বিত্তীয় স্বাক্ষৰতা
অতি সংক্ষিপ্ত উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। বেংক (Bank) কি?
উত্তৰঃ বেংক হৈছে এনে এটা বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান, যিয়ে জনসাধাৰণৰ পৰা ধন আমানত হিচাপে গ্ৰহণ কৰে আৰু সেই ধনৰ এটা অংশ ঋণ হিচাপে প্ৰয়োজনীয় ব্যক্তি, ব্যৱসায়ী বা প্ৰতিষ্ঠানক প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ উপৰিও বেংকে ধন স্থানান্তৰ, চেক, ATM, অনলাইন বেংকিং আদি বিভিন্ন বিত্তীয় সেৱাও আগবঢ়ায়।
২। ডেবিট কাৰ্ড (Debit Card) কি?
উত্তৰঃ ডেবিট কাৰ্ড হৈছে বেংকে গ্ৰাহকক প্ৰদান কৰা এখন ইলেক্ট্ৰনিক পেমেন্ট কাৰ্ড। ইয়াৰ সহায়ত গ্ৰাহকে নিজৰ বেংক একাউণ্টত থকা ধন ATM-ৰ পৰা উলিয়াব পাৰে আৰু দোকান বা অনলাইন মাধ্যমে সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ মূল্য পৰিশোধ কৰিব পাৰে।
৩। ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক বা RBI ১৯৩৫ চনৰ ১ এপ্ৰিলত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বেংক হিচাপে দেশৰ মুদ্ৰা আৰু বেংকিং ব্যৱস্থা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
৪। UPI-ৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ UPI-ভিত্তিক পেমেন্ট এপৰ উদাহৰণ হ’ল—BHIM, Google Pay, PhonePe আৰু Paytm।
৫। চলিত আমানত বা Current Deposit কি?
উত্তৰঃ চলিত আমানত হৈছে এনে ধৰণৰ বেংক আমানত, য’ত গ্ৰাহকে প্ৰয়োজন অনুসৰি যিকোনো সময়তে ধন জমা দিব বা উলিয়াব পাৰে। সাধাৰণতে ব্যৱসায়ী আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহে এই ধৰণৰ একাউণ্ট অধিক ব্যৱহাৰ কৰে।
৬। এটা বিত্তীয় উপকৰণৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ শ্বেয়াৰ, ষ্টক বা বণ্ড হৈছে বিত্তীয় উপকৰণৰ উদাহৰণ। ইয়াৰ ভিতৰত বণ্ড হৈছে ঋণমূলক বিত্তীয় সঁজুলি।
৭। Primary Market-ৰ আন এটা নাম কি?
উত্তৰঃ Primary Market-ৰ আন এটা নাম হৈছে New Issues Market (NIM)। এই বজাৰত নতুনকৈ জাৰি কৰা শ্বেয়াৰ বা বণ্ড বিনিয়োগকাৰীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ক্ৰয় কৰে।
৮। SEBI কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ SEBI অৰ্থাৎ Securities and Exchange Board of India ১৯৯২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ভাৰতৰ পুঁজি বজাৰ আৰু বিনিয়োগকাৰীৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষাৰ সৈতে জড়িত।
৯। SIP কি?
উত্তৰঃ SIP বা Systematic Investment Plan হৈছে মিউচুৱেল ফাণ্ডত নিয়মিতভাৱে নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ ধন বিনিয়োগ কৰাৰ পদ্ধতি। ইয়াৰ জৰিয়তে বিনিয়োগকাৰীয়ে একেলগে ডাঙৰ ধন নিদিয়াকৈ মাহে মাহে সৰু পৰিমাণে বিনিয়োগ কৰিব পাৰে।
১০। চাইবাৰ প্ৰতাৰণাৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ এটা সতৰ্কতা উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ চাইবাৰ প্ৰতাৰণাৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ শক্তিশালী পাছৱৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে আৰু OTP, PIN, CVV, UPI PIN আদি গোপন তথ্য কেতিয়াও আনৰ লগত শ্বেয়াৰ কৰিব নালাগে।
চুটি উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকৰ কাৰ্যসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংক বা RRB-সমূহ মূলত গ্ৰামাঞ্চলৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ উদ্দেশ্যে স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰ্যসমূহ হ’ল—
- গ্ৰামাঞ্চলৰ লোকসকলৰ পৰা সঞ্চয় সংগ্ৰহ কৰা।
- ক্ষুদ্ৰ আৰু প্ৰান্তীয় কৃষক, কৃষি শ্ৰমিক, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ী আৰু কাৰিকৰসকলক সহজ শর্তত ঋণ প্ৰদান কৰা।
- গাঁওবাসীৰ মহাজনৰ ওপৰত ঋণৰ বাবে নিৰ্ভৰতা কমোৱা।
- গ্ৰাম্য সঞ্চয় উৎপাদনমূলক কামত ব্যৱহাৰ কৰি কৃষি আৰু ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ বিকাশত সহায় কৰা।
এইদৰে RRB-সমূহে গ্ৰামাঞ্চলত ঋণ, সঞ্চয় আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
২। Internet Banking ব্যৱহাৰ কৰি ধন স্থানান্তৰ কেনেকৈ কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ Internet Banking ব্যৱহাৰ কৰি ম’বাইল বা কম্পিউটাৰৰ সহায়ত ঘৰতে বহি এক বেংক একাউণ্টৰ পৰা আন একাউণ্টলৈ ধন স্থানান্তৰ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ বাবে সাধাৰণতে NEFT, RTGS আৰু IMPS পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
NEFT-ৰ সহায়ত ইলেক্ট্ৰনিকভাৱে এক একাউণ্টৰ পৰা আন একাউণ্টলৈ ধন পঠাব পাৰি। RTGS মূলত ডাঙৰ পৰিমাণৰ ধন তাৎক্ষণিকভাৱে স্থানান্তৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আনহাতে IMPS-ৰ সহায়ত ২৪ ঘণ্টাই তৎক্ষণাত ধন স্থানান্তৰ কৰিব পাৰি।
সঠিক একাউণ্ট নম্বৰ, IFSC Code বা অন্য প্ৰয়োজনীয় তথ্য দি এই লেনদেন সম্পন্ন কৰিব পাৰি।
৩। বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ বেংকিং কাৰ্ড কি কি?
