ্ৰত কেন্দ্ৰীভূত কৰিলে প্ৰশাসন জটিল হৈ পৰিব। কে. সন্থানমে উল্লেখ কৰিছিল যে প্ৰদেশসমূহক অধিক ক্ষমতা দিলে স্থানীয় সমস্যাবোৰ সহজে সমাধান কৰিব পাৰি। ইয়াৰ ফলত গণতন্ত্র অধিক শক্তিশালী হয়। সেয়ে কেন্দ্ৰ আৰু প্ৰদেশৰ মাজত ক্ষমতাৰ সুষম বণ্টন প্ৰয়োজন বুলি ধৰা হৈছিল।
৯। গান্ধীজীয়ে কিয় হিন্দুস্তানীক ৰাষ্ট্ৰভাষা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাটো বিচাৰিছিল?
উত্তৰঃ
গান্ধীজীয়ে হিন্দুস্তানী ভাষাক ৰাষ্ট্ৰভাষা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব বিচাৰিছিল, কাৰণ ই সাধাৰণ মানুহে সহজে বুজিব পৰা ভাষা আছিল। হিন্দী আৰু উৰ্দুৰ সংমিশ্ৰণে গঠিত এই ভাষাই হিন্দু-মুছলমান ঐক্য বজাই ৰাখিবলৈ সহায় কৰিব বুলি তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল। ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ মানুহৰ মাজত যোগাযোগ স্থাপন কৰাটো এই ভাষাৰ মাধ্যমে সহজ হ’ব। সেয়ে তেওঁ সকলোৰে গ্ৰহণযোগ্য ভাষা হিচাপে হিন্দুস্তানীৰ পক্ষে মত দিছিল।
◻️ চমু ৰচনা (২০০–২৫০ শব্দ)
১০। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ঐতিহাসিক পটভূমি
উত্তৰঃ
ভাৰতীয় সংবিধানৰ ঐতিহাসিক পটভূমি দীৰ্ঘদিনীয়া ৰাজনৈতিক সংগ্ৰাম আৰু অভিজ্ঞতাৰ ফল। বৃটিছ শাসনৰ সময়ত ১৯১৯ আৰু ১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইনসমূহে সীমিত স্বায়ত্তশাসনৰ অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰিছিল। স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ জৰিয়তে ভাৰতীয়সকলে গণতন্ত্র, স্বাধীনতা আৰু অধিকাৰৰ বাবে শক্তিশালী দাবী উত্থাপন কৰিছিল।
১৯৪৬ চনত কেবিনেট মিছন আঁচনিৰ ভিত্তিত সংবিধান সভা গঠন কৰা হয়। ৯ ডিচেম্বৰ ১৯৪৬ চনত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ সভাপতি আৰু ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ খচৰা সমিতিৰ সভাপতি আছিল। বিভিন্ন উপসমিতিৰ জৰিয়তে সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।
২৬ নৱেম্বৰ ১৯৪৯ চনত সংবিধান গ্ৰহণ কৰা হয় আৰু ২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০ চনত ই কাৰ্যকৰী হয়। এই সংবিধানে ভাৰতক সাৰ্বভৌম, গণতান্ত্ৰিক আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰে আৰু নাগৰিকসকলৰ মৌলিক অধিকাৰ নিশ্চিত কৰে।
১১। দলিতসকলৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষাৰ যুক্তিবোৰ
উত্তৰঃ
সংবিধান সভাত দলিতসকলৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষাৰ বাবে বহু যুক্তি আগবঢ়োৱা হৈছিল। এইসকল লোক যুগ যুগ ধৰি সামাজিক শোষণ আৰু বঞ্চনাৰ শিকার হৈছিল। সেয়ে তেওঁলোকৰ উন্নয়নৰ বাবে বিশেষ ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন বুলি কোৱা হৈছিল।
ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰে দলিতসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে সংৰক্ষণ নীতিৰ পক্ষে জোৰ দিছিল। তেওঁ কৈছিল যে সমতা প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ পিছপৰা শ্ৰেণীক বিশেষ সুবিধা দিব লাগিব। শিক্ষাত, চাকৰিত আৰু ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত সংৰক্ষণ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।
এই ব্যৱস্থাৰ উদ্দেশ্য আছিল দলিতসকলক সমাজৰ মূল স্ৰোতত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আৰু সামাজিক ন্যায় নিশ্চিত কৰা।
১২। সংবিধান সভাত ৰাষ্ট্ৰভাষা সম্পৰ্কীয় আলোচনা বিশ্লেষণ কৰা
উত্তৰঃ
সংবিধান সভাত ৰাষ্ট্ৰভাষা বিষয়ত দীঘলীয়া বিতৰ্ক হৈছিল। ভাৰত বহু ভাষা-ভাষী দেশ হোৱাৰ বাবে এটা সাধাৰণ ভাষা নিৰ্বাচন কঠিন আছিল। কিছুমান সদস্যই হিন্দীক সমৰ্থন কৰিছিল, আনহাতে কিছুমানে হিন্দুস্তানী ভাষাৰ পক্ষে মত প্ৰকাশ কৰিছিল।
গান্ধীজীয়ে হিন্দুস্তানী ভাষাক সমৰ্থন কৰিছিল, কাৰণ ই সহজ আৰু সকলোৰে বাবে গ্ৰহণযোগ্য। আনহাতে আৰ. ভি. ধূলেকাৰে হিন্দীৰ পক্ষে কঠোৰ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। দক্ষিণ ভাৰতৰ সদস্যসকলে ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ অব্যাহত ৰাখিবলৈ দাবী কৰিছিল।
শেষত সমঝোতা হিচাপে হিন্দীক চৰকাৰী ভাষা আৰু ইংৰাজীক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। এই সিদ্ধান্তই ভাষাগত সমন্বয় বজাই ৰাখিবলৈ সহায় কৰিছিল।
১৩। ভাৰতীয় সংবিধানৰ দুটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য
উত্তৰঃ
১। সৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ
২। ধৰ্মনিৰপেক্ষতা