উত্তৰঃ বেংকিং কাৰ্ড মূলত দুবিধ—
(ক) ডেবিট কাৰ্ডঃ এই কাৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰিলে গ্ৰাহকৰ নিজৰ বেংক একাউণ্টৰ পৰা ধন কটা যায়। ইয়াৰ সহায়ত ATM-ৰ পৰা ধন উলিওৱা আৰু নগদবিহীন পেমেন্ট কৰিব পাৰি।
(খ) ক্ৰেডিট কাৰ্ডঃ এই কাৰ্ডৰ সহায়ত বেংকে নিৰ্ধাৰণ কৰি দিয়া সীমাৰ ভিতৰত গ্ৰাহকে অস্থায়ীভাৱে ঋণ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। পিছত নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ ভিতৰত সেই ধন বেংকক ঘূৰাই দিব লাগে।
৪। অনা-বেংকিং বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান বেংকৰ পৰা কেনেকৈ পৃথক?
উত্তৰঃ অনা-বেংকিং বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান বা NBFC-সমূহে ঋণ, বিনিয়োগ আদি বহু বিত্তীয় সেৱা আগবঢ়ায়। কিন্তু সাধাৰণ বাণিজ্যিক বেংকৰ সৈতে ইয়াৰ কিছুমান পাৰ্থক্য আছে।
প্ৰথমতে, বেংকে চেকৰ জৰিয়তে উলিয়াব পৰা আমানত গ্ৰহণ কৰিব পাৰে, কিন্তু অনা-বেংকিং বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠানে সাধাৰণতে তেনে সুবিধা প্ৰদান নকৰে। দ্বিতীয়তে, বেংকৰ আমানতৰ ক্ষেত্ৰত যি ধৰণৰ সুৰক্ষা বা বীমা সুবিধা থাকে, NBFC-ত সেই সুবিধা একে ধৰণে নাথাকে।
সেয়ে ঋণ আৰু বিনিয়োগৰ কাম কৰিলেও NBFC-সমূহ পূৰ্ণাংগ বেংক নহয়।
৫। UPI কি আৰু ইয়াৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ UPI বা Unified Payments Interface হৈছে এটা আধুনিক তাৎক্ষণিক ডিজিটেল পেমেন্ট ব্যৱস্থা, যাৰ সহায়ত ম’বাইল ফোনৰ পৰা দুটা বেংক একাউণ্টৰ মাজত সহজে ধন স্থানান্তৰ কৰিব পাৰি।
ইয়াৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
- নগদ ধনৰ প্ৰয়োজন নোহোৱাকৈ পেমেন্ট কৰিব পাৰি।
- UPI ID বা QR Code ব্যৱহাৰ কৰি পোনপটীয়াকৈ ধন স্থানান্তৰ কৰিব পাৰি।
- UPI PIN ব্যৱহাৰৰ বাবে লেনদেন অধিক সুৰক্ষিত হয়।
- দিন-ৰাতি যিকোনো সময়তে ধন স্থানান্তৰ কৰিব পাৰি।
- বিল পৰিশোধ, অনলাইন বজাৰ, দোকানৰ পেমেন্ট আৰু ব্যক্তি-প্ৰতি-ব্যক্তি ধন প্ৰেৰণত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
৬। বিত্তীয় বজাৰৰ উপাদানসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ বিত্তীয় বজাৰ মূলত দুটা ভাগত বিভক্ত—
- মুদ্ৰা বজাৰ বা Money Market
- পুঁজি বজাৰ বা Capital Market
মুদ্ৰা বজাৰত স্বল্পম্যাদী ধন আৰু বিত্তীয় সঁজুলিৰ লেনদেন হয়। আনহাতে পুঁজি বজাৰত দীঘলীয়া সময়ৰ বিনিয়োগৰ বাবে শ্বেয়াৰ, বণ্ড আদি ক্ৰয়-বিক্ৰয় কৰা হয়।
পুঁজি বজাৰক পুনৰ দুটা ভাগত ভাগ কৰা হয়—
- Primary Market
- Secondary Market
৭। বণ্ড কি?
উত্তৰঃ বণ্ড হৈছে চৰকাৰ বা কোম্পানীয়ে বজাৰৰ পৰা ধন সংগ্ৰহ কৰিবলৈ জাৰি কৰা ঋণমূলক বিত্তীয় সঁজুলি। কোনো বিনিয়োগকাৰীয়ে বণ্ড ক্ৰয় কৰিলে তেওঁ কোম্পানী বা চৰকাৰক ঋণ দিয়াৰ দৰে হয়।
বণ্ড জাৰি কৰা প্ৰতিষ্ঠানে নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে বিনিয়োগকাৰীক সুদ প্ৰদান কৰে আৰু ম্যাদ শেষ হ’লে মূল ধন ঘূৰাই দিয়ে। সেইবাবে বণ্ডক Debt Instrument বুলি কোৱা হয়।
৮। আৰ্থিক সিদ্ধান্ত লোৱাৰ সময়ত কি কি সতৰ্কতা অৱলম্বন কৰিব লাগে?
উত্তৰঃ আৰ্থিক সিদ্ধান্ত লোৱাৰ সময়ত তলৰ সতৰ্কতাসমূহ গ্ৰহণ কৰা উচিত—
- বিনিয়োগ কৰিবলৈ অযথা ঋণ ল’ব নালাগে।
- নিজৰ আয় আৰু সামৰ্থ্য অনুসৰিহে খৰচ কৰিব লাগে।
- কোনো বিনিয়োগ কৰাৰ আগতে সেই প্ৰতিষ্ঠান বা সঁজুলিৰ বিষয়ে ভালদৰে জানিব লাগে।
- অতি কম সময়ত বেছি লাভৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া আঁচনিত সহজে বিশ্বাস কৰিব নালাগে।
- RBI আৰু SEBI-ৰ নিৰ্দেশনা মানি চলা উচিত।
- ছ’চিয়েল মিডিয়া, ভুৱা মেছেজ বা অচিনাকি ব্যক্তিৰ পৰামৰ্শত ধন বিনিয়োগ নকৰাই ভাল।
৯। চাইবাৰ প্ৰতাৰণাৰ ধৰণসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ চাইবাৰ প্ৰতাৰণাৰ বহু ধৰণ আছে। উল্লেখযোগ্য ধৰণসমূহ হ’ল—
- অনলাইন বেংকিং প্ৰতাৰণা
- ক্ৰেডিট বা ডেবিট কাৰ্ড প্ৰতাৰণা
- বিনিয়োগ প্ৰতাৰণা
- Phishing
- Identity Theft
- Ransomware
এইবোৰৰ জৰিয়তে অপৰাধীয়ে ব্যক্তিগত তথ্য, বেংক তথ্য বা ধন চুৰি কৰাৰ চেষ্টা কৰে।
১০। বেংকৰ উদ্ভৱৰ ওপৰত সংক্ষিপ্ত টোকা লিখা।
উত্তৰঃ বেংকৰ উদ্ভৱ সম্পৰ্কে অৰ্থনীতিবিদসকলৰ মাজত বিভিন্ন মত আছে। প্ৰাচীন কালত বেপাৰী, সোণাৰী আৰু মহাজনসকলে মানুহৰ ধন সংৰক্ষণ আৰু ঋণ দিয়াৰ কাম কৰিছিল। এই ব্যৱস্থাৰ পৰাই ক্ৰমে আধুনিক বেংকিং ব্যৱস্থাৰ বিকাশ হোৱা বুলি ধৰা হয়।
দিয়া পাঠ্য অনুসৰি ইটালীত ব্যৱহৃত “Monte” আৰু জাৰ্মান ভাষাৰ “Banck” শব্দৰ লগত “Bank” শব্দটোৰ উৎপত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে। পিছলৈ ইটালীত “Banco”, ফৰাচীত “Banke” আৰু ইংৰাজীত “Bank” শব্দটো প্ৰচলিত হয়।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ যিকোনো চাৰিটা কাৰ্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ কেন্দ্ৰীয় বেংক হৈছে দেশৰ সমগ্ৰ বেংকিং আৰু মুদ্ৰা ব্যৱস্থাৰ শীৰ্ষ প্ৰতিষ্ঠান। ভাৰতত ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ দায়িত্ব পালন কৰে। কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ মুখ্য কাৰ্যসমূহ তলত আলোচনা কৰা হ’ল—
(ক) কাগজী মুদ্ৰা জাৰি কৰা
কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্ব হৈছে দেশত কাগজী মুদ্ৰা জাৰি কৰা। এই ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে দেশত মুদ্ৰাৰ যোগান নিয়ন্ত্ৰণত ৰখা হয়।
(খ) ঋণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা
কেন্দ্ৰীয় বেংকে বাণিজ্যিক বেংকসমূহে কিমান ঋণ দিব পাৰিব আৰু বজাৰত কিমান মুদ্ৰা চলাচল কৰিব, সেই বিষয় নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। ইয়াৰ ফলত মূল্যস্তৰ আৰু অৰ্থনৈতিক স্থিৰতা বজাই ৰখাত সহায় হয়।
(গ) বেংকসমূহৰ বেংক
কেন্দ্ৰীয় বেংকে অন্য বেংকসমূহৰ বেংক হিচাপে কাম কৰে। বাণিজ্যিক বেংকসমূহে কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ সৈতে হিচাপ ৰাখে। আৰ্থিক সংকটৰ সময়ত কেন্দ্ৰীয় বেংকে শেষ আশ্ৰয়দাতা হিচাপে সহায় আগবঢ়াব পাৰে।
(ঘ) চৰকাৰৰ বেংক
কেন্দ্ৰীয় বেংকে চৰকাৰৰ ধন-সম্পৰ্কীয় লেনদেন পৰিচালনা কৰে। চৰকাৰক ঋণ আৰু বিত্তীয় পৰামৰ্শ দিয়াৰ লগতে বিভিন্ন আৰ্থিক নীতি ৰূপায়ণত সহায় কৰে।
এইদৰে কেন্দ্ৰীয় বেংকে দেশৰ মুদ্ৰা, ঋণ আৰু বেংকিং ব্যৱস্থা সুস্থিৰ কৰি ৰখাত মূল ভূমিকা পালন কৰে।
২। বেংকিং কাৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত কি কি সতৰ্কতা ল’ব লাগে?
উত্তৰঃ বৰ্তমান সময়ত ডেবিট আৰু ক্ৰেডিট কাৰ্ডৰ ব্যৱহাৰ বহুলভাৱে বৃদ্ধি পাইছে। কিন্তু সুৰক্ষিতভাৱে ব্যৱহাৰ নকৰিলে প্ৰতাৰণাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সেইবাবে তলৰ সতৰ্কতাসমূহ মানি চলা উচিত—
- ATM PIN, OTP, CVV আৰু কাৰ্ড নম্বৰ কোনো অচিনাকি ব্যক্তিক ক’ব নালাগে।
- ATM-ত PIN টাইপ কৰাৰ সময়ত keypad হাতৰে ঢাকি ৰাখিব লাগে।
- নিজৰ কাৰ্ড আন মানুহক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ দিব নালাগে।
- কাৰ্ড হেৰালে বা চুৰি হ’লে তৎক্ষণাৎ বেংকক জনাই কাৰ্ডখন block কৰিব লাগে।
- সন্দেহজনক website বা link-ত কাৰ্ডৰ তথ্য দিব নালাগে।
- PIN সময় সময়ত সলনি কৰা ভাল।
- ক্ৰেডিট কাৰ্ডৰ বকেয়া সময়মতে পৰিশোধ কৰিব লাগে।
- প্ৰতিটো লেনদেনৰ SMS বা notification পৰীক্ষা কৰি থাকিব লাগে।
এই সতৰ্কতাসমূহ মানি চলিলে বেংকিং কাৰ্ডৰ অপব্যৱহাৰ আৰু আৰ্থিক লোকচানৰ সম্ভাৱনা কমে।
৩। বাণিজ্যিক বেংকৰ কাৰ্যসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ বাণিজ্যিক বেংক হৈছে জনসাধাৰণৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে লেনদেন কৰা বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে আমানত সংগ্ৰহ, ঋণ প্ৰদান আৰু বিভিন্ন বেংকিং সেৱা আগবঢ়োৱা।
বাণিজ্যিক বেংকৰ প্ৰধান কাৰ্যসমূহ হ’ল—
(ক) আমানত গ্ৰহণ
বাণিজ্যিক বেংকে জনসাধাৰণৰ পৰা চলিত আমানত, সঞ্চয় আমানত আৰু স্থিৰ বা ম্যাদী আমানত হিচাপে ধন গ্ৰহণ কৰে।
(খ) ঋণ প্ৰদান
কৃষক, ব্যৱসায়ী, উদ্যোগপতি, কাৰিকৰ আৰু সাধাৰণ ব্যক্তিক বিভিন্ন উদ্দেশ্যে ঋণ প্ৰদান কৰে।
(গ) ঋণ মুদ্ৰা সৃষ্টি
বেংকে সংগৃহীত আমানতৰ এটা অংশ নিজৰ লগত সংৰক্ষণ কৰি বাকী অংশ ঋণ হিচাপে দিয়ে। এই ঋণ পুনৰ বেংকত আমানত হিচাপে ঘূৰি আহিলে নতুন আমানতৰ সৃষ্টি হয়। এইদৰে বাণিজ্যিক বেংকে ঋণ মুদ্ৰা সৃষ্টি কৰে।
(ঘ) আনুষংগিক সেৱা
বেংকে ধন স্থানান্তৰ, locker সুবিধা, ATM, cheque, internet banking, debit card, credit card আদি বহু সুবিধা প্ৰদান কৰে।
সেয়ে বাণিজ্যিক বেংক আধুনিক অৰ্থনীতিৰ এটা অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।
৪। বিত্তীয় বজাৰ কি? ইয়াৰ ভূমিকাসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ যি বজাৰত শ্বেয়াৰ, বণ্ড আৰু অন্যান্য বিত্তীয় নিৰাপত্তাপত্ৰ সৃষ্টি, ক্ৰয়-বিক্ৰয় বা বিনিময় কৰা হয়, তাক বিত্তীয় বজাৰ বোলে। ই সঞ্চয়কাৰী আৰু পুঁজিৰ প্ৰয়োজন হোৱা ব্যক্তি বা প্ৰতিষ্ঠানৰ মাজত সংযোগ স্থাপন কৰে।
বিত্তীয় বজাৰৰ মুখ্য ভূমিকা হ’ল—
(ক) সঞ্চয়ক বিনিয়োগত পৰিণত কৰা
মানুহে বেংক বা অন্য বিত্তীয় মাধ্যমত সঞ্চয় কৰা ধন কোম্পানী আৰু উদ্যোগত বিনিয়োগৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায়।
(খ) সম্পদৰ কাৰ্যকৰী বণ্টন
যি ক্ষেত্ৰত পুঁজিৰ অধিক প্ৰয়োজন আছে, বিত্তীয় বজাৰে সেই ক্ষেত্ৰলৈ পুঁজি প্ৰবাহিত কৰাত সহায় কৰে।
(গ) তৰলতা প্ৰদান
বিনিয়োগকাৰীয়ে শ্বেয়াৰ বা বণ্ড বিক্ৰী কৰি নিজৰ বিনিয়োগ সহজে নগদ ধনলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পাৰে।
(ঘ) উদ্যোগৰ বিকাশ
কোম্পানীসমূহে শ্বেয়াৰ আৰু বণ্ড জাৰি কৰি প্ৰয়োজনীয় পুঁজি সংগ্ৰহ কৰিব পাৰে।
(ঙ) অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন
বিত্তীয় বজাৰে সঞ্চয় আৰু বিনিয়োগ বৃদ্ধি কৰি উৎপাদন, উদ্যোগ আৰু নিয়োগ বৃদ্ধিত সহায় কৰে।
৫। মিউচুৱেল ফাণ্ড কি? বিনিয়োগকাৰীয়ে কিয় মিউচুৱেল ফাণ্ড পছন্দ কৰে?
উত্তৰঃ মিউচুৱেল ফাণ্ড হৈছে এক সমষ্টিগত বিনিয়োগ আঁচনি, য’ত বহু বিনিয়োগকাৰীৰ ধন একত্ৰিত কৰি শ্বেয়াৰ, বণ্ড আৰু অন্য বিত্তীয় সঁজুলিত বিনিয়োগ কৰা হয়। এই ধন এজন পেচাদাৰী Fund Manager-এ পৰিচালনা কৰে।
বিনিয়োগকাৰীয়ে মিউচুৱেল ফাণ্ড পছন্দ কৰাৰ মুখ্য কাৰণসমূহ হ’ল—
(ক) পেচাদাৰী পৰিচালনা
Fund Manager-এ বজাৰ আৰু কোম্পানীসমূহ বিশ্লেষণ কৰি বিনিয়োগৰ সিদ্ধান্ত লয়। সেয়ে সাধাৰণ বিনিয়োগকাৰীয়ে নিজে সকলো গৱেষণা কৰাৰ প্ৰয়োজন কম হয়।
(খ) বহুমুখী বিনিয়োগ
মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ ধন বহু কোম্পানী আৰু বহু ধৰণৰ সঁজুলিত বিনিয়োগ কৰা হয়। ফলত এটা বিনিয়োগত লোকচান হলেও আন বিনিয়োগে সেই ক্ষতি কিছু হ্ৰাস কৰিব পাৰে।
(গ) কম পৰিমাণৰ ধনেৰে আৰম্ভ কৰিব পাৰি
SIP-ৰ জৰিয়তে সৰু পৰিমাণৰ ধন নিয়মিত বিনিয়োগ কৰিব পাৰি।
(ঘ) সহজ বিনিয়োগ ব্যৱস্থা
মিউচুৱেল ফাণ্ডত বিনিয়োগ কৰা তুলনামূলকভাৱে সহজ আৰু সাধাৰণ লোকেও ইয়াত অংশ ল’ব পাৰে।
এই কাৰণসমূহৰ বাবে বহু বিনিয়োগকাৰীয়ে মিউচুৱেল ফাণ্ডক বিনিয়োগৰ এটা সুবিধাজনক মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰে।
৬। PAN Card আৰু Aadhaar Card ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ
(ক) PAN Card
PAN-ৰ পূৰ্ণৰূপ Permanent Account Number। ই আয়কৰ বিভাগে জাৰি কৰা ১০-চৰিত্ৰৰ স্থায়ী নম্বৰ। ব্যক্তিৰ কৰ সম্পৰ্কীয় তথ্য আৰু বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ বিত্তীয় লেনদেনৰ ক্ষেত্ৰত PAN ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
বেংক একাউণ্ট, আয়কৰ দাখিল, বিনিয়োগ আৰু ডাঙৰ আৰ্থিক লেনদেনৰ ক্ষেত্ৰত PAN-ৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে।
(খ) Aadhaar Card
Aadhaar হৈছে UIDAI-এ প্ৰদান কৰা ১২-অংকৰ অদ্বিতীয় পৰিচয় নম্বৰ। ব্যক্তিৰ জনসংখ্যাগত আৰু biometric তথ্যৰ ভিত্তিত এই নম্বৰ প্ৰদান কৰা হয়।
ই পৰিচয় আৰু ঠিকনাৰ প্ৰমাণ হিচাপে বিভিন্ন চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত সেৱাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৭। ডিজিটেল পেমেন্ট ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত কি কি সতৰ্কতা ল’ব লাগে?
উত্তৰঃ ডিজিটেল পেমেন্ট ব্যৱস্থাই ধনৰ লেনদেন অতি সহজ কৰি তুলিছে। কিন্তু সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত সাৱধানতা অৱলম্বন নকৰিলে চাইবাৰ প্ৰতাৰণাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
প্ৰধান সতৰ্কতাসমূহ হ’ল—
- ৰাজহুৱা Wi-Fi ব্যৱহাৰ কৰি বেংকিং বা UPI পেমেন্ট নকৰা উচিত।
- বেংকিং এপ আৰু UPI এপ কেৱল বিশ্বস্ত উৎসৰ পৰা download কৰিব লাগে।
- OTP, PIN, Password, CVV, UPI PIN কেতিয়াও আনৰ সৈতে শ্বেয়াৰ কৰিব নালাগে।
- অচিনাকি link বা QR Code ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়।
- টকা পঠোৱাৰ আগতে প্ৰাপকৰ নাম, একাউণ্ট নম্বৰ বা UPI ID পৰীক্ষা কৰিব লাগে।
- টকা লোৱাৰ বাবে UPI PIN দিয়াৰ প্ৰয়োজন নাই—এই কথা সদায় মনত ৰাখিব লাগে।
- ফোন আৰু banking app নিয়মীয়াকৈ update কৰিব লাগে।
৮। চাইবাৰ প্ৰতাৰণা কি? চাইবাৰ প্ৰতাৰণাৰ পৰা কেনেকৈ ৰক্ষা পাব পাৰি?
উত্তৰঃ ইণ্টাৰনেট, কম্পিউটাৰ বা ম’বাইল ব্যৱহাৰ কৰি কোনো ব্যক্তিক প্ৰবঞ্চনা কৰি টকা, বেংক তথ্য বা ব্যক্তিগত তথ্য চুৰি কৰা কাৰ্যক চাইবাৰ প্ৰতাৰণা বোলে।
চাইবাৰ প্ৰতাৰণাৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ—
- প্ৰতিটো account-ৰ বাবে শক্তিশালী আৰু পৃথক password ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
- OTP, PIN, CVV আৰু UPI PIN কাৰো সৈতে share কৰিব নালাগে।
- অচিনাকি email, message বা link খোলাৰ আগতে সতৰ্ক হ’ব লাগে।
- সন্দেহজনক investment offer বা prize message বিশ্বাস নকৰিব।
- বিশ্বস্ত antivirus ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
- ফোন, browser আৰু app নিয়মীয়াকৈ update কৰিব লাগে।
- বেংক লেনদেনৰ SMS আৰু notification নিয়মিত পৰীক্ষা কৰিব লাগে।
বহু বিকল্পধৰ্মী প্ৰশ্নোত্তৰ (MCQ)
১। ডেবিট কাৰ্ডৰ সৈতে সাধাৰণতে জড়িত কাৰ্ডটো কোনটো?
(ক) Credit Card
(খ) ATM Card
(গ) PAN Card
(ঘ) Aadhaar Card
উত্তৰঃ (খ) ATM Card।
২। অস্থায়ী ঋণ ব্যৱহাৰ কৰি সামগ্ৰী কিনিব পৰা কাৰ্ডটো—
(ক) Debit Card
(খ) Credit Card
(গ) PAN Card
(ঘ) Aadhaar Card
উত্তৰঃ (খ) Credit Card।
৩। RTGS-ত ন্যূনতম ধন স্থানান্তৰৰ পৰিমাণ—
(ক) ₹৫০,০০০
(খ) ₹১ লাখ
(গ) ₹২ লাখ
(ঘ) ₹৫ লাখ
উত্তৰঃ (গ) ₹২ লাখ।
৪। UPI ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা সংস্থাটো—
(ক) SEBI
(খ) NPCI
(গ) NABARD
(ঘ) SIDBI
উত্তৰঃ (খ) NPCI।
৫। UPI ব্যৱস্থা আৰম্ভ হোৱা বছৰ—
(ক) ২০১৪
(খ) ২০১৫
(গ) ২০১৬
(ঘ) ২০১৮
উত্তৰঃ (গ) ২০১৬।
৬। তলৰ কোনটো UPI App নহয়?
(ক) PhonePe
(খ) Google Pay
(গ) BHIM
(ঘ) SEBI
উত্তৰঃ (ঘ) SEBI।
৭। RBI প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল—
(ক) ১৯২৬
(খ) ১৯৩৫
(গ) ১৯৪৭
(ঘ) ১৯৫০
উত্তৰঃ (খ) ১৯৩৫।
৮। কাগজী মুদ্ৰা জাৰি কৰাৰ মুখ্য দায়িত্ব কাৰ?
(ক) Commercial Bank
(খ) RRB
(গ) Central Bank
(ঘ) Cooperative Bank
উত্তৰঃ (গ) Central Bank।
৯। IDBI স্থাপন হৈছিল—
(ক) ১৯৬৪
(খ) ১৯৭৫
(গ) ১৯৮২
(ঘ) ১৯৯০
উত্তৰঃ (ক) ১৯৬৪।
১০। NABARD স্থাপিত হৈছিল—
(ক) ১৯৭৫
(খ) ১৯৮২
(গ) ১৯৮৯
(ঘ) ১৯৯২
উত্তৰঃ (খ) ১৯৮২।
১১। SEBI স্থাপিত হৈছিল—
(ক) ১৯৯০
(খ) ১৯৯২
(গ) ১৯৯৫
(ঘ) ২০০০
উত্তৰঃ (খ) ১৯৯২।
১২। Primary Market-ৰ আন নাম—
(ক) Secondary Market
(খ) New Issues Market
(গ) Money Market
(ঘ) Wholesale Market
উত্তৰঃ (খ) New Issues Market।
১৩। Bond হৈছে—
(ক) Debt Instrument
(খ) Digital Currency
(গ) Identity Card
(ঘ) Payment App
উত্তৰঃ (ক) Debt Instrument।
১৪। PAN নম্বৰ কিমান চৰিত্ৰৰ?
(ক) ৮
(খ) ১০
(গ) ১২
(ঘ) ১৬
উত্তৰঃ (খ) ১০।
১৫। Aadhaar নম্বৰ—
(ক) ১০ অংকৰ
(খ) ১১ অংকৰ
(গ) ১২ অংকৰ
(ঘ) ১৬ অংকৰ
উত্তৰঃ (গ) ১২ অংকৰ।
১৬। Mutual Fund-ত নিয়মিত বিনিয়োগৰ পদ্ধতি—
(ক) IPO
(খ) SIP
(গ) NEFT
(ঘ) RTGS
উত্তৰঃ (খ) SIP।
১৭। নতুন শ্বেয়াৰ বা বণ্ড প্ৰথমবাৰৰ বাবে জাৰি কৰা বজাৰ—
(ক) Secondary Market
(খ) Primary Market
(গ) Money Market
(ঘ) Retail Market
উত্তৰঃ (খ) Primary Market।
১৮। আগতে জাৰি হোৱা নিৰাপত্তাপত্ৰ ক্ৰয়-বিক্ৰয় কৰা বজাৰ—
(ক) Primary Market
(খ) Secondary Market
(গ) New Issue Market
(ঘ) Money Market
উত্তৰঃ (খ) Secondary Market।
১৯। ব্যক্তিগত তথ্য চুৰি কৰা চাইবাৰ অপৰাধ—
(ক) Identity Theft
(খ) SIP
(গ) Bond
(ঘ) NEFT
উত্তৰঃ (ক) Identity Theft।
২০। ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান Stock Exchange—
(ক) RBI আৰু SBI
(খ) NSE আৰু BSE
(গ) NABARD আৰু SIDBI
(ঘ) SEBI আৰু UIDAI
উত্তৰঃ (খ) NSE আৰু BSE।
২১। তলৰ কোনটো Debt Instrument?
(ক) Bond
(খ) Aadhaar
(গ) UPI
(ঘ) PAN
উত্তৰঃ (ক) Bond।
২২। Stock কিনিলে ব্যক্তি—
(ক) ঋণগ্ৰাহক হয়
(খ) কোম্পানীৰ অংশীদাৰ হয়
(গ) বেংকৰ গ্ৰাহক নহয়
(ঘ) চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হয়
উত্তৰঃ (খ) কোম্পানীৰ অংশীদাৰ হয়।
Human Generate Question Answer
মুদ্ৰা আৰু বেংক ব্যৱস্থা
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ
১) বিনিময় প্ৰথা কি?
উত্তৰঃ- এটা সামগ্ৰীৰ বিনিময়ত আন এটা সামগ্ৰী প্ৰত্যক্ষভাৱে লেন-দেন কৰা প্ৰণালিকেই বিনিময় প্ৰথা বোলা হয়।
২) মুদ্ৰা কি?
উত্তৰঃ- যিকোনো বস্তু যি সাধাৰণতে বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণযোগ্য আৰু যিয়ে মূল্যৰ মাপকাঠী আৰু মূল্য সংৰক্ষণৰ কাৰ্য সম্পাদন কৰে, তাক মুদ্ৰা বোলা হয়।
৩) মুদ্ৰাৰ এটা মুখ্য কাৰ্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ- মুদ্ৰা বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৪) অবিহিত মুদ্ৰাৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ- চেক মুদ্ৰা।
৫) প্ৰতিনিধিত্বমূলক কাগজী মুদ্ৰা কি?
উত্তৰঃ- যি কাগজী মুদ্ৰা নিৰ্দিষ্ট মূল্যৰ সোণ বা ৰূপলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পৰা যায়, তাক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বা পৰিবৰ্তনীয় কাগজী মুদ্ৰা বোলা হয়।
৬) বেংক কি?
উত্তৰঃ- বেংক হৈছে এটা আৰ্থিক প্ৰতিষ্ঠান, যি জনসাধাৰণৰ পৰা সঞ্চয় সংগ্ৰহ কৰি সেই ধন ঋণৰূপে অন্যলোকক প্ৰদান কৰে।
৭) ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক কোন চনত স্থাপিত হৈছিল?
উত্তৰঃ- ১৯৩৫ চনত।
৮) চলিত আমানত কি?
উত্তৰঃ- এনে এটা আমানত ব্যৱস্থা য’ত আমানতকাৰীয়ে নিজৰ ধন যিকোনো সময়তে চেকৰ জৰিয়তে উলিয়াব পাৰে, তাক চলিত আমানত বোলা হয়।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ
১) সংগতিবিহীন অভাৱে বিনিময় প্ৰথাত কিদৰে সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে?
উত্তৰঃ- বিনিময় প্ৰথাত দুয়ো পক্ষৰ মাজত অভাৱৰ মিল থকা অতি প্ৰয়োজনীয়। যদি এই মিল নাথাকে, তেন্তে বিনিময় সম্ভৱ নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ‘ক’ এ আলু উৎপাদন কৰি ধান বিচাৰে আৰু ‘খ’ এ ধান উৎপাদন কৰি আলু বিচাৰে, তেতিয়া বিনিময় সম্ভৱ হয়। কিন্তু যদি ‘খ’ এ দাইল বিচাৰে, তেন্তে ‘ক’ ৰ লগত তাৰ বিনিময় নহ’ব, কাৰণ দুয়োৰে অভাৱত সংগতি নাই।
২) মূল্যৰ ভাণ্ডাৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ- মুদ্ৰা ব্যৱস্থাত ধন সঞ্চয় কৰি ৰাখিব পাৰি আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি পিছত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। এইদৰে মুদ্ৰাই সামগ্ৰীসমূহৰ মূল্য সংৰক্ষণ কৰি ৰাখে, সেয়ে ইয়াক মূল্যৰ ভাণ্ডাৰ বোলা হয়।
৩) মুদ্ৰাৰ কোনটো বৈশিষ্ট্য সবাতোকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু কিয়?
উত্তৰঃ- মুদ্ৰাৰ সবাতোকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হৈছে সাধাৰণ গ্ৰহণযোগ্যতা। কিয়নো মুদ্ৰা বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে সকলো মানুহে স্বীকাৰ কৰে আৰু সহজে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।
৪) মুদ্ৰাৰ তাৰল্য গুণ কি?
উত্তৰঃ- যিকোনো সময়তে মুদ্ৰাক সমমূল্যৰ সামগ্ৰী বা সেৱালৈ সহজে আৰু তৎক্ষণাত ৰূপান্তৰ কৰিব পৰা গুণটোৱেই মুদ্ৰাৰ তাৰল্য গুণ।
৫) “মুদ্ৰা সা-সামগ্ৰীৰ মূল্যৰ উমৈহতীয়া মাপকাঠী” — ব্য়াখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ- আমাৰ চাৰিওফালে মুক্ত আৰু আৰ্থিক দুয়ো প্ৰকাৰৰ সামগ্ৰী পোৱা যায়। মুক্ত সামগ্ৰী যেনে বতাহ, পানী আদি বিনামূল্যে পোৱা যায়। কিন্তু আৰ্থিক সামগ্ৰীসমূহৰ মূল্য থাকে আৰু সেয়া বজাৰত কিনা-বেচা কৰা হয়। এই সামগ্ৰীসমূহৰ মূল্য মুদ্ৰাৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰা হয়। সেয়ে মুদ্ৰাক সকলো সামগ্ৰীৰ মূল্যৰ উমৈহতীয়া মাপকাঠী বোলা হয়।
৬) সসীম বিহিত মুদ্ৰা আৰু অসীম বিহিত মুদ্ৰাৰ পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ- সসীম বিহিত মুদ্ৰা আৰু অসীম বিহিত মুদ্ৰাৰ পাৰ্থক্য তলত দিয়া হ’ল —
যি মুদ্ৰাৰ সহায়ত কেৱল সীমিত পৰিমাণৰ লেনদেন সম্পন্ন কৰিব পাৰি, তাক সসীম বিহিত মুদ্ৰা বোলা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, কম মূল্যৰ নোট বা কয়েন। এইবোৰে ডাঙৰ লেনদেনত অসুবিধা সৃষ্টি কৰে।
আনহাতে, যি মুদ্ৰাৰ সহায়ত ডাঙৰ পৰিমাণৰ লেনদেন কৰিব পাৰি, তাক অসীম বিহিত মুদ্ৰা বোলা হয়। ৭) আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকে কি কাৰ্য সম্পাদন কৰে?
উত্তৰঃ- আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকৰ মুখ্য কাৰ্যসমূহ হ’ল —
Ø গাঁওবাসীক কম সুতত ঋণ প্ৰদান কৰি তেওঁলোকক সহায় কৰা।
Ø গাঁও অঞ্চলৰ সঞ্চয় সংগ্ৰহ কৰি উৎপাদনমূলক কাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰা।
৮) অনা-বেংক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ বেংকতকৈ কি অৰ্থত বেলেগ?
উত্তৰঃ-
বেংক প্ৰতিষ্ঠান
অনা-বেংক প্ৰতিষ্ঠান
চেক ব্যৱহাৰ কৰা হয়
চেক ব্যৱহাৰ কৰা নহয়
বীমা সুবিধা থাকে
বীমা সুবিধা নাথাকে
সঞ্চয়ৰ নিৰাপত্তা থাকে
সঞ্চয়ৰ নিৰাপত্তা নাথাকে
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ
১) বিনিময় প্ৰথাৰ চাৰিটা অসুবিধা ব্য়াখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ- বিনিময় প্ৰথাৰ চাৰিটা অসুবিধা তলত উল্লেখ কৰা হ’ল 一
(ক) সংগতিহীন অভাৱঃ- অভাৱৰ মাজত সংগতি নাথাকিলে বিনিময় প্ৰক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰাত সমস্যা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে ‘ক’ আৰু ‘খ’ দুজন ব্যক্তি। ‘ক’ ই আলু উৎপাদন কৰে আৰু ধান বিচাৰে; ‘খ’ ই ধান উৎপাদন কৰে আৰু আলু বিচাৰে। এই ক্ষেত্ৰত দুয়োৰে মাজত অভাৱৰ সংগতি থাকিলেহে বিনিময় সম্ভৱ হয়। কিন্তু যদি ‘খ’ দাইল বিচাৰে তেন্তে ‘ক’ ৰ লগত বিনিময় সম্ভৱ নহ’ব।
(খ) হিচাপ-নিকাচৰ উমৈহতীয়া এককৰ অভাৱঃ- বিনিময় প্ৰথাত সকলো সামগ্ৰীৰ মূল্য আন সামগ্ৰীৰে প্ৰকাশ কৰিব লাগে। যেনে – ১টা আম = ৩টা বগৰী। কিন্তু এনে বিনিময় হাৰ স্থিৰ নহয়। বজাৰত বহুতো সামগ্ৰী থকাৰ বাবে প্ৰতিটোৰ বাবে পৃথক পৃথক বিনিময় হাৰ মনত ৰখা অসম্ভৱ হয়।
(গ) বিভাজনীয়তাৰ অভাৱঃ- কিছুমান সামগ্ৰী সৰু সৰু অংশত ভাগ কৰিব নোৱাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে এজন ব্যক্তিৰ এটা ছাগলী আছে আৰু তেওঁ এক কিলোগ্ৰাম চাউল বিচাৰে। এই ক্ষেত্ৰত ছাগলীটোক ভাগ কৰি বিনিময় কৰা সম্ভৱ নহয়।
(ঘ) মূল্যৰ ভাণ্ডাৰৰ অভাৱঃ- বিনিময় প্ৰথাত সামগ্ৰীৰ ৰূপতে মূল্য সংৰক্ষণ কৰিব লাগে। কিন্তু বহুতো সামগ্ৰী বেছি দিন ধৰি সাঁচি ৰাখিব নোৱাৰি আৰু নষ্ট হৈ যায়।
২) মুদ্ৰাৰ যিকোনো চাৰিটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য ব্য়াখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ- মুদ্ৰাৰ যিকোনো চাৰিটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য তলত দিয়া হ’ল 一
১) মুদ্ৰাৰ সাধাৰণ গ্ৰহণযোগ্যতা থাকিব লাগে। সকলো মানুহে গ্ৰহণ নকৰিলে ই বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে কাম কৰিব নোৱাৰে।
২) মুদ্ৰাৰ চিনাক্তকৰণ সহজ হ’ব লাগিব। ই আন সামগ্ৰীৰ পৰা পৃথক আৰু সহজে চিনাক্ত কৰিব পৰা হ’ব লাগে।
৩) মুদ্ৰা টেকসই হ’ব লাগিব। মাছ, কণী, গাখীৰ আদি সহজে নষ্ট হোৱা বস্তু মুদ্ৰা হ’ব নোৱাৰে।
৪) মুদ্ৰাৰ তাৰল্য গুণ থাকিব লাগে। যিকোনো সময়তে ই সামগ্ৰী বা সেৱালৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পৰা হ’ব লাগে।
৩) মুদ্ৰাই সম্পাদন কৰা চাৰিটা প্ৰধান কাৰ্য ব্য়াখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ- মুদ্ৰাৰ চাৰিটা প্ৰধান কাৰ্য তলত উল্লেখ কৰা হ’ল 一
(ক) বিনিময়ৰ মাধ্যমঃ- মুদ্ৰাই সামগ্ৰীৰ বিনিময় সহজ কৰি তোলে। উৎপাদকজনে নিজৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰি মুদ্ৰা লাভ কৰে আৰু সেই মুদ্ৰাৰে আন সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰে।
(খ) মূল্যৰ উমৈহতীয়া মাপকাঠীঃ- সকলো সামগ্ৰীৰ মূল্য মুদ্ৰাৰ ৰূপত প্ৰকাশ কৰা হয়। সেয়ে মুদ্ৰা সামগ্ৰীৰ মূল্যৰ উমৈহতীয়া মাপকাঠী হিচাপে ব্যৱহাৰ হয়।
(গ) স্থগিত দেনা-পাওনাৰ মানদণ্ডঃ- ঋণ বা বাকী পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত মূল্য তৎক্ষণাত আদায় কৰা নহয়। এনে ক্ষেত্ৰত মুদ্ৰাই মানদণ্ড হিচাপে কাম কৰে।
(ঘ) মূল্যৰ ভাণ্ডাৰঃ- মুদ্ৰা সঞ্চয় কৰি ৰাখিব পাৰি আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। এইদৰে ই মূল্যৰ ভাণ্ডাৰ হিচাপে কাম কৰে।
৪) চেক এখন মুদ্ৰা নে? তোমাৰ উত্তৰৰ সপক্ষে যুক্তি দৰ্শোৱা।
উত্তৰঃ- চেক মুদ্ৰা নহয়। ই কেৱল এটা আদেশ। চেকৰ সাধাৰণ গ্ৰহণযোগ্যতা নাথাকে। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন ব্যক্তিয়ে দোকানৰ পৰা চাউল কিনি চেকেৰে মূল্য দিব বিচাৰে, কিন্তু দোকানীয়ে সেই চেক গ্ৰহণ নকৰিবও পাৰে। সেয়ে চেকক নিকট মুদ্ৰা বা ধনাদেশ বুলিব পাৰি। ই বেংকত জমা কৰাৰ পিছতহে ধনৰূপে ব্যৱহাৰযোগ্য হয়।
৫) মুদ্ৰাই সৃষ্টি কৰিব পৰা চাৰিটা প্ৰধান অসুবিধা ব্য়াখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ- মুদ্ৰাৰ চাৰিটা প্ৰধান অসুবিধা তলত দিয়া হ’ল 一
(ক) মুদ্ৰাৰ মূল্যৰ স্থিৰতা নাথাকিলে সমস্যা হয়। মূল্য কমি গ’লে একে সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰিবলৈ অধিক ধন ব্যয় কৰিব লাগে।
(খ) মুদ্ৰাই আয় আৰু সম্পদ একত্ৰীকৰণৰ আহিলা হ’ব পাৰে। ইয়াৰ ফলত ধনী-দুখীয়াৰ বৈষম্য বৃদ্ধি পায়।
(গ) মুদ্ৰাৰ প্ৰতি অত্যাধিক আসক্তিয়ে সামাজিক মূল্যবোধৰ অৱক্ষয় ঘটায়। দুৰ্নীতি, অনিয়ম আদিৰ সৃষ্টি হয়।
(ঘ) মুদ্ৰাৰ পৰা ক’লা ধনৰ সৃষ্টি হয়। অবৈধভাৱে সংগ্ৰহ কৰা এই ধন অৰ্থনৈতিক অপৰাধৰ সৈতে জড়িত।
৬) কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ চাৰিটা প্ৰধান কাৰ্য ব্য়াখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ- কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ চাৰিটা প্ৰধান কাৰ্য হ’ল 一
(i) কাগজী মুদ্ৰা জাৰি কৰাঃ- কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ বাহিৰে আন কোনো প্ৰতিষ্ঠানে কাগজী মুদ্ৰা জাৰি কৰিব নোৱাৰে।
(ii) ঋণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাঃ- কেন্দ্ৰীয় বেংকে বাণিজ্যিক বেংকসমূহৰ ঋণ প্ৰদান ক্ষমতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
(iii) বেংকসমূহৰ বেংকঃ- কেন্দ্ৰীয় বেংকে আন বেংকসমূহৰ তত্ত্বাৱধান কৰে আৰু সংকটৰ সময়ত সহায় আগবঢ়ায়।
(iv) চৰকাৰৰ বিত্ত যোগান ধৰোঁতাঃ- বাজেট ঘাটতি পূৰণ কৰিবলৈ কেন্দ্ৰীয় বেংকে চৰকাৰক ঋণ দিয়ে আৰু পৰামৰ্শদাতা হিচাপে কাম কৰে।
৭) বাণিজ্যিক বেংকে সম্পাদন কৰা দুটা প্ৰধান কাৰ্য ব্য়াখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ-
(ক) সঞ্চয় সংগ্ৰহঃ- বাণিজ্যিক বেংকে জনসাধাৰণৰ পৰা সঞ্চয় সংগ্ৰহ কৰে। এই সঞ্চয় তিনি ধৰণৰ — চলিত আমানত, স্থিৰ আমানত আৰু সঞ্চয় আমানত। চলিত আমানতত যিকোনো সময়তে টকা উলিয়াব পাৰি। স্থিৰ আমানতত নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ পিছত টকা উলিয়াব লাগে। সঞ্চয় আমানতত আংশিক টকা উলিয়াব পাৰি।
(খ) ঋণ প্ৰদানঃ- বেংকে কৃষক, উদ্যোগপতি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ী আদি সকলোকে ঋণ প্ৰদান কৰে।
৮) তলত উল্লেখ কৰা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে কি কাৰ্য সম্পাদন কৰে চমুকৈ ব্য়াখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ-
(ক) আই ডি বি আইঃ-
(i) ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহলৈ আৰ্থিক সহায় আগবঢ়ায়।
(ii) উদ্যোগসমূহৰ উন্নয়নত সহায় কৰে।
(iii) পিছপৰা অঞ্চলত ৰেহাই সুদত ঋণ দিয়ে।
(iv) প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে উদ্যোগ বিকাশ কৰে।
(খ) আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকঃ-
(i) গাঁওবাসীক কম সুদত ঋণ প্ৰদান কৰে।
(ii) গ্ৰাম্য সঞ্চয় সংগ্ৰহ কৰি উৎপাদনমূলক কামত ব্যৱহাৰ কৰে।
(গ) ৰাষ্ট্ৰীয় কৃষি আৰু গ্ৰামেন্নয়ন বেংকঃ-
(i) গ্ৰাম্য বিনিয়োগ আৰু উৎপাদন ক্ষেত্ৰত শীৰ্ষ বিত্ত যোগানকাৰী।
(ii) ঋণ প্ৰদান ব্যৱস্থা আৰু আঁচনি পৰ্যালোচনা কৰে।
(iii) বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানৰ মাজত সমন্বয় ৰক্ষা কৰে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post